Margadh inmheánach

Tagraíonn an margadh inmheánach don mhargadh aonair laistigh de chríoch an Aontais Eorpaigh.

Is é an aidhm limistéar a bheith ann gan teorainneacha inmheánacha nó constaicí rialála ina n–áirithítear saorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil de réir airteagail na gConarthaí.

Saorghluaiseacht earraí (Airteagal 26 agus Airteagail 28-37 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE))

• Le cruthú an mhargaidh inmheánaigh, cuireadh deireadh le dleachtanna custaim agus srianta cainníochtúla.
• Braitheann saorghluaiseacht earraí ar phrionsabail an aitheantais fhrithpháirtigh maidir le rialacha náisiúnta teicniúla, fáil réidh le bacainní fisiciúla agus teicniúla, agus caighdeánú.
• In 2008, glacadh creat reachtach nua lena neartaítear saorghluaiseacht earraí trí chóras faireachais margaidh an Aontais Eorpaigh agus trí mharcáil CE.

Saorghluaiseacht caipitil (Airteagal 63 go hAirteagal 66 CFAE)

• Toirmisctear srianta ar ghluaiseachtaí agus íocaíochtaí caipitil, idir tíortha AE agus idir tíortha AE agus tíortha nach tíortha de AE iad ó 2004 i leith, mar thoradh ar Chonradh Maastricht. Mar sin féin, tá roinnt eisceachtaí ann atá nasctha go príomha le breithnithe cánachais agus beartais phoiblí.
• Cuireann saorghluaiseacht caipitil leis an bhfás eacnamaíoch trína chumasú gur féidir caipiteal a infheistiú go héifeachtúil agus cuireann sé úsáid an euro chun cinn mar airgeadra idirnáisiúnta.

Saoirse bunaíochta agus seirbhísí a sholáthar (Airteagal 26, Airteagal 49 go hAirteagal 62 CFAE)

Leis an tsaoirse bunaíochta agus an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar ráthaítear soghluaisteacht gnólachtaí agus gairmithe laistigh de AE. Féadfaidh daoine féinfhostaithe agus gairmithe nó daoine dlítheanacha de réir bhrí Airteagal 54 CFAE atá ag feidhmiú go dlíthiúil i dtír amháin de AE an méid seo a leanas a dhéanamh:

• gníomhaíocht eacnamaíoch a dhéanamh ar bhealach seasmhach agus leanúnach i dtír eile AE (saoirse bunaíochta: Airteagal 49 CFAE); agus
• a gcuid seirbhísí a thairiscint agus a sholáthar i dtíortha eile an Aontais ar bhonn sealadach agus iad fágtha ina dtír thionscnaimh (saoirse chun seirbhísí a sholáthar: Airteagal 56 CFAE).

Saorghluaiseacht oibrithe (Airteagal 26 agus Airteagail 45-48 CFAE)

• Cumhdaítear leis sin gnéithe amhail cearta gluaiseachta agus cónaithe d’oibrithe, na cearta iontrála agus cónaithe do bhaill teaghlaigh, agus baineann sé le deireadh a chur le haon idirdhealú de bhíthin náisiúntachta maidir le fostaíocht, luach saothair agus coinníollacha eile oibre agus fostaíochta. Féadfaidh feidhm a bheith ag srianta maidir leis an tseirbhís phoiblí.
• Feidhmíonn an tÚdarás Eorpach Saothair mar ghníomhaireacht thiomnaithe do shaorghluaiseacht oibrithe, lena n–áirítear oibrithe ar postú.

Mura bhfuil aon chonstaicí rialála ar shaorghluaiseacht, ciallaíonn sé sin:

• go mbaineann gnólachtaí AE tairbhe as:
  • margadh mór de níos mó ná 400 milliún tomhaltóir;
  • rochtain ar go leor soláthraithe earraí agus seirbhísí laistigh den mhargadh aonair;
  • costais níos ísle mar gheall ar bharainneachtaí scála agus rialacha, caighdeáin agus ceanglais chomhchuibhithe ar fud na críche.
• go mbaineann saoránaigh AE tairbhe as:
  • cruthú post breise;
  • praghsanna níos ísle agus rogha níos leithne táirgí agus seirbhísí;
  • cáilíocht agus sábháilteacht, arna n–áirithiú ag rialacha agus caighdeáin chomhchuibhithe;
  • na buntáistí a bhaineann le níos mó nuálaíochta, taighde agus forbartha;
  • an deis chun cónaí, oibriú, staidéar agus gnó a dhéanamh ar fud an Aontais;
  • earraí a dhíol agus airgead a bhogadh gan srianta.

Ailíníonn roinnt tíortha nach tíortha den Aontas Eorpach iad a rialacha le rialacha an mhargaidh aonair, ag leathnú a éifeachtaí lasmuigh de AE. Ina measc sin tá baill neamh–AE den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch: An Iorua, an Íoslainn agus Lichtinstéin. Déanann an Eilvéis trádáil leis an margadh aonair freisin trí chomhaontuithe déthaobhacha leis an Aontas Eorpach. Féachann tíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí ionchasacha lena reachtaíocht a ailíniú le acquis an Aontais Eorpaigh mar cheann de na coinníollacha a bhaineann lena mballraíocht in AE amach anseo.