Καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ποινικά αδικήματα

• Η ακόλουθη συμπεριφορά, αν διαπράττεται εκ προθέσεως, είναι ποινικό αδίκημα:
  • η μετατροπή ή η μεταβίβαση περιουσίας (περιουσιακών στοιχείων οποιουδήποτε είδους), εν γνώσει του γεγονότος ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα, με σκοπό την απόκρυψη ή τη συγκάλυψη της παράνομης προέλευσής της περιουσίας, ή την παροχή συνδρομής σε οποιονδήποτε ενέχεται στη δραστηριότητα αυτή, προκειμένου να αποφύγει τις έννομες συνέπειες της δραστηριότητάς του·
  • η απόκρυψη ή η συγκάλυψη της αλήθειας όσον αφορά τη φύση, προέλευση, διάθεση ή διακίνηση περιουσίας ή τον τόπο στον οποίο αυτή ευρίσκεται, ή την κυριότητα επί περιουσίας ή εκ σχετικών με αυτή δικαιωμάτων, εν γνώσει του γεγονότος ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα·
  • η απόκτηση, η κατοχή ή η χρήση περιουσίας εν γνώσει, κατά τον χρόνο της κτήσης, του γεγονότος ότι η περιουσία προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα·
  • συνέργεια και υποκίνηση, ηθική αυτουργία και απόπειρα αυτών των αδικημάτων.

Ποινική δραστηριότητα (ή «κύριο αδίκημα»)

• Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας η ακόλουθη συμπεριφορά θεωρείται εγκληματική δραστηριότητα, δηλαδή σχετική με το έγκλημα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες:
  • κάθε είδους εγκληματική συμμετοχή στη διάπραξη κάθε αξιόποινης πράξης που τιμωρείται, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, με φυλάκιση ή με ένταλμα κράτησης ελάχιστης διάρκειας τουλάχιστον άνω των έξι μηνών ή μέγιστης διάρκειας άνω του ενός έτους· και
  • στον βαθμό που δεν καλύπτονται ήδη από την ανωτέρω κατηγορία, αδικήματα που περιλαμβάνονται σε κατάλογο 22 κατηγοριών εγκληματικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένων όλων των αδικημάτων που ορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ που καθορίζεται στην παρούσα οδηγία.

Πρόσθετοι παράγοντες

• Τα αδικήματα επεκτείνονται σε περιουσιακά στοιχεία που προέρχεται από δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ ή σε τρίτη χώρα, όπου θα αποτελούσε εγκληματική δραστηριότητα, αν είχε λάβει χώρα σε εγχώριο επίπεδο.
• Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που διαπράττουν ή έχουν εμπλακεί σε αυτήν την εγκληματική δραστηριότητα υπόκεινται σε ποινή. Πρόσθετοι παράγοντες συμπεριλαμβάνουν:
  • η ποινική ευθύνη επεκτείνεται και σε εκείνους που νομιμοποιούν τα έσοδα από τα δικά τους εγκλήματα («αυτονομιμοποίηση εσόδων»)·
  • προηγούμενη ή ταυτόχρονη καταδίκη για την εγκληματική δραστηριότητα από την οποία προέρχεται το περιουσιακό στοιχείο δεν αποτελεί προϋπόθεση για καταδίκη για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες·
  • είναι δυνατή η καταδίκη χωρίς να χρειάζεται να καταγραφούν όλα τα στοιχεία σχετικά με την εγκληματική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της ταυτότητας του/της δράστη.

Επιβαρυντικές περιστάσεις που καθιστούν τα αδικήματα σοβαρότερα

• Αυτές περιλαμβάνουν περιπτώσεις, όπου:
  • το αδίκημα διαπράχθηκε στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης όπως ορίζεται σύμφωνα με την απόφαση-πλαίσιο 2008/841/ΔΕΥ· ή
  • ο/η δράστης διέπραξε το αδίκημα κατά την άσκηση των επαγγελματικών του/της δραστηριοτήτων ως «υπόχρεες οντότητες», υπό την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 (βλέπε σύνοψη).
• Τα κράτη μέλη της ΕΕ μπορούν επίσης να επιλέξουν να θεωρήσουν τις ακόλουθες περιστάσεις ως επιβαρυντικές περιστάσεις:
  • όταν η νομιμοποιημένη περιουσία από παράνομες δραστηριότητες έχει υψηλή αξία ή
  • όπου η νομιμοποιημένη περιουσία προέρχεται από εκβιασμούς, τρομοκρατία, εμπορία ανθρώπων, παράνομη διακίνηση ναρκωτικών ή διαφθορά.

Ποινές και κυρώσεις

• Η τιμωρία πρέπει να είναι αποτελεσματική, αναλογική και αποτρεπτική. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να επιβάλλουν ποινή φυλάκισης μέγιστης διάρκειας τουλάχιστον 4 ετών και, όπου απαιτείται, να επιβάλλουν πρόσθετες κυρώσεις ή μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που απονέμουν ευθύνες σε νομικά πρόσωπα, όπως:
  • μέτρα αποκλεισμού από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις·
  • αποκλεισμό από την πρόσβαση σε δημόσια χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων των διαγωνισμών, των επιχορηγήσεων και των συμβάσεων παραχώρησης·
  • απαγόρευση άσκησης εμπορικών δραστηριοτήτων·
  • δικαστική εποπτεία·
  • δικαστικές διαταγές εκκαθάρισης·
  • κλείσιμο εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνταν για τη διάπραξη του αδικήματος·
  • πάγωμα ή κατάσχεση της σχετικής περιουσίας.

Δέσμη νομοθετικών μέτρων

• Η οδηγία αποτελεί μέρος δέσμης νομοθετικών μέτρων που περιλαμβάνει τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1672 για τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρχονται από την ΕΕ και συμπληρώνει και ενισχύει την εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για σκοπούς νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Εργαλεία έρευνας και συνεργασία

• Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσουν ότι θα διατίθενται αποτελεσματικά εργαλεία έρευνας, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ή άλλων σοβαρών εγκλημάτων, στους υπεύθυνους για τη διερεύνηση ή τη δίωξη των αδικημάτων.
• Η οδηγία εξαλείφει επίσης τα εμπόδια στη δικαστική και αστυνομική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ διευκρινίζοντας ποια χώρα έχει δικαιοδοσία και πώς συνεργάζονται οι χώρες καθώς και τον τρόπο εμπλοκής της Eurojust.

Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ

• Η οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 ορίζει κανόνες σχετικά με τα ποινικά αδικήματα και τις κυρώσεις για την καταπολέμηση της απάτης και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων που είναι επιζήμιες για τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης (βλέπε σύνοψη). Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
• Το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939 για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (ΕΔΔΑ) (βλέπε σύνοψη) παρέχει στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξουσίες όσον αφορά τα ποινικά αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης που ορίζονται στην οδηγία ( ΕΕ) 2017/1371.