1. 

W wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 2 ) Trybunał stwierdził, że pojęcie „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych ( 3 ) należy uważać za pojęcie prawa Unii ( 4 ). Trybunał stwierdził ponadto, że dokument sporządzony przez notariusza stanowi „jako taki” dokument pozasądowy ( 5 ).

2. 

Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy tego, czy dokument prywatny mieści się w zakresie pojęcia „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 ( 6 ), które zastąpiło rozporządzenie nr 1348/2000, i w rezultacie skłania Trybunał do ustalenia definicji tego pojęcia.

3. 

Niniejszy wniosek został złożony w ramach odwołania wniesionego przed Juzgado de Primera Instancia no 7 de Las Palmas de Gran Canaria (sąd pierwszej instancji nr 7 w Las Palmas Gran Kanaria, Hiszpania) przez Tecom Mican SL ( 7 ) od postanowienia secretario judicial (sekretarza sądowego) tego sądu odmawiającego doręczenia MAN Diesel & Turbo SE ( 8 ) wezwania do zapłaty z uwagi na to, że dokument o charakterze czysto prywatnym nie stanowi dokumentu pozasądowego.

4. 

W niniejszej opinii zacznę od pojęcia „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, które obejmuje dokument sporządzony lub zatwierdzony przez organ władzy publicznej, urzędnika państwowego lub jakąkolwiek upoważnioną do tego osobę zgodnie z przepisami państwa członkowskiego pochodzenia dokumentu, jak również każdy dokument, którego doręczenie adresatowi jest niezbędne dla skorzystania z prawa, jego wykazania lub ochrony.

5. 

Następnie zwrócę uwagę na to, że nie ma potrzeby każdorazowego sprawdzania w oparciu o ocenę konkretnych okoliczności danego przypadku, czy doręczenie dokumentu odpowiadającego jednemu czy drugiemu kryterium ma skutki transgraniczne oraz czy konieczne jest dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

6. 

Wreszcie wskażę, że dokument pozasądowy, który został doręczony adresatowi, może zostać ponownie doręczony stosownie do zasad przewidzianych w rozporządzeniu nr 1393/2007, nawet jeżeli pierwsze doręczenie już zostało dokonane zgodnie z tym rozporządzeniem.

7.

Artykuł 17 Konwencji haskiej z dnia 15 listopada 1965 r. o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych ( 9 ) stanowi:

„Dokumenty pozasądowe wydawane przez organy i urzędników sądowych jednego umawiającego się państwa mogą być przekazywane w celu doręczenia w innym umawiającym się państwie, z uwzględnieniem sposobów i postanowień niniejszej konwencji”.

8.

Aktem z dnia 26 maja 1997 r. Rada Unii Europejskiej sporządziła, na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, konwencję w sprawie doręczania w państwach członkowskich Unii Europejskiej dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych ( 10 ). Artykuł 16 konwencji z 1997 r. przewiduje:

„Dokumenty pozasądowe mogą być przekazywane w celu doręczenia w innym państwie członkowskim zgodnie z przepisami niniejszej konwencji” [tłumaczenie nieoficjalne]

9.

Mimo że konwencja z 1997 r. nigdy nie weszła w życie, ponieważ państwa członkowskie nie ratyfikowały jej przed wejściem w życie traktatu z Amsterdamu, to w dużej mierze stanowiła ona inspirację dla rozporządzenia nr 1348/2000.

10.

W art. 16 rozporządzenia nr 1348/2000 powtórzono brzmienie konwencji z 1997 r. w następujący sposób:

„Dokumenty pozasądowe mogą być przekazywane w celu doręczenia w innym państwie członkowskim zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia”.

11.

Artykuł 17 lit. b) tego rozporządzenia przewidywał sporządzenie wykazu dokumentów, które mogą być doręczane na podstawie wspomnianego rozporządzenia.

12.

Rozporządzenie nr 1348/2000 zostało zastąpione rozporządzeniem nr 1393/2007.

13.

Motywy 2 i 6 rozporządzenia nr 1393/2007 mają następujące brzmienie:

[…]

14.

Jeżeli chodzi o organy lokalne wyznaczone przez państwa członkowskie, art. 2 tego rozporządzenia stanowi:

„1.   Każde państwo członkowskie wyznacza urzędników państwowych, organy lub inne osoby […] właściwe do przekazywania dokumentów sądowych lub pozasądowych, które mają zostać doręczone w innym państwie członkowskim [ ( 11 )].

2.   Każde państwo członkowskie wyznacza urzędników państwowych, organy lub inne osoby […] właściwe do przyjmowania dokumentów sądowych lub pozasądowych pochodzących z innego państwa członkowskiego [ ( 12 )].

[…]”.

15.

Stosownie do art. 23 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Królestwo Hiszpanii wyznaczyło secretario judicial jako jednostkę przekazującą.

16.

„Inne sposoby przekazywania i doręczania dokumentów sądowych” zostały przewidziane w art. 12–15 rozporządzenia nr 1393/2007.

17.

Zgodnie z art. 16 tego rozporządzenia:

„Dokumenty pozasądowe mogą być przekazywane do doręczenia w innym państwie członkowskim zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia”.

18.

Stworzenie wykazu aktów prawnych podlegających doręczeniu nie zostało przewidziane w omawianym rozporządzeniu.

19.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 jego przepisy są nadrzędne wobec, między innymi, postanowień konwencji haskiej.

20.

W listopadzie 2009 r. Tecom z siedzibą w Hiszpanii i MAN Diesel z siedzibą w Niemczech zawarły umowę agencyjną, która została rozwiązana przez MAN Diesel w 2012 r.

21.

W następstwie rozwiązania umowy Tecom sporządził wezwanie do zapłaty, między innymi, odszkodowania ze względu na nieprzedłużenie umowy oraz kwot należnych z tytułu naliczonych a niewypłaconych prowizji. W piśmie tym wskazano na możliwość skorzystania z drogi sądowej w przypadku niezastosowania się do wezwania oraz poinformowano, że podobne wezwanie, sporządzone aktem notarialnym, zostało już wysłane do MAN Diesel w osobie jej dyrektora zarządzającego.

22.

W dniu 19 listopada 2013 r. Tecom zwrócił się do secretario judical w Juzgado de Primera Instancia no 7 de Las Palmas de Gran Canaria o doręczenie powyższego wezwania do zapłaty do siedziby MAN Diesel za pośrednictwem Amtsgericht Augsburg (sądu rejonowego w Augsburgu, Niemcy) na podstawie rozporządzenia nr 1393/2007.

23.

Secretario judicial odmówił przekazania pisma ze względu na brak wszczęcia jakiegokolwiek postępowania sądowego, w którego ramach konieczna byłaby wzajemna pomoc sądowa.

24.

Tecom złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że stosownie do wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 13 ) art. 16 rozporządzenia nr l393/2007 nie wymaga istnienia toczącego się postępowania dla wszczęcia procedury doręczenia dokumentu pozasądowego.

25.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. secretario judicial oddalił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, wskazując, że w braku opracowania przez Królestwo Hiszpanii orientacyjnego wykazu rodzajów dokumentów, do których odnosi się art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, nie można zakładać, że każdy dokument prywatny może podlegać doręczeniu na podstawie przepisów tego rozporządzenia. Secretario judicial uznał, w szczególności, że „jedynie dokumenty pozasądowe spełniające wskazane wymagania, nadające im urzędowy charakter, mieszczą się w zakresie przedmiotowym rozporządzenia, co oznacza, że dokumenty te z uwagi na swoją naturę lub formalny charakter wywołują określone skutki prawne”. Każda inna wykładnia, jak wskazuje secretario judicial, wypaczałaby pojęcie „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, powodując zagrożenie w postaci przekształcenia sądów krajowych w „służby doręczycielskie”, powtarzając w tym miejscu sformułowanie użyte przez rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera w opinii w sprawie Roda Golf & Beach Resort (C‑14/08, EU:C:2009:134).

26.

W dniu 2 stycznia 2014 r. Tecom złożył odwołanie od powyższego postanowienia, podnosząc, że dokument o charakterze wyłącznie prywatnym może zostać zakwalifikowany jako „dokument pozasądowy” podlegający doręczeniu stosownie do postanowień rozporządzenia nr 1393/2007.

27.

Sąd odsyłający przypomniał, że zgodnie z wyrokiem Roda Golf & Beach Resort ( 14 ) pojęcie dokumentu pozasądowego jest autonomicznym pojęciem prawa Unii. Jednakże uznał, że nie może dokonać wykładni autonomicznego pojęcia prawa Unii w braku jakichkolwiek wskazówek pozwalających mu na określenie cech, jakie powinien spełniać dokument, aby zostać uznany za dokument pozasądowy.

28.

Ponadto sąd odsyłający stawia pytanie o to, czy wdrożenie rozporządzenia nr 1393/2007 podlega jakimkolwiek ograniczeniom, po pierwsze w świetle łącznego doręczenia notarialnego i sądowego doręczenia wezwania do zapłaty oraz po drugie w odniesieniu do wymogu warunku stosowania rozporządzenia, który opiera się na transgranicznych skutkach współpracy i prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, w przypadku gdy celem dokumentu pozasądowego jest realizacja praw podmiotowych gwarantowanych przez prawo krajowe lub prawo Unii.

29.

W świetle tych rozważań Juzgado de Primera Instancia no 7 de Las Palmas de Gran Canaria wystąpił z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

30.

Poprzez pierwsze i drugie pytanie prejudycjalne, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dokument całkowicie prywatny, który nie został wydany ani uwierzytelniony przez organ władzy publicznej, ani przez urzędnika państwowego może zostać uznany za „dokument pozasądowy” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007.

31.

Na wstępie należy podkreślić, że określenie „pozasądowy” nie ma swojej definicji w prawie Unii, mimo że funkcjonuje w wielu przepisach prawa pierwotnego ( 15 ). Ponadto przymiotnik ten może przybierać różne znaczenia w zależności od rzeczownika, który opisuje. I tak stwierdzić należy, że pojęcie orzeczenia pozasądowego przywodzi na myśl orzeczenia wydawane w następstwie skorzystania z alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów, podczas gdy pojęcie dokumentu pozasądowego może sugerować szerszą interpretację, wykraczającą poza obszar procedur rozstrzygania sporów. Wieloznaczność pojęcia „pozasądowy” skłania zatem do skupienia się na analizie pojęcia „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu rozporządzenia nr 1393/2007.

32.

Określenie treści tego pojęcia należy rozpocząć od omówienia kontekstu historycznego.

33.

System doręczania dokumentów za pośrednictwem organu centralnego sięga konwencji haskiej, której art. 17 przewiduje przekazywanie, zgodnie z warunkami i na zasadach przewidzianych w tej konwencji, „dokumentów pozasądowych wydawanych przez organy i urzędników sądowych jednego umawiającego się państwa”. Jak potwierdzają dokumenty przygotowawcze, zamiarem twórców konwencji było wyłączenie z zakresu jej stosowania dokumentów o charakterze czysto prywatnym, a udział instytucji publicznych pozwolić miał na dokonanie selekcji i kontroli przekazywanych dokumentów ( 16 ).

34.

Jednakże powyższy ścisły zamiar nie został dokładnie poparty w praktycznym podręczniku stosowania konwencji haskiej o doręczaniu ( 17 ). Wprawdzie stanowi on, że „dokumenty pozasądowe różnią się od dokumentów sądowych tym, że nie są bezpośrednio związane z postępowaniem i od dokumentów czysto prywatnych tym, że wymagają interwencji »organów lub urzędników sądowych«” ( 18 ). Ponadto, zgodnie z tym podręcznikiem, „istnieje wiele rodzajów dokumentów pozasądowych. Dokumentami pozasądowymi w rozumieniu art. 17 są pozwy o zapłatę, przerwy udzielone w zakresie umów najmu lub o pracę, protesty przeciwko wekslom własnym lub trasowanym, pod warunkiem że pochodzą od organów lub komornika” ( 19 ). Jednakże podręcznik zawiera pewne niejasności, gdyż podaje, w sposób bardziej ogólny, że „sprzeciwy od aktów małżeństwa, zgody na przysposobienie, uznania ojcostwa należą również do tej kategorii w zakresie, w jakim wymagają zachowania określonej formy” ( 20 ). Ponadto po wskazaniu, iż w pewnych systemach prawnych osoby prywatne samodzielnie doręczają niektóre dokumenty pozasądowe z tym samym skutkiem prawnym, podręcznik wskazuje, że „mimo że konwencja miała na celu wykluczenie z zakresu stosowania art. 17 dokumentów pochodzących od osób prywatnych […], specjalna komisja zachęcała organy centralne do doręczania dokumentów pozasądowych niewydanych przez organy czy urzędników państwowych, jeżeli dokumenty te są tego rodzaju, że w normalnych warunkach wymagałyby interwencji organów państwowych w ich państwie” ( 21 ). Podręcznik uściśla ponadto, że „określenie dokumentu jako sądowy lub pozasądowy zależy od prawa państwa, z którego pochodzą dokumenty (państwa pochodzenia)” ( 22 ) w zakresie, w jakim „prawo tego państwa określa kompetencje swoich organów lub urzędników państwowych do sporządzenia danego dokumentu” ( 23 ), wskazując jednocześnie, że pojęcie dokumentu sądowego i pozasądowego należy interpretować szeroko ( 24 ).

35.

Wzorowana na konwencji haskiej konwencja z 1997 r. różni się od niej tym, że jej zakres stosowania nie ogranicza się do doręczania jedynie dokumentów pozasądowych wydanych przez organy władzy publicznej lub urzędników państwowych. Sprawozdanie wyjaśniające do konwencji z 1997 r. ( 25 ) uściśla w tym względzie, że o ile nie wydaje się możliwe podanie precyzyjnej definicji dokumentu pozasądowego, „uznać można, iż chodzi o dokumenty sporządzone przez urzędnika państwowego, jak akt notarialny czy dokument komornika sądowego lub dokumenty sporządzone przez instytucje publiczne państwa członkowskiego lub dokumenty, których charakter i znaczenie uzasadniają doręczenie i podanie do wiadomości ich adresatom w drodze oficjalnego postępowania” ( 26 ).

36.

Rozporządzenie nr 1348/2000 w art. 16 powtarza brzmienie art. 16 konwencji z 1997 r. Jednakże rozporządzenie to przewidywało nowość w postaci sporządzenia wykazu dokumentów, które mogły być doręczane na podstawie tego rozporządzenia. Wykaz ten, który stanowił załącznik II do decyzji Komisji 2001/781/WE z dnia 25 września 2001 r. przyjmującej podręcznik agencji przyjmujących oraz słownik dokumentów, jakie mogą być doręczane na mocy rozporządzenia nr 1348/2000 ( 27 ), zmienionej decyzją Komisji nr 2008/541/WE z dnia 8 kwietnia 2008 r. ( 28 ) zawierał informacje przekazane przez państwa członkowskie na podstawie art. 17 ust. b) rozporządzenia nr 1348/2000. Lektura tego załącznika pokazuje, że państwa członkowskie nadały przekazywanym informacjom różną formę i treść. Niektóre ograniczyły się do wskazania, w sposób ogólny, że dokumenty pozasądowe były zawarte w dokumentach podlegających doręczeniu ( 29 ). Inne państwa członkowskie, przeciwnie, wyraźnie ograniczają pojęcie dokumentów pozasądowych do dokumentów wydanych przez organy władzy publicznej lub urzędników państwowych ( 30 ). Inne z kolei przyjęły szeroką definicję, pozwalającą na ujęcie dokumentów prywatnych ( 31 ). Wreszcie niektóre państwa członkowskie sporządziły szczegółową listę dokumentów podlegających, w ich ocenie, doręczeniu, bez rozróżnienia na dokumenty sądowe i pozasądowe ( 32 ).

37.

Jeśli chodzi o art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, powiela on brzmienie art. 16 rozporządzenia nr 1348/2000. Natomiast w przeciwieństwie do rozporządzenia nr 1348/2000 rozporządzenie nr 1393/2007 nie przewiduje sporządzenia wykazu.

38.

Powyższe omówienie kontekstu historycznego wskazuje na funkcjonowanie dwóch różnych koncepcji dokumentu pozasądowego w ramach państw członkowskich. Jedna za kryterium identyfikujące taki dokument uznaje udział organów władzy publicznej lub urzędników państwowych. Druga, przeciwnie, nie bierze pod uwagę kryterium związanego z autorem dokumentu, a dotyczy jego związku z wykonywaniem lub ochroną praw. Powyższa niejednolitość krajowych systemów prawnych wyjaśnia z pewnością, dlaczego, z wyjątkiem konwencji haskiej, której ścisłe postrzeganie pojęcia dokumentu pozasądowego zostało jednakże następnie złagodzone, akty międzynarodowe i wspólnotowe dotyczące doręczania dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych stronią od podania definicji dokumentu pozasądowego.

39.

Celem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy dokument o charakterze czysto prywatnym może być dokumentem pozasądowym, konieczne jest wykroczenie poza wyłącznie negatywną definicję tego dokumentu, jako przeciwieństwa dokumentu sądowego, i wskazanie elementów definicji pozytywnej takiego dokumentu w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007.

40.

W uwagach na piśmie przedłożonych Trybunałowi odnaleźć można różne podejścia omówione uprzednio w kontekście historycznym.

41.

Z jednej strony, rząd hiszpański uważa, że dokument prywatny nie może stanowić dokumentu pozasądowego, ponieważ taka kwalifikacja powinna być zarezerwowana, przynajmniej w Hiszpanii, dla dokumentów wydawanych przez urzędników państwowych, notariuszy i referendarzy sądowych w wydziale ksiąg wieczystych. Na poparcie tego stanowiska, rząd hiszpański podnosi w szczególności, że celem rozporządzenia nr 1393/2007 nie jest zapewnienie przekazywania wszystkich dokumentów pomiędzy jednostkami mającymi miejsce zamieszkania w różnych państwach członkowskich, a jedynie dokumentów, których doręczenie jest konieczne w ramach postępowania sądowego lub służących ochronie praw w ramach ewentualnego postępowania, z czego wywodzi, że zawsze musi być to dokument urzędowy, w tym znaczeniu, że musi zaświadczać o tożsamości autora, dacie doręczenia i treści.

42.

Z drugiej strony, Tecom, rządy niemiecki, węgierski i Komisja Europejska optują za szerszą definicją dokumentu pozasądowego, niezależną od autora dokumentu i co za tym idzie, obejmującą niektóre dokumenty prywatne. I tak rząd niemiecki do kategorii dokumentów pozasądowych włącza dokumenty prywatne „w zakresie, w jakim ich formalne doręczenie może zagwarantować, nadać skuteczność lub ochronić roszczenie w sprawie cywilnej lub handlowej”, podczas gdy rząd węgierski proponuje, by jako „dokument pozasądowy” kwalifikować każdy dokument prywatny, który „musi zostać przesłany do adresata w drodze procedury doręczenia zgodnie z przepisami prawa materialnego lub procesowego państw członkowskich lub z przepisami prawa Unii obowiązujących w danej sprawie cywilnej lub handlowej”. Jeżeli chodzi o Tecom i Komisję, to dla nich kryterium odróżniające stanowi rodzaj i znaczenie dokumentu, które to kryterium było zawarte w sprawozdaniu wyjaśniającym do konwencji z 1997 r.

43.

Odnosząc się do kryteriów wymienionych przez rzecznika generalnego D. Ruiza-Jaraba Colomera w opinii przedstawionej w sprawie Roda Golf & Beach Resort ( 33 ), rząd portugalski zajmuje stanowisko pośrednie, niepozbawione pewnej niejednoznaczności, zgodnie z którym dokument prywatny może zostać uznany za dokument pozasądowy, jeżeli mianowicie „miało miejsce działanie organów władzy lub przyjęcie dokumentu urzędowego”.

44.

Zanim przedstawię swoje stanowisko w tym zakresie, należy wpierw przypomnieć, że Trybunał zajął już stanowisko co do tego, czy pojęcie dokumentu pozasądowego powinno otrzymać autonomiczną wykładnię. Pomimo że niektóre rządy podnosiły przed Trybunałem, że treść pojęcia dokumentu pozasądowego powinna być definiowana na podstawie prawa każdego z państw członkowskich, Trybunał wskazał w wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 34 ), iż pojęcie to jest pojęciem prawa Unii ( 35 ), mając na względzie po pierwsze, „wolę państw członkowskich wprowadzenia [uregulowań z zakresu współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne] do wspólnotowego systemu prawnego oraz akceptację zasady ich autonomicznej wykładni” ( 36 ) i po drugie wybór formy rozporządzenia, który zdaniem Trybunału „wskazuje na znaczenie, jakie prawodawca wspólnotowy przywiązuje do bezpośredniej stosowalności przepisów rozporządzenia nr 1348/2000 i ich jednolitego stosowania” ( 37 ).

45.

Przypominam, że Trybunał orzekł ponadto w tym samym wyroku, iż dokument sporządzony przez notariusza stanowi „jako taki” dokument pozasądowy. Co więcej, Trybunał udzielił dodatkowych wyjaśnień, odrzucając argument, zgodnie z którym szeroka koncepcja pojęcia dokumentu pozasądowego wprowadza nadmierne obciążenia w odniesieniu do zasobów sądów krajowych, podkreślając, że obowiązki w zakresie doręczania wynikające z rozporządzenia nr 1348/2000 niekoniecznie obciążają sądy krajowe ( 38 ).

46.

Powyższe rozwiązania oparte na rozporządzeniu nr 1348/2000 znajdują doskonale, moim zdaniem, analogiczne zastosowanie do rozporządzenia nr 1393/2007, tym bardziej że to ostatnie nie zawiera wykazu dokumentów, które mogą być doręczane na podstawie tego rozporządzenia, co pozwala sądzić, iż państwa członkowskie dysponują pewnym zakresem swobody w kwestii definiowania dokumentów pozasądowych.

47.

Trybunał nie określił jednak kryteriów, na których podstawie należy oceniać, czy dokument ma charakter „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu prawa Unii. W opinii przedstawionej w sprawie Roda Golf & Beach Resort ( 39 ) rzecznik generalny D. Ruiz-Jarabo Colomer zaproponował wprowadzenie trzech łącznych kryteriów, dotyczących po pierwsze autora dokumentu, który powinien być organem władzy publicznej, po drugie skutków prawnych wywoływanych przez dokument, które powinny być „szczególne i odmienne [odróżniające]” i po trzecie istnienia minimalnego poziomu powiązania dokumentu z instancją sądową, charakteryzującego się tym, że dokument „służy poparciu roszczeń w ewentualnym postępowaniu sądowym” ( 40 ).

48.

Przed dokładniejszym przeanalizowaniem kryteriów, które zaproponuję przyjąć, uważam za konieczne powrócenie do próby szerszego lub węższego zdefiniowania dokumentu pozasądowego, gdyż różnice w rozumieniu tego pojęcia skutkują, moim zdaniem, częściowo brakiem prawidłowego jego rozumienia.

49.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że nawet jeżeli „współpraca sądowa […] nie może być ograniczona wyłącznie do postępowań sądowych” ( 41 ), to nie zmienia to faktu, że cel doręczenia dokumentów pozasądowych jest uzupełniający, czego dowodem jest fakt, że wyłącznie jeden przepis rozporządzenia nr 1393/2007 jest poświęcony tym dokumentom, w stosunku do głównego celu, jakim jest poprawa i przyspieszenie doręczania dokumentów sądowych. Wyjaśnienie można znaleźć prawdopodobnie w tym, że doręczanie dokumentów sądowych podlega zazwyczaj w prawach krajowych szczególnym formalnościom, które mogą wpływać na spowolnienie lub komplikację postępowania, w szczególności, gdy doręczenie ma mieć miejsce za granicą i podważa suwerenność państwa, w którym doręczenie to ma zostać dokonane. Harmonizacja ustawodawstw krajowych stanowi więc skuteczny środek poprawy i przyspieszenia transgranicznego przekazywania dokumentów. Natomiast doręczanie dokumentów pozasądowych niekonieczne podlega w porządkach krajowych tym samym zasadom co doręczanie dokumentów sądowych. Jeżeli ich doręczanie nie podlega regulacjom szczególnym, poddawanie ich mechanizmowi określonemu w rozporządzeniu nr 1393/2007 nie będzie moim zdaniem prowadziło do uproszczenia i przyspieszenia tego procesu. Jednakże inny cel, dotyczący bezpieczeństwa doręczania, zmierzający do zagwarantowania ochrony interesów tak wnioskodawcy, jak i odbiorcy, może uzasadniać doręczanie tych dokumentów w oparciu o rozporządzenie nr 1393/2007.

50.

Następnie należy podnieść, że celem autonomicznej definicji dokumentu pozasądowego nie wydaje się być moim zdaniem znalezienie najmniejszego wspólnego mianownika pomiędzy wszystkimi tradycjami prawnymi państw członkowskich, i w konsekwencji przyjęcie jako kryteriów tylko tych elementów, które funkcjonują dokładnie we wszystkich tych systemach krajowych. Przeciwnie, uważam, że poszukiwanie definicji powinno mieć ambicje ekumeniczne w tym sensie, że powinno zmierzać raczej do tego, by każdy dokument uznany w państwie członkowskim za pozasądowy mógł zostać bez przeszkód doręczony w innych państwach członkowskich.

51.

W tym względzie zadałem sobie pytanie, czy rozwiązania problemu związanego ze zdefiniowaniem pojęcia dokumentu pozasądowego nie powinno się szukać w zastosowaniu zasady, którą można określić jako zasada państwa pochodzenia, która wymaga od władz państwa członkowskiego, do którego przekazywany jest dokument, zapewnienia doręczenia wszystkich dokumentów uznanych za dokumenty pozasądowe w państwie, z którego pochodzi dokument. W ten sposób zapewniony zostanie cel rozporządzenia nr 1393/2007, gdyż każdy dokument uznany w państwie członkowskim za „pozasądowy” będzie mógł swobodnie i z łatwością krążyć w całej Unii. Jednakże potwierdzenie autonomicznego charakteru pojęcia dokumentu pozasądowego w wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 42 ) wydaje się przekreślać tę drogę, która zakłada prawdopodobnie wadę w postaci pozostawienia zbyt dużego zakresu swobody państwom członkowskim.

52.

Należy ostatecznie znaleźć wystarczająco szeroką definicję celem objęcia różnorodności istniejących koncepcji, a jednocześnie wystarczająco precyzyjną, aby uniknąć niepewności prawnej.

53.

Na wstępie przyjmę kryterium organiczne uwzględniające udział organu władzy publicznej, innego niż sądowy, uprawnionego do wydania lub poświadczania dokumentów sądowych. Stosowność tego kryterium uwzględnia sprawowanie kontroli przez organy wydające lub poświadczające treść dokumentów podlegających doręczeniu, odmienną od kontroli sprawowanej w ramach rozporządzenia nr 1393/2007 przez jednostki przekazujące i jednostki przyjmujące. Kontrola ta ogranicza się bowiem do sprawdzenia, czy dokument, który ma zostać przekazany, mieści się w zakresie stosowania tego rozporządzenia oraz czy spełnione zostały wymogi formalne przewidywane w tym rozporządzeniu dla celów doręczenia.

54.

Nie uważam, by zakres stosowania tego kryterium organicznego powinien być ograniczany przez dodatkowe kumulatywne wymogi, związane w szczególności ze szczególnymi i odmiennymi skutkami prawnymi wywoływanymi przez dokument w następstwie działania organu władzy publicznej lub w związku z okolicznością służenia na poparcie roszczeń w ewentualnym postępowaniu sądowym. Uważam, że orzekając w wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 43 ), że akt sporządzony przez notariusza stanowi „jako taki” dokument pozasądowy, Trybunał w sposób dorozumiany odrzucił to stanowisko.

55.

Czy należy jednak przyjąć inne kryterium, nie łączne, ale rozłączne, pozwalające na ujęcie w pojęciu „dokumentu pozasądowego” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, dokumentów pochodzących od osób prywatnych, których treść w konsekwencji nie została uprzednio poświadczona przez organ władzy?

56.

W tym względzie nie wydaje mi się możliwe określenie, co mieści się w pojęciu dokumentu pozasądowego w oparciu o tak wybiórcze i źle zdefiniowane kryterium jak odnoszące się do „znaczenia” dokumentu, które dotknięte jest subiektywizmem mogącym prowadzić do niepewności prawnej, niezgodnym z celem poprawy i przyspieszenia przekazywania dokumentów, jestem natomiast skłonny przyjąć, że cel w postaci prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego uzasadnia znalezienie obiektywnego kryterium pozwalającego na rozszerzenie pojęcia dokumentu pozasądowego na niektóre dokumenty sądowe niewydane ani niepoświadczone przez organ władzy.

57.

Jednakze nie jest łatwe ustalenie zasady podziału, pozwalającej na ujęcie różnorodności dokumentów sądowych przy jednoczesnym poszanowaniu zasady pewności prawa.

58.

Można zastanawiać się nad przyjęciem jako kryterium okoliczności, że dokument podlega wymogom formalnym co do doręczenia. Jeżeli w prawie krajowym państwa członkowskiego pochodzenia dokumentu dokument podlega szczególnym wymogom w zakresie doręczenia, doręczenie go za granicą może zostać dokonane na podstawie przepisów rozporządzenia nr 1393/2007. Natomiast w braku ograniczeń co do sposobu doręczenia przekazanie takiego dokumentu za granicę nie powinno odbywać się na podstawie przepisów powyższego rozporządzenia. Jednakże powyższe kryterium podziału nie wydaje mi się zadowalające, gdyż wymaga oceny każdego dokumentu z osobna, w świetle przepisów prawa państwa członkowskiego pochodzenia dokumentu celem określenia, czy doręczenie go wymaga spełnienia określonych wymogów formalnych.

59.

Niewykluczone zatem, że poszukiwane kryterium może zostać powiązane z faktem konieczności doręczenia danego dokumentu sądowego dla jego skuteczności, co prowadzi ostatecznie do podziału na dokumenty wymagające doręczenia, to jest takie, których doręczenie osobie, w stosunku do której ma wywołać skutki prawne, jest warunkiem ich wywołania, i dokumenty niewymagające doręczenia ( 44 ).

60.

Jednakże przyjęcie powyższego kryterium prowadzi jedynie do przesunięcia trudności koncepcyjnych, nie rozwiązując ich, ponieważ sam podział na dokumenty wymagające i niewymagające doręczenia okazuje się trudny. Uważam zatem, że konieczne jest wyznaczenie bardziej czytelnego kierunku, opierając się na kryterium uwzględniającym naturalną i bezpośrednią funkcję przekazania dokumentu adresatowi. Chodzi o objęcie pojęciem dokumentu pozasądowego w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007 wszystkich dokumentów, których przekazanie adresatowi jest konieczne dla wykonania, udowodnienia lub ochrony prawa.

61.

Powyższe ujęcie pozwoli na zapewnienie większej pewności prawa tak dla wnioskodawcy, jak i adresata tych dokumentów, w szczególności dzięki możliwości przekazania dokumentów pomiędzy jednostkami przekazującymi i jednostkami właściwymi dla odbioru dokumentów.

62.

Nie uważam, by zaproponowane rozwiązanie prowadziło do zwiększenia liczby wniosków o przekazanie pomiędzy jednostkami przekazującymi a jednostkami przyjmującymi skutkującego nadmiernym obciążeniem tych jednostek, do tego stopnia, że przekształciłyby się one w służby pocztowe. Nie należy bowiem tracić z oczu faktu, że skorzystanie z systemu przekazywania dokumentów zgodnie z rozporządzeniem nr 1393/2007 wymaga od wnioskodawcy poniesienia kosztów, a ponadto zobowiązuje go do wypełnienia określonych formalności, związanych przykładowo z tłumaczeniem dokumentu.

63.

Powyższe rozwiązanie stanowiłoby korzyść, gdyż pozwalałoby podmiotom takim jak Tecom, które dla wykonania swych praw muszą podać dokument do wiadomości jego adresatowi, na skorzystanie z dodatkowych gwarancji w przypadku skomplikowania okoliczności w związku z koniecznością przekazania dokumentu za granicę.

64.

Z powyższych względów proponuję Trybunałowi, by na dwa pierwsze pytania prejudycjalne odpowiedział w ten sposób, że za „dokument pozasądowy” zgodnie z art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007 uznać można dokument sporządzony lub zatwierdzony przez organ władzy publicznej, urzędnika sądowego lub jakąkolwiek upoważnioną do tego osobę zgodnie z przepisami państwa członkowskiego pochodzenia dokumentu, jak również każdy dokument, którego doręczenie adresatowi jest niezbędne dla wykonywania, udowodnienia lub ochrony prawa.

65.

Z uwagi na związek czwartego pytania prejudycjalnego z pierwszym i drugim pytaniem prejudycjalnym pytanie to zostanie poddane analizie przed trzecim pytaniem prejudycjalnym.

66.

Jak wynika z postanowienia odsyłającego, wątpliwości Juzgado de Primera Instancia no 7 de Las Palmas de Gran Canaria co do interpretacji, jaką należy nadać warunkom dotyczącym transgranicznego wpływu współpracy sądowej i zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego wynikają z faktu, że w pkt 56 wyroku Roda Golf & Beach Resort ( 45 ) stwierdzono, że współpraca sądowa, o której mowa w art. 65 WE, może mieć miejsce zarówno w ramach postępowania sądowego, jak i poza takim postępowaniem „w zakresie, w jakim współpraca ta ma skutki transgraniczne i jest niezbędna do zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego” ( 46 ).

67.

W związku z powyższym sąd odsyłający ma wątpliwość zasadniczo, czy celem określenia, czy dokument jest „dokumentem pozasądowym” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, należy sprawdzić, czy przekazanie takiego dokumentu ma skutki transgraniczne i jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

68.

W tym względzie wystarczy przypomnieć, że warunek związany ze skutkami transgranicznymi współpracy sądowej i prawidłowym funkcjonowaniem rynku wewnętrznego stanowi podstawę prawną, na której opiera się rozporządzenie nr 1393/2007.

69.

Zgodnie z wykładnią teleologiczną i systemową rozporządzenie to powinno być interpretowane z uwzględnieniem realizowanych przez nie celów w oparciu o powyższą podstawę prawną.

70.

Jednakże warunek odnoszący się do transgranicznych skutków współpracy sądowej wydaje mi się bez znaczenia dla określenia zakresu stosowania rozporządzenia nr 1393/2007 w zakresie, w jakim dotyczy omawianych dokumentów, gdyż sytuacje regulowane przez to rozporządzenie, które ma na celu przekazywanie dokumentów sądowych i pozasądowych pomiędzy państwami członkowskimi, nieuchronnie mają charakter transgraniczny z uwagi na udział dwóch państw członkowskich.

71.

Dla zdefiniowania pojęcia dokumentu pozasądowego konieczne jest natomiast uwzględnienie celów w postaci prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego ( 47 ). Niemniej jednak podzielam opinię rządu niemieckiego, zgodnie z którą, jeżeli zostanie wykazane, że omawiany dokument należy do kategorii „dokumentów pozasądowych” w rozumieniu art. 16 rozporządzenia nr 1393/2007, bezprzedmiotowe jest uzasadnianie w każdym konkretnym przypadku konieczności doręczenia tego dokumentu na warunkach określonych w tym rozporządzeniu dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

72.

W konsekwencji uważam, że na pytanie czwarte należy odpowiedzieć w ten sposób, że nie jest konieczne każdorazowe sprawdzanie w oparciu o ocenę konkretnych okoliczności danego przypadku, czy przekazanie danego dokumentu ma skutki transgraniczne i jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

73.

Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy dokument pozasądowy, który został już doręczony adresatowi, może zostać ponownie doręczony zgodnie z procedurą przewidzianą w rozporządzeniu nr 1393/2007.

74.

Odpowiedź na powyższe pytanie wydaje mi się nie budzić żadnych wątpliwości w sytuacji, gdy pierwsze doręczenie nie zostało dokonane zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu nr 1393/2007.

75.

W takim wypadku zapewnienie ponownego doręczenia zgodnego z rozporządzeniem jest bowiem absolutnie niezbędne. Zasada, zgodnie z którą, jeżeli adresat dokumentu sądowego lub pozasądowego ma miejsce zamieszkania za granicą, doręczenie tego dokumentu musi zostać przeprowadzone za pomocą środków ustanowionych w tym celu przez samo rozporządzenie nr 1393/2007 ( 48 ), wymaga umożliwienia wnioskodawcy dokonania doręczenia zgodnie z tym rozporządzeniem.

76.

Odpowiedź jest mniej oczywista, w przypadku gdy pierwsze doręczenie zostało dokonane zgodnie z rozporządzeniem nr 1393/2007. Jak sugeruje Komisja, taki przypadek miałby miejsce w postępowaniu głównym, gdyby doręczenie wezwania do zapłaty w formie aktu notarialnego mogło zostać uznane za doręczenie bezpośrednie drogą pocztową, o którym mowa w art. 14 rozporządzenia nr 1393/2007.

77.

W wyroku w sprawie Alder (C‑325/11, EU:C:2012:824) Trybunał orzekł, że rozporządzenie nr 1393/2007 nie ustanawia hierarchii pomiędzy możliwymi środkami przekazania dokumentów, które przewiduje ( 49 ). Moim zdaniem, do skarżącego i tylko do niego należy wybór pomiędzy różnymi możliwymi mu środkami przekazania dokumentów, jakie są oferowane, tego, który uzna za najwłaściwszy, oraz decyzja, jeśli zaistnieje taka potrzeba, o ponownym przekazaniu dokumentu po dokonaniu pierwszego przekazania.

78.

W tym względzie uważam, że wnioskodawca może mieć uzasadnione podstawy, by chcieć ponownie przekazać dokument, który został już doręczony, natomiast ani do jednostek przekazujących, ani do jednostek przyjmujących w rozumieniu rozporządzenia nr 1393/2007 nie należy kontrola trafności tych podstaw. Możliwe jest na przykład, że doręczenie dokumentu nie nastąpiło w terminie wyznaczonym w tym celu w przepisach krajowych.

79.

Poza tym odmienne rozstrzygnięcie i obarczenie, w szczególności, jednostek przekazujących i jednostek przyjmujących kontrolą stosowności w powyższym zakresie prowadziłoby do obarczenia ich odpowiedzialnością, którą niekoniecznie muszą przyjąć.

80.

W konsekwencji uważam, że ten sam dokument może skutecznie być przedmiotem kolejnych doręczeń w ramach tego samego lub różnych środków, a co za tym idzie, na trzecie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w ten sposób, że dokument pozasądowy, który został już doręczony adresatowi, może zostać ponownie doręczony zgodnie z zasadami przewidzianymi w rozporządzeniu nr 1393/2007, nawet jeżeli pierwsze doręczenie zostało już dokonane na podstawie przepisów tego rozporządzenia.

81.

Mając na względzie powyższe, proponuję Trybunałowi, by udzielił następujących odpowiedzi na pytania postawione przez Juzgado de Primera Instancia no 7 de Las Palmas de Gran Canaria: