ZALECENIE KOMISJI
z dnia 2.7.2025 r.
w sprawie innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej, w sprawie ustanowienia obszarów dla infrastruktury sieci i magazynowania niezbędnej do włączenia energii odnawialnej do systemu elektroenergetycznego zgodnie z art. 15e zmienionej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 oraz w sprawie nieulegających dezaktualizacji opłat sieciowych w celu obniżenia kosztów systemu energetycznego
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)W Pakcie dla czystego przemysłu określono konkretne działania mające na celu zapewnienie, aby cel, jakim jest dekarbonizacja gospodarki do 2050 r., sprzyjał rozwojowi przemysłu europejskiego, w tym poprzez przeciwdziałanie wysokim cenom energii. W Planie działania na rzecz przystępnej cenowo energii przeanalizowano czynniki powodujące wzrost cen energii i określono osiem działań mających na celu obniżenie kosztów energii dla wszystkich. Cel ten można częściowo osiągnąć poprzez przyspieszenie wprowadzania czystej energii i stworzenie w pełni zintegrowanego rynku energii, opartego na wzajemnie połączonej i cyfrowej sieci oraz spójnym systemie regulacji i zarządzania. W planie tym zaproponowano uwzględnienie wszystkich elementów składających się na rachunki za energię elektryczną, a mianowicie kosztu samej energii, kosztu sieci oraz opłat akcyzowych i podatków.
(2)Trzy kluczowe działania służące osiągnięciu tych celów to: (i) przyspieszenie wdrażania energii ze źródeł odnawialnych i technologii magazynowania energii, (ii) przyspieszenie rozbudowy i modernizacji sieci elektroenergetycznych oraz (iii) wprowadzenie skutecznych sygnałów do optymalnego wykorzystania sieci i ograniczania kosztów sieci, w szczególności poprzez odpowiednio zaprojektowane taryfy sieciowe.
(3)Zależność Europy od importowanych paliw kopalnych uznaje się za główny czynnik przyczyniający się do niestabilnych i wysokich kosztów dostaw energii. Rozszerzenie gamy odnawialnych źródeł energii przyczyniłoby się do obniżenia kosztów dostaw energii i cen dla odbiorców – zarówno przemysłowych, jak i indywidualnych. Aby urzeczywistnić ten cel, konieczne jest znaczne przyspieszenie procedur wydawania zezwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej – nie tylko w odniesieniu do konwencjonalnych technologii i form wdrażania, lecz także do innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej.
(4)W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 („dyrektywa”) wyznaczono docelowy poziom zużycia energii ze źródeł odnawialnych dla UE na poziomie 42,5 % do 2030 r., przy czym dąży się nawet do osiągnięcia poziomu 45 %. Osiągnięcie tego celu wymaga zarówno szybszego wdrażania instalacji energii odnawialnej, jak i lepszego włączania wytwarzanej energii odnawialnej do sieci i do systemu energetycznego. Ponadto w dyrektywie określono cel, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny do 2030 r. przeznaczyć co najmniej 5 % nowo zainstalowanej mocy w zakresie energii odnawialnej na innowacyjne technologie energii odnawialnej.
(5)Dyrektywa i towarzyszące jej inicjatywy Unii, takie jak zalecenie i wytyczne dotyczące przyspieszenia wydawania zezwoleń w odniesieniu do energii ze źródeł odnawialnych i powiązanych projektów infrastrukturalnych, zapewniają państwom członkowskim dodatkowe instrumenty wspierające wdrażanie energii odnawialnej. Z jednej strony dyrektywa stanowi podstawę do przyspieszenia stosowania innowacyjnych technologii energii odnawialnej poprzez wyznaczenie orientacyjnego celu. Z drugiej strony w strategii UE na rzecz energii słonecznej z 2022 r. podkreślono innowacyjne formy wdrażania energii słonecznej i zobowiązano się do wydania wytycznych dla państw członkowskich w tym zakresie. Te innowacyjne technologie i formy wdrażania uzupełniają wdrażanie konwencjonalnych technologii energii odnawialnej na potrzeby realizacji zmienionego celu dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Co więcej, zgodnie z art. 15e dyrektywy państwa członkowskie mogą wyznaczać obszary dla infrastruktury sieci i magazynowania, które są niezbędne do włączenia energii odnawialnej do systemu elektroenergetycznego.
(6)Innowacyjne technologie energii odnawialnej, takie jak energia oceaniczna czy pływające technologie morskiej energii wiatrowej, umożliwiają wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, które dotąd pozostawały niewykorzystane, i mogą uzupełniać standardowe technologie morskiej i lądowej energii wiatrowej oraz wielkoskalowe technologie energii słonecznej, które nadal będą podstawą wdrażania energii odnawialnej w Unii. Ponadto inwestycje w te innowacyjne technologie przynoszą korzyści skali, generują nową wiedzę oraz zapewniają Unii przewagę konkurencyjną.
(7)Kluczową korzyścią z wdrażania innowacyjnych form energii odnawialnej jest rozszerzenie możliwości ich stosowania dzięki wielorakiemu użytkowaniu przestrzeni oraz efektywnemu zagospodarowaniu niedostatecznie wykorzystywanych obiektów (takich jak bariery autostradowe czy pojazdy). Nowe formy wdrażania mogą czasami wymagać innowacji w samej technologii odnawialnej energii. W innych przypadkach oznaczają one nowe zastosowanie tej samej technologii wytwarzania energii. Innowacyjne formy wdrażania energii słonecznej obejmują różne rozwiązania, w tym rolnictwo słoneczne (agrofotowoltaika, energia słoneczna zintegrowana z rolnictwem), instalacje fotowoltaiczne zintegrowane z budynkiem, instalacje fotowoltaiczne zintegrowane z infrastrukturą, pływającą fotowoltaikę, fotowoltaikę zintegrowaną z pojazdem oraz miniinstalacje fotowoltaiczne (na przykład tzw. „balkonowe systemy słoneczne”). Pływające morskie farmy wiatrowe również można uznać za innowacyjną formę wdrażania energii wiatrowej. Niemniej jednak te innowacyjne technologie i formy wdrażania energii odnawialnej napotykają specyficzne bariery prawne i pozaprawne, takie jak niedostosowanie przepisów do szczególnych cech tych technologii i form wdrażania.
(8)Przyspieszenie rozbudowy i modernizacji sieci elektroenergetycznych oraz wdrażania technologii magazynowania energii można by ułatwić poprzez wyznaczenie obszarów dla infrastruktury sieci i magazynowania. Projekty dotyczące sieci i magazynowania zlokalizowane na tych obszarach, które są niezbędne do włączenia energii odnawialnej do systemu elektroenergetycznego, mogą korzystać z odstępstw od określonych rodzajów ocen oddziaływania na środowisko, pod warunkiem spełnienia warunków określonych w dyrektywie, w celu istotnego skrócenia terminów wydawania zezwoleń. Szybkie wdrożenie tych przepisów ma kluczowe znaczenie dla uwolnienia potencjału szybkiego wdrażania projektów w zakresie sieci i magazynowania, tak by zapewnić realizację celów klimatycznych i energetycznych UE oraz celu osiągnięcia neutralności klimatycznej.
(9)Ponadto, aby obniżyć całkowite koszty funkcjonowania sieci i zapewnić przystępność cen dla wszystkich odbiorców, niezbędne inwestycje muszą iść w parze z lepszym wykorzystaniem istniejącej i nowej infrastruktury. Aby umożliwić racjonalne pod względem kosztów włączanie rosnącego udziału odnawialnych źródeł energii do sieci, konieczna jest większa elastyczność i efektywność w sposobie wykorzystania sieci i zarządzania nią. Dobrze opracowana struktura taryf za energię elektryczną może skutecznie zachęcać użytkowników systemu do działań prowadzących do obniżenia ogólnych kosztów systemu. To z kolei wiąże się z istotnym potencjałem zwiększenia efektywności kosztowej transformacji energetycznej.
(10)Konieczna jest zasadnicza zmiana w sposobie opracowywania taryf za energię, za które odpowiadają krajowe organy regulacyjne, w celu dostosowania tych taryf do potrzeb niskoemisyjnego systemu energetycznego.
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
DEFINICJE
1)Na potrzeby niniejszego zalecenia „innowacyjne formy wdrażania energii odnawialnej” należy rozumieć jako sposoby wdrażania energii słonecznej – fotowoltaiki, energii cieplnej lub ich kombinacji – wymienione w strategii UE na rzecz energii słonecznej: rolnictwo słoneczne, instalacje fotowoltaiczne zintegrowane z budynkiem, pływająca fotowoltaika, instalacje fotowoltaiczne zintegrowane z infrastrukturą, fotowoltaika zintegrowana z pojazdem, miniinstalacje fotowoltaiczne oraz pływające morskie systemy energii wiatrowej.
2)Na potrzeby niniejszego zalecenia „innowacyjne technologie energii odnawialnej” należy rozumieć jako pływające morskie systemy energii wiatrowej oraz technologie energii oceanicznej, bez wykluczania innych potencjalnych innowacyjnych technologii energii odnawialnej, w przypadku których również można skorzystać z niniejszych zaleceń.
3)Na potrzeby niniejszego zalecenia przez „infrastrukturę sieci” należy rozumieć każdy projekt wdrażający aktywa związane z przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej, które to aktywa mają zasadnicze znaczenie dla efektywnego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.
4)Na potrzeby niniejszego zalecenia przez „infrastrukturę magazynową” należy rozumieć wszystkie instalacje do magazynowania energii na poziomie przesyłu i dystrybucji.
BARDZIEJ PRZEJRZYSTE RAMY PRAWNE DLA INNOWACYJNYCH TECHNOLOGII ENERGII ODNAWIALNEJ
5)W odniesieniu do innowacyjnych technologii energii odnawialnej oraz form jej wdrażania państwa członkowskie powinny zdefiniować te innowacyjne formy wdrażania oraz innowacyjne technologie energii odnawialnej w odpowiednich przepisach krajowych, aby zapewnić jasność co do mających zastosowanie przepisów oraz sposobu ich stosowania w odniesieniu do każdej konkretnej innowacyjnej formy wdrażania.
6)Aby te innowacyjne formy wdrażania i innowacyjne technologie energii odnawialnej mogły być wprowadzone na rynek, państwa członkowskie powinny określić normy techniczne, których należy przestrzegać, w tym dotyczące przepisów w zakresie bezpieczeństwa. Te normy techniczne powinny uwzględniać specyfikę innowacyjnej formy wdrażania lub innowacyjnej technologii energii odnawialnej.
7)Bez uszczerbku dla terminów wydawania zezwoleń określonych w dyrektywie państwa członkowskie powinny ustanowić wystarczająco krótkie i przejrzyste procedury wydawania zezwoleń w odniesieniu do tych innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej, w tym poprzez określenie wymaganych zezwoleń i norm technicznych.
8)Państwa członkowskie powinny wykorzystywać synergie między innowacyjnymi formami wdrażania, innowacyjnymi technologiami energii odnawialnej a prosumpcją energii ze źródeł odnawialnych, w tym – w razie potrzeby – poprzez doprecyzowanie ram prawnych dotyczących prosumpcji energii odnawialnej.
9)Państwa członkowskie powinny ułatwiać wielorakie użytkowanie gruntów i mórz, w tym na potrzeby produkcji energii odnawialnej, w szczególności w przypadkach, gdy może to przynieść korzyści lokalne, takie jak ograniczenie zapotrzebowania na grunty pod produkcję energii odnawialnej, zmniejszenie konkurencji w zakresie użytkowania gruntów i mórz, synergie z innymi formami użytkowania gruntów i mórz oraz pozytywny wpływ na akceptację społeczną energii odnawialnej.
10)W razie potrzeby państwa członkowskie powinny rozważyć zmianę przepisów krajowych lub regionalnych regulujących lokalizacje, w których można rozmieścić te innowacyjne formy wdrażania i innowacyjne technologie energii odnawialnej, aby umożliwić to wdrożenie, z uwzględnieniem lokalnej specyfiki i potrzeb systemowych oraz przy poszanowaniu dorobku prawnego UE w zakresie ochrony środowiska i zasady „nie czyń poważnych szkód” w sposób racjonalny pod względem kosztów.
11)Państwa członkowskie przyjmujące plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich powinny rozważyć wyznaczenie obszarów morskich przeznaczonych dla konkretnych technologii energii odnawialnej lub innowacyjnych technologii energii odnawialnej, w tym pływających morskich farm wiatrowych, technologii energii oceanicznej oraz pływających morskich instalacji fotowoltaicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu potencjału synergii między technologiami.
12)Zachęca się państwa członkowskie, by przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 5–11 uwzględniały praktyki w zakresie innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej opisanych w sekcji 2 zawiadomienia Komisji w sprawie innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej, przyjętego przez Komisję w tym samym dniu co niniejsze zalecenie.
SZYBSZE PROCEDURY WDRAŻANIA INFRASTRUKTURY SIECI I MAGAZYNOWANIA
13)W odniesieniu do infrastruktury sieci i magazynowania niezbędnej do włączania energii ze źródeł odnawialnych do systemu elektroenergetycznego, państwa członkowskie powinny ustanowić specjalne obszary infrastruktury zgodnie z art. 15e dyrektywy, aby jak najlepiej wykorzystać możliwości wydawania zezwoleń i pobudzić rozwój sieci elektroenergetycznej oraz infrastruktury magazynowania energii elektrycznej.
14)Państwa członkowskie powinny niezwłocznie przyjąć szczegółowe plany wyznaczenia specjalnych obszarów infrastruktury na potrzeby rozwoju projektów dotyczących sieci i magazynowania, zgodnie z art. 15e dyrektywy.
15)Podczas wyznaczania takich obszarów państwa członkowskie powinny współpracować z operatorami systemów w celu uwzględnienia potrzeb systemu elektroenergetycznego oraz zapewnienia synergii z istniejącymi planami, ocenami i obszarami określonymi już w ramach innych procesów. Mogą one obejmować plany rozwoju sieci, krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, krajowe programy ograniczania zanieczyszczenia powietrza, plany zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich, oceny potrzeb w zakresie elastyczności oraz mapy sporządzone w ramach wyznaczania obszarów przyspieszonego rozwoju energii odnawialnej i zgodnie z art. 15b dyrektywy.
16)Aby przyspieszyć rozwój infrastruktury transgranicznej w szczególności z myślą o dokończeniu budowy unii energetycznej, państwa członkowskie powinny ściśle współpracować przy definiowaniu obszarów dla sieci i magazynowania znajdujących się w pobliżu ich granic, które mogą wchodzić w zakres art. 15e, oraz koordynować odpowiednie konsultacje z zainteresowanymi stronami, zbiór przepisów łagodzących i ewentualne środki kompensacyjne mające zastosowanie w przypadku znaczącego wpływu na środowisko na tych obszarach, którego nie można uniknąć.
17)W przypadku gdy nie można uniknąć znaczącego oddziaływania na środowisko wynikającego z budowy i eksploatacji projektów na tych obszarach, należy to oddziaływanie odpowiednio złagodzić lub – jeżeli nie jest to możliwe – zrekompensować. Państwa członkowskie przestrzegają odpowiednich przepisów art. 15e dyrektywy w celu uniknięcia lub ograniczenia skutków oraz przyjmują specjalny zbiór przepisów łagodzących, określający odpowiednie i proporcjonalne środki łagodzące.
18)Przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 13–17 państwa członkowskie powinny w możliwie najszerszym zakresie wykorzystywać dostępne narzędzia cyfrowe.
19)Po wyznaczeniu obszarów dla infrastruktury sieci i magazynowania państwa członkowskie mogą skorzystać ze zwolnienia z niektórych ocen oddziaływania na środowisko na podstawie art. 15e ust. 2 dyrektywy, jeżeli jest to uzasadnione w celu przyspieszenia wdrażania energii odnawialnej oraz przyłączenia użytkowników końcowych do sieci elektroenergetycznej, w tym odbiorców przemysłowych, z myślą o osiągnięciu celów w zakresie klimatu i energii odnawialnej.
20)W przypadku realizacji projektów na specjalnych obszarach dla sieci i magazynowania państwa członkowskie ustanawiają odpowiednią przyspieszoną procedurę kontroli, opartą na dostępnych danych środowiskowych, w celu oceny, czy istnieje duże prawdopodobieństwo, że budowa lub eksploatacja projektów spowoduje znaczące nieprzewidziane niekorzystne skutki dla środowiska.
21)Zachęca się państwa członkowskie, by przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 13–20 uwzględniały praktyki opisane w wytycznych w sprawie wyznaczania obszarów dla infrastruktury sieci i magazynowania niezbędnej do włączenia energii odnawialnej do systemu elektroenergetycznego, przyjętych przez Komisję w tym samym dniu co niniejsze zalecenie.
KORZYSTNE RAMY FINANSOWE DLA INNOWACYJNYCH TECHNOLOGII I FORM WDRAŻANIA ENERGII ODNAWIALNEJ
22)Zachęca się państwa członkowskie, by rozważyły łączenie różnych technologii energii odnawialnej, w tym innowacyjnych form wdrażania oraz innowacyjnych technologii energii odnawialnej, w tej samej lokalizacji, także na obszarach morskich. Praktykę tę określa się jako hybrydyzację. Hybrydyzacja wykorzystuje komplementarność różnych odnawialnych źródeł energii, co prowadzi do powstania bardziej wydajnego, niezawodnego i stabilnego systemu energetycznego. Wspólne przyłączenie do sieci mogłoby przyczynić się do obniżenia kosztów tych innowacyjnych projektów, pomocy w stabilizacji sieci, ograniczenia potrzeby jej rozbudowy i magazynowania oraz zapewnienia bardziej przewidywalnych dostaw i usług wspierających działanie sieci. Państwa członkowskie powinny zapoznać się z zaleceniem i wytycznymi w zakresie procedur wydawania zezwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej.
23)Państwa członkowskie mogą opracowywać systemy wsparcia w sposób sprzyjający udziałowi innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej, zapewniając, aby kryteria kwalifikacji wstępnej i kryteria udzielenia zamówienia umożliwiały dopuszczenie i skuteczny udział takich form wdrażania i technologii, przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności systemów. W stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny rozważyć dalsze wspieranie udziału innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej, m.in. poprzez wprowadzenie pozacenowych kryteriów premiujących innowacyjność, takich jak wymóg osiągnięcia minimalnego poziomu poprawy kluczowych wskaźników efektywności wykraczającego poza obecnie dostępne najnowocześniejsze technologie i rozwiązania, poprzez ustanowienie dla nich odrębnych kategorii lub poprzez opracowanie odrębnych procedur przetargowych. Przy opracowywaniu systemów wsparcia dla energii odnawialnej państwa członkowskie powinny zapoznać się z zaleceniami i wytycznymi dotyczącymi elementów struktury aukcji energii ze źródeł odnawialnych oraz z aktem wykonawczym w sprawie pozacenowych kryteriów stosowanych w aukcjach na podstawie aktu w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie.
24)Państwa członkowskie powinny rozważyć opracowanie systemów wsparcia na rzecz wdrażania energii z morskich źródeł odnawialnych w sposób sprzyjający udziałowi wszystkich odpowiednich innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej, w tym pływających morskich farm wiatrowych, technologii energii oceanicznej oraz pływających morskich instalacji fotowoltaicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu potencjału synergii między technologiami.
25)Państwa członkowskie powinny rozważyć wspieranie rozwoju rolnictwa słonecznego za pomocą ukierunkowanych polityk realizowanych w ramach ich planów strategicznych wspólnej polityki rolnej. Powinny one również ustanowić warunki kwalifikowalności do przyznania wsparcia dochodowego, które umożliwią rolnikom skorzystanie z niego w przypadku posiadania instalacji agrofotowoltaicznych.
26)Do celów instalowania systemów energii słonecznej w budynkach, zgodnie z art. 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275, państwa członkowskie powinny promować wdrażanie zintegrowanych z budynkiem instalacji fotowoltaicznych w ramach zamówień publicznych na produkty wykorzystujące energię słoneczną, poprzez stosowanie pozacenowych kryteriów oceny.
27)Zachęca się państwa członkowskie, by przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 22–26 uwzględniały praktyki opisane w sekcji 3 wytycznych w sprawie innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej, przyjętych przez Komisję w tym samym dniu co niniejsze zalecenie.
POSZERZANIE WIEDZY I DOŚWIADCZENIA W ZAKRESIE INNOWACYJNYCH TECHNOLOGII I FORM WDRAŻANIA ENERGII ODNAWIALNEJ
28)Zachęca się państwa członkowskie, by promowały ciągłe badania nad innowacyjnymi formami wdrażania i innowacyjnymi technologiami energii odnawialnej, w tym poprzez realizację projektów pilotażowych, działań demonstracyjnych, testów i badań, dotyczących potencjału, jaki mają te formy wdrażania i technologie, by przyczyniać się do osiągnięcia unijnego celu w zakresie energii odnawialnej, oraz ich prawdopodobnego wpływu na środowisko.
29)Zachęca się państwa członkowskie, by regularnie monitorowały swoje projekty innowacyjne oraz szeroko rozpowszechniały zdobytą wiedzę, w tym także między państwami członkowskimi.
30)Państwa członkowskie powinny wspierać współpracę między różnymi organami publicznymi zaangażowanymi w tworzenie i utrzymywanie ram prawnych dotyczących innowacyjnych form wdrażania i innowacyjnych technologii energii odnawialnej oraz współpracę między sobą, m.in. poprzez organizowanie specjalnych spotkań lub forów sprzyjających wymianie doświadczeń. Koordynacji na szczeblu krajowym powinny towarzyszyć działania na rzecz zapewnienia standaryzacji i interoperacyjności we wszystkich państwach członkowskich.
31)Państwa członkowskie powinny zająć się problemem braku doświadczenia i umiejętności w administracji publicznej w odniesieniu do specjalistów pracujących z tymi innowacyjnymi technologiami oraz innowacyjnymi formami wdrażania energii odnawialnej W związku z tym zachęca się państwa członkowskie, by promowały dostosowane działania w zakresie szkoleń i budowania zdolności. W tym celu państwa członkowskie mogą również korzystać z możliwości oferowanych na szczeblu UE, takich jak wsparcie finansowe i techniczne udzielane przez Komisję Europejską za pośrednictwem programów takich jak program „Cohesion 4 Transition”, program LIFE lub pakt na rzecz umiejętności.
32)Zachęca się państwa członkowskie, by przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 28–31 uwzględniały praktyki opisane w sekcji 4 wytycznych w sprawie innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej, przyjętych przez Komisję w tym samym dniu co niniejsze zalecenie.
NIEULEGAJĄCE DEZAKTUALIZACJI OPŁATY SIECIOWE W CELU OBNIŻENIA KOSZTÓW SYSTEMU ENERGETYCZNEGO
33)Aby umożliwić użytkownikom dostosowanie się do konstrukcji taryf lepiej odzwierciedlających rzeczywiste koszty, konieczne jest starannie zaplanowane i ostrożne podejście do odbiorców będących gospodarstwami domowymi i odbiorcami przemysłowymi. W celu ograniczenia krótkoterminowych skutków dla poszczególnych kategorii użytkowników należy zapewnić szerokie zaangażowanie zainteresowanych stron oraz stopniowe wprowadzanie odpowiednich zmian.
34)By zapewnić racjonalną pod względem kosztów eksploatację sieci oraz realizację kluczowych projektów wspierających rozwój zintegrowanego rynku, krajowe organy regulacyjne powinny ocenić potencjał regulacji opartych na systemie zachęt oraz dostosować odpowiedni zestaw wskaźników efektywności i poziomów odniesienia dla operatorów sieci.
35)Krajowe organy regulacyjne powinny wykorzystywać konstrukcję taryf tak, by zachęcać do ograniczania zużycia energii w godzinach szczytowego obciążenia, m.in. poprzez wprowadzenie do struktury taryf elementu przepustowości odzwierciedlającego obciążenie szczytowe, w połączeniu z elementem czasowym dotyczącym zużycia energii, zwłaszcza w okresach ryzyka przeciążenia sieci, w celu ograniczenia kosztów jej rozbudowy do niezbędnego poziomu.
36)Krajowe organy regulacyjne powinny uwzględniać elementy czasowe w strukturze taryf, aby powiązać alokację kosztów z użytkowaniem sieci w godzinach szczytu, co ma na celu promowanie efektywnego wykorzystania infrastruktury sieci. W celu zróżnicowania taryf czasowych można stosować różne podejścia – od prostych (np. szczyt/poza szczytem, pory roku, dni robocze/weekendy) po bardziej złożone (tj. tam, gdzie zastosowanie inteligentnych liczników umożliwia bardzo dynamiczne ustalanie taryf w zależności od elementu czasowego).
37)Krajowe organy regulacyjne powinny promować wykorzystywanie sygnałów lokalizacyjnych w taryfach sieciowych, ponieważ umożliwiają one lepsze lokalizowanie niezbędnych źródeł wytwarzania i zużycia w ramach sieci. Atrakcyjne lub obniżone taryfy mogą stymulować zużycie energii w miejscach i okresach, w których sieć jest dostępna, a zapotrzebowanie niższe niż dostępna moc wytwórcza w danej lokalizacji. Ponadto opłaty za wprowadzanie energii do sieci mogą stanowić przydatne narzędzie zachęcające wytwórców do określonych zachowań oraz podejmowania decyzji inwestycyjnych. W przypadkach, gdy wytwórcy przyłączeni do sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej uiszczają opłaty za wprowadzanie energii do sieci, opłaty te powinny być tak skonstruowane, aby zawierały elementy czasowe i lokalizacyjne, co umożliwi ograniczenie przeciążeń sieciowych i zachęci do najbardziej efektywnego wykorzystania sieci. Rozwiązania takie mogą być szczególnie istotne w sytuacjach, gdy modernizacja sieci nie jest wykonalna lub opłacalna.
38)Specjalne systemy taryfowe mogą być oferowane – w uzasadnionych przypadkach – określonym klasom użytkowników sieci, takim jak użytkownicy z sektorów energochłonnych, prosumenci, społeczności energetyczne i ładowanie dwukierunkowe. Krajowy organ regulacyjny powinien przedstawić obiektywne uzasadnienie, że użytkownicy ci – ze względu na swój profil zużycia i elastyczność, jaką oferują systemowi jako całości – mają mniejszy wpływ na ogólny koszt funkcjonowania sieci elektroenergetycznej.
39)Taryfy sieciowe dotyczące magazynowania energii elektrycznej można wykorzystywać do zachęcania operatorów instalacji magazynowych do działań przyjaznych dla sieci, do kierowania inwestycji w magazynowanie do najbardziej odpowiednich lokalizacji oraz do ładowania i oddawania energii w okresach największej użyteczności dla systemu elektroenergetycznego. W systemach taryfowych powinno się uwzględniać specyfikę magazynowania energii i unikać „podwójnego naliczania opłat” wobec instalacji magazynowych, ponieważ mogłoby to zniechęcać do wdrażania magazynów; jednocześnie systemy taryfowe powinny odzwierciedlać ogólny wpływ tych instalacji na koszty sieci.
40)Państwa członkowskie mogą zasilać ogólny budżet opłat sieciowych środkami pochodzącymi z sektora instytucji rządowych i samorządowych, zgodnie z obowiązującymi ramami prawnymi, pod warunkiem że odbywa się to w sposób niedyskryminacyjny, nie faworyzuje żadnych kategorii użytkowników sieci, nie osłabia zachęt do zmiany zachowań prowadzących do obniżenia ogólnych kosztów systemowych oraz pokrywa wyłącznie dodatkowe koszty wynikające z działań służących przyspieszeniu dekarbonizacji i integracji rynku.
41)Chociaż kaskadowy podział kosztów może nadal być uzasadniony, bardziej zaawansowane podejście może skuteczniej zapewniać powiązanie taryf z rzeczywistymi kosztami, zwłaszcza że wytwarzanie energii staje się coraz bardziej powszechne w sieciach dystrybucyjnych, również na poziomie niskiego napięcia. Stosując zasadę kaskadowego podziału kosztów, krajowe organy regulacyjne powinny zatem uwzględniać zmieniające się profile wytwarzania i zużycia na poziomie dystrybucji.
42)Zachęca się państwa członkowskie, by przy realizacji zaleceń zawartych w pkt 33–41 uwzględniały praktyki opisane w wytycznych w sprawie nieulegających dezaktualizacji opłat sieciowych w celu obniżenia kosztów systemu energetycznego, przyjętych przez Komisję w tym samym dniu co niniejsze zalecenie.
MONITOROWANIE, SPRAWOZDAWCZOŚĆ I PRZEGLĄD
43)Państwa członkowskie powinny przeprowadzić audyt istniejących na ich terytorium barier prawnych i pozaprawnych dla innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej, który powinien podlegać regularnemu przeglądowi w celu określenia i wprowadzenia środków zachęcających do rozwoju i realizacji takich technologii i form wdrażania.
44)Państwa członkowskie zachęca się do przekazywania Komisji, w szczególności w ramach zintegrowanych krajowych sprawozdań z postępów w dziedzinie energii i klimatu, które mają być składane zgodnie z art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999, szczegółowych informacji na temat środków krajowych wprowadzonych w kontekście niniejszego zalecenia.
45)Komisja oceni informacje przedłożone przez państwa członkowskie i rozważy, czy potrzebne są dalsze środki w celu wsparcia tych państw (i) w promowaniu rozwoju i upowszechniania innowacyjnych technologii i form wdrażania energii odnawialnej lub (ii) w przyjmowaniu planów wyznaczenia specjalnych obszarów infrastruktury na potrzeby rozwoju projektów w zakresie sieci i magazynowania.
Sporządzono w Brukseli dnia 2.7.2025 r.
W imieniu Komisji
Dan JØRGENSEN
Członek Komisji
