ZAPROSZENIE DO ZGŁASZANIA UWAG

DOTYCZĄCYCH OCENY / OCENY ADEKWATNOŚCI

Tytuł oceny

Wzajemne uznawanie towarów – ocena rozporządzenia (UE) 2019/515

Wiodąca DG i odpowiedzialny dział

DG GROW – Dział D.3 – Nadzór Rynku

Orientacyjny harmonogram

(planowane terminy rozpoczęcia i zakończenia)

IV kwartał 2023 r. – IV kwartał 2024 r.

Informacje dodatkowe

Wzajemne uznawanie towarów (europa.eu)

A. Kontekst polityczny, cel i zakres oceny

Kontekst polityczny

Zasada wzajemnego uznawania sprzyja swobodnemu przepływowi towarów niezharmonizowanych na rynku wewnętrznym, co ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania integracji i konkurencyjności UE. Oznacza to, że państwa członkowskie nie mogą zakazać wprowadzania do obrotu na swoim rynku produktu, w odniesieniu do którego nie ma zharmonizowanego prawodawstwa, ale który został już zgodnie z prawem wprowadzony do obrotu w innym państwie członkowskim lub pochodzi z państwa EOG lub z Turcji i został zgodnie z prawem wprowadzony do obrotu w tych państwach. Celem rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania było przede wszystkim stworzenie ram proceduralnych w celu zminimalizowania ryzyka, że krajowe przepisy techniczne stwarzają niezgodne z prawem przeszkody dla swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi 1 .

Zasada wzajemnego uznawania towarów zapisana jest w art. 34–36 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) oraz w odpowiednim orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Rozporządzenie (WE) nr 764/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim 2 zostało przyjęte w celu rozwiązania problemu niewystarczającego stosowania zasady wzajemnego uznawania towarów 3 . Rozporządzenie (UE) 2019/515 w sprawie wzajemnego uznawania towarów zgodnie z prawem wprowadzonych do obrotu w innym państwie członkowskim („rozporządzenie”) ma zastosowanie od dnia 19 kwietnia 2020 r. Zastąpiło ono rozporządzenie (WE) nr 764/2008, które poddano ocenie 4 , w wyniku której stwierdzono, że rozporządzenie to jedynie w bardzo ograniczonym zakresie osiągnęło określone w nim cele.

Celem rozporządzenia (UE) 2019/515 było wzmocnienie rynku wewnętrznego poprzez poprawę stosowania zasady wzajemnego uznawania w odniesieniu do towarów oraz usunięcie nieuzasadnionych barier w handlu poprzez: 

(I)określenie praw i obowiązków organów krajowych i przedsiębiorstw w przypadku sprzedaży towarów w innym państwie członkowskim UE; 

(II)zapewnienie zabezpieczeń w przypadku odmowy wzajemnego uznawania w szczególnych przypadkach;

(III)zwiększenie roli krajowych punktów kontaktowych ds. produktów w zakresie dostarczania informacji i umożliwiania komunikacji między organami krajowymi a przedsiębiorstwami 5 .

Ocena jest obowiązkiem prawnym Komisji wynikającym z art. 14 ust. 1, który stanowi, że:

„Do dnia 20 kwietnia 2025 r., a następnie co cztery lata, Komisja dokonuje oceny niniejszego rozporządzenia w świetle określonych w nim celów oraz przedstawia sprawozdanie na ten temat Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.”

Równolegle z przyjęciem w dniu 19 kwietnia 2019 r. rozporządzenia (UE) 2019/515 w sprawie wzajemnego uznawania towarów niezharmonizowanych w dniu 20 czerwca 2019 r. przyjęto rozporządzenie (UE) 2019/1020 w sprawie nadzoru rynku, które dotyczy towarów zharmonizowanych. Te dwa instrumenty prawne mają wspólny cel, którym jest wspieranie jednolitego rynku i zapewnienie jego efektywności i skuteczności na rynku towarów zharmonizowanych i niezharmonizowanych. Znaczenie tego celu podkreślono w planie działania Komisji dotyczącym egzekwowania przepisów jednolitego rynku opublikowanym w marcu 2020 r., w którym określono przeszkody utrudniające dalszą integrację jednolitego rynku i osiągnięcie równych warunków działania dla przedsiębiorstw 6   7 .

Cel i zakres

Rozporządzenie (UE) 2019/515 zostanie poddane ocenie poprzez ocenę wyników i skutków jego wdrożenia pod kątem pięciu głównych kryteriów oceny, którymi są:

·adekwatność – ocena związku między potrzebami a problemami napotykanymi w momencie przyjęcia rozporządzenia i podczas jego wdrażania oraz ocena związku między przyszłymi potrzebami a problemami, a także rozwiązania przewidziane w rozporządzeniu (UE) 2019/515;

·skuteczność – analiza skuteczności rozporządzenia (UE) 2019/515 w realizacji celu, którym jest poprawa stosowania zasady wzajemnego uznawania w odniesieniu do towarów oraz usunięcie nieuzasadnionych barier w handlu, lub skuteczności rozporządzenia w dokonywaniu postępów w tym zakresie, poprzez w szczególności ocenę następujących elementów operacyjnych:

opewność prawa dla przedsiębiorstw i organów krajowych;

oprocedura oceny (oświadczenie o wzajemnym uznawaniu i decyzje administracyjne);

oprzejrzystość (decyzje zgłaszane do ICSMS 8 – internetowego systemu informacyjnego i komunikacyjnego do celów ogólnoeuropejskiego nadzoru rynku);

orola punktów kontaktowych ds. produktów;

okomunikacja i współpraca administracyjna (między punktami kontaktowymi ds. produktów a właściwymi organami krajowymi);

oalternatywna procedura rozwiązywania problemów (SOLVIT – system rozwiązywania problemów, który pomaga obywatelom lub przedsiębiorstwom w przypadku naruszenia przez organy publiczne ich praw transgranicznych na jednolitym rynku) 9   10 ;

·spójność – zbadanie, w jaki sposób rozporządzenie (UE) 2019/515 współdziała z ramami prawnymi rynku wewnętrznego UE – w szczególności w odniesieniu do swobodnego przepływu towarów zharmonizowanych i niezharmonizowanych, ale także analiza wewnętrznej spójności rozporządzenia i wpływu spójności na określone w nim cele;

·efektywność – analiza kosztów i korzyści wynikających z rozporządzenia (UE) 2019/515 oraz zbadanie możliwości uproszczenia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych, w tym obowiązków sprawozdawczych;

·unijna wartość dodana – analiza wynikających z rozporządzenia (UE) 2019/515 zmian wykraczających poza to, czego można byłoby racjonalnie oczekiwać w przypadku działań podjętych przez same państwa członkowskie, oraz odpowiedź na analizę zgodności z zasadą pomocniczości przeprowadzoną w ocenie skutków z 2017 r. towarzyszącej rozporządzeniu (UE) 2019/515 11 .

Wyniki tej oceny należy wykorzystać do wypełnienia obowiązku prawnego określonego w art. 14 ust. 1, polegającego na sporządzeniu sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego, Rady i EKES-u w sprawie wykonania rozporządzenia w świetle określonych w nim celów 12 .

Ocena obejmie okres od wejścia w życie rozporządzenia (UE) 2019/515 w dniu 19 kwietnia 2020 r. do końca II kwartału 2024 r. Państwa EOG i Turcja zostaną objęte zakresem oceny.

Ocena będzie również dotyczyła rozporządzenia wykonawczego (UE) 2020/1668 13 określającego szczegóły niezbędne do dostosowania systemu informacyjnego i komunikacyjnego do celów nadzoru rynku (ICSMS) do celów wzajemnego uznawania 14 .

System ICSMS jest wykorzystywany w kontekście wzajemnego uznawania do następujących celów:

·powiadamiania o odmownych lub ograniczających decyzjach administracyjnych (art. 5);

·powiadamiania o tymczasowych zawieszeniach (art. 6);

·powiadamiania wszystkich państw członkowskich UE o opinii Komisji (art. 8);

·wymiany informacji między właściwymi organami państw członkowskich weryfikującymi dane i dokumenty dostarczone przez podmiot gospodarczy podczas oceny (art. 10).

B. Lepsze stanowienie prawa

Strategia konsultacji

Głównym celem konsultacji jest zebranie informacji, danych i uwag na temat funkcjonowania rozporządzenia. W szczególności celem konsultacji jest określenie obszarów, w których stosowanie rozporządzenia stwarza problemy, zebranie informacji na temat charakteru tych problemów oraz w miarę możliwości ilościowe określenie tej sytuacji pod względem wpływu na gospodarkę.

Konsultacje są skierowane przede wszystkim do konkretnych grup zainteresowanych stron, takich jak przedsiębiorstwa z sektora wytwórczego i sektora handlu towarami niezharmonizowanymi, za pośrednictwem organizacji biznesowych, izb handlowych, sieci biznesowych lub indywidualnych przedsiębiorstw, tak by zagwarantować, że MŚP zostaną objęte zakresem konsultacji. Konsultacje obejmą również właściwe organy krajowe odpowiedzialne za stosowanie zasady wzajemnego uznawania, punkty kontaktowe ds. produktów, służby Komisji, organy odpowiedzialne za SOLVIT, organizacje konsumenckie, pracowników naukowych i prawników specjalizujących się w dziedzinie towarów niezharmonizowanych i wzajemnego uznawania.

Oprócz niniejszego zaproszenia do zgłaszania uwag, które będzie otwarte przez 4 tygodnie, Komisja planuje przeprowadzić następujące działania konsultacyjne podczas procedury oceny:

·W I kwartale 2024 r. rozpoczną się trwające 12 tygodni konsultacje publiczne. Pytania zostaną opublikowane we wszystkich 24 językach urzędowych UE, a konsultacje zostaną opublikowane na portalu „Wyraź swoją opinię” 15 .

·W ukierunkowane konsultacje zaangażowane zostaną wyżej wymienione grupy zainteresowanych stron. Na wczesnych etapach gromadzenia danych planowane są wywiady ustalające zakres, aby uzyskać pełniejsze zrozumienie sytuacji. Dostosowane do indywidualnych potrzeb kwestionariusze i ankiety będą ukierunkowane na konkretne kategorie zainteresowanych stron oraz przeprowadzone zostaną ustrukturyzowane i częściowo ustrukturyzowane wywiady. Mogą one być uzupełniane konsultacjami za pośrednictwem poczty elektronicznej lub wywiadami bezpośrednimi/zdalnymi. Komisja przeprowadzi również ukierunkowane warsztaty z zainteresowanymi stronami w celu omówienia projektu sprawozdania końcowego z badania (zob. poniżej).

Konsultacje publiczne zostaną ogłoszone na stronie internetowej Europa 16 . Szczegółowe informacje na temat inicjatywy i działań konsultacyjnych znajdą się na specjalnej stronie internetowej na portalu „Wyraź swoją opinię”. Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej i organizacje przedsiębiorców zostaną zaproszone do promowania tej strony wśród zainteresowanych stron. Powiadomione zostaną również Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów. Ponadto wszystkie możliwości udziału w konsultacjach będą propagowane przez grupę ekspertów Komisji (grupę ekspertów ds. wzajemnego uznawania). W przypadku ukierunkowanych konsultacji z zainteresowanymi stronami zostanie podjęty bezpośredni kontakt z potencjalnymi respondentami, a informacje będą wymieniane kilkoma kanałami, w tym telefonicznie, pocztą elektroniczną, przez internet lub innymi sposobami.

Konsultacje z MŚP zostaną prowadzone z wykorzystaniem trzech głównych metod konsultacji stosowanych przez Komisję Europejską:

·konsultacje w ramach panelu MŚP;

·baza danych zawierająca uwagi otrzymane od MŚP 17 ;

·konsultacje publiczne (promowane za pośrednictwem Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości (EEN) i stowarzyszeń przedsiębiorców MŚP (za pośrednictwem obserwatorów pełnomocników ds. MŚP)).

Komisja opublikuje sprawozdanie podsumowujące na stronie poświęconej konsultacjom w terminie 8 tygodni od zakończenia konsultacji publicznych. Wyniki konsultacji zostaną podsumowane w sprawozdaniu zbiorczym, które zostanie załączone do dokumentu roboczego służb Komisji prezentującego ocenę.

Powody prowadzenia konsultacji 

Celem konsultacji jest zebranie informacji, danych i uwag na temat funkcjonowania rozporządzenia oraz udzielenie odpowiedzi na pytania służące ocenie w oparciu o pięć kryteriów oceny (skuteczność, efektywność, spójność, adekwatność i unijna wartość dodana). W szczególności konsultacje mają na celu określenie obszarów, w których dobrze funkcjonuje stosowanie zasady wzajemnego uznawania oraz w których stwarza ona jakiekolwiek problemy, a także gromadzenie informacji na temat charakteru wszelkich problemów oraz wyciągnięcie wniosków na temat stosowania rozporządzenia.

Grupa docelowa

Zachęcamy wszystkich do przekazania uwag w odpowiedzi na niniejsze zaproszenie do zgłaszania uwag oraz do udzielenia odpowiedzi w ramach konsultacji publicznych. Zainteresowane strony zaproszone do udziału w tej ocenie obejmują organy krajowe zajmujące się stosowaniem zasady wzajemnego uznawania (punkty kontaktowe ds. produktów, SOLVIT, organy odpowiedzialne za przepisy techniczne dotyczące produktów niezharmonizowanych); służby Komisji; przedsiębiorstwa, w szczególności MŚP, wprowadzające do obrotu produkty, które nie są objęte zharmonizowanym prawodawstwem i w związku z tym wchodzą w zakres zasady wzajemnego uznawania; organizacje przedsiębiorców; sieci biznesowe; izby handlowe; organizacje konsumenckie, środowiska akademickie i wyspecjalizowani prawnicy.

Gromadzenie danych i metodyka

Celem oceny będzie ocena adekwatności, skuteczności, spójności, efektywności i unijnej wartości dodanej rozporządzenia (UE) 2019/515 w sprawie wzajemnego uznawania. W tym celu Komisja będzie gromadzić informacje z wielu źródeł, w tym badanie źródeł wtórnych, informacje przekazane przez państwa członkowskie na temat stosowania rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania, decyzje wprowadzone do ICSMS 18 , zarządzanie powiązanymi skargami i sprawami przesłanymi do SOLVIT, wszelkie istotne sprawy przed Trybunałem Sprawiedliwości UE, przegląd literatury oraz działania konsultacyjne. Przyjrzy się również powiązanym statystykom dostarczonym przez Eurostat i inne oficjalne źródła danych statystycznych, a także prywatnych dostawców danych.

Zgromadzone informacje i dane zostaną zebrane i przeanalizowane w celu udzielenia odpowiedzi na pytania służące ocenie. Komisja zainicjuje również badanie w celu wsparcia oceny.

Dostępna jest już znaczna ilość danych, które zostały zebrane głównie w następujący sposób:

-zewnętrzna ocena stosowania poprzedniego rozporządzenia (WE) nr 764/2008 w sprawie wzajemnego uznawania w odniesieniu do towarów 19 ;

-ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia (UE) 2019/515 w sprawie wzajemnego uznawania oraz dokumentom zawierającym wytyczne 20 ;

-powiadomienia o decyzjach wprowadzane do ICSMS 21 , do których dostęp mają wyłącznie Komisja i państwa członkowskie;

-wkład otrzymany od państw członkowskich i zainteresowanych stron oraz zarządzanie powiązanymi skargami i sprawami przesłanymi do SOLVIT 22 .