ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 373

European flag  

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 58
10 listopada 2015


Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

 

IV   Informacje

 

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

 

Trybunał Obrachunkowy

2015/C 373/01

Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2014 wraz z odpowiedziami instytucji

1

2015/C 373/02

Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące działań finansowanych z ósmego, dziewiątego, dziesiątego i jedenastego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) za rok budżetowy 2014 wraz z odpowiedziami Komisji

289


PL

 


IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Trybunał Obrachunkowy

10.11.2015   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 373/1


Image

Zgodnie z przepisami art. 287 ust. 1 i 4 TFUE oraz art. 148 ust. 1 i art. 162 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz z przepisami art. 43, 48 i 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 215/2008 z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju, zmienionego rozporządzeniem (UE) nr 567/2014

Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej na posiedzeniu w dniu 10 września 2015 r. przyjął

SPRAWOZDANIA ROCZNE

za rok budżetowy 2014.

Sprawozdania wraz z odpowiedziami instytucji na uwagi Trybunału zostały przekazane organom odpowiedzialnym za udzielanie absolutorium z wykonania budżetu oraz innym instytucjom.

Członkami Trybunału Obrachunkowego są:

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA (Prezes), Igors LUDBORŽS, Jan KINŠT, Kersti KALJULAID, Karel PINXTEN, Henri GRETHEN, Szabolcs FAZAKAS, Louis GALEA, Ladislav BALKO, Augustyn KUBIK, Milan Martin CVIKL, Rasa BUDBERGYTĖ, Lazaros S. LAZAROU, Hans Gustaf WESSBERG, Pietro RUSSO, Ville ITÄLÄ, Kevin CARDIFF, Baudilio TOMÉ MUGURUZA, Iliana IVANOVA, George PUFAN, Neven MATES, Alex BRENNINKMEIJER, Danièle LAMARQUE, Nikolaos MILIONIS, Phil WYNN OWEN, Klaus-Heiner LEHNE, Oskar HERICS, Bettina JAKOBSEN.

SPRAWOZDANIE ROCZNE DOTYCZĄCE WYKONANIA BUDŻETU

(2015/C 373/01)

SPIS TREŚCI

Wstęp 7

Rozdział 1

– Poświadczenie wiarygodności oraz informacje leżące u jego podstaw 9

Rozdział 2

– Zarządzanie budżetem i finansami 65

Rozdział 3

– Budżet UE a uzyskiwane rezultaty 83

Rozdział 4

– Dochody 127

Rozdział 5

– Konkurencyjność na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia 147

Rozdział 6

– Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna 165

Rozdział 7

– Zasoby naturalne 213

Rozdział 8

– Globalna Europa 261

Rozdział 9

– Administracja 275

WSTĘP

0.1.

Europejski Trybunał Obrachunkowy jest instytucją ustanowioną na mocy Traktatu w celu sprawowania kontroli nad finansami Unii Europejskiej (UE). Jako zewnętrzny kontroler UE, przyczynia się do poprawy zarządzania finansami UE i pełni funkcję niezależnego strażnika interesów finansowych obywateli Unii. Więcej informacji na temat Trybunału można znaleźć w jego rocznym sprawozdaniu z działalności, które – podobnie jak sprawozdania specjalne dotyczące dochodów i programów wydatków UE oraz opinie w sprawie nowych przepisów lub zmian legislacyjnych – znajduje się na stronie internetowej Trybunału (www.eca.europa.eu).

0.2.

Niniejsze sprawozdanie jest 38. sprawozdaniem rocznym z wykonania budżetu UE i dotyczy roku budżetowego 2014. Europejskie Fundusze Rozwoju omówiono w osobnym sprawozdaniu rocznym.

0.3.

Budżet ogólny UE przyjmowany jest rokrocznie przez Radę i Parlament Europejski. Sprawozdanie roczne Trybunału wraz z jego sprawozdaniami specjalnymi stanowi podstawę procedury udzielenia absolutorium, w której Parlament Europejski, po uzyskaniu zalecenia Rady, rozstrzyga, czy Komisja w sposób zadowalający wypełniła swoje zadania związane z wykonaniem budżetu. Trybunał przekazuje swoje sprawozdanie roczne parlamentom krajowym w tym samym czasie co Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

0.4.

Najważniejszym elementem sprawozdania rocznego jest wydawane przez Trybunał poświadczenie wiarygodności dotyczące wiarygodności skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE oraz legalności i prawidłowości transakcji (zwanych dalej w sprawozdaniu „prawidłowością transakcji”). Trybunał uzupełnia to poświadczenie ocenami szczegółowymi dotyczącymi każdego z głównych obszarów działalności UE.

0.5.

W celu zwiększenia użyteczności sprawozdania przyjęto strukturę, w której poszczególne rozdziały odpowiadają działom wieloletnich ram finansowych (WRF). Wieloletnie ramy finansowe weszły w życie w 2014 r. i mają służyć określeniu wielkości wydatków z budżetu UE i podziału tych środków w okresie do roku 2020. Taka struktura sprawozdania ma ułatwić czytelnikom powiązanie ustaleń sformułowanych w sprawozdaniu z odnośnymi informacjami na temat budżetu i rachunkowości.

0.6.

Poszczególnym działom wieloletnich ram finansowanych nie poświęcono osobnych sprawozdań finansowych, a zatem wnioski przedstawione w ocenach szczegółowych nie mają charakteru opinii pokontrolnych. W przedstawionych poniżej rozdziałach poruszono natomiast istotne kwestie dotyczące każdego z działów tych ram.

0.7.

Tegoroczne sprawozdanie posiada następującą strukturę:

rozdział 1 zawiera poświadczenie wiarygodności oraz podsumowanie wyników przeprowadzonej przez Trybunał kontroli w zakresie wiarygodności rozliczeń oraz prawidłowości transakcji,

w rozdziale 2 przedstawiono ustalenia Trybunału na temat zarządzania budżetem i finansami,

rozdział 3 poświęcony jest celowi strategicznemu Trybunału polegającemu na poprawie rozliczalności UE i skoncentrowano się w nim na tym, w jakim stopniu ramy wykonania umożliwiają Komisji monitorowanie postępów w realizacji celów strategii „Europa 2020” i kierowanie nimi,

w rozdziale 4 przedstawiono ustalenia Trybunału na temat dochodów,

rozdziały od 5 do 9 (odpowiadające działom WRF: 1a, 1b, 2, 4 i 5) (1) zawierają wyniki kontroli prawidłowości transakcji oraz badania wybranych systemów i rocznych sprawozdań z działalności.

0.8.

Odpowiedzi Komisji (lub w stosownych przypadkach odpowiedzi innych instytucji i organów UE) na uwagi Trybunału zostały zamieszczone w tekście sprawozdania. W przedstawionym opisie ustaleń i wniosków Trybunał uwzględnia stosowne odpowiedzi zgłoszone przez jednostkę kontrolowaną. Jednakże to do Trybunału, jako kontrolera zewnętrznego, należy przedstawienie dokonanych ustaleń z kontroli, wyciągnięcie wniosków na podstawie tych ustaleń, a co za tym idzie, dostarczenie niezależnej i bezstronnej oceny wiarygodności rozliczeń oraz prawidłowości transakcji.


(1)  Trybunał nie przedstawia osobnej oceny szczegółowej w odniesieniu do wydatków uwzględnionych w dziale 3 WRF („Bezpieczeństwo i obywatelstwo”) ani do wydatków uwzględnionych w dziale 6 tych ram („Wyrównania”).


ROZDZIAŁ 1

Poświadczenie wiarygodności oraz informacje leżące u jego podstaw

SPIS TREŚCI

Poświadczenie wiarygodności przedstawione przez Trybunał Parlamentowi Europejskiemu i Radzie – Sprawozdanie niezależnego biegłego rewidenta

I–XII

Wstęp

1.1–1.3

Wydatki UE są istotnym narzędziem pozwalającym osiągnąć cele polityczne

1.1–1.3

Ustalenia kontroli dotyczące roku budżetowego 2014

1.4–1.58

W sprawozdaniu finansowym nie wystąpiły istotne zniekształcenia

1.4–1.8

Prawidłowość transakcji: wyniki kontroli Trybunału, choć stabilne, wykazują istotny poziom błędu9

1.9–1.29

Istnieje wiele rodzajów środków naprawczych o różnym oddziaływaniu

1.30–1.44

Sprawozdanie podsumowujące Komisji potwierdza, że błędy miały istotny wpływ na transakcje

1.45–1.57

Przypadki podejrzeń nadużycia finansowego przesłane przez Trybunał do OLAF-u

1.58

Wnioski

1.59–1.66

Załącznik 1.1 –

Podejście kontrolne i metodyka kontroli

Załącznik 1.2 –

Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami na temat wiarygodności rozliczeń

Załącznik 1.3 –

Wyciąg ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego za 2014 r.

Załącznik 1.4 –

Szacowany poziom błędu (najbardziej prawdopodobny poziom błędu, NPPB) – nieskorygowane dane historyczne za lata 2009–2013

Załącznik 1.5 –

Częstość wykrytych błędów w próbach kontrolnych za 2014 r.

POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI PRZEDSTAWIONE PRZEZ TRYBUNAŁ PARLAMENTOWI EUROPEJSKIEMU I RADZIE – SPRAWOZDANIE NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA

I.

Trybunał zbadał:

a)

skonsolidowane sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej składające się ze skonsolidowanego sprawozdania finansowego (1) oraz ze zagregowanego sprawozdania z wykonania budżetu (2) za rok budżetowy zakończony w dniu 31 grudnia 2014 r., zatwierdzonych przez Komisję w dniu 23 lipca 2015 r., jak również

b)

legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw tych sprawozdań, zgodnie z postanowieniami art. 287 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

 

Zadania kierownictwa

II.

Na mocy art. 317–318 TFUE oraz rozporządzenia finansowego Komisja odpowiada za sporządzenie i prezentację skonsolidowanego sprawozdania finansowego Unii Europejskiej zgodnie z powszechnie przyjętymi międzynarodowymi standardami rachunkowości sektora publicznego oraz za legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw tego sprawozdania. Do zadań kierownictwa należy także opracowywanie, wdrażanie i utrzymywanie systemów kontroli wewnętrznej umożliwiających sporządzanie i prezentację sprawozdań finansowych, które nie zawierają istotnych zniekształceń spowodowanych nadużyciem lub błędem. Ostateczną odpowiedzialność za legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń Unii Europejskiej ponosi Komisja (art. 317 TFUE).

 

Zadania Trybunału

III.

Zadaniem Trybunału jest przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, na podstawie przeprowadzonej przez siebie kontroli, poświadczenia wiarygodności dotyczącego wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw. Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie z wydanymi przez IFAC Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej i kodeksem etyki oraz z Międzynarodowymi Standardami Najwyższych Organów Kontroli (ISSAI) wydanymi przez INTOSAI. Zgodnie z tymi standardami Trybunał obowiązany jest przestrzegać zasad etyki oraz zaplanować i przeprowadzić kontrolę w taki sposób, aby uzyskać wystarczającą pewność, że skonsolidowane sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej nie zawiera istotnych zniekształceń, a leżące u jego podstaw transakcje są legalne i prawidłowe.

 

IV.

W ramach kontroli stosuje się procedury mające na celu uzyskanie dowodów kontroli potwierdzających kwoty i informacje zawarte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym oraz legalność i prawidłowość transakcji leżących u jego podstaw. Wybór tych procedur zależy od osądu kontrolera, w tym od oceny ryzyka wystąpienia – w wyniku nadużycia lub błędu – istotnych zniekształceń skonsolidowanego sprawozdania finansowego lub istotnej niezgodności transakcji leżących u jego podstaw z wymogami przepisów prawa Unii Europejskiej. W celu opracowania procedur kontroli stosownych do okoliczności (lecz nie na potrzeby sformułowania opinii na temat skuteczności systemu kontroli wewnętrznej) Trybunał, dokonując oceny ryzyka, bierze pod uwagę system kontroli wewnętrznej wykorzystywany do sporządzania i rzetelnej prezentacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz do zapewnienia legalności i prawidłowości transakcji leżących u jego podstaw. Kontrola obejmuje także ocenę stosowności przyjętych zasad rachunkowości oraz racjonalności sporządzonych szacunków księgowych, a także ocenę ogólnej prezentacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

 

V.

Jeśli chodzi o dochody, do celów przeprowadzanej przez Trybunał kontroli zasobów własnych opartych na podatku od wartości dodanej i dochodzie narodowym brutto, jako punkt wyjścia przyjmuje się odpowiednie zagregowane dane makroekonomiczne wykorzystywane do obliczania tych zasobów oraz ocenia się stosowane w Komisji systemy przetwarzania tych danych do momentu otrzymania wkładów państw członkowskich i uwzględnienia ich w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym. W zakresie tradycyjnych zasobów własnych Trybunał bada rozliczenia organów celnych i analizuje przepływ opłat celnych do momentu otrzymania tych kwot przez Komisję i ujęcia ich w sprawozdaniu rocznym.

 

VI.

Jeśli chodzi o wydatki, Trybunał bada transakcje płatnicze po tym, jak wydatki zostały poniesione, ujęte i zatwierdzone. Badanie to obejmuje wszystkie kategorie płatności (w tym płatności z tytułu nabycia aktywów) z wyjątkiem zaliczek w chwili ich wypłaty. Zaliczki bada się po zażądaniu od odbiorcy środków lub przedstawieniu przez niego uzasadnienia ich właściwego wykorzystania oraz po rozliczeniu zaliczki lub gdy jest ona możliwa do odzyskania.

 

VII.

Trybunał uznał, że uzyskane dowody kontroli są wystarczające i właściwe, aby stanowić podstawę do wydania opinii.

 

Wiarygodność rozliczeń

Opinia na temat wiarygodności rozliczeń

VIII.

W opinii Trybunału skonsolidowane sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok zakończony w dniu 31 grudnia 2014 r. przedstawia rzetelnie we wszystkich istotnych aspektach sytuację finansową Unii na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz wyniki transakcji, przepływy pieniężne i zmiany w aktywach netto za zakończony w tym dniu rok budżetowy, zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego i z zasadami rachunkowości opartymi na powszechnie przyjętych międzynarodowych standardach rachunkowości sektora publicznego.

 

Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń

Dochody

Opinia na temat legalności i prawidłowości dochodów leżących u podstaw rozliczeń

IX.

W opinii Trybunału dochody leżące u podstaw rozliczeń za rok zakończony w dniu 31 grudnia 2014 r. są legalne i prawidłowe we wszystkich istotnych aspektach.

 

Płatności

Uzasadnienie wydania negatywnej opinii na temat legalności i prawidłowości płatności leżących u podstaw rozliczeń

X.

W wydatkach za 2014 r. ujętych w działach 1–4 (3) wieloletnich ram finansowych, które to działy obejmują wydatki operacyjne, wystąpił istotny poziom błędu. Szacowany przez Trybunał poziom błędu w zakresie płatności leżących u podstaw rozliczeń wynosi 4,4 %. Wniosek Trybunału jest poparty dokonaną przez Komisję analizą kwot obarczonych ryzykiem przedstawioną w sprawozdaniu podsumowującym.

 

Negatywna opinia na temat legalności i prawidłowości płatności leżących u podstaw rozliczeń

XI.

W opinii Trybunału, ze względu na wagę kwestii opisanych w uzasadnieniu wydania negatywnej opinii na temat legalności i prawidłowości płatności leżących u podstaw rozliczeń, w płatnościach leżących u podstaw rozliczeń za rok zakończony w dniu 31 grudnia 2014 r. występuje istotny poziom błędu.

 

Pozostałe informacje

XII.

„Omówienie i analiza sprawozdania finansowego” nie stanowi części sprawozdania finansowego. Informacje zawarte w „Omówieniu i analizie sprawozdania finansowego” są spójne z treścią sprawozdania finansowego.

 

10 września 2015 r.

Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA

Prezes

Europejski Trybunał Obrachunkowy

12, rue Alcide De Gasperi, 1615 Luxembourg, LUKSEMBURG

UWAGI TRYBUNAŁU

 

WSTĘP

Wydatki UE są istotnym narzędziem pozwalającym osiągnąć cele polityczne

1.1.

Wydatki UE w istotny sposób przyczyniają się do osiągnięcia celów politycznych. Podobną rolę odgrywają mechanizmy stanowienia prawa oraz swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób na terytorium całej Unii Europejskiej. Wydatki UE stanowią średnio 1,9 % łącznych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych państw członkowskich Unii Europejskiej (zob. wykres 1.1 ).

 

1.2.

Zgodnie z Traktatem rola Europejskiego Trybunału Obrachunkowego polega na:

ocenie, czy budżet UE jest wykorzystywany zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi,

wyrażaniu opinii na temat rozliczeń UE,

prowadzeniu sprawozdawczości na temat wydatków UE pod kątem oszczędności, wydajności i skuteczności (4),

przedstawianiu opinii w sprawie wniosków legislacyjnych, które mają skutki finansowe.

Prace Trybunału wykonywane na potrzeby poświadczenia wiarygodności przyczyniają się osiągnięcia pierwszych dwóch celów wymienionych powyżej. Pomagają też one zidentyfikować czynniki ryzyka zagrażające przestrzeganiu zasad oszczędności, wydajności i skuteczności, a także wnoszą istotny wkład do opinii Trybunału na temat proponowanych przepisów finansowych.

 

Wykres 1.1 –   Udział wydatków UE w 2014 r. w łącznych wydatkach sektora instytucji rządowych i samorządowych poszczególnych państw członkowskich

Image

Źródła:

Wydatki Unii Europejskiej (dane księgowe Komisji Europejskiej zestawione przez Trybunał).

Wydatki publiczne państw członkowskich: (Eurostat – Statystyki sektora instytucji rządowych i samorządowych – Dochody i wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz główne dane zagregowane – Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2014 r.)

(http://ec.europa.eu/eurostat/web/government-finance-statistics/data/database). Kody państw wyjaśniono w  załączniku 1.5 .

UWAGI TRYBUNAŁU

 

1.3.

W niniejszym rozdziale sprawozdania rocznego:

przedstawiono ogólne informacje na temat wydawanego przez Trybunał poświadczenia wiarygodności, a także podsumowano podejście kontrolne (zob. załącznik 1.1 ) oraz ustalenia i wnioski Trybunału,

przeanalizowano charakter różnego rodzaju czynników ryzyka w zakresie wydatków UE,

opisano działania podjęte przez Komisję w związku z wcześniejszymi ustaleniami i zaleceniami Trybunału dotyczącymi wiarygodności rozliczeń, sformułowanymi w poprzednich sprawozdaniach rocznych (zob. załącznik 1.2 ).

 

USTALENIA KONTROLI DOTYCZĄCE ROKU BUDŻETOWEGO 2014

W sprawozdaniu finansowym nie wystąpiły istotne zniekształcenia

1.4.

Ustalenia Trybunału dotyczą skonsolidowanego sprawozdania rocznego (5) Unii Europejskiej za rok budżetowy 2014. Trybunał otrzymał je wraz z oświadczeniem księgowego w dniu 23 lipca 2015 r. (6) Sprawozdaniu temu towarzyszy „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego” (7). Dokument ten nie wchodzi co prawda w zakres opinii Trybunału, niemniej jednak, zgodnie ze standardami kontroli, Trybunał ocenił jego zgodność z informacjami przedstawionymi w sprawozdaniu rocznym UE.

 

1.5.

Ze sprawozdania rocznego (którego podsumowanie znajduje się w  załączniku 1.3 ) wynika, że na dzień 31 grudnia 2014 r. zobowiązania wyniosły łącznie 220,7 mld euro, natomiast aktywa wyniosły łącznie 162,7 mld euro. Wynik ekonomiczny za 2014 r. wykazuje deficyt wynoszący 11,3 mld euro (zob. również pkt 2.12 i 2.13).

 

1.6.

W wyniku kontroli sprawozdania rocznego UE Trybunał stwierdził, że nie wystąpiły w nim istotne zniekształcenia (zob. również załącznik 1.2 ). Ustalenia Trybunału dotyczące finansowego i budżetowego zarządzania środkami UE przedstawiono w rozdziale 2.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

1.7.

W 2014 r. Komisja dokonała szeregu zmian w prezentacji sprawozdania rocznego UE. Zmiany te uwzględniają nowe WRF i przewidują większy stopnień dostosowania do standardów międzynarodowych. Prezentacja niektórych informacji dodatkowych do sprawozdania rocznego UE została w istotny sposób ulepszona (8).

1.7.

Komisja docenia uwagi Trybunału dotyczące odnotowanej poprawy. Te pozytywne zmiany, takie jak dobrowolne udostępnienie danych w ramach dyskusji dotyczącej sprawozdania finansowego i jego analizy, mają na celu utrzymanie wiodącej pozycji sprawozdawczości finansowej sektora publicznego poprzez dostarczanie użytecznych informacji finansowych dla użytkowników rachunków UE.

Kwestie problematyczne w sprawozdaniu rocznym UE

1.8.

W sprawozdaniu rocznym UE stwierdzono następujące problemy:

1.8.

a)

Komisja poczyniła postępy, jeśli chodzi o prezentację pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego UE (dotyczącego ochrony budżetu UE), zgodnie z uwagami przedstawionymi w pkt 1.13 sprawozdania rocznego Trybunału za 2013 r. i w pkt 2 tegorocznej tabeli zawierającej analizę działań podjętych w związku z wcześniejszymi uwagami Trybunału ( załącznik 1.2 ). Obecnie punkt ten jest bardziej precyzyjny. W przypadku obszaru spójności określa on, w jakim zakresie korekty dokonywane są przed zaksięgowaniem wydatków, w trakcie realizacji oraz w momencie zamknięcia programów. Ponadto przedstawia on (choć nie zawsze w wymiarze liczbowym) wpływ działań naprawczych na budżet UE (np. wystąpienie dochodów przeznaczonych na określony cel, wycofywanie i zastępowanie wydatków przez państwa członkowskie itp.) (9).

a)

Jeżeli chodzi o notę 6, zawiera ona podsumowanie wyników przeprowadzonych przez Komisję działań naprawczych (podjętych i wdrożonych), a także jej działań zapobiegawczych na rok 2014. Więcej szczegółowych informacji na ten temat znajduje się w corocznym komunikacie Komisji na temat ochrony budżetu UE.

b)

Z pkt 2.5.2 informacji dodatkowej (płatności zaliczkowe na rzecz państw członkowskich) wynika, że Komisja dysponuje ograniczonymi danymi na temat wykorzystania środków przekazanych zaliczkowo na rzecz instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym (3,8 mld euro) i innych programów pomocy (3,6 mld euro). Może mieć to wpływ na ich wycenę na koniec roku. Komisja może być zmuszona do dokonania znacznych korekt na etapie zamykania okresu programowania 2007–2013.

 

Prawidłowość transakcji: wyniki kontroli Trybunału, choć stabilne, wykazują istotny poziom błędu

1.9.

Trybunał kontroluje dochody i wydatki UE, aby ocenić, czy są one zgodne z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi. Trybunał przedstawia wyniki swoich kontroli w zakresie dochodów w rozdziale 4, a w zakresie wydatków – w rozdziałach 5–9 (zob. tabela 1.1 ).

 

1.10.

W dochodach nie wystąpił istotny poziom błędu (zob. pkt 4.26). Jeśli chodzi o wydatki, Trybunał po raz kolejny stwierdził, że wystąpił w nich istotny poziom błędu. Szacowany poziom błędu w wydatkach (po uwzględnieniu odnośnych działań naprawczych, zob. pkt 1.32 (10)) wyniósł 4,4 %, a więc był na podobnym poziomie co w 2013 r. (4,5 % (11)) (zob. tabela 1.1 ). W wydatkach w dziale 5 WRF („Administracja”) nie stwierdzono istotnego poziomu błędu (zob. pkt 9.15). We wszystkich pozostałych działach obejmujących wydatki operacyjne wystąpił natomiast istotny poziom błędu (zob. pkt 5.32–5.33, 6.76–6.77, 7.72–7.73 i 8.26–8.27).

1.10.

Komisja zgadza się z oceną Trybunału dotyczącą większości zgłoszonych błędów w zakresie dochodów w rozdziale 4 i w zakresie wydatków w rozdziałach 5–9 i będzie należycie monitorować te błędy w celu ochrony budżetu UE.

Tabela 1.1 –   Podsumowanie wyników kontroli w zakresie prawidłowości transakcji w 2014 r.

Rozdział sprawozdania rocznego

Dział WRF

Transakcje objęte kontrolą

(w mld EUR)

Szacowany poziom błędu w 2014 r.

(w %)

Przedział ufności (w %)

Szacowany poziom błędu w 2013 r.

(w %)

Najniższy poziom błędu (NNPB)

Najwyższy poziom błędu (NWPB)

5.

Konkurencyjność

Dział 1a

13,0

5,6

3,1

8,1

4,0

6.

Spójność

Dział 1b

55,7

5,7

3,1

8,2

5,3

7.

Zasoby naturalne

Dział 2

57,5

3,6

2,7

4,6

4,4

8.

Globalny wymiar Europy

Dział 4

7,4

2,7

0,9

4,4

2,1

9.

Administracja

Dział 5

8,8

0,5

0,1

0,9

1,1

Inne (59)

Dział 3, 6 i inne

2,1

Razem

 

144,5

4,4

3,3

5,4

4,5

 

 

Dochody

 

143,9

0

0

0

0

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

1.11.

Ogólnie rzecz biorąc, wyniki kontroli Trybunału przez ostatnie trzy lata utrzymywały się na względnie stałym poziomie, znacznie przekraczającym przyjęty przez Trybunał próg istotności (zob. wykres 1.2 ).

1.11.

Komisja zauważa, że poziom błędu zgłoszony przez Trybunał jest szacunkiem rocznym uwzględniającym korekty wydatków na realizację projektów wprowadzone jeszcze przed ogłoszeniem wyników kontroli Trybunału.

Komisja zaznacza, że zobowiązana jest przestrzegać przepisów rozporządzenia finansowego, którego art. 32 ust. 2 lit. e) stanowi, iż system kontroli wewnętrznej musi gwarantować wystarczającą pewność co do osiągnięcia między innymi następującego celu: „odpowiedniego zarządzania ryzykiem w zakresie legalności i prawidłowości operacji podstawowych, z uwzględnieniem wieloletniego charakteru programów, jak również charakteru danych płatności”.

W sprawozdaniu podsumowującym za rok 2014 (COM(2015) 279 final) Komisja oszacowała przyszły wpływ mechanizmów naprawczych na 2,7 mld EUR, co odpowiada 1,9 % płatności dokonanych z budżetu UE.

Komisja nadal będzie sprawowała rolę nadzorczą poprzez wdrażanie korekt finansowych i odzyskiwanie środków na poziomie odpowiadającym poziomowi zidentyfikowanych nieprawidłowości i uchybień przez cały przedmiotowy okres, nawet po zamknięciu programów.

Wykres 1.2 –   Szacowany poziom błędu (najbardziej prawdopodobny poziom błędu – NPPB) w latach 2012–2014  (12)

Image

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

UWAGI TRYBUNAŁU

 

1.12.

Środki UE są wydatkowane głównie za pośrednictwem dwóch rodzajów programów wydatkowania, z których każdy ma inny profil ryzyka (13):

 

Programy oparte na uprawnieniach do płatności, w ramach których płatności są uzależnione od spełnienia określonych warunków. Przykłady takich programów to: stypendia dla studentów i stypendia naukowe (rozdział 5), pomoc bezpośrednia dla rolników (rozdział 7), bezpośrednie wsparcie budżetowe (14) (rozdział 8) czy wynagrodzenia oraz renty i emerytury (rozdział 9).

 

Programy zwrotu poniesionych wydatków, w ramach których ze środków unijnych zwracane są koszty kwalifikowalne poniesione w związku z realizacją działań kwalifikowalnych. Przykłady takich programów to: projekty badawcze (rozdział 5), programy inwestycyjne w zakresie rozwoju regionalnego i rozwoju obszarów wiejskich (rozdziały 6 i 7), programy szkoleń (rozdział 6) czy projekty rozwojowe (rozdział 8).

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Trybunał dokonał zmian w podejściu kontrolnym…

1.13.

W 2014 r. Trybunał dokonał zmian w podejściu do kwantyfikacji poważnych naruszeń przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych. Dzięki temu udało się uzyskać większą jasność co do sposobu, w jaki Trybunał ocenia wpływ tych naruszeń. Trybunał postanowił w szczególności stosować podejście proporcjonalne przy obliczaniu błędów dotyczących modyfikacji zamówień.

1.13.

Komisja przyjmuje z zadowoleniem nowe podejście Trybunału do kwantyfikacji poważnych naruszeń przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych.

1.14.

Aby zapewnić porównywalność wyników przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu, wartości za 2013 i 2012 r. w  tabeli 1.1 , a także na wykresach 1.2 , 1.3 , 1.4 , 1.5 1.6 zostały skorygowane zgodnie z nowym podejściem. Nieskorygowane dane historyczne dotyczące szacowanych poziomów błędu wykazanych przez Trybunał za lata 2009–2013 przedstawiono w  załączniku 1.4 . W wyniku zmiany podejścia ogólny szacowany poziom błędu skorygowano w dół o 0,2 % za 2013 r. i o 0,3 % za 2012 r. Korekty te nie mają wpływu na wnioski przedstawione przez Trybunał za te lata. Poziom błędu w dalszym ciągu jest bez wątpienia istotny.

 

1.15.

W 2015 r. Trybunał zmodyfikuje swoje podejście dotyczące zasady wzajemnej zgodności, tak aby było ono spójne ze zmienionymi ramami prawnymi wspólnej polityki rolnej. Nadal będzie on prowadził sprawozdawczość na temat wzajemnej zgodności na podstawie informacji przekazywanych przez Komisję, ale nie będzie już uwzględniał tego zagadnienia w swoich badaniach kontrolnych. W tym roku Trybunał stwierdził błędy dotyczące zasady wzajemnej zgodności w co czwartym gospodarstwie rolnym objętym wizytą kontrolną. Ich udział w ogólnym szacowanym poziomie błędu wyniósł 0,2 punktu procentowego (0,2 w 2013 r.) (15) i 0,6 punktu procentowego w rozdziale dotyczącym działu WRF „Zasoby naturalne” (0,5 w 2013 r.).

1.15.

Komisja przyjmuje z zadowoleniem zmianę podejścia Trybunału od roku 2015. W stosunku do 2014 r. Komisja podtrzymuje swoje stanowisko, że naruszenie zasady wzajemnej zgodności nie wpływa na warunki kwalifikowalności do dokonania płatności (zob. odpowiedź Komisji na pkt 7.7).

UWAGI TRYBUNAŁU

 

… i w strukturze sprawozdania rocznego

1.16.

Jak wspomniano już we wstępie (pkt 0.5–0.7), Trybunał dokonał zmian w strukturze rozdziałów w sprawozdaniu rocznym. Aby zapewnić porównywalność, poniżej ( wykres 1.3 ) pokazano, w jaki sposób ubiegłoroczne wyniki zaklasyfikowane zostałyby w ramach nowej struktury, z uwzględnieniem zmian w podejściu do kwantyfikacji naruszeń przepisów dotyczących zamówień (zob. pkt 1.13 i 1.14). Dane liczbowe pochodzą z  tabeli 1.1 .

 

Wykres 1.3 –   Zmiana klasyfikacji wyników kontroli za 2013 r. na podstawie struktury sprawozdania rocznego za 2014 r., z uwzględnieniem zmodyfikowanego podejścia do kwantyfikacji błędów dotyczących zamówień publicznych

Image

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy, z uwzględnieniem zmian w strukturze sprawozdania rocznego i w podejściu do kwantyfikacji poważnych naruszeń przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych.

1.17.

Jak wynika z  wykresu 1.4 , największy udział w szacowanym przez Trybunał poziomie błędu za 2014 r. miał dział „Spójność”, przed działami „Zasoby naturalne”, „Konkurencyjność” i „Globalny wymiar Europy”. Rozkład ten pokrywa się z ustaleniami Trybunału za 2013 r.

 

Wykres 1.4 –   Udział poszczególnych działów WRF w ogólnie szacowanym poziomie błędu za 2014 r.

Image

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

1.18.

W błędach wykrytych za 2014 r. dominują błędy kwalifikowalności w programach zwrotu poniesionych kosztów (zob. również pkt 1.20–1.22, wykres 1.5 wykres 1.6 ).

1.18.

a)

W wydatkach z tytułu zwrotu kosztów szacowany poziom błędu wynosi 5,5 % (5,6 % w 2013 r.). Typowe błędy w tym zakresie to m.in.:

niekwalifikowalne koszty ujęte w zestawieniach poniesionych wydatków,

niekwalifikowalne projekty i działania oraz niekwalifikujący się beneficjenci,

przypadki poważnego naruszenia przepisów dotyczących zamówień publicznych w trakcie postępowania,

przypadki poważnego naruszenia przepisów dotyczących zamówień publicznych w trakcie realizacji zamówienia (np. modyfikacje zakresu zamówienia lub udzielanie zamówień na roboty dodatkowe).

a)

Komisja stwierdziła podobne problemy podczas swoich kontroli. Komisja poczyniła znaczne starania w okresie programowania 2007–2013, aby ustalić podstawową przyczynę problemów i podjąć w razie konieczności działania naprawcze.

UWAGI TRYBUNAŁU

 

b)

W przypadku programów opartych na uprawnieniach do płatności szacowany poziom błędu wynosi 2,7 % (3,0 % w 2013 r.). Typowe błędy w tym zakresie to m.in.:

zawyżenie powierzchni gruntów przez rolników,

błędy administracyjne mające wpływ na płatności dla rolników.

 

Wykres 1.5 –   Udział poszczególnych kategorii błędów w ogólnie szacowanym poziomie błędu

Image

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

1.19.

Wartości za 2013 r. na wykresie 1.5 obliczono w ten sam sposób co za 2014 r., tj. zgodnie z podejściem opisanym w pkt 1.13.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Istnieje silna zależność pomiędzy rodzajem wydatków a poziomem błędu

1.20.

Trybunał przeanalizował zależności pomiędzy rodzajem wydatków a ryzykiem wystąpienia błędu. Cechą charakterystyczną wydatków UE jest fakt, że prawidłowe obliczenie płatności na rzecz odbiorców uzależnione jest w dużej mierze od przekazanych przez nich informacji. Tak jest w przypadku największej kategorii wydatków z tytułu uprawnień – dofinansowania obszarowego wypłacanego rolnikom. Szczególne znaczenie ma to w zakresie działań prowadzących do zwrotu kosztów, w przypadku których odbiorcy wraz z wnioskiem o płatność mają obowiązek przedstawić informacje świadczące, że wykonywali działalność kwalifikującą się do uzyskania wsparcia i że ponieśli koszty, do których zwrotu są uprawnieni. Odnosi się to do wszystkich trybów zarządzania (16).

1.20.

Zintegrowany system zarządzania i kontroli (ZSZIK) – który zawiera system identyfikacji działek rolnych – wnosi znaczący wkład w zapobieganie błędom i zmniejszanie poziomu błędu (zob. pkt 7.32).

System identyfikacji działek rolnych został ustanowiony i jest prowadzony przez organy krajowe. Płatności na rzecz beneficjentów końcowych możliwe są jedynie po porównaniu ich roszczeń z dostępnymi danymi w systemie identyfikacji działek rolnych.

Dzięki systemowi identyfikacji działek rolnych poziom błędów dotyczących dofinansowania obszarowego jest niższy niż w przypadku innych rodzajów dotacji w ramach zarządzania dzielonego.

Komisja uważa, że pola 1.2 i 1.3 potwierdzają ten pogląd.

1.21.

Wykres 1.6 sporządzono na podstawie wyników badań kontrolnych wydatków UE przeprowadzonych w ciągu ostatnich dwóch lat (17) na potrzeby sprawozdań rocznych dotyczących budżetu ogólnego i Europejskich Funduszy Rozwoju. Strumienie płatności są pogrupowane zgodnie z ich charakterem. Rozmiar kół na wykresie odpowiada ich udziałowi w wydatkach ogółem, a ich pozycja wzdłuż linii nachylonej pod kątem 45o wskazuje względny szacowany poziom błędu. Różnymi kolorami oznaczono wydatki oparte na uprawnieniach lub dokonywane w ramach zwrotu poniesionych kosztów.

 

1.22.

Wykres sporządzono w oparciu o osąd zawodowy (ocena wpływu systemów i ryzyka związanego z danym rodzajem transakcji – zob. pkt 1 załącznika 1.1 ) oraz dane empiryczne (pomiar szacowanego poziomu błędu przez okres dwóch lat). Został on przedstawiony w odpowiedzi na wnioski ze strony partnerów instytucjonalnych o więcej informacji na temat różnych profilów ryzyka. Ma on także ułatwić Komisji podejmowanie działań w odniesieniu do obszarów, w których utrzymują się wysokie poziomy błędu.

 

Wykres 1.6 –   Związek pomiędzy rodzajem transakcji, ryzykiem wystąpienia błędu i szacowanym poziomem błędu w transakcjach UE w latach 2013–2014

Image

1

Zwrot kosztów w przypadku działu „Globalny wymiar Europy” obejmuje projekty z udziałem wielu darczyńców, które w praktyce są pod wieloma względami zbliżone do wydatków opartych na uprawnieniach i w których występuje niższy poziom błędu.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Wyniki w poszczególnych obszarach wydatkowania wykazują się różnym rozkładem błędów

1.23.

„Konkurencyjność” (rozdział 5): szacowany poziom błędu wynosi 5,6 %, co oznacza wzrost w stosunku do równoważnych wyników za 2013 r. (4,0 % (18)). Duża część wydatków dokonywana jest na zasadzie zwrotu poniesionych kosztów, a błędy w tym obszarze zasadniczo odpowiadają poszczególnym kategoriom kosztów niekwalifikowalnych (takim jak w szczególności koszty osobowe, inne koszty bezpośrednie oraz koszty pośrednie).

1.23.

Zob. odpowiedzi Komisji do rozdziału 5 sprawozdania rocznego (§ § 5.6–5.17).

1.24.

„Spójność” (rozdział 6): szacowany poziom błędu wynosi 5,7 %, co oznacza wzrost w stosunku do równoważnych wyników za 2013 r. (5,3 % (18)). Niemal wszystkie wydatki w tym obszarze dokonywane są w formie zwrotu poniesionych kosztów. Główne przyczyny błędu to poważne naruszenia przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych (około połowy szacowanego poziomu błędu) oraz niekwalifikowalne koszty w deklaracjach wydatków (ponad jedna czwarta szacowanego poziomu błędu). Na pozostałą część poziomu błędu składają się przypadki nieprzestrzegania przepisów dotyczących pomocy publicznej oraz projekty niekwalifikowalne.

1.24.

Zob. odpowiedzi Komisji do rozdziału 6 sprawozdania rocznego (§ § 6.23–6.45 i § 6.76).

1.25.

„Zasoby naturalne” (rozdział 7): szacowany poziom błędu wynosi 3,6 %, co oznacza spadek w stosunku do równoważnych wyników za 2013 r. (4,4 % (18)). Ponad trzy czwarte wydatków w tym obszarze przypada na Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG). Poziom błędu w tym obszarze jest niższy niż w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku którego Trybunał od dawna stwierdza wysokie poziomy błędu, zwłaszcza w wydatkach dokonywanych w formie zwrotu poniesionych kosztów. Ogólnie rzecz biorąc, przypadki zawyżania powierzchni gruntów lub liczby zwierząt we wnioskach składanych przez rolników złożyły się na około jednej trzeciej szacowanego poziomu błędu. Drugim najistotniejszym źródłem błędów (niemal jedna czwarta szacowanego poziomu błędu) były błędy dotyczące niekwalifikujących się beneficjentów, niekwalifikowalnych rodzajów działalności lub niekwalifikowalnych wydatków. Pozostała część poziomu błędu wiąże się z przypadkami naruszenia zasady wzajemnej zgodności (jedna szósta) i błędami administracyjnymi (jedna szósta).

1.25.

Niższy poziom błędu dla EFRG odzwierciedla skuteczność systemu IACS, a w szczególności odpowiednio stosowanego systemu identyfikacji działek rolnych w zapobieganiu błędom od samego początku tego procesu. Komisja jest zdania, że IACS jako całość jest solidnym systemem zarządzania wydatkami w ramach WPR.

Zob. również odpowiedzi do pkt 1.15 i 1.20, 7.15–7.19 oraz 7.25–7.29.

1.26.

„Globalny wymiar Europy” (rozdział 8): szacowany poziom błędu wynosi 2,7 %, co stanowi wzrost w stosunku do równoważnych wyników za 2013 r. (2,1 % (18)) (19). Koszty niekwalifikowalne zwrócone przez Komisję składają się na ponad połowę tego poziomu błędu, jedna czwarta przypada zaś na płatności za roboty, usługi lub dostawy, które nie zostały wykonane bądź zrealizowane. Pozostałe błędy wynikają z braku odpowiedniej dokumentacji (około jednej dziesiątej szacowanego poziomu błędu), nieprawidłowego obliczenia wydatków i nieprzestrzegania przepisów dotyczących udzielania zamówień.

1.26.

Zob. odpowiedzi Komisji do rozdziału 8 sprawozdania rocznego (§ § 8.11–8.15).

1.27.

„Administracja” (rozdział 9): szacowany poziom błędu wynosi 0,5 %, co oznacza spadek w stosunku do równoważnych wyników za 2013 r. (1,1 % (18)). Większość wydatków w tym obszarze dotyczy wynagrodzeń, emerytur i rent oraz dodatków wypłacanych przez instytucje i agencje UE. Poziom błędu w tym obszarze nie jest istotny, a złożyła się na niego w głównej mierze niewielka liczba błędów dotyczących dodatków.

1.27.

Zob. odpowiedzi Komisji do rozdziału 9 sprawozdania rocznego (§ § 9.13–9.17).

1.28.

Jak wyjaśniono we wstępie, Trybunał nie przewidział osobnego rozdziału, który byłby poświęcony wydatkom nieujętym w działach 1–2 i 4–5 WRF. W związku z tym informacje na temat tych wydatków na kwotę 2,1 mld euro (1,5 % wydatków objętych kontrolą Trybunału) przedstawiono w niniejszym rozdziale (20). 0,5 mld euro z kwoty 2,1 mld euro stanowią wydatki 10 agencji objętych specjalnymi sprawozdaniami rocznymi Trybunału (21). Główne błędy stwierdzone w tym obszarze polegały na zwrocie kosztów niekwalifikowalnych (zob. ramka 1.1).

 

Ramka 1.1 –   Przykładowe błędy w kosztach zwróconych w związku z realizacją projektu w ramach działu 3 WRF „Bezpieczeństwo i obywatelstwo”

W próbie dobranej przez Trybunał znalazła się płatność dokonana przez Komisję na rzecz beneficjenta pełniącego funkcję koordynatora projektu zespołowego realizowanego w ramach programu „Prawa podstawowe i obywatelstwo”.

Beneficjent, organ władzy publicznej, oddelegował dwóch pracowników zatrudnionych na stałe (urzędników) do realizacji w niepełnym wymiarze czasu zadań związanych z projektem i uwzględnił część ich wynagrodzeń w zestawieniu wydatków poniesionych w ramach projektu. Oddelegowanie pracowników musi jednak wiązać się z dodatkowymi kosztami, które byłyby uzasadnione jedynie, gdyby w celu zastąpienia oddelegowanych urzędników w wykonywanych przez nich obowiązkach zatrudniono dodatkowych pracowników. Ponieważ beneficjent nie zapewnił zastępstwa, koszty te są niekwalifikowalne.

Koszty niekwalifikowalne zgłoszone przez beneficjenta wyniosły 58  000 euro z łącznej kwoty zadeklarowanych wydatków w wysokości 2 37  000 euro.

Trybunał wykrył przypadki zwrotu niekwalifikowalnych kosztów przez Komisję w 8 z 25 objętych próbą projektów realizowanych w ramach działu 3 WRF.

Ramka 1.1 –     Przykładowe błędy w kosztach zwróconych w związku z realizacją projektu w ramach WRF dla działu 3 „Bezpieczeństwo i obywatelstwo”

Komisja była w pełni świadoma trudności napotykanych przez organy publiczne w poszanowaniu zasady kwalifikowalności mającej zastosowanie do kosztów personelu organów publicznych (rekrutując pracowników w celu zastąpienia innych pracowników służby cywilnej w ich zwykłych obowiązkach). Dlatego też, począwszy od 2011 r., Komisja zmieniła zasady kwalifikowalności mające zastosowanie do personelu organów publicznych, wykorzystując elastyczność zapewnioną w tym zakresie przepisami wykonawczymi do rozporządzenia finansowego. W związku z tym koszty niekwalifikowalne stwierdzone przez Trybunał we wspomnianej dotacji (koszty personelu w zakresie personelu w organach publicznych bez przypisania zastępstwa) będą obecnie uważane za kwalifikowalne.

1.29.

Szacowany poziom błędu w wydatkach podlegających zarządzaniu dzielonemu jako całości wynosi 4,6 % (4,9 % w 2013 r. (22)), zaś w przypadku wszystkich pozostałych form wydatków operacyjnych (23) – 4,6 % (3,7 % w 2013 r. (22)). Szacowany poziom błędu w wydatkach administracyjnych wynosi 0,5 % (1,0 % w 2013 r. (22)).

 

Istnieje wiele rodzajów środków naprawczych o różnym oddziaływaniu

1.30.

Przeprowadzona przez Trybunał analiza „błędów i korekt” ma ułatwić zrozumienie złożonych mechanizmów podejmowania i księgowania działań naprawczych oraz wyjaśnić, w jaki sposób mechanizmy te mogą wywrzeć wpływ na prace kontrolne Trybunału. W niektórych obszarach wydatkowania Komisja będzie miała do dyspozycji nowe narzędzia, gdy uruchomione zostaną wydatki w ramach nowego okresu programowania.

1.30.

Komisja uważa, że reprezentatywny roczny poziom błędu wyliczany przez Trybunał powinien być rozpatrywany w kontekście funkcji naprawczej Komisji, jak przedstawiono w różnych rocznych sprawozdaniach z działalności i w sprawozdaniu podsumowującym. Rozporządzenie finansowe wymaga należytego uwzględnienia ryzyka w zakresie legalności i prawidłowości transakcji podstawowych, przy uwzględnieniu wieloletniego charakteru systemów kontroli i charakteru płatności.

Środki naprawcze

1.31.

Trybunał uwzględnia środki naprawcze zastosowane przez państwa członkowskie i Komisję w sytuacji, gdy zostały one zrealizowane przed dokonaniem płatności lub przed kontrolą Trybunału. Jeśli chodzi o korekty dokonane po przesłaniu zawiadomienia o kontroli, Trybunał przyjmuje je do wiadomości, lecz nie jest w stanie obniżyć szacowanego poziomu błędu w przypadku, gdy działania naprawcze podejmowane są w następstwie kontroli (24). Trybunał weryfikuje, czy korekty (w tym odzyskiwanie środków od beneficjentów oraz korekty na poziomie projektów) zostały właściwie zastosowane, i – w stosownych przypadkach – koryguje kwantyfikację błędu. Wpływ środków naprawczych różni się jednak znacznie w zależności od obszaru wydatkowania i rodzaju środka.

1.31.

Wspólna odpowiedź na pkt 1.31 i 1.32.

W sprawozdaniu podsumowującym za rok 2014 (COM(2015) 279 final) Komisja oszacowała przyszły wpływ mechanizmów naprawczych na 2,7 mld EUR, co odpowiada 1,9 % płatności dokonanych z budżetu UE.

Dane liczbowe z podziałem na obszary polityki można znaleźć w tabeli 1 w sprawozdaniu podsumowującym.

Komisja podkreśla, że wszystkie rodzaje korekt finansowych i odzyskiwania środków wykluczają wydatki poniesione z naruszeniem prawa ze zwrotu kosztów z budżetu UE (zob. uwaga 6 do rozliczeń).

1.32.

W przypadku 24 transakcji wchodzących w skład próby na 2014 r. Komisja i organy państw członkowskich zastosowały środki naprawcze, które miały bezpośredni wpływ na daną transakcję i były istotne z punktu widzenia obliczeń Trybunału. Za sprawą tych środków naprawczych szacowany przez Trybunał poziom błędu obniżył się o 1,1 punktu procentowego (1,6 punktu procentowego w 2013 r.), co przekłada się na kwotę około 1,6 mld euro. Zmiany w liczbie transakcji objętych środkami naprawczymi i w wielkości wpływu na poziom błędu szacowany przez Trybunał nie świadczą o tym, że działania naprawcze stały się bardziej lub mniej skuteczne. Ponieważ środki te mają zastosowanie do stosunkowo niewielkiej części próby transakcji dobranej przez Trybunał, należy oczekiwać wahań w tym zakresie z roku na rok.

 

Istnieje wiele rodzajów środków naprawczych

1.33.

Komisja korzysta z terminów „korekty finansowe” i „odzyskanie środków” w odniesieniu do różnego rodzaju środków naprawczych, które są stosowane zarówno przed, jak i po dokonaniu wydatków lub zwrotu kosztów przez Komisję.

1.33.

Komisja uważa, że pojęcia „korekty finansowe” i „odzyskiwanie środków” są stosowane zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu finansowym i odnośnych przepisach sektorowych. Bardziej szczegółowe informacje na temat różnych mechanizmów zapobiegawczych i korygujących przewidzianych w mającym zastosowanie prawodawstwie można znaleźć w nocie 6 rocznego sprawozdania finansowego UE oraz w komunikacie w sprawie ochrony budżetu UE.

1.34.

W pkt 6.2.2 informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego UE podano, że ogólna kwota działań naprawczych zrealizowanych w 2014 r. wyniosła 3  285 mln euro. Na wykresie 1.7 przedstawiono sporządzoną przez Trybunał klasyfikację kwot korekt dokonanych na różnych etapach cyklu wydatkowania. Jedna czwarta działań naprawczych wdrożonych w 2014 r. przypada na korekty i odzyskanie środków „u źródeł” (a więc zanim Komisja dokona odnośnej płatności) (25). Jedna czwarta polega na wycofaniu i zastąpieniu projektów w obszarze spójności (w trakcie realizacji lub w momencie zamknięcia programów operacyjnych).

 

Wykres 1.7 –   Klasyfikacja środków naprawczych zrealizowanych w 2014 r.

Image

(*)

Decyzje Komisji (głównie decyzje w sprawie zgodności w obszarze rolnictwa), korekty w momencie zamknięcia prowadzące do umorzeń oraz środki odzyskane od beneficjentów.

(**)

Zmniejszenie zwróconych kosztów i zgłoszenie nowych projektów/kosztów w trakcie realizacji programów lub w chwili ich zamknięcia.

(***)

Korekty przed dokonaniem płatności w obszarze zarządzania dzielonego, niekwalifikowalne kwoty i noty kredytowe w obszarze zarządzania bezpośredniego i pośredniego (uwzględnione jako „odzyskanie środków” w informacji dodatkowej nr 6).

Źródło: Pkt 6 informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania rocznego UE za 2014 r. i dane leżące u jego podstaw. W przypadku obszaru spójności klasyfikacja kwot do kategorii „wykluczone przed dokonaniem płatności” i „wycofania” opiera się na analizie istotnych korekt w tym okresie.

UWAGI TRYBUNAŁU

 

1.35.

Działania naprawcze omówione w niniejszej sekcji sprawozdania rocznego obejmują również prace organów państw członkowskich oraz środki odzyskane zarówno przez organy krajowe, jak i przez Komisję.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Wpływ środków naprawczych widoczny jest w znacznej mierze w momencie, gdy wydatki zostają zaakceptowane przez Komisję

1.36.

We wszystkich właściwych rozporządzeniach sektorowych w obszarze zarządzania dzielonego określono zasady dotyczące kontroli pierwszego szczebla lub zmniejszania kwot, o które występują beneficjenci końcowi, za co odpowiadają organy krajowe przed poświadczeniem wydatków. Organy krajowe zgadzają się również niekiedy zmniejszyć lub wyłączyć pewne koszty ciągłe z deklaracji poniesionych wydatków z uwagi na błędy o długotrwałym wpływie (np. w przypadku płatności ciągłych w ramach zamówienia udzielonego w następstwie postępowania, w którym wystąpił błąd). Tego rodzaju korekty mogą mieć dostrzegalny wpływ na poziom zwrotu kosztów w ramach pojedynczego projektu lub na wysokość płatności na rzecz indywidualnych rolników. Tym samym mogą one prowadzić do obniżenia poziomu błędu szacowanego przez Trybunał.

 

1.37.

W obszarach objętych zarządzaniem bezpośrednim i pośrednim „odzyskane środki” księgowane przez Komisje obejmują potrącenia niekwalifikowalnych kwot w zestawieniach poniesionych wydatków przed zatwierdzeniem płatności. Kwalifikowalność kwot ustala się w drodze przeglądów dostępnych dokumentów lub na podstawie wyników przeprowadzonych weryfikacji (zob. również wykres 1.7 ). Takie działania również umożliwiają obniżenie poziomu błędu szacowanego przez Trybunał.

1.37.

Służby Komisji odzyskują środki także „u źródła” poprzez odliczenie wydatków niekwalifikowalnych (które zostały stwierdzone w poprzednim lub bieżącym zwrocie wydatków) z dokonanych płatności.

Decyzje w sprawie zgodności skutkują wystąpieniem dochodów przeznaczonych na określony cel, z których finansowane są wydatki na rolnictwo

1.38.

Decyzje w sprawie zgodności („korekty finansowe” w obszarze rolnictwa) są często realizowane na podstawie stawek ryczałtowych. Zazwyczaj dotyczą one uchybień systemowych, a nie błędów na poziomie beneficjentów końcowych, i rzadko prowadzą do odzyskania środków od indywidualnych rolników. Te środki naprawcze mają zachęcać państwa członkowskie do ulepszania swoich systemów zarządzania i kontroli. Ich wpływ na legalność i prawidłowość transakcji na poziomie beneficjentów końcowych jest pozytywny o tyle, o ile w ich wyniku na stałe poprawi się jakość wniosków akceptowanych przez agencje płatnicze (zob. ramki 1.2 i 1.3).

1.38.

Korekty finansowe dokonywane przez Komisję w odniesieniu do wydatków na rolnictwo mają na celu ochronę budżetu UE i są nakładane na państwa członkowskie.

Nie prowadzą one bezpośrednio do odzyskania środków od rolników, ponieważ Komisja nie płaci bezpośrednio beneficjentom końcowym, lecz dokonuje zwrotu płatności realizowanych przez państwa członkowskie na rzecz rolników. W przypadku stwierdzenia takich nieregularnych płatności w wyniku procedury kontroli zgodności rozliczeń Komisja oczekuje od państw członkowskich podjęcia działań następczych polegających na odzyskaniu płatności od tych beneficjentów. Zob. odpowiedź na ramkę 1.3.

1.39.

Agencje płatnicze realizują decyzje w sprawie zgodności, zmniejszając kwoty do zwrotu rolnikom przez Komisję w kolejnych przedkładanych przez nich wnioskach. Komisja rejestruje pełną kwotę wypłaconą rolnikom jako wydatki (korekta nie ma zatem wpływu na zmniejszenie kwoty zaksięgowanych płatności). W sprawozdaniu rocznym różnica pomiędzy faktycznymi płatnościami na rzecz rolników a kwotami zwróconymi agencjom płatniczym wykazywana jest jako dochody przeznaczone na określony cel, z których finansowane są wydatki na rolnictwo (26).

 

Ponad dwie trzecie „korekt finansowych” zaksięgowanych w obszarze spójności w 2014 r. polegało na zastąpieniu wydatków niekwalifikowalnych nowymi wydatkami…

1.40.

Ponad dwie trzecie „korekt finansowych” w obszarze spójności polega na tym, że organy w państwach członkowskich wycofują początkowo zadeklarowane wydatki i zastępują je nowymi. W niektórych przypadkach takiego „wycofania” nie wskazuje się jednak konkretnych wycofanych projektów. W zamian za to państwa członkowskie zgłaszają dodatkowe projekty, w wyniku czego w praktyce otrzymują niższy poziom dofinansowania. Wycofanie wydatków jest skuteczne jako środek naprawczy jedynie pod warunkiem, że w wydatkach zastępczych nie występuje istotny poziom błędu.

1.40.

Komisja uważa, że wszystkie korekty finansowe, w tym te, w przypadku których państwa członkowskie mogą zgłosić nowe projekty i nowe wydatki, aby ponownie wykorzystać skorygowane kwoty, chronią budżet UE przed wydatkami poniesionymi z naruszeniem prawa oraz że będą one stanowiły zachętę dla państw członkowskich do odzyskiwania kwot od beneficjentów (w ten sposób przyczyniając się do poprawy systemów zarządzania i kontroli). Niemniej jednak efekt odstraszający korekt finansowych netto, w przypadku których państwa członkowskie nie mogą ponownie wykorzystać skorygowanych i zwróconych kwot, tracąc w związku z tym środki, jest z pewnością większy.

… a korekty netto są stosowane rzadziej

1.41.

Jeśli zastąpienie wydatków nie jest możliwe, korekty prowadzą do utraty funduszy UE przez dane państwo członkowskie (27). Taka sytuacja może wystąpić, gdy państwo członkowskie nie jest w stanie przedstawić wydatków kwalifikowalnych w wystarczającej kwocie lub gdy zastąpienie wydatków jest już niemożliwe (28) lub niedozwolone (29). Zdarza się to jednak stosunkowo rzadko. Komisja oczekuje, że za sprawą zmian w przepisach korekty netto będą w przyszłości stosowane częściej.

1.41.

Podobnie jak w obszarze rolnictwa prawodawca uznał, że podobny mechanizm korekt finansowych netto powinien być stosowany w polityce spójności w okresie programowania 2014–2020. Stanowi to dodatkową zachętę dla państw członkowskich, aby zapobiec poważnym brakom w systemach zarządzania i kontroli lub wykryć je i wyeliminować przed złożeniem rocznych sprawozdań Komisji. Jeśli tak się nie stanie i jeżeli po przedłożeniu rocznego sprawozdania finansowego Komisja lub Trybunał nadal wykrywać będą poważne uchybienia, Komisja musi zastosować korekty netto na warunkach określonych w odpowiednich przepisach, co oznacza, że państwo członkowskie straci środki.

Ponadto Komisja uważa, że w ramach zarządzania dzielonego wszystkie korekty finansowe i środki odzyskane mają negatywny wpływ na budżety krajowe niezależnie od sposobu ich wdrożenia. Aby nie stracić finansowania ze środków UE, państwa członkowskie muszą zastąpić niekwalifikowalne wydatki dodatkowymi działaniami kwalifikowalnymi.

Oznacza to, że dane państwo członkowskie ponosi z własnego budżetu krajowego skutki finansowe utraty współfinansowania przez UE wydatków uznanych za niekwalifikowalne, chyba że odzyska odnośne kwoty od poszczególnych beneficjentów.

W 2014 r. Komisja i państwa członkowskie wykorzystały wszystkie rodzaje środków naprawczych

1.42.

W ramkach 1.2–1.4 przedstawiono różne rodzaje środków naprawczych i omówiono ich wpływ.

 

Ramka 1.2 –   Przykład usprawnienia w systemach zarządzania i kontroli – Grecja: uporządkowanie LPIS

Komisja podjęła działania zmierzające do ulepszenia systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), który stanowi podstawę dokonywania płatności rolnych, np. w ramach systemu płatności jednolitych (SPJ to największy unijny program wydatkowania). W następstwie tego procesu, obejmującego kilka etapów, powierzchnia „kwalifikowalnych” trwałych użytków zielonych w greckim LPIS spadła z 3,6 mln hektarów w 2012 r. do 1,5 mln hektarów w październiku 2014 r. Nieprawidłowe wnioski o płatność w odniesieniu do „trwałych użytków zielonych”, które nie kwalifikowały się do wsparcia UE, od kilku lat stanowiły główny czynnik przyczyniający się do poziomu błędu szacowanego przez Trybunał w przypadku działu „Zasoby naturalne”.

Trybunał uwzględnił wpływ korekt dotyczących indywidualnych płatności dla beneficjentów końcowych objętych próbą zarówno w przypadku EFRG, jak i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Kolejnym skutkiem był fakt odrzucenia przez agencję płatniczą wielu wniosków niekwalifikowalnych, w wyniku czego zostały one również usunięte z populacji wydatków, z której Trybunał dobierał próbę.

Ramka 1.2 –     Przykład usprawnienia w systemach zarządzania i kontroli – Grecja: uporządkowanie LPIS

Inne przykłady pozytywnych skutków planów działania Trybunał przedstawił w rozdziale 7. Plany działania są wdrażane za każdym razem, gdy jest to konieczne, a Komisja uważnie monitoruje ich wykonanie i składa sprawozdania na temat podjętych działań naprawczych w rocznym sprawozdaniu z działalności Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

LPIS zapobiega składaniu przez beneficjentów wniosków dotyczących gruntów, które nie istnieją lub nie spełniają warunków kwalifikowalności, lub gruntów, w przypadku których wniosek został już zgłoszony przez innego beneficjenta. LPIS stanowi skuteczne narzędzie służące zmniejszeniu liczby błędów, jeżeli stosowane jest prawidłowo. Obejmuje 75 % wydatków na WPR. Poziomy błędu w odniesieniu do płatności obszarowych są niższe niż dla innych działań, jak wskazano w rocznym sprawozdaniu z działalności za 2014 r. Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Ramka 1.3 –   Przykład korekt wynikających z procedur rozliczania zgodności rachunków (30) – decyzja o zgodności nr 47 i jej wpływ na francuskich rolników

W 2014 r. Francja przyjęła korektę w wysokości 1,1 mld euro (984 mln euro w odniesieniu do EFRG i 94 mln euro w odniesieniu do EFRROW) (31). Władze krajowe ogłosiły, że korekta ta nie będzie miała wpływu na rolników i zostanie pokryta z budżetu krajowego. Jak Trybunał podkreślał w swoich sprawozdaniach rocznych w przeszłości, tego rodzaju praktyki nie zachęcają beneficjentów do eliminowania błędów (32).

Głównymi przyczynami tej korekty były niedociągnięcia w systemie LPIS-GIS (695 mln euro) oraz przekroczenie pułapu uprawnień, w wyniku którego doszło do nadpłat w płatnościach dla rolników (141 mln euro). Mniejsze znaczenie miały naruszenia wymogu wzajemnej zgodności dotyczącego terminowego zgłaszania przemieszczeń zwierząt (123 mln euro). Wszystkie te uchybienia dotyczą płatności dokonanych w latach 2009–2013. Za 2014 r. nie dokonano żadnych korekt, a przypadki naruszenia pułapu uprawnień i niekwalifikowalne grunty zarejestrowane w systemie LPIS we Francji złożyły się na 0,3 punktu procentowego poziomu błędu szacowanego przez Trybunał w dziale „Zasoby naturalne” w tym roku.

Ramka 1.3 –     Przykład korekt wynikających z procedur rozliczania zgodności rachunków – decyzja o zgodności nr 47 oraz jej wpływ na francuskich rolników

W ramach zarządzania dzielonego państwa członkowskie są odpowiedzialne za zapewnienie, że systemy kontroli działają prawidłowo. Korekta finansowa w wysokości 1,1 mld euro zostanie zwrócona do budżetu UE w 3 rocznych transzach (2015, 2016 i 2017).

Komisja pragnie podkreślić, że ze względu na charakter procedury rozliczenia zgodności w zastosowaniu ex post, po zakończeniu rozliczeń w tym roku, oraz po etapie kontradyktoryjnym pozwalającym zainteresowanemu państwu członkowskiemu na przedstawienie własnych argumentów i wyliczeń, rzadko zdarza się, że korekty finansowe mogą zostać przyjęte już w następnym roku odnośnych wydatków. Bieżące procedury rozliczania zgodności będą chronić budżet UE na rok 2014.

Ramka 1.4 –   Przykład korekt skutkujących dodatkowymi wydatkami: EFS w Rumunii

Trybunał poruszał kwestię działań naprawczych w Rumunii w sprawozdaniach rocznych za 2012 i 2013 r. W 2013 r. Trybunał obniżył szacowany poziom błędu w przypadku szeregu projektów realizowanych w Rumunii ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), ponieważ władze krajowe ustaliły wpływ środków naprawczych na poziomie tych projektów. Podobna sytuacja miała miejsce w 2014 r. W niektórych projektach zbadanych przez Trybunał pod kątem problemów nieobjętych korektami nadal występują błędy. W swym rocznym sprawozdaniu z działalności za 2014 r. Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (DG EMPL) poinformowała, że w dalszym ciągu monitoruje realizację uzgodnionego planu działania. Dokonane korekty finansowe nie oznaczają automatycznie, że Rumunia otrzyma mniej środków unijnych, ponieważ państwa członkowskie mają możliwość zadeklarowania większej kwoty wydatków (33).

 

W swej sprawozdawczości na temat środków naprawczych Komisja nie zawsze dokonuje kwantyfikacji ich zróżnicowanego wpływu…

1.43.

W pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego UE przedstawiono głównie dane udostępnione dobrowolnie, które nie są wymagane na mocy standardów rachunkowości. Znaczna część tych danych nie pochodzi z systemów księgowych. W punkcie opisano zróżnicowany wpływ poszczególnych rodzajów korekt na budżet UE, lecz nie zawsze dokonano jego kwantyfikacji.

1.43.

Prawodawca dał Komisji instrument korekt finansowych w celu upewnienia się, że wydatki dokonane z naruszeniem prawa nie są finansowane z budżetu UE. Te korekty finansowe są związane głównie ze słabymi punktami systemu, które powodują ryzyko błędu. Identyfikowanie i odzyskiwanie nieregularnych kwot od beneficjentów jest zadaniem państw członkowskich, a nie Komisji. Jeżeli założenie to nie jest realizowane, fundusze UE są zastępowane funduszami krajowymi, ponieważ budżety krajowe muszą ponosić ciężar korekt finansowych.

… a dalsze usprawnienia umożliwiłyby lepszą analizę

1.44.

Zdolności Komisji do zapewnienia lepszej jakości wydatków nie są prostą pochodną skorygowanych kwot, lecz wpływu środków naprawczych. Aby dokonać wnikliwej oceny tego wpływu, konieczne są lepsze informacje na temat rodzaju skorygowanych błędów oraz sposobu dokonania korekt (34). Gdy odnośne dyrekcje generalne Komisji oceniają wpływ podjętych przez nie środków naprawczych, dokonują one wymaganych korekt danych liczbowych pochodzących z pkt 6 informacji dodatkowej (zob. pkt 1.55).

1.44.

Niektóre służby odpowiednio skorygowały swoje dane liczbowe odnoszące się do ochrony budżetu UE zawarte w nocie 6 w celu umożliwienia oszacowania przyszłych korekt ze względu na szczególne okoliczności.

Sprawozdanie podsumowujące Komisji potwierdza, że błędy miały istotny wpływ na transakcje

1.45.

Każda dyrekcja generalna Komisji sporządza roczne sprawozdanie z działalności, które obejmuje:

sprawozdanie z osiągnięcia głównych celów polityki (omówione w rozdziale 3),

sprawozdanie dyrektora generalnego z wykonania powierzonych mu obowiązków przedkładane kolegium komisarzy,

oświadczenie, w którym dyrektor generalny zaświadcza, że w sprawozdaniu prawidłowo przedstawiono informacje finansowe i że transakcje znajdujące się w jego gestii są legalne i prawidłowe.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

 

1.46.

W sprawozdaniu podsumowującym informacje te zestawione są w sposób syntetyczny, a Komisja oświadcza, że przyjmując to sprawozdanie, bierze na siebie odpowiedzialność polityczną za zarządzanie budżetem UE.

 

1.47.

W niniejszej sekcji przedstawiono wyniki przeprowadzonej przez Trybunał analizy rocznych sprawozdań z działalności dyrekcji generalnych oraz sprawozdania podsumowującego Komisji (35). Nacisk położony został przy tym na spójność i adekwatność szacunków Komisji dotyczących:

poziomu błędu występującego, gdy Komisja dokonuje zwrotu kosztów lub reguluje swoje własne wydatki (Komisja posługuje się w tym przypadku terminem „kwota obarczona ryzykiem”),

zakresu, w jakim błędy są objęte późniejszymi korektami (co Komisja określa mianem „zdolności naprawczej” lub „szacowanych przyszłych korekt” (36)).

 

Dyrektorzy generalni składają co roku sprawozdania dotyczące prawidłowości

1.48.

W sytuacji gdy dyrektorzy generalni nie są w stanie uzyskać pewności co do istotnej części wydatków, zgłaszają zastrzeżenie (zob. ramka 1.5). Powinni oni to zrobić w sytuacji gdy:

wystąpiło zdarzenie, które ma poważne implikacje dla wizerunku Komisji, lub

wpływ szacunkowych poziomów błędu po uwzględnieniu korekt finansowych oraz odzyskanych środków pozostaje istotny.

 

Ramka 1.5 –   Zastrzeżenia zgłoszone w rocznych sprawozdaniach z działalności za 2014 r.

 

W 2014 r. dyrektorzy generalni zgłosili łącznie 20 skwantyfikowanych zastrzeżeń (wobec 17 zastrzeżeń w 2013 r.). Wzrost ogólnej liczby zastrzeżeń wynika z następujących przyczyn:

 

trzy nowe zastrzeżenia zostały zgłoszone przez dyrektorów generalnych Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii (DG CONNECT) (37) i Dyrekcji Generalnej ds. Europejskiej Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia (DG NEAR) (38)  (39) oraz szefa Służby ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej (FPI) (40),

 

jedno powtarzające się zastrzeżenie zostało podzielone na dwa (41),

 

jedno zastrzeżenie zostało zniesione (42).

 

Kwota wydatków objętych zastrzeżeniami zmniejszyła się z 2,4 mld euro w 2013 r. do 2,3 mld euro w 2014 r. (43)

 

1.49.

W rezolucji w sprawie udzielenia absolutorium za rok 2013 (44) Parlament Europejski wezwał Komisję, by „doprecyzowała metodę obliczania kwoty obarczonej ryzykiem” i „objaśniła szacunkowy wpływ mechanizmów naprawczych na tę kwotę”.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

1.50.

W odpowiedzi na wniosek organu udzielającego absolutorium Komisja kontynuowała w 2014 r. prace nad wytycznymi wewnętrznymi (45) dotyczącymi prezentowania informacji w rocznych sprawozdaniach z działalności. W tym celu zwróciła się do dyrektorów generalnych o przedstawienie „średniego wykrytego poziomu błędu” (46). W wyniku zastosowania tego poziomu błędu do ogółu płatności w ciągu roku uzyskano „kwotę obarczoną ryzykiem” (47), która została podana w sprawozdaniu podsumowującym wraz z szacunkowymi danymi dotyczącymi przyszłej zdolności naprawczej kontroli ex post Komisji.

1.50.

Szacowanie „przeciętnego wykrytego poziomu błędu” stanowi nową koncepcję o innym celu – po raz pierwszy ma pozwolić delegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu na włączenie do swoich rocznych sprawozdań z działalności za 2014 r. swoich najlepszych oszacowań łącznych kwot objętych ryzykiem w odniesieniu do całego budżetu na swoją odpowiedzialność. W poprzednich latach oszacowania takie podawano tylko w odniesieniu do części wydatków objętych zastrzeżeniami.

Komisja przyznaje, że w wydatkach występuje istotny poziom błędu…

1.51.

W sprawozdaniu podsumowującym za 2014 r. Komisja podaje „kwotę obarczoną ryzykiem” w postaci przedziału między 3,7 a 5 mld euro, co stanowi między 2,6 % a 3,5 % płatności z 2014 r. objętych tym sprawozdaniem (48). Wartości te wskazują, że w wydatkach ogółem występuje istotny poziom błędu.

1.51.

Komisja przyznaje, że „w wydatkach wystąpił istotny poziom błędu” w każdym przypadku, w którym Dyrektor Generalny wprowadził zastrzeżenie finansowe.

… odwołuje się jednak do szacowanego wpływu przyszłych korekt

1.52.

W sprawozdaniu podsumowującym za 2014 r. podano prognozowaną ogólną kwotę szacowanych przyszłych korekt (bądź zdolności naprawczej). Na podstawie zarejestrowanych korekt z ostatnich sześciu lat (49) Komisja szacuje, że w nadchodzących latach wykryje i skoryguje błędy odpowiadające łącznej kwocie około 2,7 mld euro (50).

1.52.

W sprawozdaniu podsumowującym za 2014 r. Komisja stwierdza, że będzie kontynuować działalność kontroli naprawczych oraz przygotowywać jak najtrafniejsze szacowanie kwot korekty na podstawie dotychczasowych wyników działalności przez okres na tyle długi, aby złagodzić skutki cykli koniunkturalnych. Ma to na celu zaspokojenie prośby o udzielenie absolutorium w celu „wyjaśnienia szacunkowego wpływu mechanizmów naprawczych”.

Dane liczbowe nie są jednak w pełni poprawne i spójne

Dyrekcje generalne w obszarach objętych zarządzaniem dzielonym korygowały dane przekazywane przez władze krajowe

1.53.

W przypadku ponad trzech czwartych wydatków za 2014 r. (działy 1b i 2 WRF) dyrekcje generalne opierają się na danych przekazanych przez władze krajowe w celu oszacowania kwot obarczonych ryzykiem. Jak Komisja stwierdziła jednak w sprawozdaniu podsumowującym, „rzetelność sprawozdań z kontroli państw członkowskich pozostaje problematyczną kwestią” (51). W konsekwencji dyrekcje generalne dokonują znacznych korekt w zgłaszanych poziomach błędu (52). Korekty takie są co prawda konieczne, jednak Komisja nie przedstawia informacji na temat swych prac w tym zakresie (na których opierają się korekty).

1.53.

Istnieją problemy z dokładnością na poziomie państw członkowskich. Dlatego Komisja podjęła kroki w celu poprawy dokładności i, w razie konieczności, skorygowania danych, stosując rozsądne i ostrożne kryteria. W rezultacie jakość szacunków poprawiła się.

Każde roczne sprawozdanie z działalności zawiera: a) opis procesu weryfikacji i walidacji lub dostosowanie informacji przekazywanych przez państwa członkowskie; b) zestawienie przedstawiające skutki dostosowania dla każdego państwa członkowskiego; oraz c) począwszy od bieżącego roku szczegółowe dane dotyczące każdego działającego programu lub agencji płatniczej dla wszystkich dyrekcji generalnych.

Większość dyrekcji generalnych w obszarach objętych zarządzaniem bezpośrednim i pośrednim spójnie stosowała nową metodykę szacowania kwot obarczonych ryzykiem

1.54.

W obszarach objętych zarządzaniem bezpośrednim i pośrednim większość dyrekcji generalnych stosowała nową metodykę. Na potrzeby sprawozdania podsumowującego Komisja zwiększyła zatem kwotę obarczoną ryzykiem w przypadku DG DEVCO o około 60 mln euro (53).

1.54.

Chociaż Dyrekcja Generalna ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju zaproponowała kwotę netto w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności, zaznaczyła także, że „ponad połowa jej średnich korekt będzie odnosiła się do działania występującego przed dokonaniem płatności”. W związku z tym w sprawozdaniu podsumowującym wykres sporządzony przez Dyrekcję Generalną ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju został dostosowany w celu ewentualnego zlikwidowania skutków takiej rekompensaty.

Komisja ulepszyła metody obliczania zdolności naprawczej

1.55.

DG ds. Budżetu przekazała dyrektorom generalnym informacje dotyczące średniej kwoty środków odzyskanych oraz korekt finansowych w ich obszarach działalności od 2009 r. na podstawie danych w pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego UE (zob. pkt 1.8 i 1.44). Kilku dyrektorów generalnych skorygowało te dane liczbowe, uwzględniając problemy dotyczące spójności pierwotnych danych. Najistotniejsze korekty polegały na:

wykluczeniu korekt ex ante lub korekt „u źródeł”, które nie miały znaczenia z punktu widzenia korekty dokonanych płatności (zob. wykres 1.7 ) (Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego, Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw, DG EMPL, DG MARE, DG REGIO i DG SANTE) (54),

wykluczeniu korekt dotyczących okresów o niewielkim znaczeniu dla bieżących programów (np. DG MARE wykluczyła korekty dotyczące okresu programowania 1994–1999, uznając, że nie są one istotne z punktu widzenia bieżących programów; DG AGRI wykorzystała z kolei średnią roczną kwotę korekt finansowych netto i środków odzyskanych jedynie za ostatnie trzy lata),

wykluczeniu korekt związanych z problemami, które nie wchodzą w zakres definicji ryzyka (np. kwestie dotyczące zasady wzajemnej zgodności w przypadku DG AGRI).

1.55.

Komisja nie dostrzega problemów ze spójnością podniesionych przez Trybunał. Korekty danych historycznych na temat ochrony budżetu UE zawarte w nocie 6 miały na celu wyłącznie przedstawienie wiarygodnych danych szacunkowych dla powiązanego, choć innego przedmiotu, a mianowicie przyszłej zdolności naprawczej systemów, zgodnie z postulatem zawartym w rezolucji Parlamentu Europejskiego.

1.56.

W przypadku niektórych dyrekcji generalnych szacowane przyszłe korekty są wyższe niż szacowana kwota obarczona ryzykiem (55). W obszarze polityki spójności zdaniem Komisji wynika to głównie z tego, że zdolność naprawcza szacowana jest na podstawie średniej z ostatnich sześciu lat, natomiast kwota obarczona ryzykiem odnosi się do poziomu błędu oszacowanego w 2014 r., który jest niższy niż w latach poprzednich.

 

Inne kwestie poruszone w sprawozdaniu podsumowującym

1.57.

Istotną innowacją wprowadzoną w ramach ostatniej większej rewizji rozporządzenia finansowego przyjętej w październiku 2012 r. było nałożenie na Komisję obowiązku dokonywania oceny obszarów, w których utrzymuje się wysoki poziom błędu. Zgodnie z wewnętrznymi instrukcjami (56) powinno to nastąpić po trzech latach, w sprawozdaniu podsumowującym Komisja zapowiedziała jednak, że nie planuje takiego przeglądu dopóty, dopóki nie będzie w stanie określić, jaki wpływ nowe systemy zarządzania i kontroli ustanowione na potrzeby okresu programowania 2014–2020 będą miały na poziom błędu (57).

 

Przypadki podejrzeń nadużycia finansowego przesłane przez Trybunał do OLAF-u

1.58.

Przypadki podejrzeń nadużycia finansowego wykryte w trakcie prac kontrolnych Trybunału są zgłaszane do Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w celu dalszej analizy i ewentualnego wszczęcia dochodzenia. Trybunał nie może wypowiadać się na temat poszczególnych przypadków ani na temat odnośnych działań podejmowanych przez OLAF. Jednakże w ramach prac kontrolnych przeprowadzonych w 2014 r.:

1.58.

Trybunał dokonał oceny legalności i prawidłowości około 1  200 transakcji,

 

Trybunał wykrył 22 przypadki podejrzeń nadużycia finansowego (14 w 2013 r.), które przesłał do OLAF-u (58),

 

przypadki podejrzeń nadużycia finansowego dotyczyły najczęściej deklarowania wydatków, które nie spełniały kryteriów kwalifikowalności, nieco rzadziej zaś konfliktu interesów i innych nieprawidłowości w zakresie zamówień, a także sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania dofinansowania.

Komisja podkreśla, że zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sztuczne stworzenie warunków trudno jest udowodnić na podstawie istniejących ram prawnych.

Zob. również odpowiedzi i komentarze w ramce 7.4.

WNIOSKI

1.59.

Informacje przedstawione w niniejszym rozdziale mają przede wszystkim wspierać opinie przedstawione w poświadczeniu wiarygodności.

 

Wyniki kontroli

1.60.

Wyniki kontroli Trybunału są w dużym stopniu zbieżne z wynikami z poprzednich lat.

 

1.61.

Jak przedstawiono na wykresie 1.6 , wyniki te wskazują na silną zależność pomiędzy rodzajem wydatków a poziomem błędu. Niniejszą analizę zaprezentowano w odpowiedzi na wnioski ze strony partnerów instytucjonalnych o więcej informacji na temat różnych profilów ryzyka. Ma ona także ułatwić Komisji podejmowanie działań w odniesieniu do obszarów, w których utrzymują się wysokie poziomy błędu.

 

Błędy i korekty

1.62.

Środki naprawcze przedstawione w pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego UE obejmują szereg istotnych narzędzi umożliwiających wykluczanie nieprawidłowych wydatków i stanowiących zachętę do ulepszenia systemów kontroli. O ile to możliwe, w swojej ocenie indywidualnych transakcji Trybunał uwzględnia podjęte działania naprawcze – w wyniku czego szacowany poziom błędu za 2014 r. został obniżony.

 

Roczne sprawozdania z działalności i sprawozdanie podsumowujące

1.63.

W sprawozdaniu podsumowującym Komisja przyznała, że w wydatkach ogółem wystąpił istotny poziom błędu.

 

1.64.

Komisja podjęła kroki zmierzające do ulepszenia analizy wpływu działań naprawczych. W ten sposób ograniczyła ona ryzyko, nie eliminując go jednak, polegające na tym, że wpływ ten będzie przeszacowany lub że nie będzie miał on większego znaczenia. Komisja wciąż może jeszcze ulepszyć swoją ocenę wpływu działań naprawczych.

1.64.

W sprawozdaniu podsumowującym za 2014 r. Komisja stwierdza, że będzie kontynuować działalność kontroli naprawczych oraz przygotowywać jak najtrafniejsze szacowanie kwot korekty na podstawie dotychczasowych wyników działalności przez okres na tyle długi, aby złagodzić skutki cykli koniunkturalnych. Ma to na celu zaspokojenie prośby o udzielenie absolutorium w celu „wyjaśnienia szacunkowego wpływu mechanizmów naprawczych”.

1.65.

Zapewnienie zharmonizowanych informacji na temat kwot obarczonych ryzykiem i zdolności naprawczej stanowi poważne wyzwanie. Zarówno w Komisji, jak i w państwach członkowskich istnieje wiele różnorodnych systemów, które dostarczają danych w tym zakresie. Osiągnięcie spójności między nimi nie jest łatwym zadaniem. Za sprawą nowych wytycznych wydanych przez Komisję (zob. pkt 1.50) ulepszono prezentację danych szacunkowych dotyczących prawdopodobnego poziomu błędu, nie wyeliminowano jednak ryzyka, że szacunki te będą znacznie zaniżone bądź (w mniejszym stopniu) że zdolność naprawcza będzie przeszacowana. Korekty wprowadzone przez liczne dyrekcje generalne (zob. s. 12 sprawozdania podsumowującego) powinny dać Komisji podstawę do udoskonalenia systemów informacyjnych.

1.65.

Istnieją problemy z dokładnością na poziomie państw członkowskich. Dlatego Komisja podjęła kroki w celu poprawy dokładności i, w razie konieczności, skorygowania danych, stosując rozsądne i ostrożne kryteria. W rezultacie jakość szacunków poprawiła się.

Ponadto korekty wynikają ze stosowania kontroli jakości przeprowadzanych przez Komisję. Jak wskazano w sprawozdaniu podsumowującym, Komisja uznała, że jest to najlepsze dostępne wskazanie dotyczące oszacowania przyszłych zdolności naprawczych.

(Zob. odpowiedź na pkt 1.53).

1.66.

Komisja nie przeprowadziła jak dotąd analizy obszarów, w których utrzymują się wysokie poziomy błędu. Zdaniem Trybunału istotne jest, by taka analiza została przeprowadzona przed przeglądem śródokresowym WRF na lata 2014–2020 lub w jego ramach.

1.66.

Komisja przeprowadzi przegląd obszarów, w których utrzymuje się wysoki poziom błędu, możliwie jak najszybciej, kiedy będą dostępne wystarczające dane dotyczące nowych programów.

(1)  Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje bilans, sprawozdanie z finansowych wyników działalności, rachunek przepływów pieniężnych, zestawienie zmian w aktywach netto oraz podsumowanie istotnych zasad rachunkowości i inne informacje dodatkowe (łącznie ze sprawozdawczością dotyczącą segmentów działalności).

(2)  Zagregowane sprawozdanie z wykonania budżetu składa się ze zagregowanego sprawozdania z wykonania budżetu i informacji dodatkowych.

(3)  Działom tym odpowiadają rozdziały 5–8 niniejszego sprawozdania rocznego.

(4)  Zasady zdefiniowane w art. 30 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1) w następujący sposób:

„Zgodnie z zasadą oszczędności zasoby wykorzystywane przez instytucję w celu wykonywania jej działalności powinny być udostępniane w odpowiednim czasie, we właściwej ilości i jakości oraz po najlepszej cenie.

Zasada wydajności wiąże się z jak najkorzystniejszą relacją pomiędzy wykorzystanymi zasobami a osiągniętymi wynikami.

Zasada skuteczności wiąże się z osiągnięciem określonych celów oraz zamierzonych rezultatów.”

(5)  Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zawiera:

a)

skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmujące bilans (przedstawiający aktywa i pasywa na koniec roku budżetowego), sprawozdanie z finansowych wyników działalności (obejmujące dochody i wydatki w danym roku budżetowym), rachunek przepływów pieniężnych (ukazujący, w jaki sposób zmiany w rozliczeniach wpływają na środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych) oraz zestawienie zmian w aktywach netto, a także informacje dodatkowe;

b)

zagregowane sprawozdania z wykonania budżetu obejmujące dochody i wydatki wdanym roku oraz informacje dodatkowe.

(6)  Trybunał otrzymał wstępną wersję sprawozdania finansowego wraz z oświadczeniem księgowego w dniu 31 marca 2015 r., a więc w terminie przewidzianym na jego przekazanie w rozporządzeniu finansowym (zob. art. 147 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012). Ostateczną wersję sprawozdania otrzymał osiem dni przed ostatecznym terminem przekazania sprawozdania, ustalonym w art. 148 rozporządzenia na 31 lipca. Zmieniona przez Komisję wersja dołączonego do sprawozdania „Omówienia i analizy sprawozdania finansowego” została przekazana Trybunałowi w dniu 1 września 2015 r.

(7)  Zob. wytyczna nr 2 dotycząca zalecanych praktyk (RPG 2) „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego”, wydana przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości dla Sektora Publicznego (IPSASB).

(8)  M.in. skonsolidowana prezentacja aktywów trwałych i obrotowych oraz zobowiązań krótko- i długoterminowych, a także uproszczona prezentacja danych dotyczących poszczególnych segmentów.

(9)  Komisja ma na celu odzwierciedlenie treści wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z czerwca 2015 r. stwierdzającego nieważność decyzji dotyczącej korekt finansowych na kwotę 457 mln euro w pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania za 2015 r. Decyzje te już w pkt 2.10 informacji dodatkowej („Zapasy”) są traktowane jako zdarzenia wymagające dokonania korekt następujące po dniu bilansowym (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 24 czerwca 2015 r. w sprawach połączonych C-549/12 P i C-54/13 P stwierdzający nieważność dwóch decyzji Komisji dotyczących kwoty 94 mln euro przyznanych z tytułu programów realizowanych ze środków EFRR w Niemczech oraz wyrok w sprawie C-263/12 P stwierdzający nieważność trzech decyzji Komisji dotyczących kwoty 363 mln euro przyznanej z tytułu programów realizowanych ze środków EFRR w Hiszpanii). Decyzje te wpłynęły na wydatkowanie środków w ramach programów operacyjnych w latach 1994–1999.

(10)  Nie należy porównywać korekt wniosków dokonywanych „u źródła”, w wyniku których nie doszło do płatności lub płatność została pomniejszona, z poziomem płatności końcowych.

(11)  Szacowany poziom błędu podany przez Trybunał w sprawozdaniu rocznym za 2013 r. wynosił 4,7 %. Porównywalny szacowany poziom błędu przedstawiony w niniejszym sprawozdaniu jest o 0,2 punktu procentowego niższy z uwagi na zmianę metod kwantyfikacji błędów dotyczących zamówień publicznych (zob. pkt 1.13–1.14).

(12)  Szacowane poziomy błędu za 2012 i 2013 r. zostały skorygowane z uwzględnieniem zmodyfikowanego podejścia do kwantyfikacji poważnych błędów w zakresie zamówień publicznych (zob. pkt 1.13).

(13)  Bardziej szczegółową analizę tych odmiennych profilów ryzyka przedstawiono w pkt 1.20–1.22.

(14)  Płatności w ramach bezpośredniego wsparcia budżetowego stanowią wkład przekazywany do budżetu ogólnego państwa lub do budżetu przeznaczonego na realizację określonej polityki lub celu (zob. również pkt 8.7 i 8.8).

(15)  Zob. również pkt 1.21 sprawozdania rocznego za rok 2013.

(16)  Zarządzanie bezpośrednie (za wykonanie budżetu odpowiada bezpośrednio Komisja), zarządzanie pośrednie (wykonanie budżetu powierzone jest krajom partnerskim spoza UE, organizacjom międzynarodowym itp.), zarządzanie dzielone (za wykonanie budżetu odpowiadają wspólnie Komisja i państwa członkowskie).

(17)  Z zastosowaniem tego samego podejścia do obydwu lat (zob. pkt 1.13 i 1.14).

(18)  Wartość tę obliczono do celów porównawczych z uwzględnieniem zmian w klasyfikacji linii budżetowych, tak aby rozdziały niniejszego sprawozdania pokrywały się z działami WRF, oraz z uwzględnieniem zmodyfikowanego podejścia do błędów dotyczących zamówień publicznych. Zob. również wykres 1.3 .

(19)  Większość wydatków za 2013 r. w rozdziale „Stosunki zewnętrzne, pomoc i rozszerzenie” pozostała w równoważnym rozdziale dotyczącym działu WRF „Globalny wymiar Europy”, a jedynie niewielka ich część przeszła do rozdziału „Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna”. Zob. również wykres 1.3 .

(20)  Zob. przypis 1 do tabeli 1.1 .

(21)  Europejska Jednostka ds. Współpracy Sądowej, Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Europejska Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, Europejskie Kolegium Policyjne, Europejski Urząd Policji, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

(22)  Tę wartość porównawczą obliczono z uwzględnieniem zmodyfikowanego podejścia do błędów dotyczących zamówień publicznych. Zob. także pkt 1.13 i 1.14.

(23)  Głównie wydatki przedstawione w rozdziałach 7 i 8, ale po części również wydatki uwzględnione w rozdziałach 5 i 6. W przypadku wydatków podlegających zarządzaniu dzielonemu ekstrapolowany błąd oparty jest na badaniu 687 transakcji (dobranych z populacji 113 mld euro), natomiast w przypadku pozostałych form wydatków operacyjnych ekstrapolacja oparta jest na badaniu 497 transakcji (dobranych z populacji 23 mld euro).

(24)  Zob. pkt 1.19–1.37 sprawozdania rocznego za 2012 r.

(25)  W przypadku EFRR i Funduszu Spójności wskazano, że korekty „u źródeł” uznane za zrealizowane w 2014 r. opiewały na 430 mln euro, przy czym 75 % z nich zrealizowano już w poprzednich latach.

(26)  Przykładowo – jeśli agencja płatnicza w obszarze rolnictwa objęta zostanie korektą finansową w wysokości 5 % i dokona płatności na rzecz rolników w wysokości 100 mln euro, Komisja zwróci jej 95 mln euro, po stronie wydatków zaksięguje jednak kwotę 100 mln euro uwzględniającą dochody przeznaczone na określony cel w wysokości 5 mln euro.

(27)  W postaci zmniejszenia płatności lub w formie przepływu środków pieniężnych z powrotem do budżetu UE. Skutkiem takiego przepływu są dochody przeznaczone na określony cel (zob. wykres 2.2 ).

(28)  Po zamknięciu programów.

(29)  W przypadku sporu pomiędzy państwem członkowskim a Komisją (zob. pkt 1.25 lit. b) sprawozdania rocznego za 2012 r.).

(30)  Wieloletnia procedura, która umożliwia odzyskanie kwot wypłaconych państwom członkowskim, jeśli płatności tych dokonano z naruszeniem przepisów UE lub jeśli w systemach zarządzania i kontroli danego państwa członkowskiego występują uchybienia. Zob. także pkt 7.59.

(31)  Francja złożyła odwołanie od decyzji nakładającej korektę finansową do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

(32)  Zob. pkt 1.26 i 1.32 sprawozdania rocznego za rok budżetowy 2012.

(33)  Doprowadziłoby to w praktyce do obniżenia poziomu dofinansowania UE.

(34)  Zob. sprawozdanie roczne za 2013 r., pkt 1.13–1.15.

(35)  Sprawozdanie podsumowujące i roczne sprawozdania z działalności służb Komisji są dostępne na stronach internetowych Komisji. Sprawozdanie podsumowujące: http://ec.europa.eu/atwork/planning-and-preparing/synthesis-report/index_pl.htm; roczne sprawozdania z działalności: http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/aar/index_en.htm.

(36)  Zob. przypisy 10 i 13 na s. 13 i 14 sprawozdania podsumowującego.

(37)  Zastrzeżenie dotyczące Programu na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT PSP) realizowanego w krajach objętych Programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP), zgłoszone z uwagi na poziom błędu resztowego przekraczający 2 % (2,94 %).

(38)  Zastrzeżenie dotyczące zarządzania pośredniego sprawowanego przez państwa będące beneficjentami, zgłoszone z uwagi na poziom błędu resztowego przekraczający 2 % (2,67 %).

(39)  Problemy wskazane w sprawozdaniu rocznym za 2013 r. doprowadziły do nowego zastrzeżenia związanego z ryzykiem wizerunkowym w DG NEAR (była Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia (DG ELARG); zob. pkt 7.16 sprawozdania rocznego za 2013 r.).

(40)  Zastrzeżenie dotyczące wydatków w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa zgłoszone z uwagi na poziom błędu resztowego przekraczający 2 % (2,13 %).

(41)  Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) rozbiła powtarzające się zastrzeżenie dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)/Funduszu Spójności/Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) na dwa: dotyczące EFRR/Funduszu Spójności i dotyczące IPA.

(42)  Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG SANTE) zniosła zastrzeżenie dotyczące programów zwalczania chorób zwierząt i monitorowania w obszarze żywności i pasz.

(43)  Zob. załącznik 2 do sprawozdania podsumowującego.

(44)  Sprawozdanie w sprawie udzielenia absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2013, sekcja 3 – Komisja i agencje wykonawcze, 2014/2075(DEC) (A8-0101/2015).

(45)  Stałe instrukcje dotyczące rocznych sprawozdań z działalności za 2014 r. (SEC(2014) 553).

(46)  Wykryty bądź szacowany poziom błędu w momencie dokonywania płatności, a więc bez poprawki na błędy skorygowane ex post (tj. nie poziom błędu resztowego). Ten poziom błędu oblicza się w sposób ważony dla całej dyrekcji generalnej.

(47)  Kwota obarczona ryzykiem to wartość tej części wydatków, które – po zastosowaniu mechanizmów kontroli mających ograniczyć ryzyko niezgodności – uznaje się za niezgodne z obowiązującymi wymogami regulacyjnymi i umownymi. Jeśli w odniesieniu do pewnej kategorii wydatków lub systemów kontroli nie ustalono osobnego poziomu błędu, średni poziom błędu i kwotę obarczoną ryzykiem podaje się jako przedział, przy założeniu, że poziom błędu dla tej kategorii wydatków lub systemów kontroli wynosi między 0 % a 2 %.

(48)  Zob. tabela 1 w sprawozdaniu podsumowującym.

(49)  Zob. także pkt 1.55.

(50)  Zob. sekcja 2.4 na s. 15 sprawozdania podsumowującego.

(51)  Zob. sekcja 2.3 na s. 10 sprawozdania podsumowującego.

(52)  W obszarze spójności średni poziom błędu w przypadku EFRR/Funduszu Spójności zgłoszony przez instytucje audytowe został skorygowany z 1,8 % do 2,6 %, zaś w przypadku EFS z 1,9 % do 2,8 %. W rolnictwie poziomy błędu zgłoszone przez agencje płatnicze zostały skorygowane z 0,55 % do 2,54 % w przypadku płatności bezpośrednich i z 1,52 % do 5,09 % w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.

(53)  Korekta ta dotyczy DG DEVCO. Komisja dokonała odpowiedniej korekty w szacowanej przyszłej zdolności naprawczej.

(54)  Wpływ tych korekt był znaczący: przykładowo w przypadku DG REGIO wykluczenie korekt ex ante doprowadziło do zmniejszenia szacowanej zdolności naprawczej o 153 mln euro do 1,2 mld euro.

(55)  W przypadku ośmiu dyrekcji generalnych, które podały jednostkową wartość szacunkową kwoty obarczonej ryzykiem, szacowana zdolność naprawcza przewyższa tę wartość. Jeśli natomiast chodzi o dyrekcje generalne, które określiły górną i dolną wartość szacunkową dla kwoty obarczonej ryzykiem, w czterech przypadkach szacowany poziom przyszłych korekt przewyższa dolną wartość, zaś w jednym przypadku przewyższa on górną wartość.

(56)  S. 33 stałych instrukcji dotyczących rocznych sprawozdań z działalności za 2014 r.

(57)  Zob. sekcja 3.1 na s. 16 i 17 sprawozdania podsumowującego.

(58)  W roku kalendarzowym 2014 Trybunał przekazał do OLAF-u 16 przypadków dotyczących lat 2013 i 2014 (14 przypadków w 2013 r.). Niektóre z nich stwierdzono w trakcie prac kontrolnych niezwiązanych z poświadczeniem wiarygodności.

(59)  Trybunał nie przedstawia osobnej oceny szczegółowej ani nie zamieszcza osobnego rozdziału w odniesieniu do wydatków w dziale 3 („Bezpieczeństwo i obywatelstwo”) i w dziale 6 WRF („Wyrównania”) ani w odniesieniu do innych wydatków (instrumenty szczególne nieobjęte WRF na lata 2014–2020 takie jak rezerwa na pomoc nadzwyczajną, Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, Fundusz Solidarności Unii Europejskiej i instrument elastyczności). Wyniki prac w tych obszarach uwzględniane są jednak w ogólnych wnioskach Trybunału dotyczących wydatków za rok 2014.

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.

ZAŁĄCZNIK 1.1

PODEJŚCIE KONTROLNE I METODYKA KONTROLI

1.

Podejście kontrolne Trybunału przedstawiono w podręczniku kontroli finansowej i kontroli zgodności dostępnym na stronie internetowej Trybunału. W celu zaplanowania prac kontrolnych Trybunał stosuje model pewności uzyskiwanej na podstawie kontroli. Planując swoje prace, Trybunał uwzględnia ryzyko wystąpienia błędów (ryzyko nieodłączne) oraz ryzyko, że błędom nie uda się zapobiec lub że nie zostaną one wykryte i skorygowane (ryzyko zawodności systemów kontroli wewnętrznej).

Część 1 – Podejście kontrolne i metodyka kontroli w zakresie wiarygodności rozliczeń

2.

Skonsolidowane sprawozdanie roczne UE zawiera:

A.

skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz

B.

zagregowane sprawozdania z wykonania budżetu.

Skonsolidowane sprawozdanie roczne UE powinno rzetelnie przedstawiać we wszystkich istotnych aspektach:

sytuację finansową Unii Europejskiej na koniec roku,

wyniki jej transakcji i przepływów pieniężnych,

zmiany w aktywach netto za kończący się rok.

Kontrola Trybunału obejmuje:

a)

ocenę środowiska kontroli w zakresie rachunkowości;

b)

sprawdzenie funkcjonowania kluczowych procedur księgowych oraz procesu zamknięcia okresu rozliczeniowego;

c)

analityczne kontrole (dotyczące spójności i racjonalności) głównych danych księgowych;

d)

analizy i uzgodnienia kont lub sald;

e)

badania bezpośrednie zobowiązań, płatności i poszczególnych pozycji bilansowych przeprowadzone na reprezentatywnych próbach;

f)

wykorzystanie, w miarę możliwości i zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli, wyników prac innych kontrolerów. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kontroli działalności Komisji w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek, w odniesieniu do której dostępne są poświadczenia z kontroli zewnętrznej.

Część 2 – Podejście kontrolne i metodyka kontroli w zakresie prawidłowości transakcji

3.

Kontrola prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń obejmuje bezpośrednie badanie transakcji (zob. tabela 1.1 ) przeprowadzane w celu ustalenia, czy są one zgodne z obowiązującymi przepisami.

W jaki sposób Trybunał bada transakcje

4.

Bezpośrednie badanie transakcji w ramach każdej oceny szczegółowej (rozdziały 4–9) odbywa się na podstawie reprezentatywnej próby transakcji. Wynikiem tego badania jest oszacowanie stopnia nieprawidłowości transakcji w danej populacji.

5.

Badanie transakcji polega na analizie każdej spośród transakcji znajdujących się w próbie w celu ustalenia, czy kwoty we wniosku lub płatności zostały wydatkowane na cele zatwierdzone w budżecie i określone w odpowiednich przepisach. Trybunał weryfikuje również, czy kwoty we wniosku lub płatności zostały prawidłowo obliczone (w przypadku większych kwot weryfikacja ta opiera się na reprezentatywnej próbie pozycji, na podstawie których udzielono dofinansowania). Oznacza to, że w ramach badania śledzi się historię danej transakcji od jej zaksięgowania na koncie budżetowym aż do poziomu końcowego odbiorcy (np. rolnika, organizatora szkolenia czy promotora projektu pomocy rozwojowej) i weryfikuje na każdym poziomie jej zgodność. Błąd stwierdza się, jeśli transakcja (na dowolnym poziomie):

jest nieprawidłowo obliczona, lub

nie spełnia wymogów prawnych lub postanowień umownych.

6.

Jeśli chodzi o dochody, do celów przeprowadzanej przez Trybunał kontroli zasobów własnych opartych na podatku od wartości dodanej i dochodzie narodowym brutto za punkt wyjścia przyjmuje się odpowiednie zagregowane dane makroekonomiczne wykorzystywane do obliczania tych zasobów. Trybunał bada systemy kontroli stosowane przez Komisję w celu przetwarzania tych danych do momentu otrzymania wkładów państw członkowskich i uwzględnienia ich w skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym UE. W zakresie tradycyjnych zasobów własnych Trybunał bada rozliczenia organów celnych i przepływ opłat celnych do momentu otrzymania tych kwot przez Komisję i ich ujęcia w sprawozdaniu rocznym.

7.

Jeśli chodzi o wydatki, Trybunał bada płatności po tym, jak wydatki zostały poniesione, zaksięgowane i zatwierdzone („płatności za zrealizowane wydatki”). Badanie to obejmuje wszystkie kategorie płatności (w tym płatności z tytułu nabycia aktywów) z wyjątkiem zaliczek w chwili ich wypłaty. Trybunał bada zaliczki, po tym jak:

końcowy odbiorca środków UE (np. rolnik, instytut badawczy, przedsiębiorstwo wykonujące roboty lub usługi, na które udzielono zamówienia publicznego) przedstawi dowody na ich właściwe wykorzystanie,

Komisja (lub inna instytucja lub organ zarządzający środkami UE) poprzez rozliczenie danej zaliczki zaakceptuje, że środki zostały wykorzystane w uzasadniony sposób.

8.

Próba kontrolna Trybunału jest zaprojektowana tak, aby umożliwić oszacowanie poziomu błędu w kontrolowanej populacji jako całości. Trybunał bada wnioski lub płatności na większe kwoty, dobierając do kontroli pozycje w ramach danej transakcji (np. faktury dotyczące projektu, pojedyncze działki we wniosku złożonym przez rolnika, zob. pkt 5) z zastosowaniem metody doboru próby na podstawie jednostki monetarnej (MUS). Oznacza to, że w przypadku zbadanych pozycji wchodzących w skład projektu lub wniosku złożonego przez rolnika poziom błędu zgłoszony w odniesieniu do tych pozycji nie stanowi poziomu błędu w skontrolowanym projekcie lub wniosku, lecz uwzględniany jest w ogólnej ocenie wydatków UE.

9.

Trybunał nie bada co roku transakcji w każdym państwie członkowskim, kraju czy regionie, który otrzymał wsparcie. Przypadki opisane w sprawozdaniu rocznym mają charakter przykładowy i pokazują najbardziej typowe błędy, jakie wykryto. Fakt, że niektóre państwa członkowskie, kraje bądź regiony wymieniono z nazwy, nie oznacza, że takie sytuacje nie wystąpiły gdzie indziej. Przykłady przytoczone w niniejszym sprawozdaniu nie stanowią podstawy do sformułowania wniosków dotyczących danych państw członkowskich, krajów lub regionów, które otrzymały wsparcie.

10.

W ramach podejścia przyjętego przez Trybunał celem nie jest gromadzenie danych na temat częstości błędów w populacji. W związku z tym danych tych nie można traktować jako wskaźnika częstości błędów w transakcjach objętych dofinansowaniem UE czy w poszczególnych państwach członkowskich. W stosowanym przez Trybunał podejściu do doboru próby różnym transakcjom przypisuje się różne wagi, w zależności od wartości danej pozycji wydatków oraz intensywności prac kontrolnych. W zestawieniu częstości błędów wagi te nie mają zastosowania, w związku z czym rozwój obszarów wiejskich ma taką samą wagę jak wsparcie bezpośrednie w obszarze omówionym w rozdziale „Zasoby naturalne”, a wydatki z Funduszu Społecznego traktowane są identycznie jak płatności w ramach polityki regionalnej i polityki spójności omówione w rozdziale „Spójność”. Na podstawie stosunkowej częstości błędu w próbach dobranych w różnych państwach członkowskich nie można wyciągać wniosków co do relatywnego poziomu błędu w tych państwach.

W jaki sposób Trybunał ocenia i przedstawia wyniki badania transakcji

11.

Błędy w transakcjach występują z różnych powodów i przybierają różne formy, w zależności od charakteru naruszenia i konkretnego przepisu lub warunku umownego, których naruszenie to dotyczy. Błąd może dotyczyć całych transakcji bądź ich części. Błędy wykryte i skorygowane przed kontrolami przeprowadzonymi przez Trybunał w sposób niezależny od nich nie są uwzględniane w obliczeniach ani w częstości błędów, gdyż świadczą one o skuteczności systemów kontroli. Trybunał decyduje, czy poszczególne błędy są kwantyfikowalne, czy też niekwantyfikowalne, biorąc pod uwagę, w jakim stopniu można zmierzyć, jakiej części skontrolowanej kwoty dotyczył błąd.

12.

Wiele błędów pojawia się w związku z niewłaściwym stosowaniem przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych. Aby zapewnić poszanowanie podstawowych zasad konkurencji przewidzianych w prawodawstwie UE, istotne ogłoszenia o zamówieniach muszą być publikowane, oferty muszą być oceniane na podstawie ustalonych kryteriów, a zamówienia nie mogą być sztucznie dzielone w celu nieprzekroczenia obowiązujących pułapów (1).

13.

Kryteria stosowane przez Trybunał w celu kwantyfikacji błędów dotyczących zamówień publicznych opisano w dokumencie „Non-compliance with the rules on public procurement – types of irregularities and basis for quantification” (Nieprzestrzeganie przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych – rodzaje nieprawidłowości i podstawa ich kwantyfikacji) (2).

14.

Sposób kwantyfikowania błędów przez Trybunał może różnić się od sposobów stosowanych przez Komisję lub państwa członkowskie na potrzeby podejmowania decyzji o reakcji na nieprzestrzeganie przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych.

Szacowany poziom błędu (najbardziej prawdopodobny poziom błędu)

15.

Trybunał oszacowuje poziom błędu, wykorzystując w tym celu najbardziej prawdopodobny poziom błędu (NPPB) ustalany zarówno w odniesieniu do każdego działu WRF osobno, jak i dla całości wydatków budżetowych. W obliczeniach uwzględnia się jedynie błędy skwantyfikowane. Wyrażony procentowo NPPB jest statystycznym szacunkiem prawdopodobnego odsetka błędu w danej populacji. Przykładowe błędy to kwantyfikowalne naruszenia obowiązujących przepisów, zasad oraz warunków udzielenia zamówienia lub dofinansowania. Trybunał szacuje także najniższy poziom błędu (NNPB) i najwyższy poziom błędu (NWPB) (zob. rysunek poniżej).

Image

16.

Wyrażona procentowo wartość zacienionego pola pod krzywą oznacza prawdopodobieństwo, że poziom błędu dla populacji znajduje się pomiędzy NNPB a NWPB.

17.

Trybunał planuje prace kontrolne, mając na względzie próg istotności na poziomie 2 %. Trybunał kieruje się tym poziomem istotności, przygotowując swoją opinię pokontrolną, w pracach nad którą uwzględnia również charakter, kwotę oraz kontekst występowania błędów.

W jaki sposób Trybunał bada systemy i przedstawia wyniki takiego badania

18.

Komisja, inne instytucje i organy UE, władze państw członkowskich i kraje lub regiony otrzymujące wsparcie ustanawiają systemy w celu zarządzania ryzykiem dla budżetu, dotyczącym m.in. prawidłowości transakcji. Badanie systemów jest szczególnie przydatne przy formułowaniu zaleceń mających na celu poprawę sytuacji.

19.

W każdym dziale WRF, w tym także w „Dochodach”, wykorzystuje się wiele osobnych systemów. Co roku Trybunał typuje do zbadania próbę systemów, a wyniki tego badania przedstawia wraz z zaleceniami zmierzającymi do poprawy sytuacji.

Na jakiej podstawie Trybunał formułuje swoje opinie wyrażone w poświadczeniu wiarygodności

20.

Trybunał formułuje swoją opinię na temat prawidłowości transakcji leżących u podstaw skonsolidowanego sprawozdania rocznego Unii Europejskiej na podstawie wszystkich przeprowadzonych przez siebie prac opisanych w rozdziałach 4–9. Opinię tę przedstawia w poświadczeniu wiarygodności. W tym celu uwzględnia również ocenę rozległości błędu. Przeprowadzone prace umożliwiają Trybunałowi sformułowanie rzetelnej opinii na temat tego, czy błędy w populacji przekraczają granice istotności, czy też się w nich mieszczą. Oszacowany przez Trybunał poziom błędu w odniesieniu do całości wydatków w 2014 r. wynosi 4,4 %. Trybunał stwierdził z ponad 95 % ufnością, że poziom błędu w zbadanej populacji jest istotny. Szacowany poziom błędu wykryty w poszczególnych działach WRF waha się, jak przedstawiono w rozdziałach 4–9. Trybunał ocenił, że błąd występował powszechnie, co oznacza, że pojawiał się w większości obszarów wydatkowania.

Podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego

21.

Jeżeli Trybunał ma podstawy, by podejrzewać, że doszło do nadużycia finansowego, zgłasza ten fakt unijnemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który odpowiada za przeprowadzenie dalszego dochodzenia. Trybunał zgłasza do OLAF-u kilka przypadków rocznie.

Część 3 – Związek między opinią na temat wiarygodności rozliczeń a opinią na temat prawidłowości transakcji

22.

Trybunał przedstawił:

a)

opinię na temat skonsolidowanego sprawozdania rocznego Unii Europejskiej za zakończony rok budżetowy;

b)

opinię na temat prawidłowości dochodów i płatności leżących u podstaw tego sprawozdania.

23.

Trybunał prowadzi prace i wydaje opinie zgodnie z opracowanymi przez IFAC Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej oraz kodeksem etyki IFAC, jak również Międzynarodowymi Standardami Najwyższych Organów Kontroli wydanymi przez INTOSAI.

24.

W standardach tych określono okoliczności, w których kontrolerzy mogą wydać opinie na temat wiarygodności rozliczeń oraz prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw. Stwierdzono w nich również, że zmodyfikowana opinia na temat prawidłowości transakcji nie stanowi sama w sobie podstawy do wydania zmodyfikowanej opinii na temat wiarygodności rozliczeń. W sprawozdaniu finansowym, w odniesieniu do którego Trybunał wydaje opinię, w szczególności w pkt 6 informacji dodatkowej, uznaje się, że istnieje poważny problem związany z naruszaniem przepisów w zakresie wydatków, którymi obciążany jest budżet UE. Trybunał zdecydował zatem, że wystąpienie istotnego poziomu błędu mającego wpływ na prawidłowość nie jest samo w sobie powodem uzasadniającym zmodyfikowanie odrębnej opinii na temat wiarygodności rozliczeń.


(1)  Zob. również pkt 6.30–6.35 oraz sprawozdanie specjalne nr 10/2015 pt. „Należy zintensyfikować wysiłki zmierzające do rozwiązania problemów dotyczących zamówień publicznych w obszarze unijnej polityki spójności”.

(2)  http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/Guideline_procurement/Quantification_of_public_procurement_errors.pdf

ZAŁĄCZNIK 1.2

DZIAŁANIA PODJĘTE W ZWIĄZKU Z WCZEŚNIEJSZYMI UWAGAMI NA TEMAT WIARYGODNOŚCI ROZLICZEŃ

Uwagi przedstawione w latach ubiegłych

Osiągnięty postęp – analiza Trybunału

Odpowiedź Komisji

1.

Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych

1.

Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych

1.

Zaliczki, stan zobowiązań i procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych

W odniesieniu do zaliczek, stanu zobowiązań i procedury rozdzielenia okresów rozliczeniowych Trybunał od roku budżetowego 2007 stwierdzał błędy w księgowaniu o ogólnie nieistotnym wpływie finansowym, lecz o dużej częstości. Wskazuje to na potrzebę dalszej poprawy na poziomie niektórych dyrekcji generalnych.

Komisja kontynuowała prace nad zwiększeniem poprawności danych księgowych.

Przeprowadzone przez Trybunał badanie reprezentatywnych prób zaliczek i faktur/zestawień poniesionych wydatków ponownie wykazała błędy niemające ogólnie istotnego wpływu finansowego, ale o dużej częstości.

Komisja uznaje, że zawsze można dokonać ulepszeń, jednak podkreśla, że zaliczki oraz faktury księgowano prawidłowo na przestrzeni ostatnich 8 lat.

W odniesieniu do księgowania kwot zaliczek Trybunał stwierdził, że kilka dyrekcji generalnych w dalszym ciągu rejestrowało wartości szacunkowe w rozliczeniach, nawet wtedy gdy dysponowały one wystarczającymi podstawami, aby rozliczyć odpowiednie zaliczki. Trybunał stwierdził również, że w kilku dyrekcjach generalnych należy usprawnić, ujednolicić i zautomatyzować procedury rozdzielania okresów rozliczeniowych.

Niektórym dyrekcjom generalnym wciąż nie udało się terminowo rozliczyć zaliczek ani wprowadzić dostatecznie precyzyjnych procedur obliczania stopnia wykorzystania zaliczek, a także nie oddzieliły one bieżących zaliczek od długoterminowych.

 

Komisja ujęła instrumenty inżynierii finansowej po raz pierwszy w sprawozdaniu finansowym za 2010 r., a zaliczki w ramach innych programów pomocy po raz pierwszy w sprawozdaniu finansowym za 2011 r. Pozostałe salda w obu przypadkach są szacowane w oparciu o założenie, że środki są wykorzystywane równomiernie przez cały okres realizacji operacji. Komisja powinna stale monitorować to założenie.

Pozostałe salda w dalszym ciągu szacowane są w oparciu o założenie, że środki są wykorzystywane równomiernie przez cały okres realizacji operacji, z uwzględnieniem informacji przekazanych przez państwa członkowskie na temat wykorzystania instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym, jeśli informacje te są dostępne. W przypadku instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym (dawne instrumenty inżynierii finansowej) założono, że okres ich działania zostanie przedłużony i potrwa nie do 31 grudnia 2015 r., lecz do 31 marca 2017 r. zgodnie z nową interpretacją odnośnych wytycznych dotyczących zamknięcia. Dostępne są ograniczone informacje na temat wykorzystania środków przekazanych zaliczkowo na rzecz instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym oraz innych programów pomocy, co może wpłynąć na ocenę dokonywaną pod koniec roku oraz doprowadzić do znacznych korekt na etapie zamykania okresu programowania 2007–2013. Istotne jest, aby dane dyrekcje generalne przeprowadziły weryfikację wykorzystania tych środków.

 

2.

Informacje dotyczące korekt finansowych i odzyskiwania środków („ochrona budżetu UE”)

2.

Informacje dotyczące korekt finansowych i odzyskiwania środków („ochrona budżetu UE”)

2.

Informacje dotyczące korekt finansowych i odzyskiwania środków („ochrona budżetu UE”)

Księgowy udoskonalił sposób przedstawiania informacji na temat odzyskania środków i korekt finansowych w pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, która jest obecnie bardziej konkretny i mniej obszerny. Zawiera on także informacje, które nie pochodzą z systemu rachunkowości, a które należałoby raczej przedstawić w sprawozdaniu na temat ochrony budżetu UE, przesyłanym władzy budżetowej we wrześniu każdego roku zgodnie z art. 150 ust. 4 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.

Komisja poczyniła dalsze postępy pod względem prezentacji pkt 6 informacji dodatkowej.

W przypadku obszaru spójności w pkt 6 informacji dodatkowej określono, w jakim zakresie korekty dokonywane są przed zaksięgowaniem wydatków („u źródeł”), w trakcie realizacji oraz w momencie zamknięcia programów.

 

Ani w pkt 6 informacji dodatkowej, ani we wspomnianym wyżej sprawozdaniu na temat ochrony budżetu UE nie przedstawiono zróżnicowanego wpływu poszczególnych rodzajów korekt.

W punkcie opisano zróżnicowany wpływ środków naprawczych na budżet UE, lecz nie zawsze dokonano jego kwantyfikacji. Trybunał ustalił, że w pkt 6 informacji dodatkowej w dalszym ciągu nie rozróżnia się pomiędzy:

korektami na poziomie projektów a korektami na poziomie programu,

korektami finansowymi netto a porozumieniami umożliwiającymi zastąpienie nieprawidłowych wydatków.

W możliwym zakresie, biorąc pod uwagę stosunek kosztów do spodziewanych korzyści, informacje podzielone, do których odnosi się Trybunał, są obecnie ujęte w corocznym komunikacie dotyczącym ochrony budżetu UE.

 

Komisja ma na celu odzwierciedlenie treści wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z czerwca 2015 r. stwierdzającego nieważność decyzji dotyczącej korekt finansowych na kwotę 457 mln euro w pkt 6 informacji dodatkowej do sprawozdania za 2015 r.

Sprawy, do których odnosi się Trybunał, dotyczą okresu programowania 1994–1999 oraz decyzji podjętych w latach 2008–2010. Otrzymane wyroki odzwierciedlają kwestie proceduralne wynikające z rozporządzenia 1083/2006. Komisja analizuje ich wpływ.

 

Punkt ten w dalszym ciągu zawiera informacje, które nie pochodzą z systemu rachunkowości. Komisja analizuje obecnie sytuację w celu wprowadzenia nowych procedur służących do księgowania tych operacji w ramach konwencjonalnych systemów rachunkowości.

Jak uznaje Trybunał, Komisja bada ewentualne nowe procedury, jednak musi to nastąpić w ramach systemów regulacyjnych i dostępnych informacji.

Aby zapewnić poprawność przedstawianych danych, Komisja powinna ustanowić procedury w celu weryfikacji informacji od państw członkowskich na temat ram czasowych, pochodzenia oraz kwoty mechanizmów korygujących.

Istniejące procedury wciąż nie są skuteczne.

Komisja przeanalizuje z państwami członkowskimi możliwość udoskonalenia systemów informacyjnych w sposób proponowany przez Trybunał.

ZAŁĄCZNIK 1.3

WYCIĄG ZE SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO UE ZA 2014 R. (1)

Tabela 1 – Bilans  (2)

(w mln EUR)

 

31.12.2014

31.12.2013

Aktywa trwałe

 

 

Wartości niematerialne i prawne

282

237

Rzeczowe aktywa trwałe

7  937

6  104

Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności

409

349

Aktywa finansowe

56  438

59  844

Zaliczkowanie

18  358

38  072

Należności pozapodatkowe i należności ściągalne o charakterze podatków i opłat

1  198

498

 

84  623

1 05  104

Aktywa obrotowe

 

 

Aktywa finansowe

11  811

5  571

Zaliczkowanie

34  237

21  367

Należności pozapodatkowe i należności ściągalne o charakterze podatków i opłat

14  380

13  182

Zapasy

128

128

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

17  545

9  510

 

78  101

49  758

Aktywa ogółem

1 62  724

1 54  862

 

 

 

Zobowiązania długoterminowe

 

 

Świadczenia emerytalno-rentowe oraz inne świadczenia pracownicze

(58  616)

(46  818)

Rezerwy

(1  537)

(1  323)

Zobowiązania finansowe

(51  851)

(56  369)

 

(1 12  005)

(1 04  510)

Zobowiązania krótkoterminowe

 

 

Rezerwy

(745)

(545)

Zobowiązania finansowe

(8  828)

(3  163)

Zobowiązania

(43  180)

(36  213)

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów

(55  973)

(56  282)

 

(1 08  726)

(96  204)

Zobowiązania ogółem

(2 20  730)

(2 00  714)

 

 

 

Aktywa netto

(58  006)

(45  852)

 

 

 

Kapitały rezerwowe

4  435

4  073

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie

(62  441)

(49  925)

 

 

 

Aktywa netto

(58  006)

(45  852)


Tabela 2 – Sprawozdanie z finansowych wyników działalności  (3)

(w mln EUR)

 

2014

2013 (po zmianie klasyfikacji)

Przychody

Przychody z transakcji związanych z podatkami i opłatami

 

 

Zasoby oparte na DNB

1 04  688

1 10  194

Tradycyjne zasoby własne

17  137

15  467

Zasoby oparte na VAT

17  462

14  019

Grzywny

2  297

2  757

Odzyskanie wydatków

3  418

1  777

Inne

5  623

4  045

Ogółem

1 50  625

1 48  259

 

 

 

Przychody z transakcji pozapodatkowych

 

 

Przychody finansowe

2  298

1  991

Inne

1  066

1  443

Ogółem

3  364

3  434

 

1 53  989

1 51  693

 

 

 

Koszty  (4)

 

 

Zrealizowane przez państwa członkowskie

 

 

Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

(44  465)

(45  067)

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

(14  046)

(13  585)

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności

(43  345)

(47  767)

Europejski Fundusz Społeczny

(12  651)

(12  126)

Inne

(2  307)

(1  525)

zrealizowane przez Komisję i agencje wykonawcze

(15  311)

(12  519)

zrealizowane przez inne agencje i organy UE

(1  025)

(656)

zrealizowane przez państwa trzecie i organizacje międzynarodowe

(2  770)

(2  465)

zrealizowane przez inne podmioty

(1  799)

(1  694)

Koszty personelu oraz rent i emerytur

(9  662)

(9  058)

Zmiany w założeniach aktuarialnych dotyczących świadczeń pracowniczych

(9  170)

(2  033)

Koszty finansowe

(2  926)

(2  383)

Udział w deficycie netto wspólnych przedsiębiorstw i jednostek stowarzyszonych

(640)

(608)

Inne koszty

(5  152)

(4  572)

 

(1 65  269)

(1 56  058)

 

 

 

Wynik ekonomiczny za rok

(11  280)

(4  365)


Tabela 3 – Rachunek przepływów pieniężnych  (5)

(w mln EUR)

 

2014

2013

Wynik ekonomiczny za rok

(11  280)

(4  365)

 

 

 

Działalność operacyjna

 

 

Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych

61

48

Amortyzacja

408

401

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu pożyczek

(1  298)

20

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zaliczkowania

6  844

(1  695)

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności pozapodatkowych i należności ściągalnych o charakterze podatków i opłat

(1  898)

923

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów

10

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych

11  798

4  315

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw

414

(196)

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych

1  146

(330)

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań

6  967

14  655

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów

(309)

(12  154)

Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny

(1  005)

(1  023)

Pozostałe przepływy niepieniężne

130

(50)

 

 

 

Działalność inwestycyjna

 

 

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych

(2  347)

(624)

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności

(60)

43

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży

(1  536)

(1  142)

 

 

 

Przepływy pieniężne netto

8  035

(1  164)

 

 

 

Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów

8  035

(1  164)

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku

9  510

10  674

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku

17  545

9  510


Tabela 4 – Zestawienie zmian w aktywach netto  (6)

(w mln EUR)

 

Kapitały rezerwowe (A)

Kwoty, do których wniesienia należy wezwać państwa członkowskie (B)

Aktywa netto = (A) + (B)

Kapitał rezerwowy według wartości godziwej

Inne kapitały rezerwowe

Skumulowana nadwyżka/(deficyt)

Wynik ekonomiczny za rok

Stan na dzień 31.12.2012 r.

150

3  911

(39  148)

(5  329)

(40  416)

Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego

46

(46)

Zmiany wartości godziwej

(51)

(51)

Inne

12

(9)

3

Alokacja wyniku ekonomicznego za 2012 r.

5

(5  334)

5  329

Wynik budżetowy za 2012 r. przypisany państwom członkowskim

(1  023)

(1  023)

Wynik ekonomiczny za rok

(4  365)

(4  365)

Stan na dzień 31.12.2013 r.

99

3  974

(45  560)

(4  365)

(45  852)

Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego

247

(247)

Zmiany wartości godziwej

139

139

Inne

(24)

16

(8)

Alokacja wyniku ekonomicznego za 2013 r.

(0)

(4  365)

4  365

Wynik budżetowy za 2013 r. przypisany państwom członkowskim

(1  005)

(1  005)

Wynik ekonomiczny za rok

(11  280)

(11  280)

Stan na dzień 31.12.2014 r.

238

4  197

(51  161)

(11  280)

(58  006)


Tabela 5 – Wynik budżetu UE  (7)

(w mln EUR)

 

2014

2013

Dochody za rok budżetowy

1 43  940

1 49  504

Płatności ze środków budżetowych na bieżący rok

(1 41  193)

(1 47  567)

Środki na płatności przeniesione na rok N+1

(1  787)

(1  329)

Anulowanie niewykorzystanych środków na płatności przeniesionych z roku N-1

25

34

Stan dochodów przeznaczonych na określony cel

336

403

Różnice kursowe w roku budżetowym

110

(42)

Wynik budżetu  (8)

1  432

1  002


Tabela 6 – Uzgodnienie wyniku ekonomicznego z wynikiem budżetu  (9)

(w mln EUR)

 

2014

2013

Wynik ekonomiczny za rok

(11  280)

(4  365)

Dochody

Należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane

(6  573)

(2  071)

Należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku

4  809

3  357

Naliczone dochody (netto)

(4  877)

(134)

Koszty

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (netto)

9  223

3  216

Wydatki poprzedniego roku poniesione w bieżącym roku

(821)

(1  123)

Efekt netto zaliczkowania

457

(902)

Środki na płatności przeniesione na następny rok

(1  979)

(1  528)

Płatności dokonane z przeniesionych środków i anulowane niewykorzystane środki na płatności

1  858

1  538

Zmiany stanu rezerw

12  164

4  136

Inne

(1  719)

(1  027)

Wynik ekonomiczny agencji i EWWiS

170

(93)

Wynik budżetu za rok

1  432

1  002


(1)  Czytelnikom zaleca się zapoznanie z pełnym tekstem skonsolidowanego sprawozdania finansowego Unii Europejskiej za 2014 r., obejmującego zarówno skonsolidowane sprawozdanie finansowe i noty wyjaśniające, jak i zagregowane sprawozdania z wykonania budżetu i informacje dodatkowe.

(2)  Bilans przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

(3)  Sprawozdanie z finansowych wyników działalności przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

(4)  Zrealizowane przez państwa członkowskie: zarządzanie dzielone; zrealizowane przez Komisję i agencje wykonawcze: zarządzanie bezpośrednie; zrealizowane przez inne agencje i organy UE, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe i inne podmioty: zarządzanie pośrednie.

(5)  Rachunek przepływów pieniężnych przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

(6)  Zestawienie zmian w aktywach netto przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

(7)  Wynik budżetu UE przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

(8)  Z czego środki dotyczące EFTA wynoszą (3) mln EUR w 2014 r. i (4) mln EUR w 2013 r.

(9)  Uzgodnienie wyniku ekonomicznego z wynikiem budżetu przedstawiono z wykorzystaniem takiego samego układu jak w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii Europejskiej.

ZAŁĄCZNIK 1.4

SZACOWANY POZIOM BŁĘDU (NAJBARDZIEJ PRAWDOPODOBNY POZIOM BŁĘDU, NPPB) – NIESKORYGOWANE DANE HISTORYCZNE ZA LATA 2009–2013

Image

Na wykresie przedstawiono nieskorygowane, historyczne szacowane poziomy błędu opublikowane w sprawozdaniach rocznych za lata 2009–2013 – wykresy 1.1 oraz tabele 1.2 (zob. pkt 1.14).

ZAŁĄCZNIK 1.5

CZĘSTOŚĆ WYKRYTYCH BŁĘDÓW W PRÓBACH KONTROLNYCH ZA 2014 R.

Częstość wykrytych błędów w próbach kontrolnych za 2014 r. w poszczególnych dyrekcjach generalnych i instytucjach (tylko wydatki)

Komisja Europejska Dyrekcja generalna (DG) Inne instytucje i organy (wszystkie tryby zarządzania)

Łączna liczba skontrolowanych transakcji

Liczba transakcji, w których wystąpił co najmniej jeden błąd

Liczba transakcji, w których wystąpiły:

inne błędy dotyczące zgodności i błędy niekwantyfikowalne

błędy kwantyfikowalne

błędy kwantyfikowalne 0 %–20 %

błędy kwantyfikowalne 20 %–80 %

błędy kwantyfikowalne 80 %–100 %

Komisja Europejska:

 

DG AGRI

Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich

345

172

46

126

107

13

6

DG EMPL

Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego

178

62

32

30

18

7

5

DG REGIO

Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej

161

75

50

25

10

10

5

DG DEVCO

Dyrekcja Generalna ds. Współpracy Międzynarodowej i Rozwoju

102

31

12

19

14

4

1

DG RTD

Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych i Innowacji

54

37

12

25

18

6

1

PMO

Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych

58

7

3

4

4

0

0

DG ECHO

Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności

37

6

0

6

6

0

0

DG NEAR

Dyrekcja Generalna ds. Polityki Sąsiedztwa i Negocjacji w sprawie Rozszerzenia

23

4

2

2

2

0

0

DG CNET

Dyrekcja Generalna ds. Sieci Komunikacyjnych, Treści i Technologii

20

9

2

7

6

1

0

DG EAC

Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury

20

5

0

5

4

1

0

ERCEA

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych

14

10

7

3

3

0

0

EACEA

Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego

12

5

1

4

4

0

0

DG MARE

Dyrekcja Generalna ds. Gospodarki Morskiej i Rybołówstwa

12

4

2

2

1

1

0

DG HOME

Dyrekcja Generalna ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych

11

5

0

5

4

1

0

JRC

Wspólne Centrum Badawcze

11

2

1

1

0

0

1

REA

Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych

9

5

2

3

2

1

0

DG GROW

Dyrekcja Generalna ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP

8

1

0

1

1

0

0

OIB

Urząd Infrastruktury i Logistyki w Brukseli

7

3

3

0

0

0

0

DG ENER

Dyrekcja Generalna ds. Energii

6

3

1

2

2

0

0

DG MOVE

Dyrekcja Generalna ds. Mobilności i Transportu

6

2

0

2

1

1

0

DG DIGIT

Dyrekcja Generalna ds. Informatyki

5

0

0

0

0

0

0

DG SANTE

Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności

5

2

0

2

2

0

0

DG JUST

Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości i Konsumentów

4

1

0

1

0

1

0

FPI

Służba ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej

4

1

1

0

0

0

0

DG COMM

Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji

3

0

0

0

0

0

0

DG ECFIN

Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych

3

0

0

0

0

0

0

DG CLIMA

Dyrekcja Generalna ds. Działań w dziedzinie Klimatu

2

0

0

0

0

0

0

DG FISMA

Dyrekcja Generalna ds. Stabilności Finansowej, Usług Finansowych i Unii Rynków Kapitałowych

2

0

0

0

0

0

0

DG HR

Dyrekcja Generalna ds. Zasobów Ludzkich i Bezpieczeństwa

2

0

0

0

0

0

0

DG TAXUD

Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej

2

0

0

0

0

0

0

DG BUDG

Dyrekcja Generalna ds. Budżetu

1

0

0

0

0

0

0

DG ENV

Dyrekcja Generalna ds. Środowiska

1

1

0

1

0

1

0

DG ESTAT

Dyrekcja Generalna Eurostat

1

0

0

0

0

0

0

Komisja Europejska łącznie

1  129

453

177

276

209

48

19

Inne instytucje i organy

 

Parlament Europejski

28

3

0

3

3

0

0

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

11

5

2

3

3

0

0

Rada Unii Europejskiej

7

1

0

1

1

0

0

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

4

0

0

0

0

0

0

Europejski Trybunał Obrachunkowy

2

0

0

0

0

0

0

Inne organy

3

0

0

0

0

0

0

Inne instytucje i organy łącznie

55

9

2

7

7

0

0

Ogółem

1  184

462

179

283

216

48

19

Częstość wykrytych błędów w próbach kontrolnych za 2014 r. w poszczególnych państwach członkowskich (działy 1b i 2 WRF)

Państwo członkowskie (zarządzanie dzielone)

Dział 1b WRF – Spójność

Dział 2b WRF – Zasoby naturalne

Zarządzanie dzielone działy 1b (Spójność) i 2 (Zasoby naturalne) WRF (łącznie)

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)/Fundusz Spójności

Europejski Fundusz Społeczny (EFS)

Wsparcie rynku i pomoc bezpośrednia

Rozwój obszarów wiejskich, środowisko naturalne, działania w dziedzinie klimatu i rybołówstwo

liczba transakcji

liczba błędów

liczba transakcji, w których wystąpiły:

liczba transakcji

liczba błędów

liczba transakcji, w których wystąpiły:

liczba transakcji

liczba błędów

liczba transakcji, w których wystąpiły:

liczba transakcji

liczba błędów

liczba transakcji, w których wystąpiły:

liczba transakcji

liczba błędów

liczba transakcji, w których wystąpiły:

OCI/NQE

błędy kwantyfikowalne

błędy <20 %

błędy 20 %–80 %

błędy 80 %–100 %

OCI/NQE

błędy kwantyfikowalne

błędy <20 %

błędy 20 %–80 %

błędy 80 %–100 %

OCI/NQE

błędy kwantyfikowalne

błędy <20 %

błędy 20 %–80 %

błędy 80 %–100 %

OCI/NQE

błędy kwantyfikowalne

błędy <20 %

błędy 20 %–80 %

błędy 80 %–100 %

OCI/NQE

błędy kwantyfikowalne

błędy <20 %

błędy 20 %–80 %

błędy 80 %–100 %

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

BE

Belgia

7

4

3

1

1

0

0

 

 

 

 

 

 

 

4

4

0

4

4

0

0

 

 

 

 

 

 

 

11

8

3

5

5

0

0

BG

Bułgaria

 

 

 

 

 

 

 

8

0

0

0

0

0

0

 

 

 

 

 

 

 

5

2

2

0

0

0

0

13

2

2

0

0

0

0

CZ

Republika Czeska

18

8

5

3

1

1

1

14

2

1

1

1

0

0

4

2

0

2

2

0

0

5

4

2

2

1

0

1

41

16

8

8

5

1

2

DK

Dania

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

2

0

2

2

0

0

 

 

 

 

 

 

 

8

2

0

2

2

0

0

DE

Niemcy

8

7

5

2

2

0

0

14

6

3

3

2

0

1

20

5

0

5

5

0

0

15

8

1

7

6

0

1

57

26

9

17

15

0

2

EE

Estonia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

2

0

2

2

0

0

 

 

 

 

 

 

 

4

2

0

2

2

0

0

IE

Irlandia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

3

0

3

3

0

0

 

 

 

 

 

 

 

4

3

0

3

3

0

0

EL

Grecja

13

3

2

1

0

1

0

20

4

0

4

0

1

3

12

3

0

3

1

2

0

10

3

2

1

0

1

0

55

13

4

9

1

5

3

ES

Hiszpania

7

3

3

0

0

0

0

 

 

 

 

 

 

 

28

10

2

8

5

3

0

12

3

1

2

1

1

0

47

16

6

10

6

4

0

FR

Francja

 

 

 

 

 

 

 

7

2

1

1

1

0

0

35

30

0

30

30

0

0

9

6

4

2

2

0

0

51

38

5

33

33

0

0

HR

Chorwacja

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

IT

Włochy

8

5

4

1

0

1

0

20

10

7

3

1

2

0

16

8

1

7

6

1

0

16

12

10

2

2

0

0

60

35

22

13

9

4

0

CY

Cypr

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LV

Łotwa

7

1

1

0

0

0

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

1

1

0

0

0

0

12

2

2

0

0

0

0

LT

Litwa

7

1

1

0

0

0

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

3

1

2

0

1

1

12

4

2

2

0

1

1

LU

Luksemburg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HU

Węgry

12

6

3

3

1

2

0

7

0

0

0

0

0

0

8

3

1

2

2

0

0

5

2

0

2

1

1

0

32

11

4

7

4

3

0

MT

Malta

4

2

1

1

0

0

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

2

1

1

0

0

1

NL

Niderlandy

 

 

 

 

 

 

 

7

6

4

2

2

0

0

4

2

0

2

2

0

0

5

5

4

1

1

0

0

16

13

8

5

5

0

0

AT

Austria

 

 

 

 

 

 

 

7

5

4

1

0

1

0

 

 

 

 

 

 

 

10

2

0

2

2

0

0

17

7

4

3

2

1

0

PL

Polska

34

20

16

4

2

1

1

21

3

1

2

2

0

0

12

5

1

4

3

1

0

20

9

6

3

2

0

1

87

37

24

13

9

2

2

PT

Portugalia

11

3

2

1

1

0

0

15

9

5

4

3

1

0

4

0

0

0

0

0

0

15

7

5

2

1

1

0

45

19

12

7

5

2

0

RO

Rumunia

7

2

0

2

0

1

1

8

4

2

2

0

1

1

 

 

 

 

 

 

 

5

1

1

0

0

0

0

20

7

3

4

0

2

2

SI

Słowenia

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SK

Słowacja

 

 

 

 

 

 

 

7

1

1

0

0

0

0

4

4

0

4

4

0

0

5

3

0

3

3

0

0

16

8

1

7

7

0

0

SF

Finlandia

 

 

 

 

 

 

 

7

4

1

3

2

1

0

4

1

0

1

1

0

0

 

 

 

 

 

 

 

11

5

1

4

3

1

0

SE

Szwecja

7

5

1

4

2

2

0

8

4

2

2

2

0

0

 

 

 

 

 

 

 

5

2

2

0

0

0

0

20

11

5

6

4

2

0

UK

Zjednoczone Królestwo

7

5

3

2

0

1

1

 

 

 

 

 

 

 

12

9

0

9

9

0

0

21

9

1

8

4

2

2

40

23

4

19

13

3

3

Współpraca transgraniczna

4

0

0

0

0

0

0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4

0

0

0

0

0

0

Ogółem

161

75

50

25

10

10

5

170

60

32

28

16

7

5

183

93

5

88

81

7

0

173

82

43

39

26

7

6

687

310

130

180

133

31

16

Trybunał uwzględnia środki naprawcze, co ma wpływ na dane przedstawione w tabeli (zob. również pkt 1.32). Trybunał nie bada co roku transakcji w każdym państwie członkowskim, kraju czy regionie, który otrzymał wsparcie. Puste pola w tabeli oznaczają, że w danej kategorii nie skontrolowano żadnych transakcji. W ramach podejścia przyjętego przez Trybunał celem nie jest gromadzenie danych na temat częstości błędów w populacji. W związku z tym danych tych nie można traktować jako wskaźnika częstości błędów w transakcjach objętych dofinansowaniem UE czy w poszczególnych państwach członkowskich. Na podstawie stosunkowej częstości błędu w próbach dobranych w różnych państwach członkowskich nie można wyciągać wniosków co do relatywnego poziomu błędu w tych państwach.


ROZDZIAŁ 2

Zarządzanie budżetem i finansami

SPIS TREŚCI

Wstęp 2.1–2.3
Uwagi 2.4–2.26
W 2014 r. budżet na płatności był drugim co do wielkości budżetem w historii 2.4
W 2014 r. środki na płatności oraz dokonane płatności przekroczyły poziom zakładany w WRF 2.5–2.9
Niemniej odnotowano niewielki wzrost w niezrealizowanych wnioskach o płatność... 2.10
...podczas gdy zaciągnięte zobowiązania kształtowały się na poziomie znacznie poniżej wyznaczonego limitu 2.11
W budżecie na 2014 r. odnotowano nadwyżkę... 2.12
...wynik ekonomiczny wykazywał jednak deficyt 2.13
Przewiduje się, że spadek poziomu zobowiązań pozostających do spłaty będzie tymczasowy 2.14–2.16
Występują znaczne zaległości w absorpcji wieloletnich europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI) 2.17–2.19
Komisja przedstawiła plan nadrabiania zaległości płatniczych mający „przywrócić budżet UE na właściwą drogę” 2.20–2.22
Niewykorzystane kwoty środków w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym utrzymują się na wysokim poziomie... 2.23
...podobnie jak środki pieniężne w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem pośrednim 2.24–2.26
Wnioski i zalecenia 2.27–2.30
Wnioski dotyczące 2014 r. 2.27–2.29
Zalecenia 2.30

UWAGI TRYBUNAŁU

 

WSTĘP

2.1.

W niniejszym rozdziale przedstawiono główne kwestie dotyczące zarządzania budżetem i finansami w 2014 r. Obejmują one: ogólne poziomy wydatkowania oraz związek między pułapem budżetu a pułapami ustalonymi w nowych wieloletnich ramach finansowych (WRF) (zob. pkt 2.4–2.9), poziom niezrealizowanych wniosków o płatność i zobowiązań pozostających do spłaty (zob. pkt 2.10–2.22) oraz poziom środków pieniężnych w ramach instrumentów finansowych (zob. pkt 2.23–2.26).

 

2.2.

Był to pierwszy rok obowiązywania WRF, które obejmują lata 2014–2020. W praktyce większość płatności dokonanych w 2014 r. w dalszym ciągu dotyczyła programów realizowanych w poprzednich WRF. Płatności w 2014 r. obejmowały na przykład koszty dopłat dla rolników za 2013 r., zwrot wydatków poniesionych w związku z realizacją projektów w obszarze spójności w ramach programów operacyjnych na lata 2007–2013 oraz zwrot kosztów projektów w dziedzinie badań naukowych w ramach siódmego programu ramowego, który rozpoczął się w 2007 r.

 

2.3.

Wieloletnie ramy finansowe to siedmioletni program wyznaczający główne parametry rocznego budżetu Unii Europejskiej. Ramy te zostały określone w rozporządzeniu Rady (1) za zgodą Parlamentu Europejskiego i wyznaczają roczny pułap środków na płatności i środków na zobowiązania. W nowych WRF przyjęto, że w okresie siedmioletnim maksymalny poziom środków na zobowiązania wyniesie 1  083 mld euro, zaś maksymalny poziom środków na płatności – 1  024 mld euro (2). W obecnych WRF zastosowano nowe rozwiązanie polegające na tym, że kwoty niewykorzystane w ramach rocznego pułapu płatności będą automatycznie udostępniane w kolejnych latach (3).

 

UWAGI

W 2014 r. budżet na płatności był drugim co do wielkości budżetem w historii

2.4.

Planowanie budżetu UE i sprawozdawczość dotycząca jego wykonania prowadzone są zgodnie z metodą kasową. Celem budżetu jest zrównoważenie wpływów i płatności – stąd nie może być on finansowany z pożyczek (4) (zob. pkt 2.12–2.13). Pierwotny budżet na płatności w 2014 r. był najwyższy w historii UE. Ostateczny poziom płatności (5) był niższy jedynie niż w 2013 r. i, podobnie jak w 2013 r., przekraczał próg określony w WRF (zob. wykresy 2.1 2.2 ).

 

Wykres 2.1 –   Kształtowanie się budżetu i płatności w latach 2010–2014

(w mld EUR)

Image

Źródło: Skonsolidowane sprawozdania roczne Unii Europejskiej za lata budżetowe 2010–2014.

UWAGI TRYBUNAŁU

 

W 2014 r. środki na płatności oraz dokonane płatności przekroczyły poziom zakładany w WRF

2.5.

Na wykresie 2.2 przedstawiono najważniejsze dane dotyczące środków na płatności oraz płatności dokonanych w 2014 r.

 

2.6.

W rozporządzeniu w sprawie WRF (6) przyjętym w 2013 r. określono, że w 2014 r. maksymalny poziom środków na płatności wyniesie 135,9 mld euro (7). Pierwotny budżet ustalono na poziomie 135,5 mld euro, a więc nieco poniżej tego pułapu.

 

Wykres 2.2 –   Środki na płatności i płatności dokonane w 2014 r.

(w mld EUR)

Image

Źródło: Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej za rok budżetowy 2014, „Zagregowane sprawozdania z wykonania budżetu oraz informacje dodatkowe”, tabele 5.1 i 5.3.

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

2.7.

Parlament i Rada zatwierdziły siedem budżetów korygujących (8), z których sześć przyjęto dnia 17 grudnia 2014 r. Dwa najistotniejsze budżety korygujące (nr 2 i 3) zostały przyjęte w odpowiedzi na wniosek Komisji o udostępnienie dodatkowo 3,5 mld euro na środki na płatności. Ustanowienie budżetu na wyższym poziomie wymagało uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki, który stanowi „ostateczny instrument umożliwiający działanie w nieprzewidzianych okolicznościach” (9). Komisja wystąpiła z wnioskiem o zastosowanie tego rozwiązania w maju 2014 r., na wczesnym etapie obowiązywania nowych WRF.

2.7.

Uruchomienie marginesu na nieprzewidziane wydatki było uzasadnione rosnącą liczbą niezrealizowanych wniosków o płatność w odniesieniu do programów polityki spójności na lata 2007–2013, których wartość na koniec 2013 r. wyniosła 23,4 mld EUR. Było to spowodowane niewystarczającą kwotą środków na płatności przewidzianą w budżetach w ostatnich latach poprzednich WRF oraz niskim pułapem płatności w pierwszym roku bieżących WRF.

2.8.

Za sprawą marginesu na nieprzewidziane wydatki pułap środków na płatności ustalony w WRF na 2014 r. wzrósł o 3,2 mld euro do 139,0 mld euro. Oznacza to, że w latach 2018–2020 roczny pułap środków na płatności zostanie rokrocznie zmniejszony każdorazowo o 0,9 mld euro. Do momentu ukończenia prac nad niniejszym sprawozdaniem Komisja nie przedstawiła wniosku w sprawie obniżenia pułapów o kwotę odpowiadającą wielkości środków udostępnionych w ramach marginesu na nieprzewidziane wydatki (10).

2.8.

Przyznając, że nie ma ostatecznego porozumienia między trzema instytucjami w sprawie tej interpretacji, w kontekście procedury budżetowej na 2015 r. uzgodniono wspólne oświadczenie, w którym instytucje zobowiązują się do „szybkiego wypracowania porozumienia co do tego, czy i w jakim zakresie można uruchomić inne instrumenty szczególne poza określonymi w wieloletnich ramach finansowych pułapami dotyczącymi płatności i z przekroczeniem tych pułapów z myślą o zdecydowaniu, czy i w jakim zakresie kwotę 350 mln EUR należy skompensować w marginesach WRF dotyczących płatności na bieżący rok budżetowy lub kolejne lata budżetowe”.

2.9.

W wyniku budżetu korygującego, wraz z przeniesieniami (11) z poprzedniego roku (1,4 mld euro) i dochodami przeznaczonymi na określony cel (12) (7,1 mld euro), budżet na płatności wzrósł do 147,5 (13) mld euro (zob. wykres 2.2 ). Łączna kwota płatności dokonanych w 2014 r. wyniosła 142,5 mld euro (14). Z niewykorzystanych środków na płatności (5,0 mld euro) 4,8 mld euro przeniesiono na 2015 r.

2.9.

Pomimo późnego przyjęcia budżetów korygujących w grudniu 2014 r. na koniec 2014 r. osiągnięto pełne wykonanie budżetu w odniesieniu do polityki spójności i nie przeniesiono środków na płatności.

Niemniej odnotowano niewielki wzrost w niezrealizowanych wnioskach o płatność...

2.10.

Choć poziom płatności w dalszym ciągu był wyższy niż pułap określony w WRF i choć wykorzystano margines na nieprzewidziane wydatki, niezrealizowane wnioski o płatność wzrosły o 1,4 mld euro do 25,8 mld euro (15). Świadczy to co prawda o dalszej akumulacji złożonych wniosków, jednak większość tych wniosków wpłynęła pod koniec roku (16). Wnioski na kwotę 4,8 mld euro zostały wstrzymane na koniec roku, zaś wnioski na kwotę 10,2 mld euro złożono za późno (w ostatnich czterech dniach roku), by mogły zostać rozpatrzone. W konsekwencji w przypadku obszaru spójności (na który przypada największa część środków) maksymalna kwota, jaką Komisja mogłaby wypłacić po zatwierdzeniu innych wniosków, wynosiłaby 9,7 mld euro (gdyby dostępne były środki budżetowe). Kwoty, których prawidłowość została zweryfikowana przez Komisję i które zaksięgowano jako gotowe do wypłaty w systemie rachunkowym Komisji przed końcem roku, wynosiły 1,9 mld euro.

 

...podczas gdy zaciągnięte zobowiązania kształtowały się na poziomie znacznie poniżej wyznaczonego limitu

2.11.

W budżecie na 2014 r. zatwierdzono środki na zobowiązania w wysokości 142,7 mld euro (17). Zobowiązania zaciągnięto tymczasem na kwotę 109,3 mld euro (76,6 % dostępnych środków), co odzwierciedla poziom nowych programów zatwierdzonych przez Komisję (18) w pierwszym roku obowiązywania nowych WRF na lata 2014–2020. Oznacza to, że w 2015 r. dostępny jest bardzo wysoki poziom środków na zobowiązania. W 2015 r. pułap WRF dotyczący tych środków został dostosowany, tak aby uwzględnić niski poziom ich wykorzystania w 2014 r. Został on zwiększony o 16,5 mld euro (19), a kwota 12,1 mld euro została przeniesiona na 2015 r.

2.11.

Rozporządzenie w sprawie WRF przewiduje przeprogramowanie niewykorzystanych w 2014 r. środków na zobowiązania w kolejnych latach. W konsekwencji późnego przyjęcia WRF oraz podstawy prawnej dla polityki spójności (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów (UE) nr 1303/2013) miało ono zastosowanie do programów polityki spójności w wysokości 11,2 mld EUR. Przeprogramowanie zostało przyjęte przez Radę w dniu 22 kwietnia 2015 r.

Komisja będzie uważnie monitorować wdrażanie programu w oparciu o informacje finansowe przedstawiane trzy razy w roku przez państwa członkowskie (art. 112 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów).

UWAGI TRYBUNAŁU

 

W budżecie na 2014 r. odnotowano nadwyżkę...

2.12.

W budżecie na 2014 r. odnotowano nadwyżkę w wysokości 1,4 mld euro (20). Oznacza to, że kwoty przekazane przez państwa członkowskie przewyższały dokonane płatności. Nadwyżka stanowi niejako zaliczkę, jaką państwa członkowskie wnoszą na rzecz budżetu na następny rok. Biorąc pod uwagę, że płatności nie mogą przekraczać wpływów (21), nadwyżka budżetowa jest zjawiskiem normalnym.

 

...wynik ekonomiczny wykazywał jednak deficyt

2.13.

Wynik ekonomiczny wykazał deficyt wynoszący 9,6 mld euro. Deficyt ten jest w głównej mierze skutkiem dostosowań niepieniężnych wynikających z wpływu netto wzrostu należności i stanu rezerw. Należności wzrosły, ponieważ sześć państw członkowskich skorzystało z opcji odroczenia rozliczenia składek, których wysokość skorygowano z mocą wsteczną w następstwie dostosowania szacunków dotyczących DNB (22) (zob. pkt 4.6–4.13). Wzrost poziomu rezerw odnotowano z kolei przede wszystkim z uwagi na wpływ, jaki spadek stóp procentowych na rynkach kapitałowych miał na wycenę narosłych zobowiązań emerytalno-rentowych (23). Komisja przedstawia uzgodnienie wyniku ekonomicznego z wynikiem budżetu na s. 109 skonsolidowanego sprawozdania rocznego Unii Europejskiej za 2014 r.; dodatkowe wyjaśnienia zamieszczono na s. 118 (zob. tabela 6 załączniku 1.3 ).

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Przewiduje się, że spadek poziomu zobowiązań pozostających do spłaty będzie tymczasowy

2.14.

Jak wyjaśniono w punkcie 2.2, płatności dokonywano w większości, aby pokryć zobowiązania zaciągnięte w trakcie obowiązywania WRF na lata 2007–2013. Dzięki temu kwota zobowiązań pozostających do spłaty (24) obniżyła się z 222,4 mld euro do 189,6 mld euro.

 

2.15.

Na wykresie 2.3 pokazano, jak kształtowały się zobowiązania pozostające do spłaty w dziale 1b WRF (25) (58 % łącznych zobowiązań pozostających do spłaty). Z wykresu wynika, że kwota zobowiązań pozostających do spłaty znacznie się obniżyła, co odzwierciedla fakt, że wiele programów operacyjnych na nowy okres nie zostało jeszcze zatwierdzonych przez Komisję. Komisja wykorzystała 28,0 mld euro (58 %) z kwoty 47,5 mld euro środków na zobowiązania dostępnych na 2014 r. W dziale 1b WRF wykorzystano wszystkie środki na płatności w kwocie 54,4 mld euro.

2.15.

W przypadku polityki spójności zobowiązania pozostające do spłaty za okres 2007–2013 zmniejszyły się w 2014 r. o niemal 40 % (tj. o 52 mld EUR), spadając do poziomu 80,6 mld EUR i zaznaczając koniec tendencji wzrostowej obserwowanej do końca 2013 r. Zobowiązania te można było obniżyć jeszcze bardziej, gdyby zdolność Komisji do honorowania wniosków o płatności otrzymanych pod koniec roku nie była ograniczona brakiem środków na płatności (zob. odpowiedź na pytanie 2.10).

Ponadto zmniejszenie zobowiązań pozostających do spłaty w 2014 r. jest związane z wysokim poziomem płatności dokonanych w obszarze polityki spójności, w wysokości 51,8 mld EUR (czyli 111 % początkowo zatwierdzonego budżetu), w związku z programami na lata 2007–2013, których okres kwalifikowalności dobiega końca (31 grudnia 2015 r.).

(Zob. „Analiza wykonania budżetu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w 2014 r.”).

2.16.

Przewiduje się, że spadek poziomu zobowiązań pozostających do spłaty będzie tymczasowy z uwagi na wnioskowane zwiększenie pułapu WRF na 2015 r. i lata kolejne (zob. pkt 2.11 i  wykres 2.3 ).

 

Wykres 2.3 –   Kształtowanie się skumulowanych zobowiązań pozostających do spłaty w dziale 1b WRF

(w mld EUR)

Image

Źródło: Sprawozdania z zarządzania budżetem i finansami za lata budżetowe 2007–2014.

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

Występują znaczne zaległości w absorpcji wieloletnich europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI)

2.17.

Do końca 2014 r. płatności na rzecz państw członkowskich z wieloletnich EFSI (26) na lata 2007–2013 wyniosły 309,5 mld euro (77 % kwoty 403 mld euro na wszystkie zatwierdzone programy operacyjne) (27). Analizę, w jakim stopniu Komisja dokonała płatności w odniesieniu do zobowiązań w poszczególnych państwach członkowskich, przedstawiono na wykresie 2.4 . Wskaźnik absorpcji wynosi między 50 % a 92 % (28).

2.17.

Ostateczny termin kwalifikowalności wydatków upływa dnia 31 grudnia 2015 r. Dokumentację dotyczącą zamknięcia programów należy przesyłać do dnia 31 marca 2017 r. Płatności na poziomie krajowym osiągają wyższy poziom, ponieważ certyfikacja wymaga czasu. Rozporządzenie przewiduje zatrzymanie 5 % całkowitej przewidzianej kwoty aż do momentu zamknięcia programów.

Współprawodawcy postanowili zmienić rozporządzenie (WE) nr 1083/2006 i przedłużyć termin automatycznego umorzenia niewykorzystanych środków N+3 dwóm państwom członkowskim (jak również Chorwacji po jej przystąpieniu). Zmniejszyło to presję na płatności w przypadku tych państw członkowskich.

Ponadto w 2014 r. powołano grupę zadaniową ds. lepszego wdrażania, aby pomóc państwom członkowskim w optymalnym wykorzystaniu koperty środków na politykę spójności na lata 2007–2013. Postępy działań szczegółowych dla każdego państwa członkowskiego są monitorowane.

2.18.

wykresu 2.4 wynika również, że ponad połowa niewykorzystanych zobowiązań w ramach wieloletnich EFSI przypada na pięć państw członkowskich (29).

2.18.

Wspólna odpowiedź na pkt 2.18 i 2.19.

Komisja uważa, że istnieje związek między wielkością początkowo przypisanych środków i stopniem niewykorzystanych środków na zobowiązania.

Komisja czynnie angażuje się w pomoc państwom członkowskim najbardziej narażonym na ryzyko utraty funduszy. Komisja powołała w 2014 r. grupę zadaniową ds. lepszego wdrożenia przepisów w celu poprawy wdrażania programów w państwach członkowskich, które zdecydowanie pozostają w tyle za średnią UE-28, jeśli chodzi o realizację finansową, i w przypadku których zaległy wkład UE jest proporcjonalnie najwyższy.

2.19.

W niektórych państwach członkowskich wkład UE, o który dotychczas nie wystąpiono, wraz z odnośną wymaganą kwotą dofinansowania ze środków krajowych stanowią znaczą część łącznych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych (zob. wykres 2.5 ). W czterech państwach członkowskich skumulowana wielkość środków, o które można by wnioskować z funduszy UE, kształtuje się na poziomie co najmniej 15 % rocznych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych (30).

 

Wykres 2.4 –   Absorpcja EFSI w WRF na lata 2007–2013 wyrażona procentowo i w wartościach bezwzględnych według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r.

Image

(1)

Chorwacja przystąpiła do UE w lipcu 2013 r. Z tego względu w jej przypadku dane dotyczące absorpcji nie są porównywalne z danymi pozostałych państw członkowskich.

Źródło: Obliczenia Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na podstawie danych księgowych Komisji.

Wykres 2.5 –   Zobowiązania pozostające do spłaty w ramach EFSI według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r. wyrażone jako odsetek wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2014 r.

Image

Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji przekazanych przez Komisję.

UWAGI TRYBUNAŁU

 

Komisja przedstawiła plan nadrabiania zaległości płatniczych mający „przywrócić budżet UE na właściwą drogę”

2.20.

W latach 2007–2013 instytucje i organy UE zaciągnęły zobowiązania w wysokości 994 mld euro i dokonały płatności na kwotę 888 mld euro (31). Zobowiązania pozostające do spłaty wzrosły ze 132 mld euro na początku 2007 r. do 222 mld euro na koniec 2013 r. Anulowane zobowiązania w tym okresie wyniosły 16 mld euro, co przekłada się na poziom umorzeń w wysokości 1,6 %.

 

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

2.21.

W marcu 2015 r. Komisja przedstawiła Parlamentowi i Radzie plan nadrabiania zaległości płatniczych, który ma „przywrócić budżet UE na właściwą drogę” (32). W planie tym przewidziano szereg krótkoterminowych środków mających ograniczyć liczbę nieuregulowanych rachunków. Komisja zaproponowała następujące działania na rzecz lepszego gospodarowania środkami na płatności:

przyspieszenie odzyskiwania nienależnie wypłaconych kwot,

ograniczenie nieużywanych kwot na rachunkach powierniczych,

zmniejszenie procentowych stawek zaliczkowania,

wykorzystanie maksymalnych terminów płatności,

opóźnianie publikacji zaproszeń do składania wniosków i ofert, a następnie udzielania zamówień.

2.21.

Środki krótkoterminowe mające ograniczyć zaległości wynikające z nieuregulowanych rachunków zostały opisane w „planie nadrabiania zaległości płatniczych”. W planie tym przedstawiono szacunkową kwotę nieuregulowanych wniosków o płatności na koniec 2015 r. (20 mld EUR) oraz wezwano do zapewnienia wystarczających środków na płatności w budżecie na 2016 r. w celu ograniczenia do minimum istniejących zaległości. W przyjętym w dniu 27 maja 2015 r. projekcie budżetu Komisji na 2016 r. przewidziano odpowiedni poziom środków na płatności. Ostateczne zatwierdzenie tych środków jest decydującym działaniem mającym ograniczyć wielkość zobowiązań pozostających do spłaty, co przedstawiono w analizie dotyczącej wspomnianego planu.

Komisja uważnie śledzi wdrażanie programu i będzie informować władzę budżetową o wykrytych problemach.

2.22.

We wcześniejszych sprawozdaniach rocznych (33) Trybunał wyraził poparcie dla pierwszych dwóch środków wymienionych powyżej, które – wraz z pozostałymi działaniami – wpisują się w zwyczajowe zasady zarządzania finansami. Środki proponowane przez Komisję mają na celu usprawnienie zarządzania przepływami pieniężnymi w krótkiej perspektywie, jednak aby rozwiązać problem dużej liczby zobowiązań pozostających do spłaty, konieczne jest przyjęcie podejścia długoterminowego. Trybunał w dalszym ciągu jest zdania, że Komisja powinna co roku sporządzać i publikować długofalową prognozę uwzględniającą pułapy budżetowe, potrzeby w zakresie płatności, ograniczoną zdolność do absorpcji środków i ewentualne umorzenia (34). Taka prognoza znacznie ułatwiłaby zainteresowanym stronom ocenę przyszłego zapotrzebowania na płatności oraz ustalenie priorytetów budżetowych.

2.22.

W planie nadrabiania zaległości płatniczych uwzględniono zaległości w płatnościach, których uregulowanie nastąpi przed końcem 2016 r.

Zob. odpowiedź na zalecenie nr 4.

Niewykorzystane kwoty środków w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym utrzymują się na wysokim poziomie...

2.23.

Zgodnie z najbardziej aktualnym sprawozdaniem na temat instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym, w którym opisano sytuację na koniec 2013 r. (35), wielkość wkładów na rzecz instrumentów finansowych wzrosła gwałtownie o 1,7 mld euro z 12,6 mld euro do 14,3 mld euro. Kwota wypłacona odbiorcom końcowym zwiększyła się o 2,0 mld euro z 4,7 mld euro do 6,7 mld euro, co oznacza, że z łącznej kwoty wpłaconych środków wypłacono 47 %; stanowi to nikły postęp w porównaniu z 37 % na koniec roku 2012 (36).

2.23.

Na koniec 2013 r. ogólny wskaźnik wydatkowania środków wyniósł 47 %, w porównaniu z 37 % na koniec 2012 r. Komisja spodziewa się podobnych postępów w odniesieniu do 2014 r. Działania w celu poprawienia wskaźników wydatkowania środków w ramach instrumentów finansowych na rzecz ostatecznych odbiorców obejmują: działania kontrolne realizowane przez komitety monitorujące, wizyty na miejscu, kampanie informacyjne i – w niektórych przypadkach – przeprogramowanie środków (gdy jest oczywiste, że środki pierwotnie przeznaczone na instrumenty finansowe nie mogą zostać wypłacone odbiorcom końcowym, na przykład ze względu na zmianę warunków rynkowych). Ponadto poprzez zmianę wytycznych dotyczących zamknięcia Komisja Europejska doprecyzowała możliwości uelastycznienia reguł przewidziane w rozporządzeniu ogólnym w odniesieniu do wspierania odbiorców końcowych ze środków dostępnych w ramach instrumentów inżynierii finansowej.

Zob. także odpowiedź na zalecenie 5.

...podobnie jak środki pieniężne w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem pośrednim

2.24.

W celu wdrażania określonych programów finansowanych z budżetu UE środkami pieniężnymi i ich ekwiwalentami w ramach instrumentów finansowych zarządzają w imieniu Komisji powiernicy. Na koniec 2014 r. środki te wynosiły łącznie 1,3 mld euro (1,4 mld euro w 2013 r.).

2.24.

Funkcjonowanie wielu instrumentów finansowych wymaga pewnej minimalnej rezerwy środków. Znaczna część środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (730 mln EUR) jest przypisana do instrumentów gwarancyjnych, które ze względu na swój charakter i realizowane funkcje muszą dysponować gotówką oraz depozytami krótkoterminowymi.

2.25.

Spadek netto salda na rachunkach powierniczych o 0,1 mld euro wynika w głównej mierze z faktu, że Komisja podjęła kroki w celu rozliczenia środków powracających (37) z pożyczek i operacji związanych z kapitałem wysokiego ryzyka w ramach MEDA (38). Na dzień 31 grudnia 2013 r. na rachunku powierniczym EBI doszło do skumulowania środków w kwocie 259 mln euro (39). W 2014 r. 110 mln euro zostało przekazane na rzecz Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych (40). Pozostałe 149 mln euro zwrócono do budżetu ogólnego UE.

 

2.26.

Wpływ rozliczenia środków powracających MEDA jest po części skompensowany przez kwotę ponad 200 mln euro przekazaną na rachunki powiernicze utworzone z myślą o instrumentach finansowych w nowych WRF. Środki te zostały zaksięgowane w budżecie na 2014 r. jako płatności.

 

WNIOSKI I ZALECENIA

Wnioski dotyczące 2014 r.

2.27.

W 2014 r., podobnie jak w 2013 r., płatności przekroczyły próg określony w WRF. Pierwotnie zakładana kwota środków na płatności została zwiększona o 3,5 mld euro na podstawie budżetów korygujących. Ustanowienie budżetu na takim poziomie wymagało uruchomienia tzw. marginesu na nieprzewidziane wydatki niedługo po tym, jak zaczęły obowiązywać nowe WRF (zob. pkt 2.4–2.9).

2.27.

Zob. odpowiedzi Komisji na pkt 2.4–2.9.

2.28.

Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty w odniesieniu do wydatków o charakterze wieloletnim utrzymują się na bardzo wysokim poziomie. Większość tych zobowiązań wiąże się z poprzednimi WRF (zob. pkt 2.14).

 

2.29.

W niektórych państwach członkowskich odnotowano bardzo wysoki poziom niewykorzystanych zobowiązań w ramach EFSI (zob. pkt 2.17–2.19).

2.29.

Zob. odpowiedzi Komisji na pkt 2.17–2.19.

Zalecenia

2.30.

Trybunał zaleca, co następuje:

2.30.

Zalecenie 1: Komisja powinna podjąć działania w celu zmniejszenia liczby zobowiązań pozostających do spłaty. Oprócz krótkoterminowych środków zaproponowanych w marcu 2015 r. konieczne jest przyjęcie podejścia długofalowego (zob. pkt 2.14–2.16).

Komisja przyjmuje to zalecenie i podejmuje już żądane działania.

Ważne jest, aby rozróżnić zobowiązania pozostające do spłaty (RAL) wynikające z opóźnienia czasowego między zobowiązaniami a płatnościami w przypadku programów wieloletnich (zwykłe RAL) i zobowiązania wynikające z nieprawidłowych zaległości powstałych w wyniku niedoboru środków na płatności w ostatnich latach. Plan nadrabiania zaległości płatniczych uzgodniony z Parlamentem Europejskim i Radą w pełni uwzględnia takie nieprawidłowe zaległości, które mają zostać stopniowo wyeliminowane do końca 2016 r. Nie wyeliminuje on jednak zwykłych zobowiązań pozostających do spłaty, ponieważ zaciągane będą nowe zobowiązania, w przypadku których płatności przewidziane są na kolejne lata, co jest normą w wieloletnim programowaniu.

Komisja uważa, że wspomniany plan zapewnia długoterminową perspektywę zmniejszania zaległości w płatnościach i zobowiązań pozostających do spłaty wynikających z nieprawidłowych opóźnień (zob. odpowiedź na pytanie 2.21).

Zalecenie 2: W ramach zarządzania budżetem i finansami Komisja powinna wziąć pod uwagę ograniczoną zdolność do wykorzystania środków w niektórych państwach członkowskich, tak aby uniknąć niepełnego wykorzystania funduszy i zwiększyć poziom absorpcji, zwłaszcza w obszarze EFSI (zob. pkt 2.19).

Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja podjęła już następujące działania:

tymczasowe podwyższenie poziomu współfinansowania o 10 % dla krajów objętych programem,

wsparcie specjalne organów zainteresowanych państw członkowskich,

przegląd wytycznych dotyczących zamknięcia, aby zapewnić właściwe wykorzystywanie mechanizmów elastyczności dostępnych dla państw członkowskich (zob. odpowiedź na pkt 2.23).

Utworzenie w listopadzie 2014 r. wewnętrznej grupy zadaniowej ds. lepszego wdrażania, odpowiedzialnej za ocenę sytuacji w ośmiu państwach członkowskich, określanie przeszkód utrudniających skuteczne wdrażanie, a także definiowanie i monitorowanie realizacji konkretnych planów działania mających zaradzić ryzyku ewentualnych umorzeń.

Ponadto DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej utworzyła w 2013 r. ośrodek kompetencji ds. budowania zdolności administracyjnych, odpowiedzialny za opracowywanie i wdrażanie ukierunkowanych działań mających usuwać przeszkody administracyjne i braki utrudniające skuteczne wykorzystanie europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w państwach członkowskich i regionach.

Zalecenie 3: Komisja powinna rozważyć podjęcie działań zmierzających do ograniczenia zobowiązań pozostających do spłaty, a także szybciej zamykać programy na lata 2007–2013, ograniczyć ilość środków pieniężnych w posiadaniu powierników oraz sporządzać plany nadrabiania zaległości płatniczych i prognozy w obszarach, w których zobowiązania pozostające do spłaty przewyższają kilkakrotnie odnośną kwotę rocznych środków budżetowych (zob. pkt 2.20 i 2.21).

Komisja przyjmuje to zalecenie.

Komisja ma trudności z szybszym zamknięciem okresu 2007–2013.

Komisja uważa, że najważniejszym środkiem umożliwiającym zmniejszenie zobowiązań pozostających do spłaty za okres 2007–2013 jest zatwierdzenie środków wnioskowanych w projekcie budżetu na 2016 r. w celu stopniowego uregulowania w 2016 r. nieprawidłowych zaległości wynikających z nieuregulowanych wniosków o płatności.

Zalecenie 4: Komisja powinna opracować długofalową prognozę przepływów pieniężnych, aby zapewnić większą równowagę między potrzebami w zakresie płatności a dostępnymi środkami (zob. pkt 2.22).

Komisja przyjmuje to zalecenie i realizuje zalecane działania, analizując najlepsze sposoby sporządzania i publikowania długofalowej prognozy przepływów pieniężnych.

Zalecenie 5: Komisja powinna zwiększyć wysiłki w celu ograniczenia nadmiaru środków pieniężnych w ramach instrumentów finansowych (zob. pkt 2.23–2.26).

Komisja przyjmuje to zalecenie i realizuje już zalecane działania. W momencie zamknięcia zainteresowane państwo członkowskie utraci środki udostępnione w ramach poszczególnych instrumentów finansowych, które nie zostały wykorzystane przynajmniej w pierwszej rundzie inwestycji/gwarancji.

W odniesieniu do okresu 2014–2020 ustanowiono jaśniejsze i elastyczniejsze zasady umożliwiające lepsze ukierunkowanie instrumentów (ocena ex ante) i dokonywanie płatności w transzach. Ponadto wprowadza się szereg inicjatyw mających w dalszym stopniu ułatwić wdrażanie instrumentów, takich jak gotowe instrumenty i platforma pomocy technicznej „FI-compass” zapewniająca doradztwo ogólne i szkolenia oraz umożliwiająca instytucjom wdrażającym wymianę doświadczeń.

(Zob. odpowiedź na pkt 2.23 i zalecenie 2).


(1)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 884).

(2)  Kwoty podane są w cenach bieżących.

(3)  Art. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1311/2013 stanowi, że Komisja jest zobowiązana dostosować pułap płatności na dany rok w górę o kwotę odpowiadającą różnicy między dokonanymi płatnościami a określonym w wieloletnich ramach finansowych pułapem płatności na poprzedni rok. Te roczne dostosowania nie mogą przekroczyć maksymalnych kwot 7 mld, 9 mld i 10 mld euro (w cenach z 2011 r.) odpowiednio w latach 2018, 2019 i 2020.

(4)  Art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (tzw. rozporządzenie finansowe) (Dz.U. L 298 z 26.10.2012, s. 1).

(5)  W tym 350 mln euro na instrumenty specjalne.

(6)  Rozporządzenie (UE, Euratom) nr 1311/2013.

(7)  W tym 350 mln euro na instrumenty specjalne.

(8)  Trzy z nich dotyczyły dostosowań technicznych, dwa miały natomiast stosunkowo niewielki wpływ netto na wysokość zobowiązań budżetowych (poniżej 0,1 mld euro).

(9)  Instrument przewidziany w art. 13 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1311/2013 w sprawie WRF na lata 2014–2020.

(10)  Art. 2 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/435 z dnia 17 grudnia 2014 r. w sprawie uruchomienia marginesu na nieprzewidziane wydatki stanowi, że „Komisja jest proszona o przedstawienie w odpowiednim czasie wniosku dotyczącego pozostałej kwoty wynoszącej 350 mln EUR”.

(11)  Przeniesienia to środki niewykorzystane w danym roku budżetowym, które zostają udostępnione w ramach budżetu na rok kolejny.

(12)  Dochody przeznaczone na określony cel to dochody zarezerwowane na konkretne działania. Ich źródłem były głównie kary nakładane w obszarze rolnictwa oraz inne odzyskane środki (3,6 mld euro). Pochodziły też one od stron trzecich, w tym od krajów EFTA i krajów kandydujących do członkostwa (3,0 mld euro).

(13)  Kwota ta jest wyższa niż ostateczny uchwalony budżet przedstawiony na wykresie 2.1 , ponieważ obejmuje przeniesienia i dochody przeznaczone na określony cel.

(14)  Zob. tabela 5.3 „WRF: Wykorzystanie środków na płatności” (s. 126 sprawozdania rocznego UE).

(15)  Informacja dodatkowa 2.12 na s. 66 sprawozdania rocznego UE.

(16)  W sprawozdaniu „Analysis of the budgetary implementation of the European Structural and Investment Funds in 2014” (Analiza wykonania budżetów europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych za rok 2014) Komisja podała, że „z kwoty 23,4 mld euro, na jaką opiewały wnioski o płatność złożone w ostatnich dwóch miesiącach roku, wnioski na 21,5 mld euro (około 92 %) zostały przedłożone dopiero w grudniu, z czego na 19 mld euro po 15 grudnia. Podobnie jak w latach poprzednich, ta wysoka koncentracja wniosków o płatność na koniec roku wynikała po części z wymogu automatycznego zwolnienia niewykorzystanych środków, ponieważ rok 2014 był ostatnim rokiem, w którym poziom nagromadzenia zobowiązań był szczytowy w kontekście zasady n+2”.

(17)  W kwocie tej uwzględniono kwotę 50 mln euro netto z budżetów korygujących nr 3, 4 i 6.

(18)  Spośród 645 programów zatwierdzonych zostało 345.

(19)  Pułap WRF zostanie również zwiększony o 4,5 mld euro w 2016 r. i o 0,1 mld euro w 2017 r.

(20)  Zob. tabela 5 załączniku 1.3 na s. 108 sprawozdania rocznego UE.

(21)  Deficyt może teoretycznie wystąpić, gdy wpływy są mniejsze od dokonanych płatności. W praktyce taka sytuacja nie miała miejsca od 1986 r.

(22)  Zob. informacja dodatkowa 2.6.1.1 na s. 59 sprawozdania rocznego UE.

(23)  Zob. informacja dodatkowa 2.9 do sprawozdania rocznego UE.

(24)  Środki na zobowiązania, które zostały zatwierdzone, lecz które nie przełożyły się jeszcze na płatności.

(25)  Fundusze w dziale 1b „Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna”, czyli Europejski Fundusz Społeczny, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności.

(26)  Fundusze te obejmują Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR).

(27)  Osie 2 i 6 Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zostały wyłączone z EFSI, ponieważ są to roczne działania, które nie mają wpływu na wskaźnik absorpcji środków przez państwa członkowskie.

(28)  Maksymalny poziom wydatkowania przed zamknięciem programu wynosi 95 % przyznanych środków.

(29)  Z kwoty 93,5 mld euro niewykorzystanych zobowiązań w ramach EFSI 54,9 mld euro przypada na Republikę Czeską, Hiszpanię, Włochy, Polskę i Rumunię.

(30)  Na skumulowaną kwotę środków, o które można by wystąpić do funduszy UE, składają się płatności, których miałaby dokonać Komisja. Państwa członkowskie będą zobowiązane przedstawić wydatki na taką kwotę oraz zapewnić współfinansowanie ze środków krajowych.

(31)  Dochody przeznaczone na określony cel złożyły się na zobowiązania w wysokości 24 mld euro w łącznej kwocie zobowiązań 994 mld euro i na płatności w wysokości 24 mld euro w łącznej kwocie płatności 888 mld euro.

(32)  „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego” – dokument towarzyszący sprawozdaniu rocznemu UE, s. 25. Z planem nadrabiania zaległości płatniczych można zapoznać się na stronie: http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/documents/budg/dv/2015_elements_payment_plan_/2015_elements_payment_plan_en.pdf.

(33)  Na przykład w sprawozdaniu rocznym za 2013 r., pkt 1.48 i 1.49.

(34)  Zob. sprawozdanie roczne za 2013 r., pkt 1.50.

(35)  Najbardziej aktualne dane dotyczą sytuacji na koniec 2013 r. i pochodzą ze sprawozdania Komisji „Zestawienie danych na temat postępów w finansowaniu i wdrażaniu instrumentów inżynierii finansowej zgłoszonych przez instytucje zarządzające zgodnie z art. 67 ust. 2 lit. j) rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006” z września 2014 r.

(36)  Zob. pkt 6.49 i 6.50 oraz sprawozdanie roczne za 2013 r., pkt 1.48.

(37)  Płatności odsetkowe i spłata pożyczek, dywidendy oraz zwrot kapitału.

(38)  Główny instrument współpracy gospodarczej i finansowej w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego.

(39)  Zob. sprawozdanie roczne za 2013 r., pkt 1.49.

(40)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 466/2014/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z działaniami z zakresu finansowania wspierającymi projekty inwestycyjne poza granicami Unii (Dz.U. L 135 z 8.5.2014, s. 1).


ROZDZIAŁ 3

Budżet UE a uzyskiwane rezultaty

SPIS TREŚCI

Wstęp

3.1–3.2

Część 1 – Strategia „Europa 2020”: monitorowanie i sprawozdawczość Komisji w tym zakresie

3.3–3.34

Okres, który obejmuje strategia „Europa 2020”, nie pokrywa się z cyklem budżetowym UE

3.7–3.12

Cele priorytetowe, cele nadrzędne, inicjatywy przewodnie i cele tematyczne strategii „Europa 2020” nie spełniają funkcji celów operacyjnych

3.13–3.25

Komisja nie poinformowała jak dotąd w sposób kompleksowy o wkładzie budżetu UE w realizację celów strategii „Europa 2020”

3.26–3.34

Część 2 – W jaki sposób cele strategii „Europa 2020” zostały odzwierciedlone w umowach partnerstwa i programach państw członkowskich?

3.35–3.65

Potencjalne korzyści wynikające z połączenia pięciu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych nie zostały w pełni zrealizowane

3.39–3.43

W umowach partnerstwa i programach cele tematyczne nie są wykorzystywane w sposób systematyczny do przełożenia strategii „Europa 2020” na cele operacyjne

3.44–3.48

Wprowadzenie wspólnych wskaźników dla każdego z funduszy stanowi istotny krok, ale w ich koncepcji występują ograniczenia

3.49–3.56

Należy położyć jeszcze większy nacisk na osiąganie rezultatów, zwłaszcza w umowach partnerstwa

3.57–3.60

Uchybienia w koncepcji ram wykonania

3.61–3.65

Część 3 – Sprawozdawczość Komisji na temat uzyskiwanych wyników

3.66–3.75

Wytyczne wydawane centralnie poprawiły się, lecz wciąż istnieją uchybienia, które należy wyeliminować

3.68–3.70

Możliwe jest wprowadzenie dalszych usprawnień w planowaniu dotyczącym wyników oraz w sprawozdawczości w tym zakresie na poziomie dyrekcji generalnych

3.71–3.75

Część 4 – Wyniki przeprowadzonych przez Trybunał kontroli wykonania zadań

3.76–3.86

Stwierdzono niewielki nacisk na osiąganie rezultatów

3.79–3.82

Nie zawsze wybierano programy i projekty, które mogły wywrzeć największy wpływ

3.83–3.86

Wnioski i zalecenia

3.87–3.97

Wnioski dotyczące 2014 r.

3.87–3.95

Zalecenia

3.96–3.97

Załącznik 3.1 –

Sprawozdania specjalne przyjęte przez Trybunał w 2014 r.

Załącznik 3.2 –

Działania podjęte w następstwie wcześniejszych zaleceń dotyczących uzyskanych wyników

UWAGI TRYBUNAŁU

ODPOWIEDZI KOMISJI

WSTĘP

3.1.

Przedmiotem niniejszego rozdziału są uzyskane wyniki (zob. ramka 3.1). W tym roku Trybunał podjął decyzję o skoncentrowaniu się na długoterminowej strategii Unii Europejskiej (UE) „Europa 2020”. Rozdział podzielono na cztery części. Pierwsza z nich traktuje o monitorowaniu przez Komisję strategii „Europa 2020” i sprawozdawczości w tym zakresie, a w drugiej części zbadano, w jaki sposób strategia ta znajduje odzwierciedlenie w umowach partnerstwa i programach finansowania uzgodnionych przez Komisję i państwa członkowskie. Ostatnie dwie części rozdziału poświęcone są zagadnieniom, które Trybunał badał również w poprzednich latach. W trzeciej części przedstawiono uwagi Trybunału dotyczące rocznych sprawozdań z działalności opracowywanych przez dyrektorów generalnych Komisji. W czwartej części natomiast zwrócono uwagę na niektóre z głównych kwestii poruszonych w opublikowanych w 2014 r. sprawozdaniach specjalnych Trybunału (1) dotyczących kontroli wykonania zadań.

3.1.

Budżet opracowany w oparciu o WRF na lata 2014–2020 jest jednym z narzędzi wykorzystywanych przez UE przyczyniających się do osiągania celów strategii „Europa 2020”. Rządy krajowe odgrywają jednakże kluczową rolę w realizacji celów strategii UE. Sam budżet UE stanowi jedynie ok. 2 % ogółu wydatków publicznych w UE i 1 % dochodu narodowego brutto UE. W związku z tym skumulowane budżety i działania krajowe są kluczowym czynnikiem niezbędnym do osiągnięcia celów strategii UE.

Komisja zobowiązała się do składania sprawozdań na temat tego, jak budżet UE przyczynia się do osiągania celów strategii „Europa 2020”. Jest to jednak duże wyzwanie, zwłaszcza jeżeli chodzi o wyodrębnienie wpływu budżetu UE z wpływu budżetów krajowych i czynników zewnętrznych. Wymaga to zestawu informacji i dowodów pochodzących z obserwacji, modelowania i oceny.

Ponadto cele programów finansowania i sposoby wprowadzania w życie nowych WRF zostały opracowane przez współustawodawcę. Programy te są realizowane głównie przez państwa członkowskie w ramach zarządzania dzielonego.

Ramka 3.1 –   Wyniki uzyskane w UE

W UE wyniki ocenia się przez pryzmat zasad należytego zarządzania finansami (oszczędność, wydajność i skuteczność) (2), uwzględniając przy tym:

a)

nakłady – finansowe, ludzkie, materiałowe, organizacyjne oraz środki legislacyjne, które są niezbędne do realizacji programu;

b)

produkty – uzyskane w wyniku programu towary i usługi;

c)

rezultaty – bezpośredni wpływ programu na jego adresatów i odbiorców;

d)

oddziaływanie – długoterminowe zmiany społeczne, które przynajmniej częściowo nastąpiły na skutek działań podjętych przez UE.

 

3.2.

W ubiegłym roku sprawozdanie roczne obejmowało osobną część poświęconą przeglądowi działań następczych podjętych przez Komisję na podstawie próby zaleceń zawartych w sprawozdaniach specjalnych (3). W tym roku zrezygnowano z zamieszczenia podobnej części w niniejszym rozdziale. Zamiast tego Trybunał opublikuje osobne sprawozdanie specjalne poświęcone temu, jakie działania następcze podejmowane są w wyniku zaleceń sformułowanych w sprawozdaniach specjalnych.

 

CZĘŚĆ 1 – STRATEGIA „EUROPA 2020”: MONITOROWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ KOMISJI W TYM ZAKRESIE

3.3.

Strategia „Europa 2020” to 10-letnia strategia UE na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Zapoczątkowano ją w 2010 r. w celu stworzenia warunków dla inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Strategia ta zastąpiła strategię lizbońską, która obowiązywała w latach 2000–2010. Strategia „Europa 2020” obejmuje pięć tzw. celów nadrzędnych, które UE ma spełnić jako całość do końca okresu obowiązywania strategii.

 

3.4.

Odpowiedzialność za realizację strategii „Europa 2020” jest dzielona między UE i 28 państw członkowskich. Pięć celów nadrzędnych jest powiązanych z celem krajowym w każdym z państw członkowskich, który odzwierciedla odmienne uwarunkowania każdego z tych państw.

 

3.5.

Choć strategia ta ma kluczowe znaczenie dla wielu działań podejmowanych w ramach UE, jej cele nie pokrywają się całkowicie z celami unijnymi. UE ustanowiła szereg celów dodatkowych, poza tymi określonymi w strategii „Europa 2020”, takich jak cele związane z działaniami prowadzonymi poza granicami geograficznymi Unii. W 2014 r. znaczna część budżetu UE wiązała się ze strategią „Europa 2020”. Ponieważ strategia ta odnosi się zarówno do poszczególnych państw członkowskich, jak i do całej UE, znaczna część odpowiedzialności za osiągnięcie jej celów spoczywa jednak na państwach członkowskich, które muszą finansować ją ze środków spoza budżetu UE.

3.5.

Cele Unii Europejskiej są określone w traktatach i muszą być realizowane i przestrzegane (np. wspólna polityka rolna). W tym kontekście budżet UE przeznacza się na różnego rodzaju działania i w miarę możliwości dostosowuje się go do zmieniających się głównych priorytetów UE (tj. strategia lizbońska, strategia „Europa 2020”). Przyjmując nowe WRF, szefowie państw i rządów postanowili, że należy wykorzystać wszystkie unijne polityki, instrumenty i akty prawne oraz instrumenty finansowe, aby osiągnąć cele strategii. Dlatego też zaproponowany został budżet silnie oparty na założeniach ogólnoeuropejskich, opracowany w taki sposób, by służył realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz rozwoju.

Zgodnie z oceną Komisji, w 2014 r. około 58 % budżetu UE przeznaczono na cele strategii „Europa 2020”. Opracowano także nowe podejście w celu zagwarantowania skutecznego wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, w szczególności dzięki znacznemu dostosowaniu do priorytetów strategii „Europa 2020”, zastosowaniu warunkowości, promowaniu koncentracji zasobów i określeniu priorytetów dla ich wykorzystania oraz wprowadzeniu zachęt do osiągania lepszych wyników.

3.6.

W tej części rozdziału przedstawiono, w jaki sposób strategia „Europa 2020” powiązana jest z cyklem budżetowym UE, a także jakie są związki między tą strategią a celami niższego szczebla. Omówiono również monitorowanie wkładu z budżetu UE na rzecz strategii Europa „2020” i sprawozdawczość Komisji w tym zakresie. Trybunał nie zbadał zatem wkładów państw członkowskich na rzecz strategii ani innych obszarów odpowiedzialności Komisji, takich jak jej zadania ustawodawcze czy rola w kształtowaniu polityki lub w ramach europejskiego semestru (4). Co za tym idzie, w niniejszym rozdziale nie przeanalizowano dotychczasowych osiągnięć polityki w zakresie strategii „Europa 2020”.

 

Okres, który obejmuje strategia „Europa 2020”, nie pokrywa się z cyklem budżetowym UE

3.7.

Cykl budżetowy UE określany jest mianem wieloletnich ram finansowych (WRF) (5) i obejmuje okresy trwające każdorazowo siedem lat. W WRF określa się maksymalną kwotę, która co roku może zostać wydatkowana z budżetu UE na rzecz ogólnych obszarów polityki. W przypadku strategii „Europa 2020” odnośne okresy obowiązywania WRF obejmują lata 2007–2013 i 2014–2020. Przyznawanie środków na rzecz poszczególnych działów WRF oraz na rzecz państw członkowskich odbywa się podczas negocjacji w sprawie WRF. WRF prowadzą do licznych zmian w ramach legislacyjnych określających zasady korzystania ze środków unijnych, w tym w wymogach dotyczących monitorowania i sprawozdawczości.

 

3.8.

Okresy obowiązywania WRF nigdy nie pokrywały się z okresami realizacji strategii unijnych (lata 2000–2010 i 2010–2020). Sprawiło to, że Komisja napotykała trudności w monitorowaniu wkładu budżetu UE w realizację ogólnej strategii UE w okresie obowiązywania WRF na lata 2007–2013 i w prowadzeniu sprawozdawczości na ten temat.

3.8.

Okres WRF 2007–2013 może nie w pełni pokrywał się z okresem objętym strategią „Europa 2020”, ale nie oznacza to braku zgodności z ogólną strategią. Natomiast okres WRF 2014–2020 zawiera się w całości w okresie obecnej strategii „Europa 2020” i kończy się w tym samym dniu.

WRF na lata 2014–2020 opracowano z zamiarem skoncentrowania się na realizacji strategii „Europa 2020”.

3.9.

W swoich odpowiedziach do sprawozdania rocznego Trybunału za 2013 r. Komisja wyjaśniła, że „gdy przyjęto WRF na lata 2007–2013 i wdrożono ustalenia dotyczące monitorowania, oceny i sprawozdawczości, strategia »Europa 2020« nie była jeszcze przyjęta. W znacznej mierze wyjaśnia to, dlaczego nie udało się wydzielić wkładu każdego programu finansowego na rzecz celów określonych w tej strategii” (6).

 

3.10.

Zmiana ram monitorowania i sprawozdawczości w trakcie obowiązywania WRF nie jest zadaniem łatwym. Do tego celu konieczne byłoby nie tylko wprowadzenie zmian w obowiązujących przepisach, ale również – w przypadkach, gdy zastosowanie ma zarządzanie dzielone – każde państwo członkowskie musiałoby zmienić własne procedury. Ramy dotyczące monitorowania i sprawozdawczości, na których oparte są WRF, zostały dostosowane do strategii „Europa 2020” wraz z wprowadzeniem WRF na lata 2014–2020. Zgodnie z wnioskami z ocen strategii lizbońskiej nowe WRF zostały dostosowane do działów budżetu UE, tak aby odzwierciedlić priorytety w zakresie wzrostu gospodarczego określone w strategii „Europa 2020”.

3.10.

Komisja monitoruje, w jaki sposób budżet UE przyczynia się do realizacji ogólnych unijnych celów, a w szczególności do realizacji celów strategii „Europa 2020” i składa sprawozdania na ten temat.

3.11.

Płatności dokonywane w ramach WRF na lata 2007–2013 będą kontynuowane po 2015 r. Oznacza to, że pierwsza połowa okresu realizacji 10-letniej strategii „Europa 2020” pokrywa się z okresem obowiązywania WRF opracowanych na potrzeby innej strategii. Sprawozdawczość podsumowująca realizację europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (7) – będących głównymi funduszami na lata 2014–2020 wykorzystywanymi do realizacji strategii „Europa 2020” – rozpocznie się w 2016 r. (8), a sprawozdania strategiczne na potrzeby debaty na temat wkładu tych funduszy w realizację strategii „Europa 2020” spodziewane są w latach 2017 i 2019 (9).

 

3.12.

W tym kontekście w dwóch kolejnych sekcjach tej części rozdziału omówiono dwa zasadnicze elementy skutecznego monitorowania i sprawozdawczości w zakresie strategii „Europa 2020”: konieczność przełożenia ogólnych aspiracji politycznych na cele operacyjne budżetu UE oraz ocenę, czy Komisja była w stanie rozwiązać problemy w zakresie monitorowania i sprawozdawczości.

 

Cele priorytetowe, cele nadrzędne, inicjatywy przewodnie i cele tematyczne strategii „Europa 2020” nie spełniają funkcji celów operacyjnych

3.13.

Strategia „Europa 2020” stanowi strategię polityczną wysokiego szczebla. Jak wcześniej wskazano, cele na wysokim poziomie ogólności mogą okazać się niewystarczająco precyzyjne, by można je wykorzystać na niższych, operacyjnych poziomach (10). Należy zatem opracować cele operacyjne, w razie potrzeby uzupełnione o wskaźniki, wartości docelowe i cele pośrednie, które mogą zostać wykorzystane na potrzeby zarządzania. Owe cele operacyjne muszą być powiązane ze strategią „Europa 2020”.

3.13.

Od samego początku strategia opiera się na ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, które są kluczem dla jej powodzenia. W związku z tym cele strategii „Europa 2020” na unijnym poziomie są rozbite na cele krajowe. Strategia „Europa 2020” nie jest odgórną strategią na poziomie unijnym, lecz opiera się na zaangażowaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym.

Aspiracje polityczne leżące u podstaw strategii „Europa 2020” zostały skonkretyzowane poprzez określanie celów i wykorzystane przy tworzeniu struktury budżetu UE. Przełożono je na podstawy prawne programów finansowanych z budżetu UE.

Trzy cele priorytetowe, pięć celów nadrzędnych, siedem inicjatyw przewodnich

3.14.

Jak przedstawiono w ramce 3.2, ze strategią „Europa 2020” związanych jest szereg wartości docelowych, inicjatyw i celów ogólnych. Zarówno w niniejszej sekcji, jak i w kolejnych przeanalizowano, czy te poszczególne elementy są ze sobą spójne. Innymi słowy, oceniono, czy cele ogólne wyrażone w strategii „Europa 2020” zostały przełożone na elementy operacyjne, umożliwiające zarządzającym monitorowanie wkładu budżetu UE w realizację strategii i prowadzenie sprawozdawczości w tym zakresie.

3.14.

Zob. odpowiedź Komisji na pkt 3.1.

Ramka 3.2 –   Cele priorytetowe strategii „Europa 2020” – inteligentny, zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (pkt 3.15)

Cele nadrzędne strategii „Europa 2020” (pkt 3.16 i 3.17)

1.

Zatrudnienie: 75 % osób w wieku 20–64 lata ma znaleźć zatrudnienie.

2.

Badania i rozwój: 3 % produktu krajowego brutto UE (PKB) ma być inwestowane w badania i rozwój.

3.

Zmiany klimatu i zrównoważone wykorzystanie energii: redukcja emisji gazów cieplarnianych o 20 % (lub nawet o 30 % w sprzyjających warunkach) w stosunku do poziomów z 1990 r.; 20 % energii ma pochodzić ze źródeł odnawialnych; zwiększenie o 20 % efektywności energetycznej.

4.

Edukacja: ograniczenie liczby uczniów przedwcześnie kończących edukację do poziomu poniżej 10 %; co najmniej 40 % osób w wieku 30–34 lata powinno mieć wykształcenie wyższe.

5.

Walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym: zmniejszenie o co najmniej 20 mln liczby osób żyjących w ubóstwie i dotkniętych wykluczeniem społecznym lub mogących się znaleźć w takiej sytuacji.