ISSN 1977-1002

doi:10.3000/19771002.C_2012.277.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 277

European flag  

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 55
13 września 2012


Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

 

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

 

REZOLUCJE

 

Komitet Regionów

 

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

2012/C 277/01

Rezolucja Priorytety Komitetu Regionów na rok 2013 w kontekście programu prac Komisji Europejskiej

1

 

OPINIE

 

Komitet Regionów

 

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

2012/C 277/02

Opinia Komitetu Regionów Globalne podejście do kwestii migracji i mobilności

6

2012/C 277/03

Opinia Komitetu Regionów Zwiększenie solidarności wewnątrz UE w dziedzinie azylu

12

2012/C 277/04

Opinia Komitetu Regionów Miasta przyszłości: miasta zrównoważone pod względem ekologicznym i społecznym

18

 

III   Akty przygotowawcze

 

KOMITET REGIONÓW

 

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

2012/C 277/05

Opinia Komitetu Regionów Instrumenty finansowe UE w dziedzinie spraw wewnętrznych

23

2012/C 277/06

Opinia Komitetu Regionów Instrumenty finansowe UE w dziedzinie sprawiedliwości i obywatelstwa

43

2012/C 277/07

Opinia Komitetu Regionów Mechanizm monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych

51

2012/C 277/08

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

61

2012/C 277/09

Opinia Komitetu Regionów Udzielanie koncesji

74

2012/C 277/10

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej

96

2012/C 277/11

Opinia Komitetu Regionów Pakiet dotyczący portów lotniczych

110

2012/C 277/12

Opinia Komitetu Regionów Instrument Łącząc Europę

125

2012/C 277/13

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej i uchylającego decyzję nr 1364/2006/WE

137

2012/C 277/14

Opinia Komitetu Regionów  Horyzont 2020 – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji

143

2012/C 277/15

Opinia Komitetu Regionów Kreatywna Europa

156

2012/C 277/16

Opinia Komitetu Regionów Unijny mechanizm ochrony ludności

164

2012/C 277/17

Opinia Komitetu Regionów Pakiet Odpowiedzialne przedsiębiorstwa

171

PL

 


I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Komitet Regionów

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/1


Rezolucja „Priorytety Komitetu Regionów na rok 2013 w kontekście programu prac Komisji Europejskiej”

2012/C 277/01

KOMITET REGIONÓW

Uwzględniając komunikat Komisji w sprawie programu prac Komisji na rok 2012 „Odnowa Europy” (1),

Uwzględniając swoją rezolucję z 15 grudnia 2011 r.„Priorytety Komitetu Regionów na rok 2012 na podstawie programu działalności legislacyjnej i prac Komisji Europejskiej” (2),

Uwzględniając swoją rezolucję z 16 lutego 2012 r., stanowiącą wkład Komitetu w wiosenny szczyt Rady Europejskiej, w sprawie projektu traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (3),

Uwzględniając istniejący protokół o współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów, podpisany 16 lutego 2012 r.,

Mając na uwadze, że Komitet Regionów chciałby przedstawić swoje stanowisko odnośnie do programu prac Komisji na 2013 r.,

Przyszłość Unii

1.

Wyraża przekonanie, że w obliczu ogromnych wyzwań związanych z trwającym kryzysem finansowym, gospodarczym, społecznym i politycznym pilnie potrzebny jest ambitny program prac Komisji Europejskiej na 2013 r., który wspierałby zrównoważony rozwój, tworzenie miejsc pracy i działania na rzecz podniesienia jakości życia w Europie oraz przyczyniłby się do przywrócenia obywatelom zaufania do procesu integracji europejskiej.

2.

Jest zdania, że odnowa musi opierać się na dwóch jednakowo istotnych filarach reform strukturalnych, a mianowicie przywróceniu wzrostu gospodarczego i zagwarantowaniu dyscypliny budżetowej.

3.

Popiera głębszą integrację gospodarczą i lepsze dostosowanie priorytetów politycznych, dochodów i wydatków pomiędzy wszystkimi szczeblami sprawowania rządów, przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii i kompetencji rządów krajowych, regionalnych i lokalnych. Mając na względzie zasadę pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów, odrzuca wszelkie jawne bądź ukryte koncepcje ponownej nacjonalizacji lub centralizacji strategii politycznych.

4.

Wzywa Komisję Europejską, aby nie godziła się na próby wykorzystania porozumień międzyrządowych do obejścia demokratycznych procedur Unii uzgodnionych w traktatach, nie podając w wątpliwość wzmocnionej współpracy przewidzianej w traktacie lizbońskim.

5.

Przywołuje ponownie stanowisko Komitetu (4), że wczesne przyjęcie kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 już pod koniec 2012 r. jest ważnym sygnałem zdolności UE do reagowania na światowe wyzwania za pomocą własnej strategii na rzecz wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności. Jest to również warunek niezbędny do zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania polityki spójności.

6.

Ponownie stwierdza, że budżet UE jest budżetem inwestycyjnym, że należy odrzucić propozycje cięć finansowych w programach stanowiących część programu UE na rzecz wzrostu gospodarczego oraz że konieczne jest stworzenie nowych zasobów własnych, głównie z myślą o zastąpieniu nimi składek krajowych do budżetu UE.

7.

Przypomina determinację władz lokalnych i regionalnych, by włączyć się do uproszczenia funduszy UE oraz przeglądu rozporządzenia finansowego w celu ograniczenia biurokracji, zwiększenia efektu dźwigni funduszy publicznych na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, a także zapewnienia podatnikom w UE przejrzystości i rozliczalności finansowej.

8.

Uważa, że Komisja Europejska powinna przedstawić analizę oddziaływania traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej na władze lokalne i regionalne i w szczególności na kwestię zachowania autonomii fiskalnej na poziomie lokalnym i regionalnym.

9.

Wspiera wysiłki na rzecz zapewnienia dyscypliny budżetowej, w szczególności z myślą o zaradzeniu wysokiemu poziomowi długu publicznego, który poważnie zagraża solidarności międzypokoleniowej. Odpowiedni potencjał władz lokalnych i regionalnych może zapewnić jednocześnie wzrost poprzez racjonalne inwestycje, na przykład na drodze realizacji projektów współfinansowanych z funduszy europejskich i zamówień publicznych.

10.

Ponownie apeluje do Komisji, by we wszystkich swych wnioskach uwzględniła art. 9 TFUE w sprawie działań na rzecz wysokiego poziomu zatrudnienia, zapewniania odpowiedniej ochrony socjalnej i zwalczania wyłączenia społecznego. Dlatego też wzywa Komisję do przedstawienia wyważonych zaleceń w sprawie europejskiego semestru oraz do uwzględnienia tych zobowiązań traktatowych we wszystkich przepisach dotyczących kryzysu finansowego i gospodarczego.

11.

Wzywa Komisję do podjęcia współpracy z Komitetem Regionów przy opracowywaniu europejskiego aktu o procedurach administracyjnych.

Strategia „Europa 2020” i europejski semestr

12.

Podkreśla, że europejski semestr powinien wprawdzie przyczynić się do wzrostu gospodarczego, dyscypliny fiskalnej i zmian strukturalnych, lecz Komisja i państwa członkowskie muszą również przewidywać i dokładnie monitorować wpływ przedsiębranych środków na autonomię władz lokalnych i regionalnych.

13.

Zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje nowy Pakt na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia zgodnie z decyzją Rady Europejskiej z czerwca 2012 r. i popiera jej wezwanie do „mobilizowania w tym celu, na każdym szczeblu zarządzania w Unii Europejskiej, wszystkich środków działania, narzędzi i polityk”, by osiągnąć cele strategii „Europa 2020” (5).

14.

Popiera wysiłki Komisji Europejskiej na rzecz udoskonalenia sposobów sprawowania rządów, a zwłaszcza zasady partnerstwa w zakresie opracowywania, wdrażania i oceny krajowych programów reform. Niemniej wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia oceny tych aspektów we wszystkich zaleceniach dla poszczególnych krajów.

15.

Przypomina o potrzebie uwzględnienia w krajowych programach reform struktur ukierunkowanych na wyniki, takich jak pakty terytorialne (6). Ponadto należy uznać i wspierać inicjatywy promujące konkurencyjność i innowacje na poziomie lokalnym i regionalnym, takie jak Europejski Region Przedsiębiorczości.

16.

Oczekuje nasilenia współpracy z Komisją Europejską w całym cyklu politycznym strategii „Europa 2020” oraz wnioskuje o udział w przygotowywaniu rocznej analizy wzrostu gospodarczego.

17.

Sugeruje, by Komisja dostarczała regularnych informacji na temat stanu wdrażania inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”, a zwłaszcza stopnia zaangażowania w te działania samorządów terytorialnych.

18.

Wzywa Komisję, by w ramach śródokresowej oceny strategii przedstawiła w 2013 r. plany dotyczące ściślejszego włączenia władz lokalnych i regionalnych w te procesy.

19.

Domaga się, by jakiekolwiek przekierowanie niewykorzystanych funduszy strukturalnych do nowego programu wzrostu gospodarczego miało miejsce z poszanowaniem zasad pomocniczości i odbywało się przy udziale władz lokalnych i regionalnych.

20.

Zachęca Komisję, by dalej zajmowała się najważniejszymi wyzwaniami, takimi jak bezrobocie młodzieży oraz zatrudnianie osób powyżej 55 roku życia i osób z najsłabszych społecznie grup, a jednocześnie brała pod uwagę kluczową rolę samorządów terytorialnych. W szczególności zwraca się do Komisji o przedłożenie projektu zalecenia Rady w sprawie gwarancji dla młodzieży. Apeluje o uwzględnienie w krajowych planach na rzecz zatrudnienia konkretnego wymiaru lokalnego i regionalnego.

21.

Zwraca się do Komisji o zadbanie, by w przyszłym zaleceniu w sprawie ubóstwa dzieci i ich dobrostanu uwzględniono propozycje przedstawione w opinii KR u w sprawie ubóstwa dzieci z lutego 2012 r. (CdR 333/2011), dotyczące zwłaszcza szeroko zakrojonej strategii walki z ubóstwem dzieci i wykluczeniem społecznym (obejmującej poziom krajowy, regionalny i lokalny), a także stworzenia systemu monitoringu opartego na miarodajnych wskaźnikach, który zostałby połączony z mechanizmem sprawozdawczości funkcjonującym obecnie w ramach Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka. KR jest przekonany, że w 2013 r. należy przeprowadzić ocenę wpływu kryzysu na ubóstwo dzieci w oparciu o odpowiednie sprawozdania państw członkowskich sporządzane w ramach krajowych programów reform i strategii „Europa 2020”.

Budżet UE

22.

Przypomina, że w czasach kryzysu i oszczędności budżet UE powinien stymulować w jak największym stopniu współfinansowanie ze źródeł publicznych i prywatnych na wszystkich szczeblach sprawowania władzy (7). Ubolewa nad brakiem danych statystycznych pozwalających na rzetelną ocenę efektu dźwigni i efektu mnożnikowego.

23.

Popiera zamiar Komisji przedstawienia sprawozdania w sprawie jakości wydatków publicznych (8). Obliczając deficyt budżetowy, zdaniem Komitetu należy oddzielić wydatki bieżące oraz inwestycje, tak aby inwestycje z długookresowymi korzyściami netto nie zostały zaliczone do wydatków.

24.

Podkreśla możliwość poszukiwania synergii zwłaszcza między budżetem UE, budżetem krajowymi i budżetami szczebla niższego niż krajowy, pod warunkiem zapewnienia właściwych i skutecznych mechanizmów koordynacji, takich jak interoperacyjność między organami publicznymi zajmującymi się kwestiami budżetowymi, harmonizacja zasad księgowości i cyklów budżetowych odnośnie do finansów publicznych oraz porównywalność struktur budżetowych. Wzywa Komisję do przygotowania zielonej księgi w celu rozważenia możliwości konkretnych działań w tej dziedzinie.

Jednolity rynek, MŚP i przemysł

25.

Wzywa Komisję do uwzględnienia w programie prac na 2013 r. Aktu o jednolitym rynku III, który powinien obejmować wszystkie pozostałe inicjatywy polityczne Aktu o jednolitym rynku, które nie doczekały się dotychczas realizacji, a także zapewniać równowagę między filarem gospodarczym, społecznym i związanym ze sprawowaniem rządów odnośnie do czterech podstawowych swobód.

26.

Wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na dalszą poprawę transgranicznej mobilności siły roboczej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu praw pracowniczych. Apeluje o usprawnienie systemu uznawania kwalifikacji w celu wspierania mobilności specjalistów.

27.

Zachęca Komisję Europejską do wycofania swego wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wykonywania prawa do podejmowania działań zbiorowych w kontekście swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, który uruchomił mechanizm wczesnego ostrzegania dotyczący zasady pomocniczości w 12 parlamentach krajowych.

28.

Podkreśla istotną rolę MŚP w odbudowie gospodarki i tworzeniu miejsc pracy na szczeblu lokalnym i regionalnym. Rolę tę można wzmocnić poprzez udział MŚP, uczelni wyższych oraz samorządów terytorialnych w unijnych programach finansowania badań naukowych i innowacji.

29.

Apeluje do Komisji o ułatwienie MŚP dostępu do finansowania i zamówień publicznych, jak też o dalsze zmniejszenie obciążeń biurokratycznych.

30.

Oczekuje, iż Komisja włączy Komitet w przegląd inicjatywy przewodniej dotyczącej polityki przemysłowej.

31.

Popiera postulat Parlamentu Europejskiego, by na podstawie art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do stycznia 2013 r. Komisja przedłożyła wniosek dotyczący dyrektywy w celu zapewnienia wszystkim konsumentom legalnie zamieszkującym w UE dostępu do podstawowych usług płatniczych.

32.

Ponawia swój apel o europejski program na rzecz budownictwa socjalnego, w którym wyjaśniono by reguły konkurencji odnoszące się do mieszkalnictwa socjalnego oraz stworzono by władzom lokalnym i regionalnym możliwości w zakresie zapewnienia godziwych i przystępnych cenowo mieszkań socjalnych, promowania zróżnicowania grup społecznych i zwalczania dyskryminacji.

33.

Wzywa Komisję, by z uwagi na wycofanie pierwszego projektu rozporządzenia w sprawie statutu europejskich towarzystw ubezpieczeń wzajemnych jak najszybciej przedstawiła jego nową, zmienioną wersję.

Energia

34.

Wzywa do podjęcia w 2013 r. dalszych działań w związki z planem działania w dziedzinie energii na rok 2050, tak aby zapewnić, iż władze lokalne i regionalne będą w stanie wnieść wkład w promowanie zdecentralizowanych i zrównoważonych systemów energetycznych oraz infrastruktury energetycznej, jak np. inteligentnych zintegrowanych sieci, co stanowi kluczowy element efektywnego użytkowania zasobów i zielonej gospodarki. Dlatego też wzywa Komisję do utworzenia szeroko zakrojonych ram inwestycyjnych w perspektywie do 2030 r., aby zapewnić wymaganą pewność zarówno podmiotom rynkowym, jak i samorządom terytorialnym.

35.

Wzywa Komisję do zbadania opcji dodatkowego, zarządzanego decentralistycznie instrumentu finansowego w celu stymulowania wdrażania przez władze lokalne i regionalne, a szczególnie partnerów Porozumienia Burmistrzów, planów działań na rzecz zrównoważonej energii. Popiera również sprawniejsze powiązanie wsparcia finansowego na rzecz efektywności energetycznej i energooszczędności w przyszłych programach finansowych UE (9).

36.

Zwraca się do Komisji Europejskiej o podjęcie kroków w celu rozwiązania problemów z połączeniami między państwami członkowskimi i pomiędzy regionami w państwach członkowskich, a także o propagowanie środków ułatwiających rozpowszechnienie mikroprodukcji energii i jej włączenia do systemu dystrybucyjnego.

37.

Wzywa do udostępnienia pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego dla inwestycji w dziedzinie efektywności energetycznej i energii ze źródeł odnawialnych dla małych i średnich firm oraz władz lokalnych i regionalnych.

Polityka regionalna

38.

Nalega, by planowo na początku 2013 r. przyjęto pakiet legislacyjny dotyczący polityki spójności na lata 2014-2020, tak aby umożliwić samorządom terytorialnym rozpoczęcie programów funduszy strukturalnych 1 stycznia 2014 r.

39.

Wzywa EUROSTAT i krajowe urzędy statystyczne do zaspokojenia potrzeby bardziej terminowego dostarczania porównywalnych danych dotyczących PKB wytwarzanego w regionach.

40.

Przypomina o potrzebie spójniejszego i bardziej rygorystycznego uwzględnienia wymiaru terytorialnego polityk UE. Sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę te elementy w przyszłych ocenach skutków oraz regularnie zdawała z nich sprawozdanie (10).

41.

Zachęca Komisję Europejską do rozszerzenia na szczebel lokalny i regionalny systemu tymczasowego delegowania urzędników UE (zamiast skupiania się jedynie na szczeblu krajowym), aby zwiększyć wiedzę w instytucjach europejskich na temat praktycznego wdrażania prawodawstwa i projektów UE na szczeblu lokalnym i regionalnym.

Transport

42.

Oczekuje wniosku dotyczącego przyszłej polityki portowej w UE. Apeluje o poddanie wniosku ocenie oddziaływania terytorialnego i wyraża gotowość uczestniczenia w tym procesie.

43.

Wskazuje na wagę zrównoważonej mobilności miejskiej i opowiada się za promocją elektronicznych i inteligentnych biletów we wszystkich rodzajach transportu, w tym w autobusach, pociągach, promach, w ramach wspólnego korzystania z samochodów i rowerów i w przypadku opłat za wjazd. Powinno to sprzyjać poprawie interoperacyjności między systemami oraz częstszemu korzystaniu z transportu publicznego.

Środowisko naturalne

44.

Dochodzi do wniosku, że spowolnienie w zakresie poprawy jakości powietrza jest w znacznej mierze konsekwencją zbyt mało ambitnej polityki UE dotyczącej źródeł zanieczyszczeń oraz niedostatecznej ilości środków krajowych. Na władzach lokalnych i regionalnych spoczywa wiele obciążeń oraz odpowiedzialność w zakresie rozwiązywania tych problemów (11). W zbliżającym się przeglądzie przepisów unijnych dotyczących jakości powietrza oczekuje propozycji, jak poradzić sobie z tymi wyzwaniami.

45.

Ma nadzieję, że w przeglądzie tym zostaną dostosowane założenia i harmonogram polityki emisji UE (ukierunkowanej na źródła) i polityki imisji, a zwłaszcza wzmocniona zostanie dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji w celu ograniczenia stężenia tła. Należy zaostrzyć normy emisji NO2 i NOx i emisji cząstek dla pojazdów oraz podjąć kwestię emisji z transportu morskiego, ruchu lotniczego i rolnictwa, a jednocześnie uprościć wskaźniki i kryteria pomiaru. Komitet wzywa też do zintegrowania polityki jakości powietrza z innymi kierunkami polityki, a zwłaszcza z polityką w dziedzinie transportu, mieszkalnictwa, energii, klimatu i polityką przemysłową.

46.

Apeluje, by w strategii UE na rzecz adaptacji do zmiany klimatu uwzględnić rozdział dotyczący konkretnych działań na poziomie regionalnym i gminnym, a także wytyczne i wsparcie dla decydentów szczebla lokalnego i regionalnego. Należy też rozważyć powołanie grupy roboczej ds. strategii adaptacyjnych w najsłabiej rozwiniętych regionach europejskich, w której znaleźliby się przedstawiciele KR-u, DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu, EOG, Wspólnego Centrum Badawczego oraz lokalnych i regionalnych sieci i stowarzyszeń.

Rolnictwo i polityka morska

47.

Podkreśla potrzebę opracowania komunikatu w sprawie systemu jakości UE dla produktów lokalnych, mając na uwadze, iż lokalne systemy żywnościowe wspierają gospodarkę lokalną i regionalną dzięki tworzeniu miejsc pracy w rolnictwie i w sektorze produkcji żywności.

48.

Uważa, że stosowna byłaby większa elastyczność Komisji, jeżeli chodzi o starania na rzecz przezwyciężenia obecnego impasu między Parlamentem Europejskim a Radą odnośnie do podstawy prawnej wieloletnich planów dla sektora rybołówstwa. Pragnie, by w ramach pakietu wniosków dotyczących reformy wspólnej polityki rybołówstwa zwiększona została liczba środków na rzecz większej decentralizacji polityki rybołówstwa i środków wykonawczych adekwatnych do potrzeb regionów przybrzeżnych i regionów położonych wokół wód śródlądowych oraz stojących przed nimi wyzwań.

49.

Popiera rozwój podejścia opartego na „strategii na rzecz basenu morskiego” jako instrumentu zintegrowanej polityki morskiej, lecz uważa, że strategie te – jak strategia dla obszaru Atlantyku, która zostanie przyjęta w 2013 r. – muszą lepiej uwzględniać wymiar terytorialny i wnioski płynące z zastosowania podejścia opartego na strategii makroregionalnej.

Obywatelstwo UE

50.

Apeluje o uwzględnienie wymiaru lokalnego i regionalnego w inicjatywach mających na celu rozwijanie i wzmacnianie praw obywatelskich oraz w wysiłkach zmierzających do przywrócenia zaufania obywateli do Unii i jej instytucji. Wskazuje na konieczność zaangażowania dzieci i młodych ludzi, zważywszy na ich zdolność do korzystania z praw i obowiązków obywatelskich. Wzywa Komisję do skoncentrowania zaplanowanych w ramach Europejskiego Roku Obywateli 2013 działań w tym aspekcie i wyraża chęć do wniesienia wkładu w ten proces.

51.

Zobowiązuje się do dalszych działań we współpracy z pozostałymi instytucjami UE w związku z udaną europejską inicjatywą obywatelską.

„Większa Europa” i Europa na świecie

52.

Wnosi o ułatwienie dostępu podmiotów lokalnych i regionalnych w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa do specjalnych funduszy UE dla tego obszaru oraz popiera otwarcie istniejących programów, w tym EUWT, dla partnerów w krajach sąsiadujących z UE.

53.

Potwierdza swój zamiar kontynuowania pozytywnej współpracy z Komisją Europejską w ramach Instrumentu na rzecz administracji lokalnej, aby zwiększyć potencjał lokalny oraz promować wiedzę o UE i jej procedurach w krajach kandydujących i potencjalnych krajach kandydujących. Zachęca Komisję do rozważenia możliwości rozszerzenia Instrumentu na władze lokalne w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa.

54.

Ma nadzieję, że jego zalecenia zostaną odpowiednio uwzględnione w procesie przygotowywania programu prac Komisji na 2013 r. i zobowiązuje swoją przewodniczącą do przedłożenia niniejszej rezolucji przewodniczącym Komisji Europejskiej, Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego oraz cypryjskiej prezydencji w Radzie UE oraz przyszłym prezydencjom: irlandzkiej i litewskiej.

Bruksela, 19 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  COM(2011) 777 final

(2)  CdR 361/2011 fin.

(3)  CdR 42/2012 fin.

(4)  CdR 318/2010, współsprawozdawcy: Mercedes Bresso i Ramón Luis Valcárcel Siso.

(5)  Konkluzje Rady Europejskiej z 28–29 czerwca 2012, s. 7.

(6)  CdR 72/2011, sprawozdawca: Markku Markkula.

(7)  CdR 318/2010, współsprawozdawcy: Mercedes Bresso i Ramón Luis Valcárcel Siso.

(8)  Zob. COM (2012) 299, punkt 2.1.

(9)  CdR 85/2012, sprawozdawca: Brian Meaney.

(10)  CdR 273/2011, sprawozdawca: Luc Van den Brande.

(11)  CdR 329/2011, sprawozdawca: Cor Lamers.


OPINIE

Komitet Regionów

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/6


Opinia Komitetu Regionów „Globalne podejście do kwestii migracji i mobilności”

2012/C 277/02

KOMITET REGIONÓW

Podkreśla, że poszanowanie praw człowieka migrantów i solidarność wobec krajów, z których pochodzi większość przypływów migracyjnych, powinny nadawać ton wszystkim etapom polityki migracyjnej UE, również w kontaktach z państwami trzecimi, przy pełnym poszanowaniu zasad zapisanych w art. 21 ust. 1 Traktatu UE.

Podkreśla konieczność dokładnego przeanalizowania wszystkich przyczyn migracji, w tym zmiany klimatu, tak by określić odpowiednie ramy prawne dla tych, którzy uchodzą ze swego kraju pochodzenia z powodu klęsk żywiołowych lub warunków klimatycznych zagrażających ich przetrwaniu lub integralności cielesnej.

Uważa, że globalne podejście do kwestii migracji należy wdrażać poprzez wielopoziomowe sprawowanie rządów i zadbać o to, by przepływy migracyjne kontrolowano na jak najwłaściwszym szczeblu, stosownie do okoliczności i zgodnie z zasadą pomocniczości – w celu zagwarantowania optymalnych warunków życia obywatelom zarówno w krajach pochodzenia, jak i w krajach docelowych.

Zwraca się zwłaszcza o pełne uwzględnienie władz lokalnych i regionalnych w realizacji globalnego podejścia, promując zarówno już istniejące projekty współpracy zdecentralizowanej, jak i wcześniej prowadzony dialog typu ARLEM czy CORLEAP.

Sprawozdawca

Nichi VENDOLA (IT/PSE), przewodniczący regionu Puglia

Dokument źródłowy

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Globalne podejście do kwestii migracji i mobilności”

COM(2011) 743 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.

Podkreśla znaczenie globalnego podejścia jako punktu odniesienia dla działań UE w zakresie sprawowania rządów na świecie w zakresie migracji i mobilności oraz jako instrumentu, który oferuje całościową wizję polityki migracyjnej, zmierzając do zharmonizowania działań UE w dziedzinie stosunków zewnętrznych i polityki na rzecz rozwoju z polityką imigracyjną.

2.

Pozytywnie ocenia inicjatywę Komisji Europejskiej, polegającą na przedstawieniu zaktualizowanej wersji globalnego podejścia, bardziej złożonej i ukierunkowanej na migrantów oraz na poszanowanie praw człowieka w krajach pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia.

3.

Podkreśla ponownie prawo człowieka do opuszczenia dowolnego kraju, w tym własnego i do powrotu do niego (1), jako podstawę prawną wszelkich dyskusji na temat migracji oraz potrzebę wspierania migracji z wyboru niezależnie od jej przyczyn i specyficznych wymogów kraju docelowego (2).

4.

Podkreśla, że poszanowanie praw człowieka migrantów i solidarność wobec krajów, z których pochodzi większość przypływów migracyjnych, powinny nadawać ton wszystkim etapom polityki migracyjnej UE, również w kontaktach z państwami trzecimi, przy pełnym poszanowaniu zasad zapisanych w art. 21 ust. 1 Traktatu UE.

5.

Uważa, że określając możliwości wjazdu obywateli państw trzecich, a także opracowując politykę przyjmowania i integracji migrantów, należy zagwarantować skuteczną ochronę praw człowieka.

6.

Podkreśla, że umowy o readmisji i umowy o ułatwieniach wizowych zawarte zarówno na szczeblu UE, jak i poszczególnych państw członkowskich, a także wszystkie działania na rzecz zapobiegania nielegalnej imigracji powinny być faktycznie zgodne z prawami człowieka, a zwłaszcza z postanowieniami Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, o co nieustannie zabiega Europejski Trybunał Praw Człowieka.

7.

Podkreśla, że wymóg ograniczenia przepływów migracyjnych nie powinien być nigdy istotniejszy od prawa wszystkich osób do ubiegania się o ochronę międzynarodową w UE, która powinna pozostać miejscem schronienia dla osób uchodzących przed prześladowaniami lub wymagających ochrony.

8.

Stwierdza, że kryzys gospodarczy dotykający większości krajów Unii Europejskiej może doprowadzić do tego, że polityka kontroli granic realizowana będzie bez poszanowania praw człowieka w odniesieniu do migrantów.

9.

Podkreśla konieczność dokładnego przeanalizowania wszystkich przyczyn migracji, w tym zmiany klimatu (3), tak by określić odpowiednie ramy prawne dla tych, którzy uchodzą ze swego kraju pochodzenia z powodu klęsk żywiołowych lub warunków klimatycznych zagrażających ich przetrwaniu lub integralności cielesnej (4).

10.

Wzywa Komisję Europejską do publikacji dokumentu roboczego w sprawie migracji i zmiany klimatu, o czym mowa była w komunikacie w sprawie migracji z 4 maja 2011 r. (5)

11.

Uważa, że warunkiem skuteczności globalnego podejścia jest zacieśnienie koordynacji działań Unii Europejskiej z działaniami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz współpraca z krajami trzecimi.

12.

Podkreśla swe wcześniejsze stanowisko: „wspólna polityka imigracyjna dotyczy przede wszystkim władz lokalnych i regionalnych. Z jednej strony to zwłaszcza one zmagają się z trudnościami związanymi z nielegalną imigracją, z drugiej zaś to do nich należy zapewnienie imigrantom szeregu świadczeń w ramach procesu integracji. Dlatego należy w szerokim zakresie angażować władze lokalne i regionalne w tworzenie europejskich ram legalnej imigracji, w działania na rzecz zwalczania imigracji nielegalnej oraz we współpracę na rzecz rozwoju z krajami pochodzenia” (6).

13.

Przyjmuje z zadowoleniem znaczne postępy na drodze do tego, by przekazy pieniężne do krajów pochodzenia migrantów stały się bardziej przejrzyste, bezpieczne i mniej kosztowne oraz popiera inicjatywy promowane przez Komisję Europejską, zmierzające do przeznaczania przekazów pieniężnych migrantów na inwestycje produkcyjne.

14.

Zgadza się z tym, iż globalne podejście podkreśla rolę, jaką diaspora może odgrywać zarówno w polityce na rzecz rozwoju, jak i w regulacji przepływów migracyjnych, opowiadając się za stosowaniem środków poprzedzających wyjazd z kraju, a także rozwiązań na rzecz integracji w krajach docelowych.

Rola regionów i władz lokalnych w zastosowaniu globalnego podejścia

15.

Uważa, że globalne podejście do kwestii migracji należy wdrażać poprzez wielopoziomowe sprawowanie rządów i zadbać o to, by przepływy migracyjne kontrolowano na jak najwłaściwszym szczeblu, stosownie do okoliczności i zgodnie z zasadą pomocniczości – w celu zagwarantowania optymalnych warunków życia obywatelom zarówno w krajach pochodzenia, jak i w krajach docelowych.

16.

Jest zdania, że władze lokalne i regionalne są kluczowym podmiotem globalnego podejścia, gdyż promują i realizują politykę społeczną oraz politykę zatrudnienia, przyjmowania i integracji migrantów, jak również zarządzania kwestiami związanymi z nielegalną migracją, oraz inicjują ożywiony dialog i różnorodne formy współpracy z krajami pochodzenia i tranzytu ruchów migracyjnych (7).

17.

Stwierdza, że władze lokalne i regionalne już teraz propagują inicjatywy mające na celu dialog ze swymi odpowiednikami w państwach trzecich – wiele z nich to kraje pochodzenia lub tranzytu przepływów migracyjnych, w których realizowane są projekty współpracy zdecentralizowanej.

18.

Ma nadzieję, że ARLEM (Eurośródziemnomorskie Zgromadzenie Samorządów Lokalnych i Regionalnych) oraz CORLEAP (Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych Partnerstwa Wschodniego) zostaną uznane za najbardziej odpowiednie forum dialogu na temat polityki imigracyjnej i polityki na rzecz rozwoju z władzami regionalnymi basenu Morza Śródziemnego oraz Europy Wschodniej.

19.

Uważa, że trzeba dążyć do jak największej spójności między inicjatywami dwustronnymi państw członkowskich a prowadzonymi już rozmowami na szczeblu regionalnym i dwustronnym, uznawanymi za instrument polityki zagranicznej UE w dziedzinie imigracji, i że taką spójność gwarantuje również pełne uznanie inicjatyw na rzecz dialogu, popularyzowanych przez władze lokalne i regionalne.

20.

Zachęca instytucje do uznania władz lokalnych i regionalnych za kluczowe podmioty odpowiedzialne za realizację globalnego podejścia, zgodnie ze swoimi kompetencjami w kontekście krajowym, za pomocą instrumentów, przy pomocy których korzystają ze wsparcia finansowego UE, również bez udziału władz centralnych oraz z poszanowaniem różnic między poszczególnymi państwami członkowskimi.

21.

Apeluje do Komisji o propagowanie innowacyjnych projektów mających na celu ułatwienie powiązania popytu i podaży pracy za pośrednictwem władz lokalnych i regionalnych, zważywszy na ich kompetencje w tym zakresie w wielu państwach członkowskich, tak by wypracować skuteczne narzędzie służące rozwiązaniu problemu braku umiejętności w niektórych segmentach rynku pracy.

22.

Ma nadzieję, że władze lokalne i regionalne wezmą również udział w aktualizacji portalu UE na temat imigracji, dzięki czemu może on zostać wzbogacony o istotne dla migrantów informacje dotyczące docelowego regionu, miasta i gminy.

Związek między polityką imigracyjną a polityką współpracy na rzecz rozwoju

23.

Uważa, że największe znaczenie ma dbałość o ciągłą spójność między unijną polityką migracyjną i polityką na rzecz rozwoju a zewnętrzną polityką imigracyjną i azylową. Zwłaszcza działania UE i państw członkowskich w państwach trzecich powinny niezmiennie opierać się przede wszystkim na zasadach solidarności i wspólnego rozwoju oraz być podejmowane z myślą o zwalczaniu przyczyn leżących u podstaw migracji i ubóstwa, ze szczególną dbałością o wykorzystanie zasobów wewnętrznych w tych krajach, a także o wsparcie rozwoju instytucjonalnego, poprawę zarządzania i wsparcie zasad państwa prawnego, które mają kluczowe znaczenie dla sprzyjania przemianie społecznej i gospodarczej.

24.

Apeluje do Komisji o przeprowadzenie dystrybucji środków przeznaczonych dla krajów rozwijających się zgodnie z zasadami, priorytetami i strategiami współpracy na rzecz rozwoju i z jednoczesnym uwzględnieniem zasady „więcej za więcej”.

25.

Uważa, że zasada wzajemności powinna współgrać z zasadami współpracy na rzecz rozwoju, zwłaszcza w partnerstwach na rzecz mobilności i we wspólnym programie w obszarze migracji i mobilności (8).

26.

Uważa, że realizując globalne podejście, należy zapewnić odpowiednią ochronę wszystkim grupom znajdującym się w trudnym położeniu – przede wszystkim niepełnoletnim bez opieki – zarówno w celu odpowiedniego ukierunkowania działań w państwach trzecich, jak i zaproponowania stosownych form przyjmowania i integracji społecznej migrantów w państwach członkowskich. Warto także popularyzować sprawdzone rozwiązania stosowane niejednokrotnie przez władze lokalne i regionalne w państwach członkowskich. Wzywa ponadto Komisję do skutecznego wprowadzania środków zawartych w planie działania w zakresie małoletnich bez opieki.

27.

Wzywa do opracowania podejścia faktycznie uwzględniającego problematykę płci, tak by dostrzeżona została szczególna rola kobiet w migracji i integracji społecznej całych rodzin w krajach przyjmujących.

28.

Podkreśla to, że polityka imigracyjna UE może okazać się sprzeczna z polityką współpracy na rzecz rozwoju, gdyż jest ukierunkowana na przyciągnięcie talentów z państw trzecich zgodnie z celami rozwoju demograficznego i gospodarczego wytyczonymi w strategii „Europa 2020”.

29.

Wątpi, czy zjawisko drenażu mózgów, wynikające z selektywnej polityki migracyjnej, można zwalczać za pomocą instrumentu migracji cyrkulacyjnej, gdyż nie jest w ogóle jasne, czy będzie on skuteczny i jaki wpływ w rzeczywistości przyniesie.

30.

Uważa również, że instrument migracji cyrkulacyjnej może być sprzeczny z celem integracji migrantów, w związku z czym konieczne jest opracowanie strategii integracyjnych ukierunkowanych specjalnie na tych właśnie pracowników, tak by mogli oni się skutecznie zintegrować ze społeczeństwem, chociaż okres ich pobytu w UE nie ma być długi (9).

31.

Uważa, że uznawanie, w oparciu o zharmonizowane zasady, dyplomów akademickich i kwalifikacji zawodowych ma zasadnicze znaczenie dla zapobieżenia tzw. „marnotrawstwu mózgów”, zagwarantowania rzeczywistej integracji migrantów i ich reintegracji w krajach pochodzenia w kontekście migracji cyrkulacyjnej.

32.

Apeluje do Komisji Europejskiej o promowanie środków wspierających państwa członkowskie w uproszczeniu uznawania dyplomów akademickich i kwalifikacji zawodowych oraz o wspieranie systemu polegającego na nieformalnym uznawaniu kompetencji, m.in. w celu ułatwienia przepływu pracowników z państw trzecich na europejskim rynku pracy.

33.

Ma nadzieję, że skierowany do państw trzecich apel o współpracę ukierunkowaną na powstrzymanie przepływów migracyjnych nie doprowadzi nigdy do podważenia uniwersalnego prawa człowieka do opuszczenia kraju, w tym kraju własnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy wzywa się państwa trzecie do prowadzenia kontroli emigracyjnych na podstawie przepisów krajów docelowych.

34.

Uważa, że niezbędne są większe inwestycje w projekty współpracy na rzecz rozwoju w dziedzinie kształcenia i opieki zdrowotnej przy bezpośrednim udziale struktur uniwersyteckich, które to inwestycje sprzyjałyby mobilności naukowców oraz wszystkich pracowników akademickich.

35.

Popiera petycję złożoną w Parlamencie Europejskim w sprawie przyjęcia eurośródziemnomorskiego programu Erasmus i Leonardo da Vinci, jako konkretnego instrumentu umożliwiającego dwustronną mobilność studentów z obu wybrzeży Morza Śródziemnego.

36.

Ma nadzieję, że mobilność młodych ludzi, a zwłaszcza studentów, będzie nabierać coraz realniejszego kształtu, m.in. poprzez uproszczenie procesu wydawania wiz, usprawnienie procedur biurokratycznych i przyznanie wystarczających środków finansowych.

37.

Uważa, że program „Erasmus dla wszystkich” powinien być promowany i wspierany wraz z już istniejącymi sprawdzonymi rozwiązaniami w zakresie wymiany młodzieży, takimi jak program Eurodissey propagowany przez Zgromadzenie Regionów Europy (AER).

38.

Uważa, że konieczne jest pogłębienie analizy na temat presji migracyjnej wynikającej z braku równowagi gospodarczej, tak by wypracować skuteczne instrumenty reagowania, m.in. programy gwarantujące mobilność również nisko wykwalifikowanych pracowników (nadal poszukiwanych w niektórych państwach członkowskich), których niedoboru nie rozwiązuje sam mechanizm migracji cyrkulacyjnej.

39.

Uważa, że także diaspora powinna uczestniczyć w przygotowaniach migrantów do wyjazdu z kraju. Można w tym celu wykorzystać istniejące już strony internetowe prowadzone bezpośrednio przez stowarzyszenia imigrantów, na których da się znaleźć dokładne informacje w języku zrozumiałym dla potencjalnie zainteresowanych.

40.

Docenia wykorzystanie środków poprzedzających wyjazd z kraju. Należy na nie przeznaczyć większe inwestycje, angażując organizacje pozarządowe już działające w krajach pochodzenia migrantów oraz władze lokalne i regionalne, które uczestniczą w procesie przyjmowania i integracji migrantów oraz ich rodzin.

Zwalczanie nielegalnej imigracji

41.

Docenia duże wysiłki UE na rzecz przeciwdziałania nielegalnej imigracji, a zwłaszcza przemytowi i handlowi ludźmi, a także środki skierowane przeciw pracodawcom, którzy zatrudniają osoby zamieszkujące nielegalnie w UE.

42.

Podkreśla znaczenie podejścia do zwalczania nielegalnej imigracji, w ramach którego uważa się, że migranci mogą stać się ofiarami nielegalnego handlu ludźmi i z tego względu wymagają opieki i ochrony.

43.

Zachęca Komisję Europejską do dalszego podejmowania się analizy zjawiska pracy nierejestrowanej i zwalczania go, gdyż stanowi ono poważny problem dla gospodarki całej UE, a także zachętę do przyjazdu dla nielegalnych imigrantów, którzy mogą paść ofiarą wyzysku zarówno w sektorze zatrudnienia, jak i w gałęzi operacyjnej sieci przestępczych.

44.

Podkreśla, że ogromne środki finansowe zainwestowano również w działania na rzecz zwalczania nielegalnej imigracji, wśród których wyróżniają się operacje kontroli granic organizowane przez agencję FRONTEX.

45.

Podkreśla potrzebę poszanowania praw człowieka, a zwłaszcza zasady non-refoulement na każdym etapie kontroli granic oraz związanego z nią wymogu poddania ścisłej kontroli działalności agencji FRONTEX przez instytucje UE, w tym szczególnie przez Parlament Europejski.

46.

Ma nadzieję, że analogiczna kontrola dotyczyć będzie również współpracy międzynarodowej prowadzonej bezpośrednio przez agencję FRONTEX, która ma prawo zawierać z państwami trzecimi umowy międzynarodowe o charakterze technicznym. Treść tych umów powinna być bardziej przejrzysta, zaś zakres ich zastosowania winien zostać określony z większą dokładnością.

47.

Uważa, że konieczne jest przeprowadzenie dokładnej oceny kosztów i korzyści wszystkich istniejących instrumentów, tak by porównać ich skuteczność, w tym kosztów procedur repatriacji (zatrzymania i przymusowego wydalenia) oraz faktycznej wielkości środków przeznaczanych przez państwa na dobrowolną repatriację w porównaniu z repatriacją przymusową.

48.

Jest zdania, że nie należy dopuszczać do delegalizacji pobytu obcokrajowców zamieszkujących legalnie w UE z powodu niewystarczającej elastyczności przepisów krajowych i tym samym do tego, by zasilili oni szeregi osób nadmiernie przedłużających pobyt.

49.

Ma nadzieję, że instytucje europejskie i państwa członkowskie wnikliwie rozważą możliwość wjazdu do UE w poszukiwaniu pracy, co zostało wyraźnie wspomniane w art. 79 ust. 5 TFUE.

50.

Uważa, że dostępność legalnych kanałów napływu należy uznać za jeden z głównych instrumentów zwalczania nielegalnej imigracji oraz nadmiernego wydłużania pobytu, a także za sposób zagwarantowania pewnego stopnia solidarności w kontaktach z krajami pochodzenia przepływów migracyjnych.

51.

Wzywa instytucje do włączenia strategii readmisji do globalnego podejścia, tak by opierała się ona na zasadach współpracy na rzecz rozwoju, a nie była od niej oderwana i z nią niespójna.

52.

Uważa, że umowy o readmisji należy poddawać okresowej ocenie, zwłaszcza w odniesieniu do obowiązku readmisji przez kraj tranzytu nie tylko swych własnych obywateli, lecz również obcokrajowców przejeżdżających przez niego w drodze do UE, którzy mogą zostać zesłani na ziemię niczyją. Pogorszyłoby to sytuację w krajach tranzytu i poważnie naraziło te osoby na pogwałcenie praw człowieka.

Zewnętrzny wymiar azylu

53.

Uważa, że wzmocnienia systemów azylowych państw trzecich nie należy postrzegać jako sposobu uchylania się od uznania prawa do ochrony międzynarodowej w UE.

54.

Docenia fakt, że w regionalnych programach ochrony UE działała wspólnie z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, chociaż oferuje ona ochronę szerszą od ochrony uchodźców uznanej w konwencji genewskiej, gdyż obejmuje również ochronę uzupełniającą oraz ochronę przed traktowaniem niezgodnym z Europejską konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

55.

Ma nadzieję, że działania UE nie będą nigdy ukierunkowane na uniemożliwienie ubiegającym się o azyl pozostawienia kraju, w którym się znajdują, w celu zwrócenia się o ochronę w państwie członkowskim UE.

56.

Uważa, że – zwłaszcza po wyraźnym upomnieniu ze strony Trybunału Sprawiedliwości – niezbędny jest przegląd tzw. rozporządzenia „Dublin II”, tak by skutecznie zagwarantować solidarność państw członkowskich przy pełnym poszanowaniu praw człowieka, w tym prawa do łączenia rodzin.

57.

Apeluje do Komisji o uwzględnienie w partnerstwach na rzecz mobilności odpowiednich klauzul ochronnych dla ubiegających się o azyl i dla uchodźców.

58.

Zachęca instytucje, a także państwa członkowskie, do zwiększenia skuteczności systemu poszukiwawczo-ratowniczego na morzu, zwłaszcza dzięki większej koordynacji i opracowaniu wspólnych kryteriów ustalania odpowiedniejszego i zabezpieczonego miejsca, w którym migranci sprowadzeni są na ląd.

Uwagi końcowe

59.

Zwraca się do Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego o pozostawienie kwestii czterech filarów globalnego podejścia otwartą, tak by w jego realizacji w pełni uczestniczyły wszystkie potencjalnie zainteresowane podmioty.

60.

Zwraca się zwłaszcza o pełne uwzględnienie władz lokalnych i regionalnych w realizacji globalnego podejścia, promując zarówno już istniejące projekty współpracy zdecentralizowanej, jak i wcześniej prowadzony dialog typu ARLEM czy CORLEAP.

61.

Apeluje do Komisji Europejskiej o dalszą analizę przyczyn i cech zjawiska migracji na szczeblu światowym, potrzebną do wskazania skutecznych strategii zajęcia się tym zjawiskiem, opartych na solidarności z państwami trzecimi.

62.

Ubolewa nad polityką traktowania migrantów jako przestępców i popiera środki zwalczania sieci przestępczych, których ofiarą padają migranci.

63.

Wnioskuje o to, by polityka zwalczania nielegalnej imigracji nie skupiała się wyłącznie na kontroli granic i przechwytywaniu migrantów w chwili wyjazdu, lecz również na faktycznym umożliwianiu legalnego wjazdu cudzoziemcom, w tym pracownikom bez wysokich kwalifikacji, z uwzględnieniem konkretnej sytuacji panującej w poszczególnych państwach członkowskich.

Bruksela, 18 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Art. 13 ust. 2 Powszechnej deklaracji praw człowieka, art. 2 ust. 2 protokołu nr 4 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 12 ust. 2 paktu praw obywatelskich i politycznych.

(2)  Opinia Parlamentu Europejskiego w sprawie rozwoju i migracji, P6_TA(2006)0319, przyjęta 6 lipca 2006 r.

(3)  Opinia KR-u ENVE-V-008 w sprawie roli władz lokalnych i regionalnych w propagowaniu zrównoważonej gospodarki wodnej, 30 czerwca – 1 lipca 2011 r., pkt 14; sprawozdanie ARLEM-u (SUDEV) w sprawie związku pustynnienia ze zmianą klimatu w basenie Morza Śródziemnego, 31 stycznia 2012 r.

(4)  http://www.unhcr.org/pages/49e4a5096.html.

(5)  Komunikat w sprawie migracji, COM(2011) 248, s. 21.

(6)  Opinia KR-u CONST-IV-017 w sprawie wspólnej europejskiej polityki imigracyjnej, przyjęta na sesji plenarnej w dniach 26-27 listopada 2008 r., sprawozdawca: Werner JOSTMEIER.

(7)  Opinia KR-u CONST-IV-017 w sprawie wspólnej europejskiej polityki imigracyjnej, 26–27 listopada 2008 r., pkt 5.

(8)  Na tym podejściu opiera się całkowicie wniosek dotyczący rozporządzenia COM(2011) 290 zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu.

(9)  Projekt opinii KR-u w sprawie nowego europejskiego programu integracji, pkt 60, projekt opinii CIVEX w sprawie prawa do łączenia rodzin, sprawozdawca: Sergio SOAVE, pkt 11.


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/12


Opinia Komitetu Regionów „Zwiększenie solidarności wewnątrz UE w dziedzinie azylu”

2012/C 277/03

KOMITET REGIONÓW

Podkreśla zasadnicze znaczenie azylu jako prawa człowieka, lecz także jako „dorobku” cywilizacyjnego, usankcjonowanego w aktach prawa międzynarodowego, takich jak konwencja genewska, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), i w ustawodawstwach wszystkich państw członkowskich, bez żadnych wyjątków, z zasadą non-refoulement jako podstawą funkcjonowania instrumentów polityki azylowej.

Przypomina, że zgodnie z art. 80 TFUE solidarność wraz ze sprawiedliwym podziałem odpowiedzialności to instytucjonalne koncepcje regulujące wszystkie europejskie strategie polityczne, które w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dotyczą przemieszczania się osób, a konkretnie zarządzania granicami zewnętrznymi, przekraczania tych granic, azylu, ochrony międzynarodowej i imigracji. Artykuł ten stanowi wystarczającą podstawę prawną dla europejskich środków legislacyjnych mających na celu zwiększenie solidarności i sprzyjanie sprawiedliwemu podziałowi odpowiedzialności.

Zwraca uwagę na to, że w obecnej sytuacji konieczne są konkretne przejawy solidarności w dziedzinie azylu między UE i państwami członkowskimi. Jest przekonany, że nie będzie można osiągnąć wspólnego i wysokiego poziomu ochrony osób ubiegających się o międzynarodową ochronę lub mających do niej prawo bez mechanizmów uwzględniających duże różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi zarówno w odniesieniu do liczby przyjmowanych na ich terytorium obywateli państw trzecich, jak i w odniesieniu do możliwości finansowych, technicznych i innych, dostępnych w zarządzaniu przepływami migracyjnymi.

Podkreśla lokalny i regionalny wymiar solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności w dziedzinie polityki azylowej. Podkreśla, że samorządy lokalne odgrywają bardzo ważną rolę w informowaniu społeczeństwa oraz że mogą się przyczynić do zwiększania wiedzy na temat azylu i ochrony międzynarodowej i w ten sposób wywierać pozytywny wpływ na warunki przyjmowania migrantów i na ich akceptowanie przez społeczność lokalną.

Sprawozdawca

Theodoros GKOTSOPULOS (Grecja, PSE), członek rady miejskiej, Pallini (Attyka)

Dokument źródłowy

Komunikat Komisji w sprawie zwiększenia solidarności wewnątrz UE w dziedzinie azylu. Agenda UE na rzecz lepszego podziału odpowiedzialności i większego wzajemnego zaufania

COM(2011) 835 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.

Zwraca uwagę na to, że mieszane przepływy migracyjne występują we wszystkich państwach członkowskich UE i są aktualnym tematem z pierwszych stron gazet, głównie wskutek obecnych gwałtownych przemian politycznych w krajach Afryki Północnej i na Bliskim Wschodzie, lecz także ze względu na ogólną sytuację polityczną w państwach takich jak Afganistan, Pakistan, Irak czy Iran, i że te okoliczności prowadzą do kolejnych przemieszczeń ludności w kierunku Europy. Te mieszane przepływy migracyjne stwarzają na zewnętrznych granicach Unii problemy o różnym stopniu natężenia, które mają z kolei wpływ na funkcjonowanie instrumentów polityki azylowej niektórych państw członkowskich i przyczyniają się do powstawania wyzwań humanitarnych.

2.

Podkreśla, że ostry kryzys gospodarczy, doświadczający szczególnie śródziemnomorskie państwa UE, które przyjmują nieproporcjonalnie dużą liczbę osób ubiegających się o azyl, oraz wynikająca z tego niezdolność tych państw do wystarczająco skutecznego rozwiązania powstałego problemu to negatywne czynniki utrudniające podjęcie odpowiednich działań i pogarszające już i tak trudną sytuację.

3.

Sądzi, że konieczne jest opracowanie znaczącej wspólnej polityki europejskiej w zakresie migracji i azylu, zgodnej z zaleceniami zawartymi w programie sztokholmskim. Polityka ta powinna powstać w wyniku przyjęcia zintegrowanego podejścia, którego podstawą byłoby skuteczne zarządzanie legalną migracją połączone ze zwalczaniem migracji nielegalnej, a także, i przede wszystkim, umocnienie systemów azylowych.

4.

Podkreśla zasadnicze znaczenie azylu jako prawa człowieka, lecz także jako „dorobku” cywilizacyjnego, usankcjonowanego w aktach prawa międzynarodowego, takich jak konwencja genewska, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), i w ustawodawstwach wszystkich państw członkowskich, bez żadnych wyjątków, z zasadą non-refoulement jako podstawą funkcjonowania instrumentów polityki azylowej.

5.

Zwraca uwagę na prawa pokrewne, uzupełniające prawo do azylu, czyli prawo do godności, zakaz tortur i nieludzkiego traktowania, ochronę w przypadku deportacji, wydalenia lub ekstradycji czy też prawo do skutecznego środka odwoławczego i dostępu do bezstronnego sądu, a także prawo do łączenia rodzin.

6.

Dostrzega postępy w opracowywaniu wspólnego europejskiego systemu azylowego, jest jednak zdania, że należy ponowić apel o ukończenie prac nad nim do 2012 r. zawarty w programie sztokholmskim, a także zwrócić się do państw członkowskich, Rady i Parlamentu Europejskiego o okazanie politycznej woli doprowadzenia do końca negocjacji dotyczących przeglądu dyrektyw w sprawie warunków przyjmowania i procedur azylowych oraz reformy rozporządzeń dublińskich i systemu Eurodac.

7.

Podkreśla, że jedną z zasad przewodnich działania wspólnego europejskiego systemu azylowego ma być także konkretna obrona praw osób, które potrzebują ochrony międzynarodowej, a nie tylko zapewnianie bezpieczeństwa w ścisłym znaczeniu tego słowa czy ochrona terytorium państwa.

8.

Pragnie zaznaczyć, że prawdziwie wspólny system azylowy funkcjonuje w oparciu o jednolitość praw i procedur na całym terytorium UE, a jego celem powinno być eliminowanie ryzyka wystąpienia poważnych rozbieżności w rozpatrywaniu wniosków o azyl. W związku z tym pochwala wysiłki zmierzające do zmiany istniejących przepisów tak, aby umożliwiały one ustalenie raczej wspólnych zasad, a nie norm minimalnych.

9.

Wskazuje na ostatnie orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu (1), w których bardziej niż jakiekolwiek inne kwestie podkreślono a) ogromne niedostatki w obecnym systemie prawnym, szczególnie w odniesieniu do rozporządzenia dublińskiego, oraz b) luki prawne poważnie zagrażające, w obecnych czasach kryzysu, prawom osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, wynikające z rozbieżności w działaniach podejmowanych przez poszczególne państwa członkowskie w wymiarze politycznym, prawnym i praktycznym. We wspomnianych orzeczeniach zaznaczono konieczność opracowania wspólnego zintegrowanego europejskiego systemu azylowego, a także – w odniesieniu do tego przedsięwzięcia – wzmocnienia przepisów ustalonych w rozporządzeniu dublińskim za pomocą regulacji uwzględniających przyczyny kryzysów i służących dzięki temu zapobieganiu szkodliwemu wpływowi niedostatków w systemach poszczególnych państw członkowskich na całość wspólnego systemu i ochronę praw człowieka.

10.

Uważa, że wobec skali zjawiska migracji należy dokonać dużych zmian w polityce azylowej UE oraz że wdrożenie skutecznych metod i strategii zarządzania tym zjawiskiem staje się pilną potrzebą.

11.

Przypomina, że zgodnie z art. 80 TFUE solidarność wraz ze sprawiedliwym podziałem odpowiedzialności to instytucjonalne koncepcje regulujące wszystkie europejskie strategie polityczne, które w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dotyczą przemieszczania się osób, a konkretnie zarządzania granicami zewnętrznymi, przekraczania tych granic, azylu, ochrony międzynarodowej i imigracji. Artykuł ten stanowi wystarczającą podstawę prawną dla europejskich środków legislacyjnych mających na celu zwiększenie solidarności i sprzyjanie sprawiedliwemu podziałowi odpowiedzialności.

12.

Uznaje, że solidarność jest ściśle związana z odpowiedzialnością, i wzywa wszystkie państwa członkowskie do uregulowania sytuacji wewnętrznej w ich własnych granicach tak, by wywiązywać się z zobowiązań, które przyjęły na arenie międzynarodowej i na szczeblu Unii oraz przestrzegać ich. Komitet podkreśla jednak, że w dziedzinie prawa lub w wymiarze praktycznym nie można z ograniczonej koncepcji odpowiedzialności uczynić wstępnego i nieodzownego warunku solidarności: istnieją bowiem przypadki, w których konkretny przejaw solidarności może w odpowiednim momencie przyczynić się do efektywnego przestrzegania zobowiązań.

13.

Zwraca uwagę na to, że w obecnej sytuacji konieczne są takie konkretne przejawy solidarności w dziedzinie azylu między UE i państwami członkowskimi, w formie zaleconej w art. 80 TFUE. Jest przekonany, że nie będzie można osiągnąć wspólnego i wysokiego poziomu ochrony osób ubiegających się o międzynarodową ochronę lub mających do niej prawo bez mechanizmów uwzględniających duże różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi zarówno w odniesieniu do liczby przyjmowanych na ich terytorium obywateli państw trzecich – migrantów zarobkowych lub osób ubiegających się o ochronę międzynarodową – jak i w odniesieniu do możliwości finansowych, technicznych i innych, dostępnych w zarządzaniu przepływami migracyjnymi.

14.

Zaznacza, że w komunikacie Komisji dokonano analizy obecnej sytuacji i przeglądu dostępnych narzędzi zwiększania solidarności, ale ubolewa nad tym, że nie zawarto w nim propozycji dotyczących nowych korzystnych działań mających na celu wspieranie solidarności i ułatwianie podziału odpowiedzialności.

15.

Pochwala podjętą przez Radę inicjatywę dotyczącą stworzenia „wspólnych ram odniesienia” solidarności z państwami członkowskimi, w których system azylowy musi zmagać się ze szczególnie poważnymi problemami, m.in. ze względu na mieszane przepływy migracyjne (2).

16.

Podkreśla, że korzystne działania na rzecz solidarności i podziału odpowiedzialności zwiększyłyby poszanowanie praw człowieka i umocniły wartości takie jak sprawiedliwość, równość, wspólne podejmowanie decyzji i uczestnictwo w życiu politycznym. Działania te powinny być ponadto zgodne z zasadami pomocniczości i proporcjonalności.

17.

Zwraca w związku z tym uwagę na niemożność przeprowadzenia kompletnej analizy komunikatu Komisji Europejskiej pod kątem przestrzegania zasady pomocniczości, gdyż skupiono się w nim głównie na sposobach, w jakich istniejące instrumenty i prawodawstwo UE mogą przyczynić się do zwiększenia solidarności. Niemniej Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej o zachowanie należytej uwagi podczas opracowywania wspomnianych w komunikacie ewentualnych przyszłych inicjatyw, dotyczących np. programów relokacji osób uznanych za uchodźców, lub przepisów regulujących wspólne rozpatrywanie wniosków o azyl, które prawdopodobnie będą miały wpływ na sprawy związane dotychczas ściśle z suwerennością narodową państw członkowskich, np. rozpatrywanie wniosków o azyl lub przyjmowanie osób ubiegających się o azyl, i mogą mieć bardziej dalekosiężne skutki polityczne, prawne lub finansowe.

18.

Zaznacza, że pojęcie solidarności ma również wymiar zewnętrzny – solidarność między UE a pozostałymi regionami świata doświadczonymi przez kryzysy humanitarne, do których wg danych Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) przybywa miażdżąca większość uchodźców i osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma współdziałanie państw członkowskich z państwami trzecimi w dziedzinie polityki współpracy na rzecz rozwoju, służące stworzeniu lepszych warunków gospodarczych i społecznych oraz umocnieniu pokoju. Wsparcie dla systemów azylowych krajów trzecich nie może być jednak uważane za sposób uniknięcia przyznawania prawa do ochrony międzynarodowej w UE ani na przenoszenie procedur poza własne granice – powinno być po prostu narzędziem ulepszania warunków gospodarczych i społecznych w tych krajach.

19.

Wzywa właściwe instytucje i państwa członkowskie UE, aby aktywniej działały na rzecz tego, by państwa sąsiadujące z UE przestrzegały swych zobowiązań podjętych zarówno na mocy prawa międzynarodowego, jak i wobec Unii i państw członkowskich, szczególnie w przypadku państw, które zawarły z UE umowy o readmisji.

Rola samorządów lokalnych i regionalnych

20.

Podkreśla lokalny i regionalny wymiar solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności w dziedzinie polityki azylowej. Szczególnie samorządy terytorialne na obszarach przy granicach zewnętrznych UE odgrywają główną rolę we wdrażaniu prawodawstwa europejskiego w dziedzinie azylu i wspólnego europejskiego systemu azylowego. To samo dotyczy władz dużych ośrodków miejskich, w których zauważa się stałe nasilenie przepływu uchodźców i wzrost liczby osób ubiegających się o azyl. Władze terytorialne pełnią ważną funkcję w procesie przyjmowania osób ubiegających się o azyl, uchodźców i osób korzystających z ochrony międzynarodowej i w niektórych państwach członkowskich są odpowiedzialne za pierwsze kontakty z nowo przybyłymi.

21.

Podkreśla, że pomimo konkretnej roli, którą odgrywają samorządy lokalne i regionalne, nie są one wcale uwzględnione w pojęciu solidarności i podziału odpowiedzialności, które obecnie odnoszą się wyłącznie do państw członkowskich. Poza tym programowanie działań i dialog na szczeblu politycznym obejmują jedynie obciążenia finansowe spoczywające na państwach członkowskich, a nie wpływ przyjęcia obywateli państw trzecich na spójność społeczną na poziomie społeczności lokalnych i regionalnych, mimo że to właśnie samorządy lokalne i regionalne są w pierwszej kolejności odpowiedzialne za stawienie czoła powstałym przez to problemom.

22.

Rozważa w związku z tym możliwość bezpośredniego zajęcia stanowiska i opracowania wniosków, aby zapewnić samorządom terytorialnym możliwość aktywnego uczestniczenia w systemie relokacji uchodźców, a także w funkcjonowaniu mechanizmów pomocy, wsparcia i solidarności wobec osób ubiegających się o azyl lub tych, które ten azyl otrzymały. Niektóre państwa członkowskie przyjęły już środki prawne, za pomocą których oddaje się tę odpowiedzialność samorządom regionalnym.

23.

Podkreśla, że samorządy lokalne odgrywają bardzo ważną rolę w informowaniu społeczeństwa oraz że ze względu na swoje bogate doświadczenie we współdziałaniu z organizacjami pozarządowymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego mogą się przyczynić do zwiększania wiedzy na temat azylu i ochrony międzynarodowej i w ten sposób wywierać pozytywny wpływ na warunki przyjmowania migrantów i na ich akceptowanie przez społeczność lokalną.

Lepszy podział kompetencji i zarządzanie w dziedzinie azylu

24.

Podkreśla, że konieczne jest poddanie rozporządzenia dublińskiego ponownej, szczegółowej analizie w ramach wniosku Komisji Europejskiej z 2008 r. (3) Dotychczas samo stosowanie kryterium pierwszego wjazdu na terytorium Unii przyczyniło się do stopniowego pojawiania się coraz większej liczby punktów spornych w systemach azylowych niektórych państw członkowskich i obecnie sprawia, że wdrażanie rozporządzenia dublińskiego jest związane jedynie z położeniem geograficznym, co prowadzi do naruszania zasady solidarności. W związku z tym Komitet gorąco wzywa państwa członkowskie, Radę i Parlament Europejski do opracowania nowej procedury zarządzania kryzysowego i do zbadania niektórych pozytywnych środków na rzecz solidarności, mających złagodzić szkodliwe skutki dotychczasowego stosowania tego kryterium.

25.

Przypomina, że w poprzedniej opinii (4) Komitet z zadowoleniem przyjął propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą tymczasowego wstrzymania przekazywania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową na zasadach zapisanych w zmienionej wersji rozporządzenia dublińskiego w przypadkach, w których państwo członkowskie staje wobec szczególnie naglącej sytuacji, w której takie przekazywanie może jeszcze bardziej zaciążyć na zdolności tego państwa do przyjmowania osób, a także na jego systemie azylowym i wewnętrznej infrastrukturze azylowej. Zdaje sobie jednak sprawę ze wszystkich trudności związanych z zaakceptowaniem i stosowaniem takiego środka i rozumie zasadność kontrpropozycji dotyczącej utworzenia mechanizmu oceny i wczesnego ostrzegania, obejmującego wszystkie elementy systemów azylowych państw członkowskich.

26.

W związku z komentarzami przedstawionymi powyżej uważa za użyteczne podkreślenie tego, że skuteczność proponowanego mechanizmu oceny i wczesnego ostrzegania będzie w dużej mierze zależeć od dysponowania wiarygodnymi i aktualnymi informacjami, lojalnej współpracy państw członkowskich i zdolności UE do usuwania i rozwiązywania na czas ewentualnych niedociągnięć i problemów, które zostaną zgłoszone. Ponadto Komitet zwraca uwagę na cenną pomoc, którą mogą zaoferować organizacje takie jak Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR), krajowe rady ds. uchodźców oraz organizacje pozarządowe i przede wszystkim samorządy lokalne i regionalne.

27.

Sądzi, że propozycja rozszerzenia zakresu dobrowolnej relokacji osób uznanych za uchodźców, na wzór programu pilotażowego dla Malty, jest kolejnym krokiem na drodze do większej solidarności. Z tego względu Komitet wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do zastanowienia się nad możliwością wprowadzenia obowiązkowej relokacji w pewnych okolicznościach, np. wtedy, gdy dane państwo członkowskie się o to zwróci, lub kiedy zalecono przeprowadzenie relokacji już wcześniej w ramach mechanizmu wczesnego ostrzegania, a Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu wydał swoją opinię na ten temat, lub kiedy osoby zainteresowane zgodzą się na zastosowanie tego środka. Komitet wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do poważnego zastanowienia się nad tym, czy osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową także mogłyby zostać włączone do mechanizmu relokacji, i w związku z tym zwraca się do Komisji o ponowną analizę przeprowadzonych badań prawnych, ekonomicznych i technicznych (5).

28.

Zauważa, iż w związku z relokacją zaobserwowano trudności o charakterze praktycznym i prawnym, spowodowane brakiem systemu wzajemnego uznawania decyzji w zakresie ochrony międzynarodowej. Wzywa zatem Komisję Europejską do rozważenia środków koniecznych do zaradzenia tej sytuacji.

29.

Zgadza się z propozycją Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców dotyczącą opracowania zasady zapewniającej funkcjonowanie systemu relokacji i uwzględniającej m.in. elementy takie jak PKB zainteresowanego państwa, jego powierzchnia, zasoby naturalne i inne, liczba ludności, możliwości przyjmowania osób, szczególne uwarunkowania lokalne i regionalne, a także całkowita liczba przybyłych osób ubiegających się o azyl oraz zobowiązania dotyczące przesiedlenia (6).

30.

Z zadowoleniem przyjmuje niedawną decyzję Parlamentu Europejskiego prowadzącą do sfinalizowania wspólnego unijnego programu przesiedleń, ponieważ uważa, że przyczyni się on do wzmocnienia zewnętrznego wymiaru solidarności, i wzywa państwa członkowskie do tego, żeby odtąd przestrzegały zobowiązań, które przyjęły w ramach programów UNHCR.

31.

Pozytywnie ocenia propozycję wspólnego rozpatrywania wniosków o azyl, w którym uczestniczyłaby większa liczba państw członkowskich, Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu i ewentualnie Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, ale zwraca uwagę, że taka zmiana musi nastąpić w poszanowaniu zasady, zgodnie z którą wnioski o ochronę międzynarodową są rozpatrywane indywidualnie. W związku z tym Komitet apeluje do Komisji Europejskiej o opracowanie analizy prawnej, ekonomicznej i technicznej i o powiadomienie go o jej wynikach.

32.

Sądzi również, że jako specjalny i wyjątkowy mechanizm solidarności dyrektywa 2001/55/WE w sprawie przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi nabiera bardzo dużego znaczenia, choć do chwili obecnej nigdy nie została zastosowana. W związku z tym uważa, że nadeszła pora na dokonanie jej przeglądu tak, aby łatwiej było można stwierdzić, na podstawie obiektywnych i ilościowych kryteriów, że faktycznie istnieje sytuacja masowego napływu wysiedleńców, i dodatkowo na rozważenie możliwości uruchomienia mechanizmu w wyniku napłynięcia wniosku złożonego w tym celu przez co najmniej jeden region.

33.

Z zadowoleniem stwierdza, że dyrektywa 2003/109/WE dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi została zmieniona i dzięki temu jej zakres obejmuje także osoby korzystające z ochrony międzynarodowej. W praktyce w wyniku rozszerzenia zakresu dyrektywy osoby uznane za uchodźców, które spędziły w danym państwie pięć lat, i spełniają pewne warunki, będą mogły zamieszkać w innym państwie członkowskim niż to, które przyznało im początkowo ochronę międzynarodową. Wspomniana wyżej decyzja nie jest środkiem na rzecz solidarności sensu stricto, ale mogłaby się ewentualnie przyczynić do łagodzenia napięć i do zwiększenia integracji tych osób. Dlatego też Komitet wzywa państwa członkowskie do szybkiej transpozycji dyrektywy zmieniającej 2011/51/UE (7) do ich porządków prawnych.

Współpraca praktyczna

34.

Zaznacza, że współpraca praktyczna jest jednym z fundamentów wspólnego europejskiego systemu azylowego, i z zadowoleniem przyjmuje merytoryczny wkład instytucji UE, w pierwszym rzędzie Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu, lecz także agencji FRONTEX, która udziela swojej pomocy w pewnych konkretnych i wyjątkowych sytuacjach, np. w przypadku Malty i Grecji, ale zaznacza, że działaniom tych wyspecjalizowanych instytucji musi muszą towarzyszyć gwarancje zachowania praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.

35.

Jest zdania, że należy unikać zwłaszcza praktyk skutkujących niemożnością skorzystania z prawa do złożenia wniosku o azyl. W związku z tym Komitet wzywa agencję FRONTEX do przywiązywania większej wagi do przestrzegania praw człowieka podczas misji, które podejmuje w celu ochrony zewnętrznych granic UE. Uważa, że poczyniono już pierwsze kroki w tym kierunku wraz z niedawnym wprowadzeniem zmian do rozporządzenia ustanawiającego agencję FRONTEX, dotyczących zobowiązania tej instytucji do opracowania strategii dotyczącej praw podstawowych, powołania forum konsultacyjnego i utworzenia stanowiska urzędnika ds. praw podstawowych (8). W tym zakresie uznaje ewentualną rolę Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, która już dokonała analizy sytuacji dotyczącej praw człowieka na zewnętrznych granicach UE (9), i wzywa ją do rozszerzenia zakresu jej dochodzeń w tej dziedzinie oraz do przekazania rad i fachowej wiedzy agencji FRONTEX i Europejskiemu Urzędowi Wsparcia w dziedzinie Azylu.

36.

Podkreśla potrzebę wzmocnienia potencjału operacyjnego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu, tak aby organ ten mógł być skuteczniejszy w udzielaniu bezpośredniej pomocy oraz przekazywaniu wiedzy fachowo-technicznej władzom lokalnym i regionalnym. Apeluje również o większe zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w prace forum konsultacyjnego Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu. Pochwala zamiary Komisji Europejskiej, która ogłosiła przeprowadzenie w 2013 r. oceny skutków działań Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu, i zaznacza chęć swojego udziału w tej inicjatywie.

37.

Uważa, że edukacja ma ogromne znaczenie jako bardziej szczególny środek konkretnej współpracy, w której uczestniczy Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu, i podkreśla możliwość lepszej praktycznej harmonizacji będącej skutkiem sfinalizowania i integralnego wdrożenia europejskiego programu w dziedzinie azylu. W tym kontekście Komitet proponuje Europejskiemu Urzędowi Wsparcia w dziedzinie Azylu stworzenie programów szkoleniowych z pożytkiem dla urzędników administracji lokalnej i regionalnej, którzy uczestniczą w procedurach przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.

Solidarność gospodarcza i finansowa

38.

Uznaje to, że w ostatnich latach UE stworzyła szereg użytecznych narzędzi, w tym zwłaszcza Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców, które pozwalają państwom członkowskim na lepsze stosowanie europejskiej polityki azylowej.

39.

Pozytywnie ocenia uproszczenie, które zaleca się wprowadzić w strukturze europejskich mechanizmów finansowania przeznaczonych na politykę azylową i migracyjną, dzięki propozycji utworzenia funduszu na rzecz migracji i azylu, który zostanie wyposażony w zasoby sięgające ogółem kwoty 3,87 mld euro w celu zapewnienia zintegrowanego zarządzania przepływami migracyjnymi i obejmie różne aspekty wspólnej polityki azylowej i migracyjnej na lata 2014–2020. Komitet ma nadzieję, że wprowadzenie tego rozwiązania będzie szło w parze z racjonalizacją procedur.

40.

Podkreśla konieczność przyznania wystarczających zasobów na środki zwiększania solidarności, które mogłyby polegać na wspieraniu uzgodnionych wysiłków zmierzających do polepszenia podstawowych warunków działania systemów azylowych, w stosownych przypadkach, na udzielaniu konkretnej pomocy państwom członkowskim i regionom zmagającym się z wyjątkową presją czy też na realizowaniu programów relokacji lub przesiedleń.

41.

Zaznacza, że środki przyznane na politykę azylową i ochronę międzynarodową koniecznie muszą odpowiadać międzynarodowym zobowiązaniom UE, tak aby powstała właściwa i należyta równowaga między wydatkami na bezpieczeństwo i zarządzanie granicami a wydatkami na działania interwencyjne dotyczące np. warunków przyjmowania osób ubiegających się o azyl, dziedziny, w których samorządy lokalne i regionalne mogą wnieść dużą wartość dodaną.

42.

Wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do zaangażowania się w integralne wdrożenie zasady partnerstwa, która leży u podstaw działania funduszy, tak aby zapewnić uczestnictwo wszystkich zainteresowanych podmiotów na szczeblu lokalnym i regionalnym zarówno w określaniu priorytetów finansowania, jak i w ocenianiu prowadzonych inicjatyw. Należy ją stosować zgodnie z ramami wdrażania opisanymi w rozdziale IV wniosku w sprawie rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Funduszu Migracji i Azylu (COM(2011) 752 final).

43.

W związku z tym wzywa państwa członkowskie, aby zadbały o udział przedstawicieli swych samorządów lokalnych i regionalnych w dialogu politycznym dotyczącym ustalenia rocznych priorytetów finansowych wspomnianego funduszu (10).

Bruksela, 18 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Sprawa M.S.S przeciwko Belgii i Grecji, wyrok wydany przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w dniu 21 stycznia 2011 r., oraz sprawa N.S. przeciwko ministrowi spraw wewnętrznych (Secretary of State for the Home Department) Wielkiej Brytanii i sprawa M.E. i inni, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawach połączonych odnoszących się do wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym C-411/10 i C-493/10.

(2)  3151. posiedzenie Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Bruksela, 8 marca 2012 r.

(3)  COM(2008) 820 final.

(4)  CdR 90/2009, „Przyszłość wspólnego europejskiego systemu azylowego II”.

(5)  „Study on the feasibility of establishing a mechanism for the relocation of beneficiaries of international protection” („Badanie wykonalności wprowadzenia mechanizmu relokacji osób korzystających z ochrony międzynarodowej”), JLS/2009/ERFX/PR/1005 – 70092056.

(http://ec.europa.eu/home-affairs/doc_centre/asylum/docs/final_report_relocation_of_refugees.pdf).

(6)  „Wyzwania dotyczące mieszanych przepływów migracyjnych, dostęp do ochrony i podział odpowiedzialności w UE” – nieoficjalny dokument UNHCR, (http://www.unhcr.org/4a44dd756.html).

(7)  Dz.U. L 132 z 19.5.2011.

(8)  Rozporządzenie (UE) nr 1168/2011, Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 1 i następne.

(9)  Sprawozdanie „Coping with a fundamental rights emergency – The situation of persons crossing the Greek land border in an irregular manner” („Rozwiązanie pilnych problemów związanych z prawami podstawowymi – sytuacja osób nielegalnie przekraczających lądową granicę grecką”).

(10)  Art. 13 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Funduszu Migracji i Azylu, COM(2011) 752 final.


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/18


Opinia Komitetu Regionów „Miasta przyszłości: miasta zrównoważone pod względem ekologicznym i społecznym”

2012/C 277/04

KOMITET REGIONÓW

Popiera wezwanie do przyjęcia kompleksowych strategii zrównoważonego rozwoju miast i do współpracy horyzontalnej i wertykalnej w opartym na uczestnictwie systemie zarządzania, który uwzględniałby różnorodność miast i znaczenie innowacji społecznych oraz dalekowzroczne planowanie.

Podkreśla potrzebę przeciwdziałania coraz większym podziałom gospodarczym i społecznym w naszych społeczeństwach za pomocą natychmiastowych inwestycji w kształcenie dla wszystkich, począwszy od wczesnego dzieciństwa, rynków pracy sprzyjających włączeniu społecznemu, uczenia się przez całe życie, polityki aktywnej integracji oraz sprawiedliwych i równych dla kobiet i mężczyzn płac umożliwiających zaspokojenie potrzeb.

Wskazuje na konieczność zaspokojenia potrzeb społecznie niezbędnych, tj. dostępności mieszkań, żłobków, przedszkoli, miejsc do bezpiecznej zabawy i rozwoju dzieci, jak również umożliwiających niwelowanie barier utrudniających zakładanie i powiększanie rodzin.

Uwypukla problematykę zmiany klimatu i konieczność zmniejszenia zużycia energii poprzez procesy obiegu i podwyższenie efektywności energetycznej, połączenie systemów w sieci, rozbudowę terenów wypoczynkowych i zielonych, nowe formy budownictwa oraz nowe rodzaje mobilności, neutralne pod względem zużycia zasobów, zdrowe i bezpieczne.

Wskazuje na znaczenie kultury i twórczości nie tylko dla wzrostu gospodarczego, lecz szczególnie dla jakości życia, aktywnej demokracji, pokoju i wzajemnego poszanowania.

Podkreśla fundamentalne znaczenie aspektów partycypacyjnych w kształtowaniu polityki.

Za konieczne postrzega wielokierunkowe działania instytucji europejskich mające na celu wsparcie miast i wzywa do wyraźnego wsparcia miast w nadchodzącym okresie finansowania poprzez wzmocnienie wymiaru miejskiego, elastyczność w przydziale środków oraz zapewnienie centralnej roli szczebla lokalnego w procesie wdrażania polityki spójności.

Z zadowoleniem przyjmuje dalszy rozwój zrównoważonych instrumentów finansowania w ramach polityki strukturalnej. Stanowią one twórcze i stabilne mechanizmy finansowania.

Sprawozdawca

Hella DUNGER-LÖPER (DE/PSE), pełnomocnik kraju związkowego Berlin ds. związkowych i europejskich

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Tło i powody opracowania opinii

1.

Z zadowoleniem przyjmuje wniosek o przygotowanie niniejszej opinii, skierowany do Komitetu przez prezydencję duńską, jak również aktywne zaangażowanie prezydencji w 5. Szczyt Regionów i Miast, który odbył się w dn. 22–23 marca 2012 r. w Kopenhadze i dotyczył europejskiej tkanki miejskiej XXI wieku. Stanowi to wyraz uznania dla wkładu miast i regionów w integrację europejską oraz ich kluczowej roli w osiąganiu celów strategii „Europa 2020”.

2.

Z zainteresowaniem przyjmuje sprawozdanie Komisji Europejskiej pt. „Miasta przyszłości – wyzwania, wizje, perspektywy” (październik 2011 r.) i podziela przedstawioną tam wizję miasta przyszłości jako „miejsca zaawansowanego postępu społecznego, z wysokim poziomem spójności społecznej, społecznie zrównoważonym mieszkalnictwem, usługami socjalnymi i zdrowotnymi oraz ogólnodostępnym szkolnictwem”, które stanowić będzie „platformę procesu demokratycznego, dialogu kulturowego i różnorodności kulturowej […], miejsca rewitalizacji przyrodniczej, ekologicznej i środowiskowej” oraz „miejsca atrakcji i lokomotywy wzrostu gospodarczego”.

3.

Podziela wyrażoną w sprawozdaniu troskę o przyszłość miast w świetle zagrożeń powodowanych przez zmiany demograficzne, spowolniony wzrost i coraz słabsze powiązania między wzrostem gospodarczym, zatrudnieniem i postępem społecznym. Inne zagrożenia to coraz większe dysproporcje dochodowe, rosnąca polaryzacja i segregacja społeczna, wzrastająca liczba „wyrzutków społecznych”, rozlewanie się miast, jak też większa presja na ekosystemy miejskie.

4.

Podkreśla, że Unia Europejska jako całość może osiągnąć cele strategii „Europa 2020” jedynie wówczas, gdy miasta staną się miejscami innowacji społecznych i gospodarczych i tym samym będą w stanie wnieść pełny wkład w inteligentny i zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu oraz w budowanie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.

5.

Dlatego z zadowoleniem przyjmuje zalecenia przedstawione w sprawozdaniu „Miasta przyszłości”, by wzmocnić miasta poprzez wspieranie zrównoważonych struktur lokalnych w celu zapewnienia odpornej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu, wykorzystanie potencjału różnych pokoleń oraz różnic społeczno-gospodarczych, kulturowych i etnicznych, zwalczanie wykluczenia społecznego i ubóstwa dzięki polepszeniu polityki mieszkaniowej, kompleksowym strategiom w zakresie środowiska i energii, ochronie starej i tworzeniu nowej atrakcyjnej przestrzeni publicznej, propagowaniu zrównoważonego systemu transportu, służącemu włączeniu społecznemu i zdrowiu, jak również promowaniu wyważonego rozwoju terytorialnego.

6.

Popiera wezwanie do przyjęcia kompleksowych strategii zrównoważonego rozwoju miast i do współpracy horyzontalnej i wertykalnej w opartym na uczestnictwie systemie zarządzania obejmującym różne poziomy i dziedziny, który uwzględniałby różnorodność miast i znaczenie innowacji społecznych oraz dalekowzroczne planowanie.

7.

Odsyła do deklaracji kopenhaskiej, przyjętej przez Komitet Regionów 23 marca 2012 r., w której wezwano do budowania zielonych, konkurencyjnych gospodarczo i sprzyjających włączeniu społecznemu miast, wezwano instytucje europejskie do: zakorzenienia strategii „Europa 2020” na szczeblu lokalnym, przeznaczenia wystarczających środków finansowych na kompleksową politykę miejską, priorytetowego potraktowania współpracy terytorialnej między miastami europejskimi i zwiększenia roli miast i regionów w kształtowaniu polityki europejskiej, jak też czynienia dalszych wysiłków w kierunku decentralizacji w państwach członkowskich UE oraz powiększania swobody finansowej miast i regionów.

8.

Przypomina o swojej opinii w sprawie znaczenia rewitalizacji miast dla przyszłego rozwoju miast w Europie z 10 czerwca 2010 r. i sformułowanym tam wezwaniu do wzmocnienia wymiaru miejskiego we wszystkich politykach Unii Europejskiej.

Uwagi

9.

Przypomina, że miasta nadal odzwierciedlają stosunki panujące w społeczeństwie. Kształt miast w przyszłości i jakość życia w nich będzie zależeć od decyzji gospodarczych i społecznych oraz zmian na wszystkim poziomach odpowiedzialności politycznej i gospodarczej.

10.

Stwierdza, że znaczenie miast w Unii Europejskiej daleko wykracza poza czynniki ekonomiczne i demograficzne. Ładne, inteligentne, zielone miasta efektywnie korzystające z energii i zasobów i sprzyjające włączeniu społecznemu stanowią podstawę harmonijnego i solidarnego współżycia w naszych społeczeństwach.

11.

Podkreśla, że miasta są ściśle i nierozerwalnie powiązane z otaczającymi je obszarami, za pośrednictwem stosunków społecznych i gospodarczych, i dlatego odgrywają ważną rolę w zapewnianiu wyważonego rozwoju terytorialnego.

12.

Stwierdza, że dotychczasowe kategoryczne rozdzielenie miast i obszarów wiejskich nie odpowiada zadaniom przyszłości i musi ustąpić miejsca postrzeganiu współzależności wszystkich obszarów w kontekście ich funkcjonalności i powiązania.

13.

Podkreśla, że miasta europejskie wyróżniają się wśród miast na świecie demokratyczną autonomią, silnym społeczeństwem obywatelskim, integracją społeczną, sprawnie funkcjonującymi stosunkami między sferą prywatną i publiczną, obietnicą wolności, emancypacji oraz solidną kulturą planowania przestrzennego.

14.

Odnotowuje, że wraz z dezindustrializacją i globalizacją naruszone zostały ważne podstawy integracji społecznej i gospodarczej. Nowe strategie mają doprowadzić do wzmocnienia spójności społecznej zarówno na obszarach prosperujących, jak i ubogich, ale do tej pory ledwo zdołały one powstrzymać tendencję do coraz większego zróżnicowania społeczno-przestrzennego. Mimo podejmowanych wysiłków rozdźwięk społeczny i segregacja w wielu miejscach przybrały na sile i nadal stanowią poważne wyzwanie dla koegzystencji w miastach.

15.

Wskazuje, że coraz większe podziały gospodarcze i społeczne w naszych społeczeństwach wymagają natychmiastowych inwestycji w kształcenie dla wszystkich, począwszy od wczesnego dzieciństwa, rynków pracy sprzyjających włączeniu społecznemu, uczenia się przez całe życie, polityki aktywnej integracji oraz sprawiedliwych i równych dla kobiet i mężczyzn płac umożliwiających zaspokojenie potrzeb. Wskazuje ponadto, że nieodzownymi elementami są w tym zakresie rozwój gospodarczy i tworzenie większej liczby miejsc pracy w miastach.

16.

Z zaniepokojeniem obserwuje, iż problemy te zostały jeszcze zaostrzone w niektórych dużych miastach, co doprowadziło do gwałtownych protestów. Stanowią one także świadectwo braku zaufania wielu obywateli do instytucji politycznych.

17.

Zwraca uwagę na skutki lokalne zmian demograficznych i starzenia się społeczeństwa, które niosą ze sobą nowe wyzwania dla infrastruktury społecznej i przestrzeni publicznej. W związku z coraz powszechniejszym ubóstwem wśród osób starszych rodzi się pytanie o zrównoważone systemy zabezpieczeń społecznych oraz usługi, który byłyby dostępne dla obywateli, przystępne cenowo i uwzględniały specyfikę kulturową.

18.

W tym kontekście zaznacza, że bez względu na obecną dramatyczną sytuację związaną z bezrobociem wśród młodzieży, w nadchodzących dziesięcioleciach Europa będzie zależna od napływu młodych ludzi, by zagwarantować wzrost gospodarczy i sprostać konsekwencjom starzenia się społeczeństw dla systemów społecznych i zdrowotnych. Warunkiem napływu nowych osób są otwarte i atrakcyjne miasta. Jednakże często migranci i mniejszości etniczne doświadczają w miastach znacznych utrudnień w dostępie do kształcenia, miejsc pracy, mieszkań i opieki lekarskiej. Dlatego też skuteczne strategie integracyjne na poziomie lokalnym są niezbędnym elementem perspektywicznej polityki migracyjnej.

19.

Wskazuje na konieczność zaspokojenia potrzeb społecznie niezbędnych, tj. dostępności mieszkań, żłobków, przedszkoli, miejsc do bezpiecznej zabawy i rozwoju dzieci, jak również umożliwiających niwelowanie barier utrudniających zakładanie i powiększanie rodzin. Dlatego należy wspierać wszelkie działania, które sprzyjają pozytywnemu wzrostowi populacji.

20.

Uwypukla problematykę zmiany klimatu i konieczność zmniejszenia zużycia energii poprzez procesy obiegu i podwyższenie efektywności energetycznej, połączenie systemów w sieci, rozbudowę terenów wypoczynkowych i zielonych, nowe formy budownictwa oraz nowe rodzaje mobilności, neutralne pod względem zużycia zasobów, zdrowe i bezpieczne.

21.

Wskazuje na znaczenie kultury i twórczości nie tylko dla wzrostu gospodarczego, lecz szczególnie dla jakości życia, aktywnej demokracji, pokoju i wzajemnego poszanowania. Kultura miejska obejmuje także zachowanie miejskiej kultury planowania przestrzennego, wysokiej jakości przestrzeni publicznej dostępnej dla wszystkich oraz uwzględnienie lokalnej i regionalnej specyfiki.

22.

Podkreśla fundamentalne znaczenie aspektów partycypacyjnych w kształtowaniu polityki, aby zyskać zaufanie i poparcie obywateli oraz wzmocnić spójność społeczną. Uczestnictwo obywateli będzie możliwe tylko pod warunkiem, że administracja miejska zapewni pełną otwartość i przejrzystość swych decyzji i działań.

23.

Za konieczne uważa wielokierunkowe działania instytucji europejskich mające na celu wsparcie miast poprzez specjalne programy i inicjatywy, gdyż gminy, nieposiadające własnych środków finansowych, są uzależnione od tej pomocy.

24.

Z niepokojem odnotowuje osłabnięcie w ostatnich latach zaangażowania państw członkowskich w kwestie dotyczące miast, mimo deklaracji zawartych w karcie lipskiej i związanego z nimi procesu politycznego. Przejawia się to tym, iż do tej pory nie potraktowano priorytetowo kwestii dotyczących miast w odnośnych obszarach polityki, takich jak zatrudnienie, środowisko, kształcenie i nauka oraz mieszkalnictwo. Problem ten znajduje również odzwierciedlenie w niewielkim budżecie programów wsparcia miast. Tym samym należy możliwie najszybciej uruchomić na poziomie unijnym środki, które umożliwią miastom elastyczne reagowanie na te zróżnicowane problemy.

25.

Niepokoi się katastrofalnym stanem środków finansowych gmin w większości państw członkowskich. Nie sądzi, że jest możliwa poprawa bez zmiany polityki w państwach członkowskich, biorąc pod uwagę obowiązujące w nich priorytety budżetowe.

26.

Przyznaje, że w obliczu poważnych zagrożeń społecznych, gospodarczych i ekologicznych dotychczasowe wysiłki są niewystarczające, by uczynić w przyszłości z miast europejskich miejsca konkurencyjne, ładne, inteligentne, energo- i zasobooszczędne, zielone i służące włączeniu społecznemu, zapewniające innowacje społeczne i wnoszące pełny wkład we wzmocnienie spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej w Unii Europejskiej oraz w realizację celów strategii „Europa 2020”.

Wymogi polityczne

Ogólne

27.

Sugeruje, że z uwagi na wyzwania społeczne, wszystkie szczeble polityczne są żywotnie zainteresowane istnieniem silnych, demokratycznie samodzielnych miast jako fundamentu społeczeństwa europejskiego. Silna, elastyczna i zdolna do działania demokracja lokalna może wnieść decydujący wkład w odzyskiwanie zaufania do instytucji demokracji przedstawicielskiej na wszystkich poziomach.

28.

Potwierdza swoje wezwanie do stosowania innych wskaźników niż tylko PKB w ocenie rozwoju społecznego, do poważnego uwzględnienia obaw i potrzeb obywateli oraz większego zaangażowania ich w planowanie programów i działań.

29.

Oczekuje świadomej i odważnej roli przywódczej od wybranych przedstawicieli na wszystkich szczeblach politycznych w celu zapewnienia pokojowej i solidarnej koegzystencji. Jedynie w warunkach pokoju i prawdziwej solidarności wychodzącej poza utarte granice możliwy jest inteligentny i zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Obejmuje to również kulturę otwartości na migrantów, w tym szerzenie kompetencji międzykulturowych w administracji i instytucjach publicznych. Należy tu również wymienić postanowienie ochrony uchodźców i osób prześladowanych politycznie lub dyskryminowanych z powodu swojego pochodzenia, wiary, orientacji seksualnej, przynależności do określonej grupy czy też przekonań politycznych.

30.

Podkreśla znaczenie, jakie zintegrowane strategie lokalne mają dla uzgodnionego i skutecznego wydatkowania środków, oraz wzywa do uwzględnienia przy tym wszystkich właściwych polityk. Konstruktywna i naturalna współpraca między wszystkimi płaszczyznami i resortami politycznymi służy zademonstrowaniu obywatelom, że instytucje odpowiedzialnie odnoszą się do pokładanego w nich zaufania i czują się zobowiązane do sprostania potrzebom lokalnym.

31.

Wzywa decydentów na wszystkich szczeblach do aktywniejszego działania na rzecz zdrowej i zrównoważonej mobilności w miastach i między nimi. Należy wspierać transport publiczny, tak by był dostępny dla wszystkich obywateli. Wzywa ponadto decydentów, by rozwijali miasta zgodnie z modelem miasta europejskiego, dbając o integrowanie różnych zastosowań, gęstość oraz jakość (urbanistyczną i architektoniczną).

32.

Popiera nowe wysiłki w kierunku wzmocnienia wiedzy na temat rozwoju miast w ich wymiarze technicznym, społecznym, gospodarczym i ekologicznym. Musi to również wyraźnie uwzględniać znaczenie wirtualnej przestrzeni dla życia i pracy w miastach i regionach.

33.

Podkreśla znaczenie partnerstw miast, europejskich sieci miast, takich jak Eurocities, oraz projektów na rzecz transnarodowej współpracy międzygminnej w ramach URBACT, INTERREG i EUWT w celu poprawy wiedzy i sposobów podejścia do polityki rozwoju miast. Zwraca uwagę na konieczność wykorzystania tej wymiany wiedzy w kształtowaniu polityki, zwłaszcza w obszarze funduszy strukturalnych, lecz także w ramach usług świadczonych w interesie ogólnym oraz polityki transportowej i ochrony środowiska.

Dla Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego

34.

Wzywa do naturalnego włączenia miast i regionów do wielopoziomowych struktur Unii Europejskiej we wszystkich obszarach polityki, w których decyzje podejmowane na szczeblu UE wpływają na możliwości działania administracji lokalnej.

35.

Wzywa instytucje europejskie do większego wspierania miast, co przekłada się na ustalanie priorytetów w ramach nowego budżetu UE.

36.

Przypomina o swoim wezwaniu do prowadzenia polityki wsparcia strukturalnego, pozostawiającej gminom wystarczającą swobodę, by mogły wdrożyć podejście oparte na lokalnych priorytetach, obejmujące aspekty inwestycyjne i społeczne, angażujące różne fundusze i odpowiadające miejscowym potrzebom. Aby faktycznie umożliwić gminom realizację polityki strukturalnej, należy zmniejszyć wydatki na administrowanie i kontrolę.

37.

Podkreśla znaczenie polityki spójności jako kluczowego narzędzia wzmacniania spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej i wzywa do wyraźnego wsparcia miast w nadchodzącym okresie finansowania poprzez wzmocnienie wymiaru miejskiego, elastyczność w przydziale środków oraz zapewnienie centralnej roli szczebla lokalnego w procesie wdrażania. Z uwagi na kluczowe znaczenie miast dla spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej próg wsparcia powinien być znacznie wyższy niż proponowane dotąd minimalne 5 %.

38.

Przypomina o swoim apelu zawartym w opinii w sprawie wniosku Komisji dotyczącego EFRR, zwłaszcza w odniesieniu do możliwości elastycznego rozdziału środków, bez uprzywilejowywania lub dyskryminowania niektórych obszarów, tak aby obszary wiejskie i położone w pobliżu miast mogły czerpać korzyści z EFRR. Terytorialne skoncentrowanie środków EFRR na różnych typach obszarów musi odbywać się w ramach partnerskich procesów programowania i nie może zostać ustalone z góry. Przekazywanie zadań miastom poprzez instrument zintegrowanych inwestycji terytorialnych, o których mowa w art. 99 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, powinno stanowić opcję, a nie obowiązek.

39.

Z zadowoleniem przyjmuje dalszy rozwój zrównoważonych instrumentów finansowania w ramach polityki strukturalnej. Stanowią one twórcze i stabilne mechanizmy finansowania wykraczające poza wsparcie publiczne.

40.

Apeluje o zapewnienie silnej pozycji miast i regionów w dalszym rozwoju polityki migracyjnej i integracyjnej UE, która uwzględniałaby kluczowe znaczenie szczebla lokalnego dla integracji.

Dla państw członkowskich

41.

Wzywa państwa członkowskie do ożywienia działań dotyczących polityki miejskiej i uwzględnienia w nich także innych, niezwiązanych z tym obszarów polityki. Zrównoważony rozwój miast zależy od sprzyjających warunków ramowych, szczególnie w polityce zatrudnienia, polityce społecznej, polityce kształcenia i ochrony środowiska.

42.

Apeluje o intensywniejszą dyskusję w miastach i z miastami na temat działań, które należy podjąć. Współpraca miast i aglomeracji jest niezbędna dla zachowania spójności i zrównoważonego rozwoju.

Bruksela, 19 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


III Akty przygotowawcze

KOMITET REGIONÓW

96. sesja plenarna w dniach 18 i 19 lipca 2012 r.

13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/23


Opinia Komitetu Regionów „Instrumenty finansowe UE w dziedzinie spraw wewnętrznych”

2012/C 277/05

KOMITET REGIONÓW

Z zadowoleniem przyjmuje posunięcie dotyczące utworzenia autentycznej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na podstawie wniosków budżetowych, w których uznano za konieczne zapewnienie niezbędnych środków w budżecie przeznaczonym na imigrację, azyl i bezpieczeństwo.

Potwierdza znaczenie proponowanych zmian dla władz lokalnych i regionalnych, mających bezpośredni wpływ na ich obowiązki i życie codzienne osób mieszkających w Unii Europejskiej.

W kontekście powszechnej ochrony podstawowych praw i wolności podkreśla znaczenie reagowania na problemy związane z bezpieczeństwem, wynikające z większej mobilności na świecie.

Z zadowoleniem przyjmuje koncentrację na elastyczności i osiąganiu wyników oraz podkreśla, że wymaga to dobrego planowania oraz udziału i poczucia odpowiedzialności wszystkich zainteresowanych stron. W związku z tym podkreśla konieczność zaangażowania władz lokalnych i regionalnych oraz innych zainteresowanych stron, takich jak wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe, społeczeństwo obywatelskie i sami beneficjenci (począwszy od etapu planowania), ponieważ to właśnie te podmioty najczęściej realizują programy i projekty.

Uważa, że dzięki proponowanym reformom znacznie poprawi się dostęp do funduszy. KR zachęca jednak do rozbudowania mechanizmów służących przekazywaniu informacji dotyczących możliwości korzystania z tych środków. W większych krajach można by poprosić władze samorządowe o organizację konsultacji regionalnych i lokalnych, aby umożliwić większe zaangażowanie zarówno tych organizacji, jak i zainteresowanych stron działających z dala od głównych miast.

Sprawozdawca

Sprawozdawca: Samuel AZZOPARDI (MT/PPE), burmistrz miasta Victoria, Gozo

Dokumenty źródłowy

 

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Budowanie otwartej i bezpiecznej Europy: budżet spraw wewnętrznych na lata 2014–2020”

COM (2011) 749 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, instrument wsparcia finansowego w zakresie granic zewnętrznych i wiz

COM (2011) 750 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Migracji i Azylu

COM (2011) 751 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Funduszu Migracji i Azylu oraz instrumentu finansowego na rzecz wspierania współpracy policyjnej, zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz zarządzania kryzysowego

COM (2011) 752 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, instrument finansowy na rzecz wspierania współpracy policyjnej, zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz zarządzania kryzysowego

COM (2011) 753 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Ocena ogólna

1.

Z zadowoleniem przyjmuje posunięcie dotyczące utworzenia autentycznej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na podstawie wniosków budżetowych, w których uznano za konieczne zapewnienie niezbędnych środków w budżecie przeznaczonym na imigrację, azyl i bezpieczeństwo (1).

2.

Z zadowoleniem przyjmuje uproszczenie istniejących instrumentów poprzez połączenie ich w dwa fundusze.

3.

Potwierdza znaczenie proponowanych zmian dla władz lokalnych i regionalnych, mających bezpośredni wpływ na ich obowiązki i życie codzienne osób mieszkających w Unii Europejskiej.

4.

W kontekście powszechnej ochrony podstawowych praw i wolności podkreśla znaczenie reagowania na problemy związane z bezpieczeństwem, wynikające z większej mobilności na świecie.

5.

Podkreśla, że można tego dokonać poprzez wdrożenie spójnych instrumentów w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w oparciu o poszanowanie praw człowieka, solidarność i odpowiedzialność, ze zwróceniem szczególnej uwagi na równouprawnienie płci i zasady niedyskryminacji (2).

6.

Uważa, że potrzebna jest równowaga między pulą środków przeznaczonych na bezpieczeństwo i ochronę granic a wydatkami w takich dziedzinach jak integracja imigrantów czy warunki przyjmowania osób ubiegających się o azyl.

7.

Popiera utworzenie budżetu opartego na potrzebach, pomagającego osiągnąć efekt synergii między instrumentami finansowymi UE, czyli między funduszami strukturalnymi a funduszami przeznaczonymi na sprawy wewnętrzne. W budżecie Unii należy wyasygnować odpowiednie środki na dziedzinę spraw wewnętrznych, zarówno przy wykorzystaniu funduszy strukturalnych, jak i wyspecjalizowanych instrumentów w obrębie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

8.

Wskazuje na fakt, że spowodowana przez uchylenie decyzji Rady 2007/125/WSiSW utrata możliwości uzupełniającego korzystania z innych instrumentów unijnych i wspólnotowych w znaczącym stopniu ogranicza pożądaną elastyczność wykorzystania instrumentów finansowych. Naraża to także na szwank dalszy nieprzerwany rozwój regionalnych projektów transgranicznych w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego, które dotychczas finansowane były ze środków przeznaczonych na finansowanie Celu 3 w oparciu o EFRR. Dlatego Komitet opowiada się za utrzymaniem komplementarności instrumentów wspólnotowych.

9.

Zaznacza, że dla właściwego funkcjonowania budżetu i instrumentów finansowych potrzebna jest pewna elastyczność, która umożliwiałaby dokonanie autentycznego przeglądu śródokresowego, uwzględniającego wyodrębnione priorytety polityczne, a jednocześnie podkreśla, że elastyczność ta nie może być forsowana kosztem sprawiedliwego przydziału środków.

10.

Z zadowoleniem przyjmuje koncepcję polityki imigracyjnej, której realizacja miałaby rozpoczynać się w krajach pochodzenia i która uwzględniałaby potrzeby europejskiego rynku pracy oraz zmiany demograficzne, co doprowadziłoby do powstania systemu korzystnego dla wszystkich stron, w tym krajów pochodzenia tak często korzystających z przekazów pieniężnych z UE (3).

11.

Podkreśla konieczność ścisłej współpracy na szczeblu UE, ukierunkowanej na lepszą koordynację działań państw członkowskich w zakresie zarządzania zewnętrznymi granicami Unii, oraz tworzenia wspólnego europejskiego systemu azylowego.

12.

Podkreśla potrzebę tego, by wykorzystanie budżetu było przejrzyste – wnioski, projekty i osiągnięte wyniki powinny być widoczne, łatwo dostępne i zrozumiałe dla zwykłych obywateli.

Programowanie i zarządzanie funduszami

13.

Z zadowoleniem przyjmuje koncentrację na elastyczności i osiąganiu wyników oraz podkreśla, że wymaga to dobrego planowania oraz udziału i poczucia odpowiedzialności wszystkich zainteresowanych stron. W związku z tym podkreśla konieczność zaangażowania władz lokalnych i regionalnych oraz innych zainteresowanych stron, takich jak wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe, społeczeństwo obywatelskie i sami beneficjenci (począwszy od etapu planowania), ponieważ to właśnie te podmioty najczęściej realizują programy i projekty.

14.

Zwraca uwagę na konieczność niezależnego monitorowania i oceny w celu zapewnienia efektywnego wykorzystania funduszy oraz solidnego zarządzania nimi przez organizacje wdrażające. Może to być zachętą do poprawy sprawności instytucjonalnej. Wskaźniki jakościowe oraz ilościowe muszą wybrać wspólnie wszystkie zainteresowane strony. Komitet zaznacza, że efektywne i opłacalne mogą być niektóre wskaźniki jakościowe. Komitet apeluje również o wzmocnienie kontroli Komisji Europejskiej i Parlamentu nad funduszami, aby pomóc w utworzeniu niezależnego elementu monitorowania i oceny.

Dostęp do funduszy

15.

Uważa, że dzięki proponowanym reformom znacznie poprawi się dostęp do funduszy. KR zachęca jednak do rozbudowania mechanizmów służących przekazywaniu informacji dotyczących możliwości korzystania z tych środków. W większych krajach można by poprosić władze samorządowe o organizację konsultacji regionalnych i lokalnych, aby umożliwić większe zaangażowanie zarówno tych organizacji, jak i zainteresowanych stron działających z dala od głównych miast.

Przydział środków

16.

Zaznacza, że oprócz pozytywnych aspektów uproszczenia i elastyczności proponowane reformy wnoszą również pewną dozę niepewności co do podziału środków pomiędzy różne sektory i zagadnienia tematyczne. W związku z tym KR podkreśla, że alokacji funduszy należy dokonać w oparciu o realne zapotrzebowanie mierzone na podstawie analizy potrzeb, a jednocześnie należy ustalić priorytety zgodnie z podejściem opartym na uprawnieniach. Można tego dokonać za pomocą mechanizmów i zabezpieczeń wprowadzanych w celu zapewnienia efektywnego sposobu ustalenia priorytetów, a także angażując władze lokalne i regionalne oraz inne zainteresowane strony w proces opracowywania strategii krajowych.

17.

Podkreśla konieczność równego podziału funduszy, uwzględniającego potencjał instytucjonalny i wnioski projektowe, zamiast skupiania ich wokół kilku beneficjentów.

18.

Uważa, że w przypadku niewystarczających funduszy priorytetowo należy traktować fundusze ukierunkowane na ochronę podstawowych praw i wolności osób, w tym fundusze dotyczące podstawowych standardów życia, kwestii związanych z płcią i prawem do azylu, a także środki przeznaczone na budowę potencjału władz lokalnych i regionalnych do zarządzania przepływami migracyjnymi.

Obowiązkowy udział zainteresowanych stron

19.

Podkreśla, jak ważne jest podejście nastawione na uczestnictwo dla osiągnięcia wyników i popiera propozycje zobowiązujące państwa członkowskie do tworzenia partnerstw ze wszystkimi właściwymi organami publicznymi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami, w tym społeczeństwem obywatelskim i organizacjami międzynarodowymi, w celu opracowywania, realizacji i monitorowania programów krajowych.

20.

W związku z tym wzywa do wzmocnienia partnerstwa zainteresowanych stron i nadania mu charakteru obowiązkowego. KR zaznacza, że zasada zdefiniowana obecnie w projekcie rozporządzenia określającego przepisy ogólne (4) może nie nadać uczestnictwu charakteru wystarczająco wiążącego. Podczas gdy mechanizmy koordynacji są sztywne, w innych obszarach istnieje znaczna swoboda decyzyjna, jeśli chodzi o faktyczne tworzenie sensownych partnerstw.

21.

Sugeruje, że wyznaczenie pojedynczej instytucji odpowiedzialnej za wszystkie działania wspierane za pomocą funduszy może nie być optymalnym rozwiązaniem – pomimo wszelkich uproszczeń. Aby decyzje były podejmowane w sposób sprawiedliwy, potrzebne są: przejrzystość, kontrole i równowaga. KR jest zaniepokojony faktem, iż mogą pojawiać się problemy prawne, które uniemożliwiają oddelegowanej instytucji pracę pod nadzorem właściwego organu krajowego. Proponuje zatem, aby przepisy uelastycznić do tego stopnia, by zapewniały zgodność z normami krajowymi obowiązującymi w UE oraz by nie zmuszały państw członkowskich do zmiany swych struktur konstytucyjnych – jeśli oczywiście możliwa jest realizacja celów przy zastosowaniu podejścia opartego na partnerstwie.

Wspólny europejski system azylowy

22.

Z zadowoleniem przyjmuje dążenie do utworzenia „wspólnego europejskiego systemu azylowego”, a jednocześnie podkreśla, że musi on wzorować się na standardach państw posiadających lepsze systemy i struktury, a nie powodować ogólne obniżenie jakości na podobieństwo państw posiadających systemy gorsze.

23.

Chciałby, aby istniała większa jasność co do tego, czy Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu będzie korzystał wyłącznie z funduszy przydzielonych mu bezpośrednio czy też będzie miał również dostęp do funduszy związanych ze sprawami wewnętrznymi.

Przyjmowanie i integracja osób objętych ochroną międzynarodową i obywateli państw trzecich

24.

Z zadowoleniem odnotowuje uznanie znaczenia władz lokalnych i regionalnych w systemach przyjmowania i azylu oraz w integracji obywateli państw trzecich i legalnych migrantów.

25.

Pochwala koncepcję skupienia się na osobach wymagających szczególnego traktowania, w tym ofiarach handlu.

26.

Podkreśla, że integracja musi skupiać się na działaniach długoterminowych i trwałych. Nie wolno zapominać, że jest ona procesem dwukierunkowym, w którym inicjatywy mogą być podejmowane zarówno na rzecz społeczności przyjmującej, jak i migrantów.

27.

Proponuje, aby fundusze asygnowane na sprawy wewnętrzne przeznaczać także na działania zalecane przez Komisję Europejską, co byłoby uznaniem podejścia opartego na wielopoziomowym sprawowaniu rządów w ramach drugiej europejskiej agendy na rzecz integracji (5).

28.

Zaznacza, że z perspektywy administracyjnej praktyki aresztowania osób, stosowane w UE, są kontrolowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka i organy ds. praw człowieka oraz podkreśla, że finansowanie projektów związanych z zatrzymywaniem osób nie może odbywać się niezgodnie z prawem UE i postanowieniami ECHR.

29.

Podkreśla, że członkowie rodzin korzystający z ochrony międzynarodowej w różnych państwach członkowskich powinni mieć możliwość wspólnego zamieszkania i korzystania z ochrony w tym samym państwie członkowskim.

Podział odpowiedzialności i relokacja w granicach UE

30.

Podkreśla, że europejskie regiony przygraniczne powinny otrzymywać bardziej odpowiednie wsparcie w zakresie azylu i migracji, zwłaszcza w czasie szczególnych trudności (6).

31.

Podkreśla, że kryteria i mechanizmy dotyczące relokacji muszą mieć charakter niedyskryminujący i winny koncentrować się na osobach znajdujących się w najtrudniejszym położeniu – z jednoczesnym uwzględnieniem aspektów rynku pracy w UE, zwłaszcza w przypadku osób zmuszonych obecnie do przebywania na obszarach charakteryzujących się ograniczonym dostępem do rynku pracy. Kryteria te nie powinny koncentrować się na priorytetowym traktowaniu jednostek o wysokich kwalifikacjach, już zintegrowanych ze społeczeństwem kraju przyjmującego.

32.

Zaznacza, że władze lokalne i regionalne są w stanie uczestniczyć w procesie tworzenia takich mechanizmów (7).

33.

Jest zdania, że solidarność we wspieraniu obciążonych krajów powinna zależeć od sytuacji pod względem przestrzegania praw człowieka i poszanowania norm UE w zakresie przyjmowania cudzoziemców. Takie podejście sprzyjałoby poprawie sytuacji.

Unijny program przesiedleń

34.

Z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie unijnego programu przesiedleń i zachęca do sformułowania jasnych norm w ramach partnerstwa między Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców i organizacjami pozarządowymi, z uwzględnieniem sprawdzonych rozwiązań w innych częściach świata. UE powinna przewodzić poprzez dawanie dobrego przykładu, dążąc do identyfikacji osób najbardziej zapomnianych przez społeczność międzynarodową i do zapewnienia im ochrony.

35.

Zwraca uwagę na konieczność stosowania zachęt i przekazywania informacji dotyczących korzyści w celu zwiększenia ilości miejsc przeznaczanych przez państwa członkowskie dla przesiedleńców.

36.

Podkreśla potrzebę zachowania wyraźnego rozróżnienia między przesiedlaniem z państw trzecich a relokacją w granicach UE. Wzywa tym samym do przestrzegania postanowień w zakresie maksymalnej liczby osób przydzielonych do tych dwóch programów.

Wspomagane powroty dobrowolne

37.

Potwierdza, że programy powinny – co do zasady – funkcjonować wyłącznie na bazie dobrowolności i zgodnie z celami współpracy na rzecz rozwoju, a powrót powinien prowadzić do trwałej integracji społecznej objętych tym procesem osób (8). Projekt powrotu musi mieć sens i nie może prowadzić do podjęcia ponownie próby emigracji (9). Cel ten można osiągnąć dzięki partnerstwom z wyspecjalizowanymi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM).

38.

Zaznacza, że powodzenia strategii powrotów nie można w wystarczającym stopniu zmierzyć za pomocą wyłącznie ilościowego wskaźnika liczby osób powracających. Dobrym wskaźnikiem mogłaby być liczba osób powracających w stosunku do liczby wszystkich przypadków z uwzględnieniem długoterminowych czynników jakości.

Strategia bezpieczeństwa wewnętrznego

39.

Zwraca uwagę na własny, nieodzowny udział w procesie poprawy bezpieczeństwa wewnętrznego Europy oraz na konieczność budowania potencjału władz lokalnych i regionalnych.

40.

Podkreśla, że przy wydatkowaniu środków z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego należy pamiętać o konieczności inwestowania w dalsze badania, wprowadzaniu innowacji i wymianie wiedzy specjalistycznej w takich dziedzinach jak bezpieczeństwo cybernetyczne, kryminalistyka, ochrona infrastruktury strategicznej czy bezpieczeństwo w miastach. Komisja Europejska pragnie upowszechniać te aspekty w związku z coraz bardziej naglącą potrzebą rozwiązywania konkretnych i złożonych problemów.

41.

Potwierdza znaczenie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych we współpracę z policją i współdziałanie w dziedzinie bezpieczeństwa. Zaangażowanie to polega m.in. na: szkoleniach, wymianie sprawdzonych rozwiązań, prowadzeniu programów prewencji, opracowywaniu wspólnych narzędzi i systemów informatycznych oraz na lepszej komunikacji.

Walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną

42.

Zaleca wzmocnienie i wykorzystanie w każdym państwie członkowskim obecnych sieci władz lokalnych i regionalnych lub w razie potrzeby utworzenie nowych sieci w celu ułatwienia wymiany sprawdzonych rozwiązań w zakresie integracji społecznej, kształcenia zawodowego i zrozumienia ekstremizmu rodzącego się w lokalnych dzielnicach i w sąsiedztwie. Mogłoby to wspierać prace podjęte w ramach ostatnio utworzonej europejskiej sieci na rzecz przeciwdziałania radykalizacji.

43.

Proponuje, aby finansowanie w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego obejmowało konsultacje społeczne na szczeblu lokalnym w państwach członkowskich i było ukierunkowane na osoby, które czują się oderwane od społeczeństwa. Może to pomóc w wielowymiarowym zrozumieniu lokalnych doświadczeń, problemu terroryzmu i czynników powodujących ekstremizm.

44.

Podkreśla znaczenie zwiększenia bezpieczeństwa praktyk bankowych i sposobów działania przedsiębiorstw w celu określenia i zidentyfikowania czynności polegających na finansowaniu terroryzmu i przestępczości zorganizowanej poprzez pranie pieniędzy i łączenie działalności przestępczej z procedurami prowadzonymi przez legalnie funkcjonujące przedsiębiorstwa.

45.

Przypomina również znaczenie orzekania przepadku mienia pochodzącego z przestępstwa, co jest niewątpliwie istotnym sposobem zwalczania wszelkich rodzajów nielegalnej działalności, w związku z czym z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska zaproponowała przepisy mające na celu wzmocnienie ram prawnych UE dotyczących konfiskaty (10).

46.

Zaznacza, że chociaż partnerstwa publiczno-prywatne mogłyby przynieść pozytywne skutki, należy unikać prywatyzacji organów bezpieczeństwa.

Kontrola graniczna i operacje ratownicze

47.

Podkreśla konieczność odpowiedniego finansowania kontroli granicznej (11). Jednocześnie uważa, że biorąc pod uwagę kwestię przeciwdziałania nielegalnej migracji, można mieć wątpliwości, czy dokonywanie znaczących inwestycji w kontrolę graniczną jest najskuteczniejszym i najbardziej efektywnym sposobem generowania długofalowych i znaczących zmian.

48.

Podkreśla konieczność niezależnego monitorowania działań prowadzonych na granicach przez takie organizacje jak Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (Biuro UNHCR), mających na celu zapewnienie poszanowania podstawowych praw człowieka, w tym uwrażliwienie na kwestie płci.

49.

Podkreśla, że dbałość o życie ludzkie powinna mieć pierwszeństwo przed wszystkimi innymi kwestiami i apeluje o większą współpracę i podział odpowiedzialności za osoby uratowane pomiędzy państwa członkowskie, co zapewniłoby zachęty do ratowania osób. KR uważa, że automatyczny podział odpowiedzialności mógłby pomóc ocalić więcej osób na morzu.

Reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych

50.

Z zadowoleniem przyjmuje zmiany mające na celu przyspieszenie reakcji w sytuacjach nadzwyczajnych.

51.

Wzywa Komisję do zaangażowania się w planowanie i opracowywanie działań transgranicznych wiążących się z czynnym udziałem obszarów przygranicznych. Umożliwiłoby to regionom połączenie doświadczeń w zakresie ochrony ludności i zapewniłoby solidną podstawę działań, dzięki której można by utworzyć europejskie siły reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych.

52.

Wzywa Komisję do udziału w bezpośredniej kontroli sytuacji nadzwyczajnych w celu utrzymania odpowiedniego poziomu nadzoru i pomocy w koordynacji transgranicznej.

53.

Zachęca państwa członkowskie do utworzenia interdyscyplinarnych zespołów szybkiego reagowania w sytuacjach nadzwyczajnych, zwłaszcza jeżeli sytuacja nadzwyczajna charakteryzuje się takimi aspektami jak mieszane przepływy migracyjne, w którym to przypadku istotnego znaczenia nabiera specjalistyczna wiedza w zakresie przepisów azylowych i praw człowieka.

54.

Zaznacza, że niektóre sytuacje nadzwyczajne mogą mieć charakter bardziej długofalowy oraz że przeznaczane na nie fundusze muszą być dostępne przez cały czas trwania danej sytuacji.

Zewnętrzne aspekty zarządzania migracją

55.

Z zadowoleniem przyjmuje uspójnienie podejścia do wewnętrznych i zewnętrznych aspektów zarządzania migracją i bezpieczeństwa wewnętrznego oraz zaznacza, że współpraca i dialog z państwami trzecimi są konieczne do tego, aby rozwiązać zarówno problem nielegalnej imigracji, jak i skoncentrować się na migracji legalnej.

56.

Zaznacza, że władze lokalne i regionalne, które są najbliżej państw trzecich lub mają z nimi najsilniejsze związki, mogą zapewnić niezbędne powiązania sprzyjające współpracy UE z tymi państwami, co stanowiłoby znaczący wkład w poprawę stosunków z miastami i regionami pochodzenia i tranzytu oraz przyczyniłoby się do poprawy warunków życia w tych lokalizacjach (12). Dzięki współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi w nowych państwach członkowskich i państwach sąsiadujących (dotyczy to np. grup roboczych i wspólnych komitetów konsultacyjnych, CORLEAP-u, ARLEM-u) KR ma możliwość upowszechniania celów programów dofinansowania poza granicami UE.

57.

Nie dostrzega wyraźnej granicy między działaniami na rzecz rozwoju a działaniami niezwiązanymi z rozwojem w przypadku państw trzecich i apeluje o spójność i koordynację między projektami finansowania pomocy i rozwoju a projektami dotyczącymi spraw wewnętrznych, co powinno opierać się solidarności i podziale odpowiedzialności z państwami trzecimi.

58.

Apeluje o utworzenie zabezpieczeń uniemożliwiających państwom członkowskim działanie tylko we własnym interesie w ramach zewnętrznych aspektów funduszy związanych ze sprawami wewnętrznymi, a także o wypracowanie mechanizmów zapewniających przejrzystość we współpracy dwustronnej między państwami członkowskimi a państwami trzecimi.

II.   ZALECANE POPRAWKI

COM(2011) 750 final

Rozporządzenie ustanawiające, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, instrument wsparcia finansowego w zakresie granic zewnętrznych i wiz

Poprawka 1

Artykuł 3

Zmienić ust. 2 lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

wspieranie zarządzania granicami w celu zapewnienia, z jednej strony, wysokiego poziomu ochrony granic zewnętrznych, a z drugiej strony – sprawnego przekraczania granic zewnętrznych zgodnie z dorobkiem Schengen.

b)

wspieranie zarządzania granicami w celu zapewnienia, z jednej strony, wysokiego poziomu ochrony granic zewnętrznych, a z drugiej strony – sprawnego przekraczania granic zewnętrznych zgodnie z dorobkiem Schengen.

Wskaźnikami osiągnięcia tego celu są między innymi rozwój wyposażenia do kontroli granicznej oraz zatrzymania obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających granicę na granicy zewnętrznej odpowiednio do ryzyka występującego na danym odcinku granicy zewnętrznej.

Wskaźnikami osiągnięcia tego celu są między innymi rozwój wyposażenia do kontroli granicznej, zatrzymania obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających granicę na granicy zewnętrznej odpowiednio do ryzyka występującego na danym odcinku granicy zewnętrznej .

Uzasadnienie

Zob. pkt 5. Aby przestrzegać prawa do azylu, podmioty zajmujące się mieszanymi przepływami migracyjnymi muszą posiadać określony poziom wiedzy na temat tego prawa.

Poprawka 2

Artykuł 3

Dodać ust. 2 lit. c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 48.

Poprawka 3

Artykuł 3

Zmienić ust. 3 lit. f)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

f)

wzmacnianie współpracy między państwami członkowskimi prowadzącymi działania w państwach trzecich w odniesieniu do napływu obywateli państw trzecich na terytorium państw członkowskich, jak również współpracy z państwami trzecimi w tym względzie.

f)

wzmacnianie współpracy między państwami członkowskimi prowadzącymi działania w państwach trzecich w odniesieniu do napływu obywateli państw trzecich na terytorium państw członkowskich, jak również współpracy z państwami trzecimi w tym względzie.

Uzasadnienie

Zob. pkt 55.

Poprawka 4

Artykuł 3

Dodać ust. 3 lit. g)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 47.

Poprawka 5

Artykuł 4

Dodać ust. 1 lit. f)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 48.

Poprawka 6

Artykuł 4

Dodać ust. 1 lit. g)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 47 i 48.

Poprawka 7

Artykuł 4

Dodać ust. 1 lit. h)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 5.

Poprawka 8

Artykuł 9

Zmienić ust. 2 lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

wspieranie i zwiększanie istniejącego krajowego potencjału w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi, z uwzględnieniem między innymi nowych technologii, zmian lub norm związanych z zarządzaniem przepływami migracyjnymi;

b)

wspieranie i zwiększanie istniejącego krajowego potencjału w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi, z uwzględnieniem między innymi nowych technologii, zmian lub norm związanych z zarządzaniem przepływami migracyjnymi ;

Uzasadnienie

Zob. pkt 5.

Poprawka 9

Artykuł 13

Zmienić ust. 2 lit. g)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

g)

poprawienie zdolności sieci europejskich do promowania, wspierania i dalszego rozwijania polityki i celów Unii;

g)

poprawienie zdolności sieci europejskich do promowania, wspierania i dalszego rozwijania polityki i celów Unii;

Uzasadnienie

Zob. pkt 3 i 55.

COM(2011) 751 final

Rozporządzenie ustanawiające Fundusz Migracji i Azylu

Poprawka 1

Artykuł 3

Zmienić ust. 2 lit. c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

c)

rozwijanie sprawiedliwych i skutecznych strategii powrotów w państwach członkowskich z naciskiem na zapewnienie stałego charakteru powrotu oraz skutecznej readmisji w krajach pochodzenia;

c)

rozwijanie sprawiedliwych i skutecznych strategii powrotów w państwach członkowskich z naciskiem na zapewnienie stałego charakteru powrotu oraz skutecznej readmisji w krajach pochodzenia;

Wskaźnikiem osiągnięcia tego celu jest między innymi liczba osób powracających.

Wskaźnikiem osiągnięcia tego celu jest między innymi liczba osób powracających .

Uzasadnienie

Zob. pkt 37.

Poprawka 2

Artykuł 5

Zmienić ust. 1 lit. e)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

e)

informowania społeczności lokalnych, a także szkolenia personelu organów lokalnych, które będą miały styczność z osobami przyjmowanymi;

e)

informowania społeczności lokalnych , a także szkolenia personelu organów lokalnych , które będą miały styczność z osobami przyjmowanymi;

Uzasadnienie

Podmioty społeczeństwa obywatelskiego często realizują projekty integracji.

Poprawka 3

Artykuł 5

Dodać ust. 1 lit. g)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 28.

Poprawka 4

Artykuł 6

Zmienić lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

działania bezpośrednio przyczyniające się do oceny polityki azylowej, takie jak: krajowe oceny skutków, badania prowadzone wśród grup docelowych, opracowywanie wskaźników i analiza porównawcza.

b)

działania bezpośrednio przyczyniające się do oceny polityki azylowej, takie jak: krajowe oceny skutków, badania prowadzone wśród grup docelowych , opracowywanie wskaźników i analiza porównawcza.

Uzasadnienie

Zob. pkt 13.

Poprawka 5

Artykuł 7

Dodać lit. h)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 30.

Poprawka 6

Artykuł 8

Zmienić lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

pakiety informacyjne i kampanie na rzecz zwiększania świadomości społecznej, w tym za pośrednictwem technologii informacyjno-komunikacyjnych i stron internetowych przyjaznych dla użytkowników;

a)

pakiety informacyjne kampanie na rzecz zwiększania świadomości społecznej , w tym za pośrednictwem technologii informacyjno-komunikacyjnych i stron internetowych przyjaznych dla użytkowników;

Uzasadnienie

Zob. pkt 25.

Poprawka 7

Artykuł 9

Zmienić ust. 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   W ramach celu szczegółowego zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 lit. b) działania kwalifikowalne odbywają się w ramach spójnych strategii, wdrażanych przez organizacje pozarządowe bądź organy lokalne lub regionalne i zaprojektowanych specjalnie na potrzeby integracji – odpowiednio na poziomie lokalnym lub regionalnym – osób, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a)–g). W tym kontekście działania kwalifikowalne obejmują w szczególności następujące działania:

1.   W ramach celu szczegółowego zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 lit. b) działania kwalifikowalne odbywają się w ramach spójnych strategii , wdrażanych przez organizacje pozarządowe bądź organy lokalne lub regionalne i zaprojektowanych specjalnie na potrzeby integracji – odpowiednio na poziomie lokalnym lub regionalnym – osób, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a)–g). W tym kontekście działania kwalifikowalne obejmują w szczególności następujące działania:

Uzasadnienie

Zob. pkt 25.

Poprawka 8

Artykuł 9

Zmienić ust. 1 lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

tworzenie i rozwijanie takich strategii integracji, w tym analiza potrzeb, udoskonalanie wskaźników i ocena;

a)

tworzenie i rozwijanie takich strategii integracji z , w tym analiza potrzeb, udoskonalanie wskaźników i ocena ;

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 23.

Poprawka 9

Artykuł 9

Dodać ust. 1 lit. i)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 26.

Poprawka 10

Artykuł 9

Dodać ust. 1 lit. j)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 26.

Poprawka 11

Artykuł 10

Dodać lit. f)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 46 i 54.

Poprawka 12

Artykuł 11

Zmienić lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

tworzenia i udoskonalania infrastruktury lub usług służących zapewnieniu zakwaterowania oraz warunków przyjmowania lub zatrzymywania;

a)

tworzenia i udoskonalania infrastruktury lub usług służących zapewnieniu zakwaterowania oraz warunków przyjmowania lub zatrzymywania;

Uzasadnienie

Zob. pkt 27.

Poprawka 13

Artykuł 12

Zmienić lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

środków w zakresie wspomaganych powrotów dobrowolnych, w tym badań lekarskich i pomocy medycznej, organizacji podróży, wkładu finansowego, doradztwa przed powrotem i po nim oraz wsparcia;

b)

środków w zakresie wspomaganych powrotów dobrowolnych, w tym badań lekarskich i pomocy medycznej, organizacji podróży, wkładu finansowego, doradztwa przed powrotem i po nim oraz wsparcia;

Uzasadnienie

Zob. pkt 36 i 37.

Poprawka 14

Artykuł 13

Zmienić lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

działania mające na celu promowanie i wzmacnianie współpracy operacyjnej między służbami państw członkowskich ds. powrotów, w tym współpracy z organami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich;

a)

działania mające na celu promowanie i wzmacnianie współpracy operacyjnej między służbami państw członkowskich ds. powrotów, w tym współpracy z organami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich;

Uzasadnienie

Zob. pkt 36.

Poprawka 15

Artykuł 17

Zmienić ust. 4

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

4.   Poniższe grupy uchodźców wymagające szczególnego traktowania w każdym przypadku uwzględnia się we wspólnych priorytetach unijnych w zakresie przesiedleń i kwalifikuje do kwoty ryczałtowej określonej w ust. 2:

kobiety i dzieci narażone na ryzyko,

małoletni bez opieki,

osoby wymagające opieki medycznej, którą można zapewnić wyłącznie w drodze przesiedlenia,

osoby potrzebujące natychmiastowego lub pilnego przesiedlenia z powodów prawnych oraz wymagające ochrony fizycznej.

4.   Poniższe grupy uchodźców wymagające szczególnego traktowania w każdym przypadku uwzględnia się we wspólnych priorytetach unijnych w zakresie przesiedleń i kwalifikuje do kwoty ryczałtowej określonej w ust. 2:

kobiety i dzieci narażone na ryzyko,

małoletni bez opieki,

osoby wymagające opieki medycznej , którą można zapewnić wyłącznie w drodze przesiedlenia,

osoby potrzebujące natychmiastowego lub pilnego przesiedlenia z powodów prawnych oraz wymagające ochrony fizycznej.

Uzasadnienie

Zob. pkt 33. Uwzględnienie w priorytetach osób wymagających opieki psychologicznej jest dobrą praktyką stosowaną przez Biuro UNHCR i inne podmioty.

Poprawka 16

Artykuł 18

Dodać ust. 5

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

Uzasadnienie

Zob. pkt 32.

Poprawka 17

Artykuł 18

Dodać ust. 6

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

Uzasadnienie

Zob. pkt 30.

Poprawka 18

Artykuł 19

Zmienić ust. 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   W celu przydzielenia kwoty wskazanej w art. 15 ust. 1 lit. c) Komisja do dnia 31 maja 2017 r. ocenia potrzeby państw członkowskich w odniesieniu do ich systemów azylu i przyjmowania, ich sytuacji pod względem przepływów migracyjnych w latach 2014–2016 oraz przewidywanego rozwoju sytuacji.

1.   W celu przydzielenia kwoty wskazanej w art. 15 ust. 1 lit. c) Komisja do dnia 31 maja 2017 r. ocenia potrzeby państw członkowskich w odniesieniu do ich systemów azylu i przyjmowania, ich sytuacji pod względem przepływów migracyjnych w latach 2014–2016 oraz przewidywanego rozwoju sytuacji.

Uzasadnienie

Sytuacja migracyjna może ulec bardzo szybkiej zmianie, a system powinien być wystarczająco elastyczny, aby umożliwić poradzenie sobie z wyzwaniem tego rodzaju.

Poprawka 19

Artykuł 22

Zmienić ust. 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Fundusz zapewnia pomoc finansową w celu zaspokojenia pilnych i szczególnych potrzeb w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej.

1.   Fundusz zapewnia pomoc finansową w celu zaspokojenia pilnych i szczególnych potrzeb w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej .

Uzasadnienie

Zob. pkt 53.

Poprawka 20

Artykuł 23

Zmienić ust. 2 lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

pełnienie funkcji unijnego komitetu doradczego ds. migracji i azylu poprzez wspólne koordynowanie działań i współpracę zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnymi z przedstawicielami państw członkowskich, środowiska akademickiego, społeczeństwa obywatelskiego, ośrodków analitycznych i innych podmiotów unijnych/międzynarodowych;

a)

pełnienie funkcji unijnego komitetu doradczego ds. migracji i azylu poprzez wspólne koordynowanie działań i współpracę zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym z przedstawicielami państw członkowskich, środowiska akademickiego, społeczeństwa obywatelskiego, ośrodków analitycznych i innych podmiotów unijnych/międzynarodowych;

Uzasadnienie

Zob. pkt 15.

Poprawka 21

Artykuł 23

Zmienić ust. 5 lit. c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

c)

krajowych punktów kontaktowych wyznaczanych przez państwa członkowskie, z których każdy składa się z co najmniej trzech ekspertów, którzy dysponują wspólnie odpowiednią wiedzą fachową na temat azylu i migracji, w tym kształtowania polityki, prawa, badań i statystyki, oraz którzy koordynują i zapewniają krajowy wkład w działania, o których mowa w art. 19 ust. 1, w celu uzyskania wkładu wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron;

c)

krajowych punktów kontaktowych wyznaczanych przez państwa członkowskie, z których każdy składa się z co najmniej trzech ekspertów, którzy dysponują wspólnie odpowiednią wiedzą fachową na temat azylu i migracji, w tym kształtowania polityki, prawa, badań i statystyki, oraz którzy koordynują i zapewniają krajowy wkład w działania, o których mowa w art. 19 ust. 1, w celu uzyskania wkładu wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron;

Uzasadnienie

Zob. pkt 13. Pomogłoby to zwiększyć przejrzystość mechanizmów.

COM(2011) 752 final

Rozporządzenie ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Funduszu Migracji i Azylu oraz instrumentu finansowego na rzecz wspierania współpracy policyjnej, zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz zarządzania kryzysowego

Poprawka 1

Artykuł 4

Zmienić

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Działania finansowane na mocy rozporządzeń szczegółowych są zgodne z właściwym prawem Unii i prawem krajowym.

Działania finansowane na mocy rozporządzeń szczegółowych są zgodne z właściwym prawem Unii i prawem krajowym.

Uzasadnienie

Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stanowi część dorobku UE, lecz czasami rezultaty postanowień Trybunału nie są uwzględniane w praktyce przez państwa członkowskie. Zwrócenie uwagi na ich znaczenie jest pomocne.

Poprawka 2

Artykuł 8

Dodać ust. 5

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

Uzasadnienie

Zob. pkt 53.

Poprawka 3

Artykuł 12

Zmienić ust. 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Każde państwo członkowskie organizuje, zgodnie z przepisami i praktykami krajowymi, partnerstwo z odpowiednimi instytucjami i podmiotami w celu opracowania i realizacji programów krajowych

1.   Każde państwo członkowskie organizuje, zgodnie z przepisami i praktykami krajowymi, partnerstwo z odpowiednimi instytucjami i podmiotami w celu opracowania i realizacji programów krajowych.

Takie instytucje i podmioty mogą obejmować właściwe władze regionalne, lokalne, miejskie i inne organy publiczne, a także w stosownych przypadkach organizacje międzynarodowe i podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, takie jak organizacje pozarządowe lub partnerzy społeczni.

Takie instytucje i podmioty mogą obejmować właściwe władze regionalne, lokalne, miejskie i inne organy publiczne, a także organizacje międzynarodowe i podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie i , takie jak organizacje pozarządowe lub partnerzy społeczni.

Uzasadnienie

W przeciwieństwie do sformułowania „w stosownych przypadkach” wyraz „odpowiednie” wyklucza element uznaniowości, który może prowadzić do braku jasności. Wkład grup docelowych jest podstawą programowania w UE.

Poprawka 4

Artykuł 12

Zmienić ust. 4

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

4.   Każde państwo członkowskie ustanawia komitet monitorujący w celu wsparcia wdrażania programów krajowych.

4.   Każde państwo członkowskie ustanawia komitet monitorujący w celu wsparcia wdrażania programów krajowych.

Uzasadnienie

Zob. pkt 13. Zwiększy to przejrzystość i pozwoli uniknąć ewentualnego konfliktu interesów.

Poprawka 5

Artykuł 12

Zmienić ust. 5

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

5.   Komisja może uczestniczyć w pracach komitetu monitorującego w charakterze doradcy.

5.   Komisja ć w pracach komitetu monitorującego w charakterze doradcy.

Uzasadnienie

Uczestnictwo Komisji jest bardzo istotne i nie należy w tym przypadku dopuszczać swobody decyzyjnej.

Poprawka 6

Artykuł 14

Dodać ust. 5 lit. g)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19.

Poprawka 7

Artykuł 20

Zmienić ust. 2 lit. c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

c)

wydatki związane z oceną działań lub projektów;

c)

wydatki związane z oceną działań lub projektów ;

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19. Właściwe zainteresowane strony mają możliwość oceny efektywności projektu.

Poprawka 8

Artykuł 23

Zmienić ust. 1 lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

akredytowaną Instytucję Odpowiedzialną: podmiot sektora publicznego państwa członkowskiego, ponoszący wyłączną odpowiedzialność za właściwe zarządzanie programem krajowym i właściwą kontrolę nad nim oraz zajmujący się wszelkimi kontaktami z Komisją;

b)

akredytowaną Instytucję Odpowiedzialną: podmiot sektora publicznego państwa członkowskiego, ponoszący wyłączną odpowiedzialność za właściwe zarządzanie programem krajowym i właściwą kontrolę nad nim oraz zajmujący się wszelkimi kontaktami z Komisją;

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19.

Poprawka 9

Artykuł 25

Dodać ust. 5 lit. d)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19. Właściwe zainteresowane strony mają możliwość oceny efektywności projektu.

Poprawka 10

Artykuł 48

Zmienić ust. 1 lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

informowanie potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania w ramach programów krajowych;

b)

informowanie potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania w ramach programów krajowych;

Uzasadnienie

Zob. pkt 14.

Poprawka 11

Artykuł 50

Dodać ust. 7

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19.

Poprawka 12

Artykuł 51

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

2.   Państwa członkowskie dopilnowują, by stosowane były procedury mające na celu opracowywanie i gromadzenie danych niezbędnych do przeprowadzenia ocen, w tym danych odnoszących się do wskaźników ogólnych i specyficznych dla programu.

2.   Państwa członkowskie dopilnowują, by stosowane były procedury mające na celu opracowywanie i gromadzenie danych niezbędnych do przeprowadzenia ocen, w tym danych odnoszących się do wskaźników ogólnych i specyficznych dla programu.

Uzasadnienie

Zob. pkt 13.

Poprawka 13

Artykuł 55

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Komisję wspiera Wspólny Komitet ds. Azylu, Migracji i Bezpieczeństwa, ustanowiony na mocy niniejszego rozporządzenia. Komitet stanowi komitet w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

1.   Komisję wspiera Wspólny Komitet ds. Azylu, Migracji i Bezpieczeństwa, ustanowiony na mocy niniejszego rozporządzenia . Komitet stanowi komitet w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19.

COM(2011) 753 final

Rozporządzenie ustanawiające, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, instrument finansowy na rzecz wspierania współpracy policyjnej, zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz zarządzania kryzysowego

Poprawka 1

Artykuł 3

Zmienić ust. 2 lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

zapobiegania i zwalczania przestępczości transgranicznej, poważnej i zorganizowanej oraz wzmacniania koordynacji i zacieśniania współpracy między organami ścigania państw członkowskich a odpowiednimi państwami trzecimi.

a)

zapobiegania i zwalczania przestępczości transgranicznej, poważnej i zorganizowanej oraz wzmacniania koordynacji i zacieśniania współpracy między organami ścigania państw członkowskich a odpowiednimi państwami trzecimi.

Uzasadnienie

Zob. pkt 41 i 55.

Poprawka 2

Artykuł 3

Zmienić ust. 3 lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

środków (metod, narzędzi, struktur) wzmacniających zdolność państw członkowskich do zapobiegania i zwalczania przestępczości transgranicznej, poważnej i zorganizowanej, w szczególności w drodze partnerstw publiczno-prywatnych, wymiany informacji i najlepszych praktyk, dostępu do danych, technologii interoperacyjnych, porównywalnych statystyk, stosowanych metod kryminologicznych, komunikacji społecznej i podnoszenia świadomości.

a)

środków (metod, narzędzi, struktur) wzmacniających zdolność państw członkowskich do zapobiegania i zwalczania przestępczości transgranicznej, poważnej i zorganizowanej, w szczególności w drodze partnerstw publiczno-prywatnych, wymiany informacji i najlepszych praktyk, dostępu do danych, technologii interoperacyjnych, porównywalnych statystyk, stosowanych metod kryminologicznych, komunikacji społecznej i i podnoszenia świadomości.

Uzasadnienie

Zob. pkt 38, 39, 40, 41, 43 i 44.

Poprawka 3

Artykuł 4

Zmienić ust. 1 lit. a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

działania poprawiające koordynację policji oraz koordynację między organami ścigania, w tym wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze oraz każdą inną formę wspólnych operacji transgranicznych, dostęp do informacji oraz ich wymianę i technologie interoperacyjne;

a)

działania poprawiające koordynację policji oraz koordynację między organami ścigania , w tym wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze oraz każdą inną formę wspólnych operacji transgranicznych, dostęp do informacji oraz ich wymianę i technologie interoperacyjne;

Uzasadnienie

Zob. pkt 38 i 40.

Poprawka 4

Artykuł 4

Dodać ust. 1 lit. h)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 42.

Poprawka 5

Artykuł 4

Dodać ust. 1 lit. i)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 41.

Poprawka 6

Artykuł 6

Zmienić ust. 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Państwa członkowskie sporządzają program krajowy przewidziany na mocy niniejszego Instrumentu i program przewidziany na mocy rozporządzenia (UE) nr XXX/2012 ustanawiającego, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, finansowy instrument wspierania w zakresie zarządzania granicami i wizami, i przedstawiają je Komisji łącznie jako jeden program krajowy dotyczący funduszu zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) nr XXX/2012 [rozporządzenie horyzontalne].

1.   Państwa członkowskie, sporządzają program krajowy przewidziany na mocy niniejszego Instrumentu i program przewidziany na mocy rozporządzenia (UE) nr XXX/2012 ustanawiającego, w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, finansowy instrument wspierania w zakresie zarządzania granicami i wizami, i przedstawiają je Komisji łącznie jako jeden program krajowy dotyczący funduszu zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) nr XXX/2012 [rozporządzenie horyzontalne].

Uzasadnienie

Zob. pkt 18 i 19.

Poprawka 7

Artykuł 14a

Dodać nowy punkt

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

   

Uzasadnienie

Wspieranie transgranicznych działań w dziedzinie policyjnej mogło dotychczas odbywać się (do wyboru) w ramach programu ISEC (program Komisji „Zapobieganie i walka z przestępczością) albo w ramach finansowania Celu 3 (z EFRR), zgodnie z zasadą komplementarności (art. 11 decyzji Rady 2007/125/WSiSW). O ile działania w ramach ISEC były finansowane centralnie przez Unię, o tyle finansowanie w ramach Celu 3 podlegało zdecentralizowanemu zarządzaniu środkami. Zgodnie z art. 14 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie instrumentu finansowego w ramach FBW decyzja Rady z 2007 r. ma w przyszłym okresie finansowania zostać uchylona. Będzie to oznaczało także zniesienie zasady komplementarności instrumentów wspólnotowych i brak możliwości wyboru między FBW a środkami na Cel 3. Nie należy jednak rezygnować z korzyści, jakie daje elastyczne wykorzystanie różnych instrumentów finansowania. Jeżeli zniesienie komplementarności ma służyć zapobieganiu podwójnemu finansowaniu, można to wystarczająco uwzględnić przy praktycznym wdrażaniu finansowania. Dlatego proponuje się włączenie zasady komplementarności, a także klauzuli ochronnej zawartej w art. 11 ust. 3 decyzji w sprawie programu ISEC, do rozporządzenia w sprawie instrumentu finansowego w ramach FBW w postaci nowego artykułu 14a.

Bruksela, 18 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  CdR 201/2009, pkt 1.

(2)  CdR 201/2009, pkt 8 i 9.

(3)  CdR 170/2010, pkt 43.

(4)  COM(2011) 752 final.

(5)  Komunikat Komisji „Europejski program integracji obywateli państw trzecich” – COM(2011) 455 final.

(6)  CdR 170/2010, pkt 41 i 42.

(7)  CdR 201/2009, pkt 92.

(8)  CdR 170/2010, pkt 48.

(9)  CdR 201/2009, pkt 87.

(10)  COM (2012) 85 final.

(11)  CdR 210/2008, pkt 30.

(12)  CdR 201/2009, pkt 76 i 77.


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/43


Opinia Komitetu Regionów „Instrumenty finansowe UE w dziedzinie sprawiedliwości i obywatelstwa”

2012/C 277/06

KOMITET REGIONÓW

Uważa, że proponowane programy są ważnymi instrumentami sprzyjającymi realizacji strategii UE w dziedzinie sprawiedliwości, praw i obywatelstwa.

Jest zdania, iż przedstawione wnioski zgodne są z zasadą pomocniczości, gdyż z jednej strony uwzględniają znaczący wymiar transgraniczny w obszarach polityki, których dotyczą, a z drugiej przewiduje się w nich wdrożenie europejskiej przestrzeni prawa i sprawiedliwości, w której niezbędne są mechanizmy współpracy transgranicznej i możliwości współdziałania zainteresowanych specjalistów. Cele te są zazwyczaj trudne do osiągnięcia tylko za pomocą działań pojedynczych państw członkowskich.

Stoi na stanowisku, że środki przewidziane w wieloletnich ramach finansowych na okres 2014-2020 pozwolą na realizację działań generujących wartość dodaną na szczeblu europejskim, ukierunkowanych na rozwój europejskiej przestrzeni sprawiedliwości oraz lepsze promowanie i ochronę praw osób (gwarantowanych na mocy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej).

Potwierdza swoją gotowość i zaangażowanie na rzecz wspierania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz propagowania idei obywatelstwa europejskiego.

Zwraca się z prośbą do Komisji i państw członkowskich o jak najdalej idące włączanie władz lokalnych i regionalnych w proces wdrażania programów, a szczególnie w przygotowywanie i prowadzenie rocznych programów prac.

Proponuje, aby do udziału w procedurze konsultacyjnej mógł zostać dopuszczony przedstawiciel Komitetu Regionów.

Sprawozdawca

Giuseppe VARACALLI (IT/ALDE), burmistrz Gerace

Dokumenty źródłowe

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego na lata 2014-2020 program „Prawa i obywatelstwo”

COM(2011) 758 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego na lata 2014-2020 program „Sprawiedliwość”

COM(2011) 759 final

 

Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego program „Europa dla obywateli” na lata 2014-2020

COM(2011) 884 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.

Uważa, że proponowane programy są ważnymi instrumentami sprzyjającymi realizacji strategii UE w dziedzinie sprawiedliwości, praw i obywatelstwa. Chodzi bowiem o projekty, które jako całość mają na celu wspieranie działań zainicjowanych przez państwa członkowskie z myślą o sprawniejszym wdrażaniu prawa i strategii Unii oraz o zwiększeniu świadomości społecznej w tym zakresie. Programy te ukierunkowane są również na wspieranie współpracy transgranicznej i ugruntowanie wiedzy na temat potencjalnych problemów we wskazanych dziedzinach polityki. Opracowano je z myślą o tym, by strategie i normy przygotowywane były na podstawie konkretnych danych. Zwłaszcza program „Europa dla obywateli” stworzono w celu wspierania rozwoju koncepcji obywatelstwa europejskiego.

2.

Jest zdania, iż przedstawione wnioski zgodne są z zasadą pomocniczości, gdyż z jednej strony uwzględniają znaczący wymiar transgraniczny w obszarach polityki, których dotyczą, a z drugiej przewiduje się w nich wdrożenie europejskiej przestrzeni prawa i sprawiedliwości, w której niezbędne są mechanizmy współpracy transgranicznej i możliwości współdziałania zainteresowanych specjalistów. Cele te są zazwyczaj trudne do osiągnięcia tylko za pomocą działań pojedynczych państw członkowskich.

3.

Uważa, że wnioski zgodne są także z zasadą proporcjonalności. Stwierdza bowiem przede wszystkim, że ich forma i treść zdają się obiektywnie odpowiadać temu, co jest potencjalnie niezbędne do osiągnięcia przewidzianych celów, oraz że, jak się wydaje, środki finansowe przeznaczone w sumie na trzy programy pozwolą na ich efektywną realizację, zwłaszcza że wysokość tych funduszy ma – zasadnie – być równa puli przeznaczonej na programy prowadzone obecnie w omawianych obszarach polityki i że wyraźnie przewidziano możliwość korekty wyasygnowanych kwot w przypadku przyjęcia do Unii nowego państwa członkowskiego.

4.

Mając na względzie ulepszenie przepisów, docenia fakt, iż wnioskom towarzyszą kompletne i odpowiednio uzasadnione oceny skutków, biorąc również pod uwagę, że Komisja Europejska przeprowadziła w fazie przygotowawczej konsultacje z zainteresowanymi stronami, a ich wyniki uwzględniono w ocenach skutków. Podobne konsultacje przeprowadzono na różnych szczeblach z władzami lokalnymi i regionalnymi.

5.

Stoi na stanowisku, że środki przewidziane w wieloletnich ramach finansowych na okres 2014–2020 pozwolą na realizację działań generujących wartość dodaną na szczeblu europejskim, ukierunkowanych na rozwój europejskiej przestrzeni sprawiedliwości oraz lepsze promowanie i ochronę praw osób (gwarantowanych na mocy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej).

6.

Ma nadzieję, że programy w dalszym ciągu będą przyczyniać się do coraz lepszego rozumienia UE przez obywateli – głównie dzięki inicjatywom zachęcającym ich do aktywnego uczestnictwa – oraz do znacznego podniesienia świadomości.

7.

Życzyłby sobie również, by faza wdrożeniowa programów „Prawa i obywatelstwo” (jeśli chodzi o cel szczegółowy dotyczący „przyczynienia się do lepszego wykonywania praw wynikających z obywatelstwa Unii”) i „Europa dla obywateli” (jeśli chodzi zarówno o cel ogólny dotyczący „… zwiększenia zaangażowania obywatelskiego na szczeblu Unii”, jak i o cel szczegółowy dotyczący „zachęcania do demokratycznego i obywatelskiego uczestnictwa obywateli na szczeblu Unii …”) doprowadziła także do zwiększenia świadomości obywateli Europy na temat możliwości, którą niedawno im stworzono w specjalnym rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (nr 211/2011) z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Dotyczy ona mianowicie przedstawiania Komisji inicjatyw ustawodawczych w kwestiach wchodzących w zakres kompetencji UE. W tym samym rozporządzeniu przewidziano, że inicjatywy tego rodzaju mogą być również przedstawiane lub wspierane przez organizacje.

8.

Potwierdza swoją gotowość i zaangażowanie na rzecz wspierania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz propagowania idei obywatelstwa europejskiego.

9.

Uważa, że w odniesieniu do programu „Prawa i obywatelstwo” oraz do problematyki płci konieczne jest, by odpowiednio i skutecznie zastosowane zostały wytyczne zawarte w motywie 12 wniosku dotyczącego rozporządzenia, odnoszące się do kontynuacji i rozwoju działań prowadzonych w ramach trzech wcześniejszych programów, ze szczególnym uwzględnieniem programu szczegółowego na rzecz zapobiegania i zwalczania przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz na rzecz ochrony ofiar i grup ryzyka (program Daphne III), a także działów „Równość płci” i „Walka z dyskryminacją i różnorodność” wspólnotowego programu na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej – Progress. Niezbędne jest również odpowiednie i skuteczne zastosowanie wytycznych zawartych w art. 4 („Cele szczegółowe”) lit. b) ze szczególnym uwzględnieniem celu szczegółowego, którym jest zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, oraz zasady równouprawnienia płci.

10.

Co do zasady popiera przewidywane zastąpienie sześciu programów operacyjnych na lata 2007–2013 dwoma programami, gdyż uważa, że zmiana ta może pozwolić lepiej i skuteczniej prowadzić zaplanowane działania – również ze względu na pożądane lepsze ukierunkowanie podziału środków czy uniknięcie nierównowagi geograficznej, które to problemy Komisja, odnosząc się do wdrażanych obecnie programów, wskazuje w dołączonych do wniosków ocenach skutków finansowych regulacji.

11.

Zwraca się z prośbą do Komisji i państw członkowskich o jak najdalej idące włączanie władz lokalnych i regionalnych w proces wdrażania programów, a szczególnie w przygotowywanie i prowadzenie rocznych programów prac.

12.

Jeśli chodzi o plany dotyczące potwierdzonej już możliwości (zaproponowanej w najbardziej odpowiednim momencie), by z przewidywanych działań mogły korzystać również podmioty prywatne, zaleca Komisji, by dążyła także do dalszego usprawnienia mechanizmów wstępnej weryfikacji jakości składanych wniosków.

13.

Zwraca uwagę na fakt, iż kwestie związane z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości mają szczególne znaczenie dla władz lokalnych i regionalnych, biorąc pod uwagę, że wywierają bezpośredni wpływ na życie codzienne osób zamieszkujących Unię i na zadania wspomnianych władz, jak również, że organy samorządowe dysponują wieloma kluczowymi kompetencjami w dziedzinach, których dotyczy wyżej wymieniona przestrzeń.

14.

Podkreśla, że dzięki zasadzie pomocniczości i bliskości z mieszkańcami władze lokalne i regionalne są w stanie bezpośrednio uwzględniać ich aspiracje i problemy. Z tego powodu organy samorządowe często potrafią stosować odpowiednie i innowacyjne rozwiązania w praktyce.

15.

Nawiązując do programu „Europa dla obywateli”, sygnalizuje, że uczestnictwo w partnerstwach miast (inicjatywie wyraźnie przewidzianej w tym programie) umożliwiło jakże potrzebną wymianę doświadczeń pomiędzy społecznościami zamieszkującymi różne regiony, pozwalającą na konsolidację wyników efektywnie przeprowadzonych inicjatyw, dzięki którym władze regionalne i lokalne propagowały i ułatwiały m.in. przyjęcie postawy obywatelskiej.

16.

Popiera opcję, o której wspomina się w trzech proponowanych rozporządzeniach, umożliwiającą wszystkim organom publicznym – w tym władzom lokalnym i regionalnym – dostęp do programów. Jednocześnie zaznacza, iż procedury wdrożeniowe nie powinny być zbyt uciążliwe, zwłaszcza w powiązaniu z planowaną komplementarnością programów oraz istotną możliwością wykorzystania również zasobów przeznaczonych na inne programy (pod warunkiem, że finansowanie dotyczy różnych pozycji kosztów).

17.

Potwierdza swoje poparcie dla celów programu, wyrażone już w poprzednich opiniach. Pragnie zapewnić o swym niesłabnącym zaangażowaniu na rzecz promowania i upowszechniania tych celów również w krajach sąsiednich za pośrednictwem własnych struktur współpracy (grupy robocze, wspólne komitety konsultacyjne, CORLEAP, ARLEM), zgodnie z zapisami stosownych umów o współpracy i we współdziałaniu z Komisją.

18.

Podkreśla niezwykłą wagę, jaką ma ustanowienie faktycznej, służącej obywatelom przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w świecie cechującym się coraz większą mobilnością. Mając na uwadze prowadzone przez siebie od dawna intensywne działania na rzecz upowszechnienia wielopoziomowego systemu ochrony praw podstawowych, wyraża ponadto zadowolenie z postępów poczynionych na drodze do utworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, dzięki którym obywatele stali się głównym przedmiotem projektu.

19.

Za stale ważną uznaje potrzebę pogodzenia – z zachowaniem odpowiedniej równowagi – kwestii bezpieczeństwa ze sprawą ochrony podstawowych praw i swobód poprzez zastosowanie spójnych instrumentów dotyczących przestrzeni wolności bezpieczeństwa i sprawiedliwości. W tym względzie nie można zaprzeczyć, że Europa bez wątpienia dysponuje solidnym prawodawstwem umożliwiającym ochronę praw człowieka. W praktyce prawodawstwo to należy bezustannie ulepszać w celu zapewnienia obywatelom realnych możliwości wykonywania tych praw.

20.

Z zadowoleniem odnotowuje, że trzy programy – traktowane w całości, mimo obiektywnych różnic między nimi – przyczyniają się do podniesienia świadomości społecznej na temat europejskiego wymiaru obywatelstwa, które jest instrumentem umożliwiającym zaangażowanie mieszkańców Europy w proces integracji kontynentu i w szybszy rozwój europejskiej demokracji.

21.

Ponownie formułuje kilka uwag, które zawarł już w przyjętej niedawno opinii na temat nowych wieloletnich ram finansowych po roku 2013. Wskazał tam na konieczność zapewnienia właściwych zasobów celem promowania praw podstawowych, demokracji i partycypacji obywatelskiej z myślą o budowaniu obywatelstwa europejskiego. Zarazem stwierdza, że w programie „Europa dla obywateli” sprawą podstawowej wagi jest umieszczenie w centrum uwagi partnerstw na rzecz wspierania, że bezpieczeństwo UE jest ściśle powiązane z rozwojem demokracji, dobrego sprawowania rządów i praworządności w państwach trzecich i że to właśnie Unia Europejska powinna promować te wartości w skali globalnej.

22.

Przypomina, że wskazywał już na konieczność wspierania różnych form współpracy terytorialnej z myślą o wdrażaniu projektów i działań, które mają na celu urzeczywistnienie obywatelstwa europejskiego i mogą przyczynić się do ograniczenia przeszkód i obciążeń o charakterze administracyjnym i biurokratycznym – również poprzez upowszechnianie szeregu sprawdzonych rozwiązań w obszarze usług transgranicznych, m.in. tych związanych ze zdrowiem i wielojęzycznością.

23.

Wyraża nadzieję, że działania przewidziane w zakresie tych fundamentalnych kwestii zostaną potraktowane priorytetowo w rocznych programach prac, zwłaszcza w odniesieniu do programów „Prawa i obywatelstwo” oraz „Europa dla obywateli”.

24.

Uznaje, że połączenie sześciu poprzednich programów dotyczących sprawiedliwości oraz praw i obywatelstwa w dwa nowe, a także przeformułowanie programu „Europa dla obywateli” mogą zapewnić większą elastyczność w określaniu priorytetów w 7-letnim okresie programowania, a tym samym doprowadzić do obniżenia kosztów zarządzania na poziomie europejskim, zmniejszyć obciążenia biurokratyczne dla beneficjentów, jak również sprzyjać większej przekrojowości projektów ukierunkowanych na realizację różnych celów omawianych programów.

25.

Ponownie podkreśla – w kontekście problematyki z zakresu sprawiedliwości – konieczność koordynowania i integrowania strategii w dziedzinie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych z innymi strategiami politycznymi UE, ze szczególnym uwzględnieniem polityki zagranicznej, gospodarczej i społecznej. Taka lepsza koordynacja między wspomnianymi strategiami powinna z pewnością zagwarantować ich większą skuteczność.

26.

Podziela pogląd, iż promowanie postawy obywatelskiej stanowi kwestię o charakterze przekrojowym, która winna zostać uwzględniona w pozostałych inicjatywach podejmowanych przez Unię Europejską. Z tego powodu planowana synergia z Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) jest istotnym czynnikiem mogącym zagwarantować przyszłym obywatelom Unii, że będą informowani o obywatelstwie europejskim i będą bardziej świadomi swych praw i obowiązków.

27.

Wyraża zatem nadzieję, że wykorzystane zostaną konkretne rozwiązania sprzyjające komplementarności i synergii między proponowanymi programami a innymi narzędziami Unii. Zachęca tym samym Komisję do ciągłego przedstawiania informacji na temat środków, które zostaną zastosowane w celu zapewnienia tejże komplementarności i synergii.

28.

Jest zaniepokojony faktycznie niewystarczającymi możliwościami efektywnego uczestnictwa władz lokalnych i regionalnych w fazie przygotowywania rocznych programów prac i oceny przynajmniej dwóch z trzech omawianych programów. Budowanie obywatelskiej Europy nie może odbywać się bez udziału (na każdym etapie) władz lokalnych i regionalnych, które tworzą niezbędny poziom instytucjonalny, gwarantujący, że procesy decyzyjne charakteryzować się będą większą legitymacją demokratyczną.

29.

Wnosi zatem, by zapewnić formalne uczestnictwo władz lokalnych i regionalnych – za pośrednictwem Komitetu Regionów – w fazie przygotowywania rocznych programów działań dotyczących programów „Prawa i obywatelstwo” oraz „Europa dla obywateli”.

30.

Jeśli chodzi o przedstawiane przez Komisję okresowe sprawozdanie oceniające i sprawozdanie oceniające ex-post dotyczące programu „Prawa i obywatelstwo”, uważa, że powinien mieć możliwość odpowiedzialnego wyrażenia swego zdania, co już zresztą formalnie przewidziano w przypadku programu „Europa dla obywateli”. Wobec powyższego wnosi o zawarcie stosownych zapisów we wniosku odnoszącym się do programu „Prawa i obywatelstwo”.

31.

Wnosi o to, by pomiar realizacji celów szczegółowych programu „Prawa i obywatelstwo” wiązał się także z gromadzeniem danych jakościowo-ilościowych dotyczących przestrzegania, wykonywania i wdrażania tych praw. Uważa, iż zakładane odnoszenie się do sposobu postrzegania tej kwestii na poziomie europejskim nie umożliwia adekwatnego pomiaru pod względem wyników. W związku z tym zwraca uwagę na działania Europejskiej Agencji Praw Podstawowych i Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn zmierzające do opracowania odpowiednich wskaźników oraz analiz porównawczych.

32.

Zgadza się, że obecne wnioski dotyczące programów powinny – poprzez planowane działania w zakresie uwrażliwiania i informowania – odegrać istotną rolę w życiu obywateli europejskich, zwłaszcza w odniesieniu do pełnego dostępu do informacji, który jest coraz bardziej niezbędny do aktywnej partycypacji politycznej. O zasadzie tej mówił już Komitet, wzywając swoich członków do podjęcia zdecydowanych działań ukierunkowanych na zapewnienie rzeczywistego dostępu do informacji w poszczególnych państwach członkowskich.

33.

W odniesieniu do programu „Sprawiedliwość”, stoi na stanowisku, iż planowana kontynuacja wymiany pracowników krajowych organów sprawiedliwości, objętej szerszymi ramami europejskiej sieci sądowej, winna sprzyjać trwającemu już procesowi stopniowego wzajemnego uznawania systemów sądowych oraz zwiększaniu wzajemnego zaufania.

34.

Z pełnym przekonaniem popiera zatem propozycję finansowania działań szkoleniowych przeznaczonych dla pracowników systemów sądowniczych (zgodnie z zapisami art. 6 wniosku odnoszącego się do programu „Sprawiedliwość”). Szkolenie i wiedza tych pracowników są elementem koniecznym do budowy Europy sprawiedliwości.

35.

Zaleca, by zwrócić na tę kwestię szczególną uwagę, aby zapewnić efektywne zaangażowanie całej gamy specjalistów – zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego – działających w obszarze systemów sądowniczych.

36.

Odnośnie do działań szkoleniowych finansowanych w ramach programu „Prawa i obywatelstwo”, uważa, iż powinny one obejmować także kształcenie w zakresie obywatelstwa europejskiego dla osób pragnących uzyskać obywatelstwo któregoś z państw członkowskich, jak również dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, z pełnym poszanowaniem zasady promowania aktywnego obywatelstwa młodych poprzez edukację.

37.

Pozytywnie ocenia wsparcie finansowe na tworzenie przewidzianych we wniosku modułów szkoleń on-line, zgodnie z sugestią Komitetu Regionów, by wspierać działania na rzecz edukacji obywatelskiej przy pomocy mediów i technologii informacyjno-komunikacyjnych.

38.

W programach „Sprawiedliwość” oraz „Prawa i obywatelstwo” dostrzega także odpowiedni środek pozwalający wzmacniać znaczny potencjał władz regionalnych i lokalnych w dziedzinie współpracy transgranicznej w sprawach związanych z przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

39.

Odnośnie do wszystkich trzech programów, w zasadzie zdecydowanie popiera podejście Komisji ukierunkowane w głównej mierze na osiąganie wyników i koncentrujące się na stosowaniu wskaźników pomiaru realizacji celów programów. Zauważa jednak, że pełna lista tych wskaźników znajduje się jedynie we wniosku dotyczącym programu „Europa dla obywateli”, podczas gdy np. lista odnosząca się do programu „Sprawiedliwość” zawiera tylko jeden wskaźnik dla każdego celu i wspomina się w niej o nieokreślonym zbiorze innych wskaźników. Z tego powodu KR opowiada się za opracowaniem pełniejszej specyfikacji, najlepiej z uwzględnieniem parametrów nie tylko ilościowych, ale również jakościowych.

40.

Odnotowuje, że we wniosku dotyczącym programu „Europa dla obywateli” przewidziano strukturę bardziej elastyczną w porównaniu z programem obowiązującym obecnie, dlatego też nie przewidziano z góry określonych kwot, które można by przeznaczać na poszczególne działania realizowane w ramach nowego programu.

41.

W związku z tym zwraca uwagę, że partnerstwa miast – oprócz tego, że mogą być beneficjentami wsparcia w ramach programu – winny mieć możliwość dysponowania przewidzianą wcześniej, stałą kwotą, która w aktualnie obowiązującym programie równa jest niemal jednej trzeci całego budżetu i mogłaby zostać utrzymana na podobnym poziomie.

42.

Wnioskuje zatem o przeznaczenie stosownej części całkowitego budżetu programu „Europa dla obywateli” na działania prowadzone w ramach partnerstw miast, biorąc w szczególności pod uwagę ważną i uznaną rolę odgrywaną przez te partnerstwa w już skonsolidowanym procesie nawiązywania stałych i intensywnych kontaktów między obywatelami, w tym obywatelami państw trzecich.

43.

Przypomina, iż ponieważ Parlament Europejski i Rada wprowadziły niedawno znak dziedzictwa europejskiego jako narzędzie służące promowaniu wspólnego dziedzictwa kulturowego państw członkowskich UE w kontekście różnic regionalnych i narodowych, program „Europa dla obywateli” może – z myślą o realizacji przewidzianych celów – wykorzystać potencjał miejsc, które zostaną uhonorowane nowym znakiem. Podobna idea przyświeca znanej już powszechnie inicjatywie europejskich stolic kultury, promującej tożsamość europejską i obywatelstwo europejskie.

II.   ZALECANE POPRAWKI

PRAWA I OBYWATELSTWO – COM(2011) 758 final

Poprawka 1

Artykuł 4 ust. 2

Cele szczegółowe

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wskaźniki do mierzenia realizacji celów określonych w ust. 1 to m.in. sposób postrzegania kwestii przestrzegania tych praw, ich wykonywania i wdrażania w Europie oraz liczba skarg.

Wskaźniki do mierzenia realizacji celów określonych w ust. 1 to m.in. oraz liczba skarg.

Uzasadnienie

Wydaje się, że – mając na względzie efektywną ocenę realizacji celów szczegółowych programu, lepiej jest mówić bardziej konkretnie o gromadzeniu danych jakościowych i ilościowych. Nie wolno zapominać, że pojęcie „sposobu postrzegania” mogłoby prowadzić do wypracowania ocen niejasnych i niewłaściwie odzwierciedlających proces realizacji celów.

PRAWA I OBYWATELSTWO – COM(2011) 758 final

Poprawka 2

Artykuł 9 ust. 1

Procedura komitetowa

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisję wspomaga komitet. Jest on komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Komisję wspomaga komitet. Jest on komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Uzasadnienie

Niezbędne i użyteczne wydaje się uczestnictwo przedstawiciela Komitetu Regionów w procesie zatwierdzania rocznych programów prac (poprzez które realizowany jest cały program) przez komitet złożony z przedstawicieli państw członkowskich, asystujący Komisji.

Ponieważ mamy do czynienia z działaniami dotyczącymi wdrażania programów, w realizację których mocno zaangażowane są także władze regionalne i lokalne, udział tych podmiotów, za pośrednictwem reprezentującej je instytucji europejskiej (Komitet Regionów), w fazie przygotowania rocznych programów prac pozwoliłby na oddolne opracowanie tych programów zgodnie z potrzebami obywateli Europy.

Poza tym udział Komitetu Regionów w fazie przygotowywania programów rocznych doskonale wpisuje się w kompetencje KR-u – w ramach procedury legislacyjnej przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady – dotyczące formalnego przedstawienia niniejszej opinii.

PRAWA I OBYWATELSTWO – COM(2011) 758 final

Poprawka 3

Artykuł 12 ust. 2

Monitorowanie i ocena

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie:

a)

okresowe sprawozdanie oceniające, najpóźniej do połowy 2018 r.;

b)

sprawozdanie oceniające ex post.

Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, :

a)

okresowe sprawozdanie oceniające, najpóźniej do połowy 2018 r.;

b)

sprawozdanie oceniające ex post.

Uzasadnienie

Szczególnie niezbędne wydaje się, by fazy monitorowania i oceny opierały się na takiej samej procedurze w programach „Prawa i obywatelstwo” oraz „Europa dla obywateli”. Jeśli chodzi o ten ostatni, w art. 14 („Monitorowanie i ocena”) ust. 3 wniosku Komisji stwierdzono wyraźnie, że Komisja przedstawia okresowe sprawozdanie oceniające oraz sprawozdanie oceniające ex post nie tylko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, ale także Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.

Nie ma powodów, by utrzymać zapisy art. 12 ust. 2 wniosku dotyczącego programu „Prawa i obywatelstwo”, nieuwzględniające Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego ani Komitetu Regionów jako organów otrzymujących okresowe sprawozdanie oceniające i sprawozdanie oceniające ex post. W poprawce zasugerowano niezbędną korektę tego stanu rzeczy.

SPRAWIEDLIWOŚĆ – COM(2011) 759 final

Poprawka 1

Artykuł 7

Uczestnictwo

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Program jest otwarty dla wszystkich organów i instytucji, publicznych lub prywatnych, mających prawną siedzibę w:

a)

państwach członkowskich;

b)

państwach EFTA będących członkami EOG, zgodnie z warunkami ustanowionymi w Porozumieniu EOG;

c)

krajach przystępujących do UE, krajach kandydujących i potencjalnych krajach kandydujących, zgodnie z ogólnymi zasadami i warunkami określonymi w zawartych z nimi umowach dotyczących ich uczestnictwa w programach unijnych;

d)

Danii, na podstawie umowy międzynarodowej.

2.   Publiczne i prywatne organy i instytucje mające prawną siedzibę w innych państwach trzecich, zwłaszcza krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa, mogą zostać włączone w działania w ramach programu, jeśli służy to celom tych działań.

 

Uzasadnienie

Nie dotyczy polskiej wersji językowej.

EUROPA DLA OBYWATELI – COM(2011) 884 final

Poprawka 1

Artykuł 9 ust. 1

Komitet

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

Uzasadnienie

Niezbędne i użyteczne wydaje się uczestnictwo przedstawiciela Komitetu Regionów w procesie zatwierdzania rocznych programów prac (poprzez które realizowany jest cały program) przez komitet złożony z przedstawicieli państw członkowskich, asystujący Komisji.

Ponieważ mamy do czynienia z działaniami dotyczącymi wdrażania programów, w realizację których mocno zaangażowane są także władze regionalne i lokalne, udział tych podmiotów, za pośrednictwem reprezentującej je instytucji europejskiej (Komitet Regionów), w fazie przygotowania rocznych programów prac pozwala na oddolne opracowanie tych programów zgodnie z potrzebami obywateli Europy.

Bruksela, 18 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/51


Opinia Komitetu Regionów „Mechanizm monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych”

2012/C 277/07

KOMITET REGIONÓW

Przyjmuje z zadowoleniem starania Komisji o ulepszenie i uproszczenie wymogów dotyczących monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych, ale apeluje o zmianę wniosku Komisji w celu wprowadzenia kontekstu przestrzennego / regionalnego dla emisji gazów cieplarnianych oraz prognoz i planów rozwoju niskoemisyjnego.

Apeluje, by wszystkie wykorzystane dane i metodologie były publicznie dostępne (i nie stanowiły własności prywatnej), przejrzyste, a co za tym idzie możliwe do powtórzenia, oraz określane przez organ taki jak Europejska Agencja Środowiska w celu uniknięcia problemów związanych z wielorakością danych / metodologii, tak by ułatwić realizację polityki w kontekście wielopoziomowego sprawowania rządów.

Wzywa, by oddziaływanie na emisje w ujęciu przestrzennym było istotnym czynnikiem uwzględnianym w szerzej zakrojonych strategiach politycznych, programach, przydziałach środków i projektach Komisji.

Odsyła Komisję do inicjatyw takich jak Porozumienie Burmistrzów, ClimAct Regions, Carbonn, ICLEI czy EUCO2 80/50 jako przykładów godnych naśladowania międzynarodowych działań podejmowanych na szczeblu regionalnym w celu ograniczenia emisji CO2.

Zaleca harmonizację prognoz państw członkowskich w celu stworzenia zbioru jednolitych prognoz, włącznie ze sprawozdawczością w zakresie zużycia energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

Powtarza apel – jaki wystosował podczas 17. Konferencji Stron w Durbanie oraz podczas wcześniejszych konferencji stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) – o respektowanie znaczenia działań podejmowanych na poziomie lokalnym i regionalnym, służących łagodzeniu zmiany klimatu i przystosowaniu się do niej.

Sprawozdawca

Neil SWANNICK (UK/PSE), członek Rady Miejskiej w Manchesterze

Dokument źródłowy

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zgłaszania innych informacji na poziomie krajowym i unijnym, istotnych dla zmiany klimatu

COM(2011) 789 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Wprowadzenie

1.1   Wniosek dotyczący rozporządzenia (zwany dalej „wnioskiem”) w sprawie mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych oraz zgłaszania innych informacji na poziomie krajowym i unijnym, istotnych dla zmiany klimatu, został opracowany w dużej mierze w wyniku ustaleń z Cancún oraz częściowo w związku z decyzją nr 406/2009/WE i dyrektywą 2009/29/WE. Podstawa prawna wniosku została określona w kontekście art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwanego dalej „traktatem”.

1.2   Decyzja nr 406/2009/WE, dyrektywa 2009/29/WE oraz traktat, zwane dalej „ramami regionalnymi”, zawierają większe wymagania dotyczące udziału podmiotów regionalnych w łagodzeniu zmiany klimatu, niż przewidziano we wniosku. Komitet apeluje o zmianę wniosku w celu wprowadzenia kontekstu przestrzennego / regionalnego dla:

emisji gazów cieplarnianych oraz

prognoz i planów rozwoju niskoemisyjnego,

oraz o to, by wszystkie wykorzystane dane i metodologie były:

publicznie dostępne (i nie stanowiły własności prywatnej),

przejrzyste, a co za tym idzie możliwe do powtórzenia,

określane przez organ taki jak Europejska Agencja Środowiska w celu uniknięcia problemów związanych z wielorakością danych / metodologii,

tak by ułatwić realizację polityki w kontekście wielopoziomowego sprawowania rządów.

Komitet wzywa do uwzględnienia w planach rozwoju niskoemisyjnego „emisji konsumpcyjnych”, tzn. emisji związanych z importowanymi towarami i usługami. Ponadto w planach rozwoju niskoemisyjnego należy brać pod uwagę zamierzone lub niezamierzone skutki polityki, która prowadzi do „eksportowania” emisji poza dane państwo członkowskie. Często nazywa się to zjawisko „ucieczką emisji gazów cieplarnianych”; dobrym jego przykładem jest przenoszenie ciężkiego przemysłu za granicę. W planach rozwoju niskoemisyjnego należy rozważyć kwestię ucieczki emisji i jasno wskazać działania podejmowane w celu jej uniknięcia. Jest to ważne, by móc określić prawdziwą rolę Europy w ograniczaniu emisji w skali globalnej.

Ponadto oddziaływanie na emisje w ujęciu przestrzennym powinno być istotnym czynnikiem uwzględnianym w szerzej zakrojonych strategiach politycznych, programach, przydziałach środków i projektach Komisji.

Komitet powtarza apel – jaki wystosował podczas 17. Konferencji Stron w Durbanie oraz podczas wcześniejszych konferencji stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) – o respektowanie znaczenia działań podejmowanych na poziomie lokalnym i regionalnym, służących łagodzeniu zmiany klimatu i przystosowaniu się do niej.

1.3   Komitet Regionów podziela zapatrywania Komisji, że skoro celów zaproponowanych w rozporządzeniu – w kontekście zobowiązań UNFCCC – nie można w wystarczającym stopniu osiągnąć na poziomie państw członkowskich i z punktu widzenia skali działań i skutków można je lepiej osiągnąć na poziomie Unii, to Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgadza się również co do tego, że zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym samym artykule rozporządzenie nie wykracza poza działania konieczne do osiągnięcia tych celów.

2.   Uwagi ogólne

2.1   KR przyjmuje z zadowoleniem:

wniosek oraz konsultacje z zainteresowanymi stronami i ocenę skutków, które poprzedziły jego przedstawienie;

przedkładanie oprócz danych inwentaryzacyjnych także informacji dotyczących prognoz i działań łagodzących;

zobowiązanie do harmonizacji procesów monitorowania i sprawozdawczości na poziomie międzynarodowym i unijnym oraz ułatwienie wdrażania mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości; oczekuje jednak, że Komisja wykorzysta zobowiązania określone w ramach regionalnych w celu poszerzenia zakresu wniosku;

starania o ulepszenie i uproszczenie wymogów dotyczących monitorowania i sprawozdawczości zawartych we wniosku;

spójność między szacowaniem emisji gazów cieplarnianych oraz szacowaniem lokalnych emisji zanieczyszczeń do atmosfery;

unijny system wymiany informacji; ma nadzieję, że będzie on użytecznym narzędziem dla krajowych, regionalnych i lokalnych decydentów realizujących politykę klimatyczną;

poszerzenie zakresu w stosunku do innych rozwiązań dotyczących wpływu transportu lotniczego na globalne ocieplenie.

2.2   Kwestie finansowe

Realizacja polityki przeciwdziałania zmianie klimatu często powoduje konkurencję, jeśli chodzi o przeznaczanie środków na łagodzenie zmiany klimatu oraz na przystosowywanie się do niej. Dlatego też zaniepokojenie Komitetu budzą następujące kwestie:

we wniosku wyraźnie wspomina się o adaptacji jako o zagadnieniu lokalnym, natomiast jako sprawy lokalnej nie traktuje się łagodzenia, co w długim okresie osłabi skuteczność polityki łagodzenia zmiany klimatu;

brak wskazówek dotyczących faktycznego poszerzenia zakresu działań, jakie wniosek oznacza dla państw członkowskich; wskazówki te są potrzebne, aby uniknąć wydawania nadmiernych środków na fachowców, którzy będą ostatecznie wdrażali wiele zmian opisanych we wniosku;

nie przydzielono regionom przynajmniej 30 % dochodów z aukcji uprawnień do emisji; jest to niezbędne, aby pomóc we wdrażaniu celów strategii „Europa 2020” dotyczących energii odnawialnej i efektywności energetycznej;

obciążenia administracyjne, techniczne i finansowe związane z dodatkowymi wymogami dotyczącymi monitorowania i sprawozdawczości prawdopodobnie dotkną także regiony, więc powinny być proporcjonalne;

dążenie do marginalnych stopniowych ulepszeń zbiorów danych może utrudnić wdrażanie polityki dotyczącej łagodzenia zmiany klimatu lub przystosowywania się do niej – należy zatem tego unikać.

2.3   Wykazy emisji gazów cieplarnianych oraz dane dotyczące emisji

Wykaz emisji pozwala określić obecną lub przeszłą sytuację w zakresie emisji. Jego celem powinno być informowanie zainteresowanych stron o aktualnej sytuacji, jeśli chodzi o politykę łagodzenia zmiany klimatu.

W związku z tym:

użyteczność istnienia wykazu znacznie się zwiększa dzięki uwzględnieniu w planie rozwoju niskoemisyjnego perspektyw krótko-, średnio- i długookresowych;

dane dotyczące emisji, jakie zostaną zgromadzone dzięki wnioskowi, mają kluczowe znaczenie dla zrozumienia strategicznego kierunku, priorytetów i wyników Unii Europejskiej, jej państw członkowskich i regionów;

jednak aby zmaksymalizować ich wykorzystywanie, dane te powinny być prezentowane wraz z głównymi danymi dotyczącymi wyników gospodarczych i społecznych wykorzystywanymi przez decydentów.

Europejska Agencja Środowiska ma do odegrania ważną rolę w rozwoju i stosowaniu spójnej metodologii oraz we wspieraniu państw członkowskich w tworzeniu wykazów.

Za dane dotyczące emisji i ich jakość odpowiedzialny powinien być centralny organ Unii Europejskiej zajmujący się statystykami i danymi. Odpowiedzialność ta powinna obejmować solidny, przejrzysty i rozliczalny zcentralizowany proces sprawdzania dokładności / wiarygodności przedstawianych przez państwa członkowskie zbiorów danych i planów rozwoju niskoemisyjnego.

Każde państwo członkowskie powinno podawać następujące skumulowane dane dotyczące łącznego poziomu uwalniania zanieczyszczeń od 1990 r.:

dane dotyczące emisji powstających w danym państwie członkowskim (źródeł);

dane dotyczące emisji kompensowanych zmianą użytkowania gruntów;

dane dotyczące emisji kompensowanych zgodnie z art. 5 decyzji nr 406/2009/WE.

Dane te potrzebne są do osiągnięcia docelowego poziomu 20 % i mają ogromne znaczenie dla utrzymania globalnego ocieplenia w granicach 2 °C.

2.4   Wdrażanie polityki

Komitet pragnie, by plany rozwoju niskoemisyjnego zawierały jasno wskazany, określony ilościowo element przestrzenny / regionalny, ponieważ:

element przestrzenny pozwala lepiej monitorować i dokumentować postępy niż ogólna prezentacja na poziomie krajowym;

regiony są bliżej obywateli niż państwa członkowskie, dzięki czemu mogą przekazywać społeczeństwu informacje dotyczące zagadnień klimatycznych, co jest jednym z celów mechanizmu monitorowania i sprawozdawczości.

Władze regionalne są kluczowym źródłem fachowej wiedzy i przedstawiały swe działania podczas konferencji stron UNFCCC. Powinny być od samego początku włączone w określanie działań służących łagodzeniu zmiany klimatu oraz przystosowywaniu się do niej, tak by w jak największym stopniu wykorzystać wiedzę i doświadczenie tych organów w zmaganiach ze skutkami i przyczynami zmiany klimatu, której konsekwencje są najbardziej odczuwalne na poziomie lokalnym.

Komitet odsyła tu Komisję do inicjatyw takich jak Porozumienie Burmistrzów, ClimAct Regions, Carbonn, ICLEI czy EUCO2 80/50 jako przykładów godnych naśladowania międzynarodowych działań podejmowanych na szczeblu regionalnym w celu ograniczenia emisji CO2.

Będzie to zgodne z ramami regionalnymi.

Przekaże jasny sygnał polityczny idący w wytyczonym kierunku.

Wpływ polityki krajowej – w zakresie redukcji emisji – będzie różny w poszczególnych regionach danego państwa członkowskiego, co należy mieć na uwadze.

Trzeba podejmować działania bliżej źródeł emisji, więc gdy zostaną podane dane, które można wykorzystać na poziomie lokalnym, zwiększy to prawdopodobieństwo podjęcia stosownych działań.

Z uwagi na art. 191 i 192 traktatu byłoby to rozwiązanie proporcjonalne.

Regiony osiągną różne poziomy redukcji emisji zależnie od swojej struktury gospodarczej i infrastruktury. Regionalne poziomy ograniczenia emisji będą zróżnicowane zarówno w ramach państw członkowskich, jak i w ramach UE.

Choć władze regionalne uczestniczą we wdrażaniu polityki, państwa członkowskie nie konsultują się z nimi systematycznie w odniesieniu do zagadnień związanych z klimatem.

Stawianie czoła wyzwaniu związanemu z łagodzeniem zmiany klimatu nie jest procesem odgórnym.

Ponadto trzeba też docenić pomoc techniczną i finansową, jaką oferują władze regionalne państwom rozwijającym się w ramach zdecentralizowanych programów współpracy.

2.5   Przystosowywanie się

Obecnie strategie przystosowywania się do zmiany klimatu nie są obowiązkowe, zatem wprowadzenie obowiązku sprawozdawczości w zakresie działań przystosowawczych (art. 16) może wydać się niezrozumiałe – choć oczywiście nie oznacza to, że informacji takich nie należy przekazywać.

Komitet powtarza swój apel o to, by przedstawiciel władz lokalnych i regionalnych znalazł się w organach takich jak nowy komitet adaptacyjny. Komitet odsyła tu do paktu z Meksyku z 2010 r. oraz do karty dotyczącej przystosowywania się do zmiany klimatu podpisanej w Durbanie w grudniu 2011 r.

2.6   Plan rozwoju niskoemisyjnego oraz prognozy: przejrzystość i własność danych

Władze krajowe, regionalne i lokalne potrzebują narzędzi, rozwiązań, instrukcji i wytycznych od Komisji lub Europejskiej Agencji Środowiska, aby:

opracować plany rozwoju niskoemisyjnego;

stworzyć mechanizmy monitorowania;

zapewnić szybki i racjonalny pod względem kosztów dostęp do danych;

uniknąć komercjalizacji (utowarowienia) i rozpowszechniania danych i narzędzi gromadzenia danych;

zapewnić spójność między planami rozwoju niskoemisyjnego;

poprawić jakość, wiarygodność i rzetelność danych;

spełnić obowiązki związane z Protokołem z Kioto, porozumieniami z Cancún i platformą z Durbanu dotyczącą zwiększenia działań na rzecz ochrony klimatu.

Komitet wzywa Europejską Agencję Środowiska, by oprócz wykazów krajowych i statystyk dotyczących łagodzenia zmiany klimaty przedstawiała także ujednolicone i przejrzyste zbiory danych lokalnych i regionalnych. Powinna istnieć możliwość przeszukiwania tych zbiorów on-line, z zastosowaniem podziału na wyniki dotyczące poziomu państw członkowskich oraz poziomu regionalnego i lokalnego, a także z podziałem na sektory. Zbiory te powinny umożliwiać analizę porównawczą, standaryzację i analizę z wykorzystaniem danych społeczno-gospodarczych.

2.7   Emisje z transportu lotniczego i morskiego

Odniesienia dotyczące traktowania sprawozdawczości w zakresie emisji z lotnictwa cywilnego i transportu morskiego są niejasne:

Zdaniem Komitetu wynika to z nieporozumienia co do kategorii „1.A.3.A lotnictwo cywilne”; chodzi o to, by traktować jako równe zeru emisje z prywatnych (niekomercyjnych) statków powietrznych, tzn. zasadniczo lekkich statków powietrznych i śmigłowców korzystających przeważnie z małych prywatnych lotnisk – powinno to być jasno stwierdzone.

Nie podano metodologii dotyczącej emisji z transportu morskiego generowanych przez statki morskie korzystające z europejskich portów. We wniosku należy zatem jasno stwierdzić, że Komisja czeka na przyjęcie prawodawstwa, zanim określi metodologię.

3.   Wniosek

Komitet jest zaniepokojony brakiem regionalnego ukierunkowania we wniosku. Sądzi, że jest to zaprzepaszczona szansa i trudniej będzie realizować politykę dotyczącą łagodzenia zmiany klimatu. Jego zdaniem wniosek będzie krokiem naprzód, jeśli uwzględni się w nim aspekt regionalny. Komitet przyjmuje natomiast z zadowoleniem nastawienie na plany rozwoju niskoemisyjnego.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Artykuł 1 – Przedmiot

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

e)

sprawozdawczości w zakresie emisji CO2 z transportu morskiego;

e)

;

f)

monitorowania i sprawozdawczości w zakresie wykorzystywania dochodów uzyskanych ze sprzedaży uprawnień na aukcji zgodnie z art. 3d ust. 1 i 2 lub art. 10 ust. 1 dyrektywy 2003/87/WE, na mocy art. 3d ust. 4 i art. 10 ust. 3 tej dyrektywy;

f)

monitorowania i sprawozdawczości w zakresie wykorzystywania dochodów uzyskanych ze sprzedaży uprawnień na aukcji zgodnie z art. 3d ust. 1 i 2 lub art. 10 ust. 1 dyrektywy 2003/87/WE, na mocy art. 3d ust. 4 i art. 10 ust. 3 tej dyrektywy;

g)

monitorowania i sprawozdawczości w zakresie działań podejmowanych przez państwa członkowskie w celu przystosowania się do nieuniknionych skutków zmiany klimatu;

g)

monitorowania i sprawozdawczości w zakresie działań podejmowanych przez państwa członkowskie w celu przystosowania się do nieuniknionych skutków zmiany klimatu;

h)

oceniania postępów państw członkowskich w zakresie wypełniania ich obowiązków na mocy decyzji nr 406/2009/WE;

h)

oceniania postępów państw członkowskich w zakresie wypełniania ich obowiązków na mocy decyzji nr 406/2009/WE;

i)

gromadzenia informacji i danych niezbędnych do wspomagania formułowania i oceniania przyszłej polityki Unii w dziedzinie zmiany klimatu.

i)

gromadzenia informacji i danych niezbędnych do wspomagania formułowania i oceniania przyszłej polityki Unii w dziedzinie zmiany klimatu.

Uzasadnienie

Mechanizm sprawozdawczości w zakresie emisji z transportu morskiego nie został przedstawiony; Komitet przypuszcza, że zostanie on przedłożony, jeśli będą tego wymagały nowe przepisy prawne.

Ponieważ propozycje będą zasadniczo realizowane na poziomie lokalnym / regionalnym, we wniosku należy bezpośrednio wspomnieć o tym poziomie.

Poprawka 2

Artykuł 2 – Zakres stosowania

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Jasne wskazanie, że poziom regionalny jest niezbędny nie tylko w przystosowywaniu się do zmiany klimatu, ale także w jej łagodzeniu.

Poprawka 3

Artykuł 3 – Definicje

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

(13)

„krajowy system polityki, środków i prognoz” oznacza system rozwiązań instytucjonalnych, prawnych i proceduralnych ustanowiony w państwie członkowskim na potrzeby sprawozdawczości w zakresie polityki i środków oraz w celu przygotowywania i przekazywania prognoz dotyczących antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 13 niniejszego rozporządzenia;

(13)

„krajowy system polityki, środków i prognoz” oznacza system rozwiązań instytucjonalnych, prawnych i proceduralnych ustanowiony w państwie członkowskim na potrzeby sprawozdawczości w zakresie polityki i środków oraz w celu przygotowywania i przekazywania prognoz dotyczących antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 13 niniejszego rozporządzenia;

Uzasadnienie

Strategie, środki i prognozy w poszczególnych państwach członkowskich powinny być traktowane w sposób spójny.

Poprawka 4

Artykuł 4 – Strategie rozwoju niskoemisyjnego

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

2.   Państwa członkowskie przedkładają Komisji swoje strategie rozwoju niskoemisyjnego po upływie roku od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z dowolnym harmonogramem uzgodnionym na poziomie międzynarodowym w kontekście procesu UNFCCC.

2.   Państwa członkowskie przedkładają Komisji swoje strategie rozwoju niskoemisyjnego po upływie roku od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z dowolnym harmonogramem uzgodnionym na poziomie międzynarodowym w kontekście procesu UNFCCC.

3.   Komisja i państwa członkowskie niezwłocznie podają do wiadomości publicznej swoje odpowiednie strategie rozwoju niskoemisyjnego oraz wszelkie ich aktualizacje.

3.   Komisja i państwa członkowskie niezwłocznie podają do wiadomości publicznej swoje odpowiednie strategie rozwoju niskoemisyjnego oraz wszelkie ich aktualizacje.

Uzasadnienie

W planach tych trzeba uwzględnić element przestrzenny, aby wskazać, że zostały one opracowane w oparciu o odpowiednie rozważania i zrozumienie zagadnienia; po części dlatego że bez elementu przestrzennego trudno będzie wdrożyć plany w terenie.

Zrozumienie, jak dane prognozy czy obliczenia dotyczące rozwoju niskoemisyjnego zostały wyprowadzone, ma kluczowe znaczenie dla analizy polityki i przejrzystości.

Poprawka 5

Artykuł 5 – Krajowe systemy wykazów

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Państwa członkowskie ustanawiają i prowadzą krajowe systemy wykazów w celu szacowania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, a także dążą do ciągłego ulepszania tych systemów oraz do zapewnienia terminowości, przejrzystości, dokładności, spójności, porównywalności i kompletności swoich wykazów gazów cieplarnianych.

1.   Państwa członkowskie ustanawiają i prowadzą krajowe systemy wykazów w celu szacowania antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, a także dążą do ciągłego ulepszania tych systemów oraz do zapewnienia terminowości, przejrzystości, dokładności, spójności, porównywalności i kompletności swoich wykazów gazów cieplarnianych.

2.   Państwa członkowskie gwarantują, że ich właściwe organy ds. wykazów mają dostęp do, a ich krajowy system wykazów stanowi, że ich właściwe organy mają dostęp do:

2.   Państwa członkowskie gwarantują, że ich właściwe organy ds. wykazów mają dostęp do, a ich krajowy system wykazów stanowi, że ich właściwe organy mają dostęp do:

(a)

danych i metod zgłoszonych w odniesieniu do działań i instalacji na mocy dyrektywy 2003/87/WE na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych, aby zapewnić spójność zgłoszonych emisji gazów cieplarnianych w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych i w krajowych wykazach gazów cieplarnianych;

(a)

danych i metod zgłoszonych w odniesieniu do działań i instalacji na mocy dyrektywy 2003/87/WE na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych, aby zapewnić spójność zgłoszonych emisji gazów cieplarnianych w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych i w krajowych wykazach gazów cieplarnianych;

(b)

danych zebranych za pośrednictwem systemów składania sprawozdań dotyczących gazów fluorowanych w różnych sektorach, ustanowionych na mocy art. 6 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 842/2006, na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

(b)

danych zebranych za pośrednictwem systemów składania sprawozdań dotyczących gazów fluorowanych w różnych sektorach, ustanowionych na mocy art. 6 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 842/2006, na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

(c)

emisji, danych bazowych i metodyk zgłoszonych przez zakłady na mocy rozporządzenia (WE) nr 166/2006 na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

(c)

emisji, danych bazowych i metodyk zgłoszonych przez zakłady na mocy rozporządzenia (WE) nr 166/2006 na potrzeby przygotowywania krajowych wykazów gazów cieplarnianych;

(d)

danych zgłoszonych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1099/2008.

(d)

danych zgłoszonych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1099/2008.

3.   Państwa członkowskie i ich krajowy system wykazów gwarantują, że ich właściwe organy ds. wykazów:

3.   Państwa członkowskie i ich krajowy system wykazów gwarantują, że ich właściwe organy ds. wykazów:

(a)

wykorzystują systemy składania sprawozdań ustanowione na mocy art. 6 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 842/2006 w celu udoskonalenia szacowania gazów fluorowanych w wykazach gazów cieplarnianych;

(a)

wykorzystują systemy składania sprawozdań ustanowione na mocy art. 6 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 842/2006 w celu udoskonalenia szacowania gazów fluorowanych w wykazach gazów cieplarnianych;

(b)

są w stanie przeprowadzić roczne kontrole zgodności, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. l) i m) niniejszego rozporządzenia.

(b)

są w stanie przeprowadzić roczne kontrole zgodności, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. l) i m) niniejszego rozporządzenia.

 

   

Uzasadnienie

Ustanowienie i odpowiednie opracowanie środków na rzecz ograniczenia emisji oraz odzwierciedlenie wyników w wykazie gazów cieplarnianych jest ściśle powiązane z poznaniem źródeł informacji i wiedzą na temat metodologicznych modeli i sposobów podejścia, obliczeń, hipotez itp. Niektóre źródła emisji z sektorów odpowiedzialnych za emisję niezorganizowaną i za pochłanianie dwutlenku węgla podlegają kompetencjom władz regionalnych. Dlatego też powinny one zapoznać się z krajowym systemem wykazów i uczestniczyć w nim, aby usprawnić i dostosować zarówno krajowy wykaz, jak i politykę łagodzenia prowadzoną na płaszczyźnie regionalnej.

Poprawka 6

Artykuł 6 – Unijny system wykazów

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

c)

roczny przegląd ekspercki wykazów gazów cieplarnianych państw członkowskich.

c)

roczny przegląd ekspercki wykazów gazów cieplarnianych państw członkowskich

 

Uzasadnienie

Wykazy państw członkowskich powinny być poddawane niezależnym przeglądom dokonywanym przez niedochodowy organ właściwy ds. wykazów, który w danym roku nie uczestniczył w opracowywaniu wykazu krajowego. Byłoby najlepiej, gdyby był to organ wewnętrzny Europejskiej Agencji Środowiska. Komisja powinna ponadto dostrzegać wpływ na emisje, jaki wywierają jej własne strategie i programy, tak by móc stwierdzić, czy mają one pozytywne czy negatywne oddziaływanie.

Poprawka 7

Artykuł 7 – Wykazy gazów cieplarnianych

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

a)

swoje antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia i antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych, o których mowa w art. 2 ust. 1 decyzji nr 406/2009/WE w odniesieniu do roku X-2. Bez uszczerbku dla składania sprawozdań dotyczących gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, dla celów art. 3 i art. 7 ust. 1 decyzji nr 406/2009/WE emisje dwutlenku węgla (CO2) z kategorii źródeł IPCC „1.A.3.A lotnictwo cywilne” traktuje się jako równe zeru;

a)

swoje antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia i antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych, o których mowa w art. 2 ust. 1 decyzji nr 406/2009/WE w odniesieniu do roku X-2. Bez uszczerbku dla składania sprawozdań dotyczących gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, dla celów art. 3 i art. 7 ust. 1 decyzji nr 406/2009/WE emisje dwutlenku węgla (CO2) z kategorii źródeł IPCC „1.A.3.A lotnictwo cywilne” traktuje się jako równe zeru;

Uzasadnienie

Kategoria 1.A.3.A dotyczy emisji pochodzących ze statków powietrznych startujących i lądujących w danym państwie członkowskim oraz związanych z fragmentem lotu odbywanym nad danym państwem członkowskim. Emisje pochodzące z lekkich statków powietrznych startujących z prywatnych lotnisk mogą być uciążliwe w krótkim okresie. Jednakże paliwo wykorzystywane przez lekkie statki powietrzne będzie prawdopodobnie zaliczane do emisji związanych z paliwem bunkrowym, jeśli statki te korzystają z komercyjnych portów lotniczych – oznacza to niekonsekwencję.

Poprawka 8

Artykuł 13 – Krajowe systemy polityki, środków i prognoz

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

2.   Ich celem jest zapewnienie terminowości, przejrzystości, dokładności, spójności, porównywalności i kompletności przekazanych informacji dotyczących polityki, środków i prognoz antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, o których to informacjach mowa w art. 14 i 15 niniejszego rozporządzenia, w tym wykorzystywania i stosowania danych, metod i modeli oraz wdrożenie działań w zakresie zapewniania jakości i kontroli jakości oraz analizy wrażliwości.

2.    przekazanych informacji dotyczących polityki, środków i prognoz antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, o których to informacjach mowa w art. 14 i 15 niniejszego rozporządzenia, w tym wykorzystywania i stosowania danych, metod i modeli oraz wdrożenie działań w zakresie zapewniania jakości i kontroli jakości oraz analizy wrażliwości.

Uzasadnienie

Powinna istnieć możliwość porównywania planów rozwoju niskoemisyjnego różnych państw członkowskich. Powinno też być możliwe porównywanie oddziaływania na emisje w różnych sektorach na różnych obszarach UE. Dlatego też dane powinny być dostępne do dalszej analizy oraz w celu wzmocnienia ufności w powodzenie strategii.

Poprawka 9

Artykuł 14 – Sprawozdawczość w zakresie polityki i środków

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   […]

1.   […]

c)

informacje dotyczące krajowej polityki i środków oraz wdrożenia polityki i środków Unii, które ograniczają lub redukują emisje gazów cieplarnianych przez źródła lub zwiększają ich usunięcie przez pochłaniacze, przedstawione w układzie sektorowym dla każdego z gazów cieplarnianych, o których mowa w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Informacje te powinny zawierać odniesienia do mającej zastosowanie polityki krajowej lub polityki Unii, szczególnie w dziedzinie jakości powietrza, i obejmować:

c)

informacje dotyczące krajowej polityki i środków oraz wdrożenia polityki i środków Unii, które ograniczają lub redukują emisje gazów cieplarnianych przez źródła lub zwiększają ich usunięcie przez pochłaniacze, przedstawione w układzie sektorowym dla każdego z gazów cieplarnianych, o których mowa w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Informacje te powinny zawierać odniesienia do mającej zastosowanie polityki krajowej lub polityki Unii, szczególnie w dziedzinie jakości powietrza, i obejmować:

[…]

[…]

2.   Państwa członkowskie podają do wiadomości publicznej, w formie elektronicznej, wszelkie oceny kosztów i skutków krajowej polityki i środków oraz wszelkie informacje dotyczące wdrożenia polityki i środków Unii, które ograniczają lub redukują emisje gazów cieplarnianych przez źródła lub zwiększają ich usunięcie przez pochłaniacze, wraz ze sprawozdaniami technicznymi, które stanowią podstawę tych ocen. Powinny one obejmować opisy zastosowanych modeli i rodzajów podejścia metodologicznego, definicje i założenia bazowe.

2.   Państwa członkowskie podają do wiadomości publicznej, w formie elektronicznej, wszelkie oceny kosztów i skutków krajowej polityki i środków oraz wszelkie informacje dotyczące wdrożenia polityki i środków Unii, które ograniczają lub redukują emisje gazów cieplarnianych przez źródła lub zwiększają ich usunięcie przez pochłaniacze, wraz ze sprawozdaniami technicznymi, które stanowią podstawę tych ocen. Powinny one obejmować opisy zastosowanych modeli i rodzajów podejścia metodologicznego, definicje założenia bazowe.

Uzasadnienie

Trzeba wyraźnie wspomnieć o kontekście regionalnym.

Oprócz wyjaśnień jakościowych potrzebne są też obliczenia.

Poprawka 10

Artykuł 15 – Sprawozdawczość w zakresie prognoz

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Państwa członkowskie przekazują Komisji do dnia 15 marca każdego roku („rok X”) krajowe prognozy dotyczące antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, przedstawione w podziale na gazy i sektory.

1.   Państwa członkowskie przekazują Komisji do dnia 15 marca każdego roku („rok X”) krajowe prognozy dotyczące antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, przedstawione w podziale na gazy sektory.

Uzasadnienie

Trzeba wyraźnie wspomnieć o kontekście regionalnym.

Poprawka 11

Artykuł 25 – Rola Europejskiej Agencji Środowiska

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

[…]

[…]

d)

przeprowadzaniu rocznego przeglądu eksperckiego;

d)

przeprowadzaniu rocznego przeglądu eksperckiego;

[…]

[…]

h)

przygotowywaniu oszacowań w odniesieniu do dotyczących prognoz danych niezgłoszonych przez państwa członkowskie;

h)

przygotowywaniu oszacowań w odniesieniu do dotyczących prognoz danych niezgłoszonych przez państwa członkowskie;

[…]

[…]

j)

rozpowszechnianiu informacji zgromadzonych na mocy niniejszego rozporządzenia, w tym utrzymywaniu i aktualizowaniu bazy danych dotyczących polityki i środków łagodzenia zmiany klimatu w państwach członkowskich oraz systemu wymiany informacji o skutkach zmiany klimatu, wrażliwości na nie i przystosowywaniu się do zmiany klimatu.

j)

rozpowszechnianiu informacji zgromadzonych na mocy niniejszego rozporządzenia, w tym utrzymywaniu i aktualizowaniu bazy danych dotyczących polityki i środków łagodzenia zmiany klimatu w państwach członkowskich oraz systemu wymiany informacji o skutkach zmiany klimatu, wrażliwości na nie i przystosowywaniu się do zmiany klimatu

 

 

 

 

 

Uzasadnienie

Europejska Agencja Środowiska ma kluczowe znaczenie dla powodzenia polityki państw członkowskich. Oznacza to, że powinna ona być źródłem wiedzy i wskazówek dotyczących prawdopodobnych tendencji rozwoju emisji. Łączne emisje mają kluczowe znaczenie dla stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze i zatem także dla wzrostu temperatury. Emisje w ramach granic UE nie odzwierciedlają w pełni światowych emisji związanych z UE. Dlatego też trzeba wyraźnie wspomnieć o uwzględnianiu „emisji konsumpcyjnych”.

Bruksela, 19 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/61


Opinia Komitetu Regionów „Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)”

2012/C 277/08

KOMITET REGIONÓW

Zważywszy na istotne wyzwania na tym obszarze, opowiada się za jeszcze większym zwiększeniem budżetu programu oraz uznaje to, że dokładna suma nie może zostać ustalona, dopóki nie zakończą się negocjacje w sprawie wieloletnich ram finansowych.

Popiera nowe podejście dotyczące „projektów zintegrowanych”, ale apeluje, by zachęcać zainteresowane strony do udziału w projektach zintegrowanych oraz promować dostępność takich projektów. Uważa, że jako dalsze zagadnienia o podstawowym znaczeniu w zakresie projektów zintegrowanych należy dodać środowisko morskie, gleby oraz hałas oraz że należy opracować odpowiednie mechanizmy koordynacji programu LIFE z innymi funduszami UE we wspólnych ramach strategicznych oraz z traktowanymi priorytetowo ramowymi programami służącymi finansowaniu sieci „Natura 2000”.

Jest przekonany, że zniesienie uznawania podatku VAT za koszt kwalifikowany prawdopodobnie będzie zniechęcało wielu potencjalnych wnioskodawców do opracowania wniosku i sugeruje, by uznawać VAT za koszt kwalifikowany, o ile beneficjent może udowodnić, że nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT.

Zaleca, by koszty dotyczące pracowników stałych pozostały kosztami kwalifikowanymi, pod warunkiem udowodnienia i udokumentowania tego, że konkretni pracownicy zostali formalnie oddelegowani do wykonywania prac związanych z projektem w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy.

Proponuje, by maksymalny poziom współfinansowania został podwyższony do 85 % w odniesieniu do regionów słabiej rozwiniętych (zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniach w sprawie funduszy strukturalnych) i regionów najbardziej oddalonych.

Apeluje, by program LIFE był otwarty także dla krajów i terytoriów zamorskich UE będących stroną decyzji o stowarzyszeniu zamorskim (decyzja Rady 2001/822/WE), gdyż te kraje i terytoria odpowiadają za znaczną część różnorodności biologicznej UE.

Sprawozdawca

Kay TWITCHEN (UK/NI), członkini Rady Hrabstwa Essex

Dokument źródłowy

Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego ustanawiającego Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

COM(2011) 874 final – 2011(0428) COD

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

A.    Uwagi ogólne

1.

Ponownie stwierdza, że program LIFE jest ważnym instrumentem wspierającym finansowanie lokalnych i regionalnych polityk i projektów w dziedzinie środowiska, wnoszących europejską wartość dodaną, oraz pomaga w mobilizacji wysiłków podejmowanych przez władze lokalne i regionalne. Ponadto program ten przyczynia się do tworzenia partnerstw, co z kolei wzmacnia struktury współpracy oraz ułatwia wymianę doświadczeń i informacji na szczeblu lokalnym i regionalnym.

2.

Z zadowoleniem przyjmuje zamiar kontynuacji programu LIFE w nowym okresie finansowania. Uważa, że zagwarantuje to bardziej efektywną interwencję, stworzy synergie poprzez koordynację działań unijnych i krajowych oraz zwiększy zauważalność działań na rzecz środowiska i klimatu.

3.

Podziela pogląd Komisji, że działania na rzecz środowiska i klimatu powinny być integralną częścią większości strategii politycznych UE. Główne unijne instrumenty finansowania nie uwzględniają jednak wszystkich szczególnych potrzeb w dziedzinie środowiska i klimatu, w związku z czym konieczne jest kontynuowanie realizacji odrębnego programu działań na rzecz środowiska i klimatu w oparciu o osiągnięcia dokonane zgodnie z rozporządzeniem LIFE+ (WE) nr 614/2007 w latach 2007–2013. Program ten uzupełnia podejście polegające na włączeniu w główny nurt, które służy osiągnięciu celów działań na rzecz środowiska i klimatu w ramach budżetu Unii poprzez finansowanie projektów w dziedzinie środowiska i klimatu, które nie kwalifikują się do jakiegokolwiek innego finansowania.

4.

Zauważa, że z oceny istniejącego programu LIFE wyraźnie wynika, że jego wpływ jest ograniczony ze względu na brak strategicznego ukierunkowania programu. Za pomocą nowego programu wprowadzono by zatem elastyczne podejście odgórne, a także ustanowiono dwa odrębne podprogramy obejmujące działania na rzecz środowiska i klimatu z jasno określonymi priorytetami.

5.

Podkreśla w tym kontekście, że istotne jest zagwarantowanie w programie odpowiedniej elastyczności. Wyznaczanie priorytetów nie może oznaczać nadmiernych ograniczeń lub zbyt krępujących kryteriów. Tak jak w obecnym programie najważniejsza musi pozostać jakość projektów.

6.

Uważa, że rozporządzenie LIFE powinno wyraźnie odnosić się do potrzeby poszukiwania synergii pomiędzy różnymi aspektami, np. w celu zapewnienia, że projekty w dziedzinie klimatu finansowane w ramach programu LIFE wywierają korzystny wpływ na różnorodność biologiczną oraz że projekty w dziedzinie środowiska finansowane w ramach programu LIFE uwzględniają kwestie związane z klimatem. Komisja wskazała potencjalne synergie pomiędzy obydwoma podprogramami oraz zamiar, by projekty przyczyniały się do realizacji wielorakich celów, ważne będzie jednak zadbanie o to, by faktycznie miało to miejsce.

7.

Ponawia swój apel (1), by program LIFE nadal wspierał projekty komunikacyjne i informacyjne, a także w większym stopniu skupiał się na podnoszeniu świadomości, w tym na edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz na promowaniu projektów, które przewidują udział władz lokalnych i regionalnych. W tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zaproponowany obszar priorytetowy dotyczący zarządzania i informacji w obydwóch podprogramach.

8.

Z zadowoleniem przyjmuje propozycję, zgodnie z którą w celu zapewnienia spójności dwóch podprogramów LIFE muszą one podlegać ramom pojedynczego wieloletniego programu prac oraz musi w odniesieniu do nich obowiązywać jeden zestaw wspólnych zasad wdrażania i jedno zaproszenie do składania wniosków, a także należy zajmować się nimi w ramach jednego komitetu ds. programu LIFE. Komitet jest zaniepokojony możliwym istnieniem rozbieżnych procedur i priorytetów dla poszczególnych podprogramów.

9.

Z zadowoleniem przyjmuje to, że Komisja Europejska podczas przygotowywania przedmiotowego wniosku przeprowadziła szeroko zakrojone konsultacje oraz uwzględniła wiele opinii zainteresowanych stron oraz Komitetu Regionów (2).

B.    Wskaźniki

10.

Z zadowoleniem przyjmuje położony w art. 3 przedmiotowego wniosku nacisk na określenie wskaźników pomiaru sukcesu programu LIFE. Zaleca uwzględnienie wskaźników, które służą do pomiaru i promowania dobrego sprawowania rządów i dobrej komunikacji, w każdym projekcie LIFE. KR apeluje o to, by program LIFE promował ukierunkowane, i przez to skuteczniejsze, metody komunikacji i działania mające na celu budowanie zdolności w ramach każdego projektu LIFE.

C.    Podprogram działań na rzecz środowiska (LIFE Środowisko)

Obszar priorytetowy „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami”

11.

Zauważa, że art. 10 przedmiotowego wniosku nie obejmuje innowacji ukierunkowanych na powielanie rynkowe w sektorze prywatnym, ponieważ kwestia ta zostanie uwzględniona w programie „Horyzont 2020”. Umożliwia to skoncentrowanie się w ramach programu LIFE na ekoinnowacjach wprowadzanych przez władze lokalne i regionalne oraz na poszukiwaniu rozwiązań, które najczęściej najlepiej jest wdrażać za pośrednictwem partnerstw publiczno-prywatnych. W związku z tym KR z zadowoleniem przyjmuje przejście na innowacje w sektorze publicznym oraz możliwość zawierania partnerstw publiczno-prywatnych.

Obszar priorytetowy „Różnorodność biologiczna”

12.

Z zadowoleniem przyjmuje to, że zgodnie z wnioskiem KR-u (3) przepisy określone w art. 11 przedmiotowego wniosku umożliwiają podejmowanie powtarzalnych działań, pod warunkiem że projekty są realizowane w oparciu o przykładowe procedury, które można stosować w odniesieniu do innych regionów, oraz że będą one podlegały standardom monitorowania i przekazywania wyników opinii publicznej.

13.

Uważa, że wsparcie udzielane za pośrednictwem projektów zintegrowanych dla traktowanych priorytetowo ramowych programów na rzecz finansowania sieci „Natura 2000” będzie w przyszłości kluczowym elementem obszaru priorytetowego LIFE „Różnorodność biologiczna”. KR zwraca się o przekazanie władzom regionalnym, z poszanowaniem ram instytucjonalnych w poszczególnych państwach członkowskich, zadania opracowywania traktowanych priorytetowo ramowych programów oraz odnotowuje przedstawione ostatnio przez Komisję Europejską inicjatywy dotyczące finansowania sieci „Natura 2000” (4).

Obszar priorytetowy „Zarządzanie i informacja w zakresie środowiska”

14.

Z ogromnym zadowoleniem przyjmuje wzmocnienie w ramach programu LIFE wsparcia na rzecz zarządzania w zakresie środowiska poprzez uznanie go w zaproponowanym rozporządzeniu (art. 12) za obszar priorytetowy. KR uważa, że zwiększy to zauważalność potencjalnych projektów w dziedzinie zarządzania oraz że władze lokalne i regionalne staną się ważnymi beneficjentami tego nowego obszaru priorytetowego. KR wzywa do tego, aby program LIFE przyczynił się do wzmocnienia zdolności administracyjnych władz lokalnych i regionalnych oraz aby w większym stopniu skupiał się na podnoszeniu świadomości, w tym na edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju oraz na promowaniu projektów, które przewidują udział władz lokalnych i regionalnych oraz wywierają znaczący wpływ na szczeblu UE (5).

15.

Uważa, że ten obszar priorytetowy powinien promować wymianę wiedzy na temat wdrażania i egzekwowania unijnego prawa ochrony środowiska za pośrednictwem pomocniczych sieci, szkoleń i projektów wymiany sprawdzonych rozwiązań, w szczególności władz lokalnych i regionalnych działających w tym zakresie, na szczeblu europejskim.

D.    Podprogram działań na rzecz klimatu (LIFE Klimat)

16.

Z zadowoleniem przyjmuje utworzenie nowego podprogramu działań na rzecz klimatu, który może odegrać rolę w promowaniu takich działań i inwestycji, które są niskoemisyjne, oparte na efektywnym korzystaniu z zasobów i uwzględniają kwestie związane z klimatem. Z zadowoleniem odnotowuje to w świetle zobowiązań międzynarodowych UE dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych w ramach protokołu z Kioto oraz przyszłego porozumienia dotyczącego kwestii klimatu na świecie, które ma zostać wynegocjowane do 2015 r., a także w świetle celów UE wynikających z pakietu klimatyczno-energetycznego, strategii „Europa 2020” oraz planu działania prowadzącego do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r. (6)

17.

Zauważa jednak, że zaproponowany budżet stanowi raczej nieznaczną część budżetu przeznaczonego na cały program LIFE (25 %). W związku z tym podprogram LIFE Klimat może jedynie w bardzo niewielkim stopniu wnieść znaczący wkład w redukcję emisji gazów cieplarnianych. Powinien on zatem promować wielorakie korzyści środowiskowe np. obszary przyrodnicze, które są istotne z punktu widzenia zapewniania jakości powietrza i które są źródłem ogromnej różnorodności biologicznej (torfowiska i lasy), lub przyspieszać rozwój zielonej infrastruktury jako zintegrowanej koncepcji ochrony różnorodności biologicznej i ograniczenia skutków zmiany klimatu.

18.

Z zadowoleniem przyjmuje to, że projekty zintegrowane będą się koncentrowały przede wszystkim na łagodzeniu zmiany klimatu, strategiach adaptacyjnych i planach działania.

19.

Z zadowoleniem przyjmuje cele wymienione w ramach obszaru priorytetowego „Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu” (art. 16) oraz sądzi, że KR zdecydowanie mógłby odegrać rolę w promowaniu podnoszenia świadomości zagadnień dotyczących klimatu.

E.    Projekty zintegrowane

20.

Jak zaznaczył w swojej wcześniejszej opinii (7), z zadowoleniem przyjmuje propozycję wprowadzenia długoterminowych „projektów zintegrowanych” na dużą skalę terytorialną (w szczególności w wymiarze regionalnym, wieloregionalnym lub krajowym) w celu wykorzystania tych projektów do rozwiązania różnorakich problemów poprzez ich strategiczne, zorganizowane połączenie z innymi unijnymi źródłami finansowania. Projekty LIFE nadal odgrywałyby ważną rolę katalizatora.

21.

Uważa, że projekty zintegrowane przyczynią się do poprawy wdrożenia polityki ochrony środowiska i polityki przeciwdziałania zmianie klimatu oraz do ich włączenia do innych strategii politycznych, z zastosowaniem zasady wielopoziomowego sprawowania rządów, poprzez zapewnienie skoordynowanej mobilizacji innych funduszy unijnych, krajowych i prywatnych na potrzeby osiągnięcia celów w dziedzinie środowiska i klimatu. Projekty zintegrowane będą skupiały się na realizacji planów i strategii w dziedzinie środowiska i klimatu na większą skalę terytorialną niż zwykle ma to miejsce w przypadku LIFE+.

22.

Z zadowoleniem przyjmuje to, ze wykaz obszarów mających podstawowe znaczenie dla projektów zintegrowanych, przedstawiony w art. 18 lit. d), w dużej mierze odzwierciedla poprzednie zalecenia KR-u (gospodarka wodna, ochrona przyrody i różnorodności biologicznej, zrównoważone korzystanie z zasobów i gospodarowanie odpadami). Uważa jednak, że jako dalsze zagadnienia o podstawowym znaczeniu należy dodać środowisko morskie, glebę oraz hałas.

23.

Jest zaniepokojony tym, że mogą wystąpić trudności podczas przygotowywania projektów zintegrowanych i zarządzania nimi, zwłaszcza biorąc pod uwagę mnogość terminów, kryteria wyboru, procedury i formy stosowania, warunki zarządzania oraz ustalenia co do sprawozdawczości. Wymienione trudności będą wywierały szczególnie zniechęcający wpływ na mniejsze jednostki samorządu lokalnego, i w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje przewidzianą w przedmiotowym wniosku pomoc techniczną w przygotowywaniu i przedkładaniu projektów zintegrowanych.

24.

Apeluje o opracowanie odpowiednich mechanizmów koordynacji programu LIFE z innymi funduszami UE we wspólnych ramach strategicznych, a w szczególności w ramach umów partnerskich, o których mowa w art. 14 projektu rozporządzenia ogólnego, a także z zaproponowanym nowym podejściem dotyczącym uwzględniania rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność oraz strategii rozwoju lokalnego w odniesieniu do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, zgodnie z art. 28 i 29 projektu rozporządzenia ogólnego.

25.

Oczekuje, że nowa kategoria projektów LIFE o większej skali obejmie ramy i wskazówki dotyczące opracowywania indywidualnych projektów LIFE i innych projektów, w tym także plan połączenia różnych rodzajów finansowania unijnego, krajowego, regionalnego, lokalnego i prywatnego w celu sfinansowania zaproponowanych działań. W określonych przypadkach tego rodzaju projekty mogą trwać dłużej, tak aby umożliwić opracowanie i wdrożenie indywidualnych powiązanych projektów LIFE.

26.

Jednocześnie zwraca uwagę na znaczenie tradycyjnych projektów na mniejszą skalę, dostępnych dla mniejszych jednostek samorządowych, które mają mniejsze możliwości opracowania projektu zintegrowanego. Z zadowoleniem przyjmuje zatem dalsze uwzględnienie tych projektów w nowym programie i wnosi, by przeznaczone na nie ogólne budżety nie uległy zmniejszeniu.

27.

Uznaje potrzebę określenia przybliżonego rozłożenia geograficznego, lecz uważa, że nie powinno to doprowadzić do zmniejszenia finansowania podstawowych projektów jedynie w celu osiągnięcia teoretycznej normy krajowej na innym obszarze. Z zadowoleniem przyjmuje możliwość włączenia do tych projektów krajów sąsiadujących.

28.

Uważa, że powinno się bardziej zachęcać zainteresowane strony do udziału w projektach zintegrowanych.

F.    Uproszczenie, programowanie i akty delegowane

29.

Uznaje to, że Komisja Europejska starała się odpowiedzieć na apele zawarte we wcześniejszej opinii (8), które dotyczyły większego uproszczenia procedur administracyjnych, w tym programowania wieloletniego, oraz zwiększenia wykorzystania narzędzi IT. Stosowanie stałych stawek i kwot ryczałtowych może zmniejszyć biurokrację, i w związku z tym jest pożądane. Jest jednak zaniepokojony tym, że zobowiązanie do uproszczenia zostało wyrażone w motywie 26 preambuły bardzo ogólnie i jedynie jako aspiracja.

30.

Pozytywnie ocenia wprowadzenie dwuetapowego podejścia do wyboru projektów zintegrowanych, zgodnie z którym potencjalni wnioskodawcy mogą przedłożyć Komisji zarys koncepcji do wstępnego zatwierdzenia, co wiąże się z mniejszym marnotrawstwem środków na propozycje projektów, które prawdopodobnie zostałyby odrzucone. Jest to również zgodne z zaleceniem KR-u (9).

31.

Z zadowoleniem przyjmuje wieloletnie programy prac obejmujące okres przynajmniej dwóch lat, o których mowa w art. 24. Uważa, że tego rodzaju wieloletnie programy prac mogą zapewnić, że program LIFE uwzględni priorytety UE w bardziej strategiczny i polityczny sposób. Wzywa Komisję do zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w opracowanie programów prac, które będą odpowiadać rzeczywistej sytuacji.

32.

Jest jednak zaniepokojony tym, że umożliwienie średnioterminowej zmiany wieloletnich programów prac, o czym jest mowa w art. 24 ust. 3, może oznaczać brak przewidywalności dla beneficjentów. W związku z tym zakres wprowadzania zmian powinien być ograniczony do minimum.

33.

Odnotowuje zróżnicowane wyniki krajowych punktów kontaktowych w ramach obecnego programu, a w niektórych przypadkach dostrzega słabości prowadzące do niedostatecznego wykorzystania przydziałów krajowych (KR już wcześniej apelował o poprawę jakości szkolenia krajowych punktów kontaktowych (10)).

34.

Nalega, by funkcjonowanie procedur sprawdzających i komitetu ds. programu LIFE (art. 29) było przejrzyste i partycypacyjne.

35.

Zauważa, że w projekcie rozporządzenia przewidziano akty delegowane dotyczące wskaźników wyników dotyczących poszczególnych priorytetów tematycznych (art. 3), stosowania kryterium zgodności z interesem Unii (art. 19 ust. 1) oraz stosowania kryterium „zapewniania równowagi geograficznej” w odniesieniu do projektów zintegrowanych (art. 19 ust. 3). KR przyjął krytyczne stanowisko w sprawie powszechniejszego wykorzystywania komitologii w polityce ochrony środowiska, gdyż w kontekście unijnego procesu decyzyjnego i operacyjnego jest ona nieprzejrzysta dla władz lokalnych i regionalnych (11). W związku z tym zaleca, by Komisja Europejska przeprowadziła odpowiednie konsultacje z władzami lokalnymi i regionalnymi podczas prac przygotowujących do przyjęcia aktów delegowanych.

G.    Współfinansowanie i koszty kwalifikowane

36.

Uznaje to, że Komisja Europejska odpowiedziała na apele zawarte we wcześniejszej opinii (12), które dotyczyły podwyższenia maksymalnego poziomu współfinansowania z 50 % do 70 % (oraz do 80 % dla projektów zintegrowanych i projektów przygotowawczych).

37.

Proponuje podwyższenie maksymalnego poziomu do 85 % w odniesieniu do regionów słabiej rozwiniętych (zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniach w sprawie funduszy strukturalnych (13)) i regionów najbardziej oddalonych. Regiony te często odgrywają kluczową rolę w powstrzymywaniu utraty różnorodności biologicznej.

38.

Wyraża ubolewanie w związku z tym, że Komisja Europejska nie odpowiedziała na apele zawarte we wcześniejszej opinii (14), które dotyczyły tego, że władzom lokalnym i regionalnym powinno się umożliwić obliczanie kosztów dotyczących pracowników stałych jako zasobów własnych. Wyłączenie kosztów dotyczących pracowników stałych wywarłoby poważny negatywny wpływ na jakość i wykonalność projektów, zwłaszcza tych realizowanych przez mniejsze organizacje rządowe i pozarządowe, które są uzależnione od ciągłości zatrudnienia pracowników stałych oraz ich wiedzy, a także których pracownicy często pracują w niepełnym wymiarze godzin przy realizacji kilku projektów w tym samym czasie.

39.

Jest przekonany, że powyższe wraz ze zniesieniem uznawania podatku VAT za koszt kwalifikowany, co zostało zaproponowane w art. 20, prawdopodobnie będzie zniechęcało wielu potencjalnych wnioskodawców do opracowania wniosku. Przypomina, że w przypadku innych funduszy UE VAT uznaje się za koszt kwalifikowany, o ile beneficjent może udowodnić, że nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT.

40.

Zauważa jednak, że wyniki analizy zdają się wskazywać na to, że skutki znacznego podwyższenia poziomów współfinansowania, zgodnie z propozycją Komisji, zrównoważą usunięcie niektórych elementów kwalifikujących się do finansowania w przypadku większości projektów. Ponadto jest świadomy tego, że kwestia czasu pracowników jest przyczyną wielu sporów między audytorami Komisji i beneficjentami oraz prowadzi do odzyskiwania przez Komisję znacznych sum, czasami długo po zakończeniu projektu.

41.

Niemniej jednak zaleca, by koszty dotyczące pracowników stałych pozostały kosztami kwalifikowanymi, pod warunkiem udowodnienia i udokumentowania tego, że konkretni pracownicy zostali formalnie oddelegowani do wykonywania prac związanych z projektem.

H.    Budżet

42.

Zauważa, że zaproponowane zwiększenie budżetu na program LIFE z 2 100 mln EUR do 3 600 mln EUR, mimo że stanowi znaczny wzrost, wciąż jest stosunkowo skromne, biorąc pod uwagę to, że budżet na program LIFE stanowi jedynie 0,3 % całkowitego budżetu UE.

43.

Zważywszy jednak na istotne wyzwania na tym obszarze, KR opowiada się za jeszcze większym zwiększeniem tego budżetu. Uznaje to, że dokładna suma nie może zostać ustalona, dopóki nie zakończą się negocjacje w sprawie wieloletnich ram finansowych.

44.

Mimo że większa spójność i komplementarność z innymi źródłami finansowania jest pożądana, finansowanie programu LIFE nie powinno wpływać na inne fundusze (np. fundusze strukturalne).

45.

Z zadowoleniem przyjmuje to, że 50 % budżetu podprogramu działań na rzecz środowiska ma zostać przeznaczone na różnorodność biologiczną, co jest zgodnie z wnioskiem KR-u (15).

46.

Z zadowoleniem przyjmuje włączenie do art. 17 nowego przepisu, zgodnie z którym program LIFE można łączyć z innowacyjnymi instrumentami finansowymi. Uważa, że ma to szczególne znaczenie dla obszaru priorytetowego „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami”. Ponownie zaznacza, że narzędzia te powinny być wykorzystywane wyłącznie jako uzupełnienie dotacji na działania, a nie zamiast nich.

I.    Pomocniczość

47.

Potwierdza, że polityka ochrony środowiska jest obszarem, na którym kompetencje są podzielone między Unię Europejską a państwa członkowskie. W związku z tym stosuje się zasadę pomocniczości. Uważa jednak, że, zważywszy na to, że zaproponowane rozporządzenie jest zasadniczo kontynuacją programu LIFE, który jest realizowany od 1992 r., nie ma potrzeby dokonywania szczegółowej oceny jego zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Zasady pomocniczości i proporcjonalności zostały potwierdzone w motywie 34 preambuły projektu rozporządzenia.

48.

Jednakże:

a)

Zasadniczo popiera kontynuację centralnego zarządzania programem LIFE, lecz uważa, że konieczne będzie dopilnowanie, aby powierzanie agencji wykonawczej zadań takich jak wybór projektów i monitorowanie nie spowodowało zmniejszenia zaangażowania państw członkowskich w realizowanie programu LIFE ani utraty wiedzy i doświadczenia niezbędnych do rozpatrywania wniosków do programu LIFE.

b)

Przypomina o ważnej roli władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu prawodawstwa UE w dziedzinie ochrony środowiska i unijnych strategii przeciwdziałania zmianie klimatu na szczeblu niższym niż krajowy oraz w rozpowszechnianiu wiedzy o innowacjach i sprawdzonych rozwiązaniach wśród opinii publicznej.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Motyw 15

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.” (16) (zwany dalej „planem działania do 2050 r.”) potwierdza, że testowanie nowych podejść do łagodzenia zmian klimatu wciąż będzie miało podstawowe znaczenie w kontekście przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Należy również zapewnić, że dostosowanie się do skutków zmiany klimatu stanie się przekrojowym priorytetem Unii. Oprócz tego, wspieranie zarządzania i podnoszenia świadomości stanowią fundament zapewnienia konstruktywnych wyników i zaangażowania zainteresowanych stron. W związku z powyższym, podprogram działań na rzecz klimatu powinien wspierać starania w trzech szczególnych obszarach priorytetowych: łagodzenia skutków zmiany klimatu, dostosowywania się do nich oraz zarządzania i informacji w zakresie klimatu. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane przez program LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego.

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.” (16) (zwany dalej „planem działania do 2050 r.”) potwierdza, że testowanie nowych podejść do łagodzenia zmian klimatu wciąż będzie miało podstawowe znaczenie w kontekście przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Należy również zapewnić, że dostosowanie się do skutków zmiany klimatu stanie się przekrojowym priorytetem Unii. Oprócz tego, wspieranie zarządzania i podnoszenia świadomości stanowią fundament zapewnienia konstruktywnych wyników i zaangażowania zainteresowanych stron. W związku z powyższym, podprogram działań na rzecz klimatu powinien wspierać starania w trzech szczególnych obszarach priorytetowych: łagodzenia skutków zmiany klimatu, dostosowywania się do nich oraz zarządzania i informacji w zakresie klimatu. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane przez program LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego.

Uzasadnienie

W rozporządzeniu LIFE należy wyraźnie wspomnieć potrzebę poszukiwania synergii pomiędzy celami środowiskowymi, a w szczególności pomiędzy tymi dotyczącymi klimatu i różnorodności biologicznej. Istotne jest też podkreślenie znaczenia funkcji ekosystemów leśnych, gdyż mogą one korzystnie oddziaływać na różnorodność biologiczną i na ograniczenie skutków zmiany klimatu, zwiększając jednocześnie możliwości pochłaniania dwutlenku węgla.

Poprawka 2

Motyw 26

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu uproszczenia programu LIFE i ograniczenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców i beneficjentów, należy w większym stopniu stosować stałe stawki i kwoty ryczałtowe, a finansowanie powinno skupiać się na ściślej określonych kategoriach kosztów. Poziom współfinansowania powinien zasadniczo wynosić 70 %, a w szczególnych przypadkach – 80 %, co zapewni wyrównanie z tytułu kosztów niekwalifikowalnych i pozwoli zachować efektywny poziom wsparcia ze strony programu LIFE.

W celu uproszczenia programu LIFE i ograniczenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców i beneficjentów, należy w większym stopniu stosować stałe stawki i kwoty ryczałtowe, a finansowanie powinno skupiać się na ściślej określonych kategoriach kosztów. Poziom współfinansowania powinien zasadniczo wynosić 70 %, a w –  %, co zapewni wyrównanie z tytułu kosztów niekwalifikowalnych i pozwoli zachować efektywny poziom wsparcia ze strony programu LIFE.

Uzasadnienie

Maksymalny poziom powinien zostać podwyższony do 85 % w odniesieniu do regionów słabiej rozwiniętych pod względem gospodarczym lub regionów w okresie przejściowym (zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniach w sprawie funduszy strukturalnych). Regiony te często odgrywają kluczową rolę w powstrzymywaniu utraty różnorodności biologicznej. Regiony najbardziej oddalone z reguły korzystają z poziomu współfinansowania 85 % w ramach głównych funduszy europejskich, w związku z czym należy także przewidzieć możliwość przyznania im tego poziomu współfinansowania w ramach innych programów unijnych, takich jak LIFE. Należy też zwrócić uwagę, że regiony najbardziej oddalone wnoszą zasadniczy wkład netto w różnorodność biologiczną na terytorium Unii Europejskiej i posiadają znaczną liczbę obszarów o znaczeniu wspólnotowym w ramach sieci „Natura 2000”.

Poprawka 3

Motyw 30

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia najlepszego możliwego wykorzystania środków Unii, i aby zagwarantować europejską wartość dodaną, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do dokładniejszego określenia kryteriów kwalifikowalności w kontekście wyboru projektów, kryteriów zapewnienia równowagi geograficznej projektów zintegrowanych oraz wskaźników wyników dotyczących poszczególnych priorytetów tematycznych. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić równoczesne, terminowe i odpowiednie przekazanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

W celu zapewnienia najlepszego możliwego wykorzystania środków Unii, i aby zagwarantować europejską wartość dodaną, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do dokładniejszego określenia kryteriów kwalifikowalności w kontekście wyboru projektów, kryteriów zapewnienia równowagi geograficznej projektów zintegrowanych oraz wskaźników wyników dotyczących poszczególnych priorytetów tematycznych. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić równoczesne, terminowe i odpowiednie przekazanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Uzasadnienie

KR przyjął krytyczne stanowisko w sprawie powszechniejszego wykorzystywania komitologii w polityce ochrony środowiska, gdyż w kontekście unijnego procesu decyzyjnego i operacyjnego jest ona nieprzejrzysta dla władz lokalnych i regionalnych.

Poprawka 4

Artykuł 5 – Udział państw trzecich w programie LIFE

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W programie LIFE mogą wziąć udział następujące kraje:

W programie LIFE mogą wziąć udział następujące kraje:

(a)

kraje Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG);

(a)

kraje Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG);

(b)

kraje kandydujące, potencjalne kraje kandydujące oraz kraje przystępujące do Unii;

(b)

kraje kandydujące, potencjalne kraje kandydujące oraz kraje przystępujące do Unii;

(c)

kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa;

(c)

kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa;

(d)

państwa, które stały się członkami Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 993/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 1210/90 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska.

(d)

państwa, które stały się członkami Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 993/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 1210/90 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska

 

Wspomniany udział będzie zgodny z warunkami określonymi w stosownych umowach dwustronnych lub wielostronnych określających ogólne zasady udziału tych państw w programach unijnych.

Wspomniany udział będzie zgodny z warunkami określonymi w stosownych umowach dwustronnych lub wielostronnych określających ogólne zasady udziału tych państw w programach unijnych.

Uzasadnienie

W 21 krajach i terytoriach zamorskich UE oraz czterech najbardziej oddalonych regionach Francji występuje łącznie więcej gatunków endemicznych i zagrożonych niż w krajach UE–27. W krajach i terytoriach zamorskich UE sytuuje się pięć spośród 34 istotnych dla całego świata kluczowych obszarów różnorodności biologicznej. Ekosystemy wysp stanowią tylko 5 % powierzchni lądowej globu, lecz jak wiadomo, żyje w nich jedna trzecia wszystkich zagrożonych gatunków. W pewnym stopniu ta różnorodność biologiczna jest pozbawiona ochrony, albowiem dyrektywy ptasia i siedliskowa nie mają tu zastosowania. Trudno jest pozyskać środki finansowe przeznaczone na ochronę zagrożonych gatunków, ponieważ – wskutek swojego stowarzyszenia z UE – te odległe obszary nie kwalifikują się do wielu funduszy międzynarodowych. Fundusze na projekty realizowane w krajach i terytoriach zamorskich mogłyby pochodzić z przydziałów krajowych czterech państw członkowskich (Zjednoczone Królestwo, Niderlandy, Francja, Dania), które posiadają obszary zaklasyfikowane jako kraje i terytoria zamorskie, tak że nie miałoby to żadnego wpływu na finansowanie dostępne w ramach całego programu LIFE.

Poprawka 5

Artykuł 8 – Komplementarność, ustęp 3

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zgodnie ze swoimi właściwymi obowiązkami Komisja i państwa członkowskie zapewniają koordynację pomiędzy programem LIFE a Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego, Europejskim Funduszem Społecznym, Funduszem Spójności, Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim, tak aby utworzyć synergie, szczególnie w kontekście projektów zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) i wspierać zastosowanie rozwiązań, metod i podejść opracowanych w ramach programu LIFE. Na poziomie Unii koordynacja będzie prowadzona poprzez wspólne ramy strategiczne wymienione w art. 10 rozporządzenia (UE) nr … (rozporządzenie w sprawie wspólnych ram strategicznych).

Zgodnie ze swoimi właściwymi obowiązkami Komisja i państwa członkowskie zapewniają koordynację pomiędzy programem LIFE a Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego, Europejskim Funduszem Społecznym, Funduszem Spójności, Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim, tak aby utworzyć synergie, szczególnie w kontekście projektów zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) i wspierać zastosowanie rozwiązań, metod i podejść opracowanych w ramach programu LIFE. Na poziomie Unii koordynacja będzie prowadzona poprzez wspólne ramy strategiczne wymienione w art. 10 rozporządzenia (UE) nr … (rozporządzenie ).

Uzasadnienie

Biorąc pod uwagę znaczenie programu LIFE dla wniesienia strategicznego wkładu w finansowanie sieci „Natura 2000”, KR zwraca się o to, by w przedmiotowym rozporządzeniu wyraźnie wezwać państwa członkowskie do zapewnienia koordynacji również poprzez ustanowienie traktowanych priorytetowo ramowych programów. Ponadto potencjalne synergie mogłyby wynikać z koordynacji projektów zintegrowanych LIFE z zaproponowanym nowym podejściem dotyczącym uwzględniania rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność oraz strategii rozwoju lokalnego w odniesieniu do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, o których jest mowa w art. 28 i 29 projektu rozporządzenia w sprawie wspólnych ram strategicznych.

Ponadto zmieniono sformułowanie dotyczące projektu rozporządzenia w sprawie wspólnych ram strategicznych, w celu zachowania spójności z poprzednimi opiniami Komitetu Regionów (CdR 5/2012 rev. 1).

Poprawka 6

Artykuł 10 – Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami”, lit. b)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

wspieranie zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji planów i programów zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska, głównie w dziedzinie wody, odpadów i powietrza;

wspieranie zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji planów i programów zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska, głównie w dziedzinie wody, odpadów powietrza;

Uzasadnienie

W wielu regionach zajęcie się zanieczyszczeniem gleby jest niezmiernie ważne oraz uznaje się je za ściśle powiązane z ochroną wody i zapobieganiem powstawaniu odpadów.

Poprawka 7

Artykuł 14 – Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Łagodzenie skutków zmiany klimatu”

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe:

W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe:

a)

wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu;

a)

wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu;

b)

ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;

b)

ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;

c)

ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym;

c)

ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym;

d)

wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu.

d)

wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu

 

Uzasadnienie

Należy czuwać nad tym, by działania związane ze zmianą klimatu nie wywierały niekorzystnego wpływu na różnorodność biologiczną. Przeciwnie, ze względu na to, że działania te zostały wprowadzone do programu LIFE, trzeba czuwać nad tym, by wywierały korzystny wpływ na różnorodność biologiczną. Sprawą istotną jest zachowanie spójności między dwoma głównymi osiami programu LIFE.

Poprawka 8

Artykuł 15 – Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Łagodzenie skutków zmiany klimatu”

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe:

W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe:

a)

wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu;

a)

wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów prawnych w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie do głównego nurtu w obszarach polityk, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu;

b)

ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;

b)

ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i realizacji skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także wzmacnianie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;

c)

ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym;

c)

ułatwianie rozwoju i zastosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym;

d)

wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu.

d)

wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, przeniesienia lub włączenia do głównego nurtu

 

Uzasadnienie

Należy czuwać nad tym, by działania związane ze zmianą klimatu nie wywierały niekorzystnego wpływu na różnorodność biologiczną. Przeciwnie, ze względu na to, że działania te zostały wprowadzone do programu LIFE, trzeba czuwać nad tym, by wywierały korzystny wpływ na różnorodność biologiczną. Sprawą istotną jest zachowanie spójności między dwoma głównymi osiami programu LIFE.

Poprawka 9

Artykuł 18 – Projekty, lit. d)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Dotacje na działania mogą finansować następujące projekty:

[….]

d)

projekty zintegrowane, przede wszystkim w obszarze przyrody, wody, odpadów, powietrza, a także łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich;

Dotacje na działania mogą finansować następujące projekty:

[….]

d)

projekty zintegrowane, przede wszystkim w obszarze przyrody, wody, odpadów, powietrza, a także łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich;

Uzasadnienie

Obszary priorytetowe powinny obejmować środowisko morskie, gleby i zarządzanie hałasem.

Poprawka 10

Artykuł 19 – Kryteria kwalifikowalności dla projektów

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Projekty wymienione w art. 18 spełniają następujące kryteria kwalifikowalności:

1.   Projekty wymienione w art. 18 spełniają następujące kryteria kwalifikowalności:

a)

leżą w interesie Unii poprzez zapewnienie znaczącego wkładu w realizację jednego z celów programu LIFE określonych w art. 3;

a)

leżą w interesie Unii poprzez zapewnienie znaczącego wkładu w realizację jednego z celów programu LIFE określonych w art. 3;

b)

zapewniają efektywne pod względem kosztów podejście i są spójne pod względem technicznym i finansowym;

b)

zapewniają efektywne pod względem kosztów podejście i są spójne pod względem technicznym i finansowym;

c)

są rzetelne z punktu widzenia proponowanej realizacji.

c)

są rzetelne z punktu widzenia proponowanej realizacji.

Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących określenia warunków zastosowania kryteriów, o których mowa w ust. 1 lit. a) w celu dostosowania tego kryterium do poszczególnych obszarów priorytetowych określonych w art. 9 i 13.

Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących określenia warunków zastosowania kryteriów, o których mowa w ust. 1 lit. a) w celu dostosowania tego kryterium do poszczególnych obszarów priorytetowych określonych w art. 9 i 13.

2.   Jeśli to możliwe, projekty finansowane z programu LIFE promują synergie pomiędzy różnymi celami oraz zastosowanie zielonych zamówień publicznych.

2.    finansowane z programu LIFE promują synergie pomiędzy różnymi celami oraz zastosowanie zielonych zamówień publicznych.

3.   W projektach zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) uczestniczą, odpowiednio, zainteresowane strony, a projekty te, jeśli to możliwe, promują koordynację z innymi unijnymi źródłami finansowania i mobilizację tych źródeł.

3.   W projektach zintegrowanych wymienionych w art. 18 lit. d) uczestniczą zainteresowane strony, a projekty te, jeśli to możliwe, promują koordynację z innymi unijnymi źródłami finansowania i mobilizację tych źródeł.

Komisja zapewnia równowagę geograficzną zgodnie z zasadami solidarności i wspólnych starań w procedurze udzielania zamówień na projekty zintegrowane. Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących kryteriów zastosowania równowagi geograficznej w każdym obszarze tematycznym, o którym mowa w art. 18 lit. d).

Komisja zapewnia równowagę geograficzną zgodnie z zasadami solidarności i wspólnych starań w procedurze udzielania zamówień na projekty zintegrowane. Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 30 dotyczących kryteriów zastosowania równowagi geograficznej w każdym obszarze tematycznym, o którym mowa w art. 18 lit. d).

4.   Komisja zwraca szczególną uwagę na projekty ponadnarodowe, w przypadkach gdy współpraca ponadnarodowa ma podstawowe znaczenie dla zagwarantowania ochrony środowiska i realizacji celów w zakresie klimatu. Poza tym, Komisja dokłada starań, aby zapewnić, że co najmniej 15 % środków z budżetu przydzielonych na projekty przeznaczone jest na projekty ponadnarodowe

4.   Komisja zwraca szczególną uwagę na projekty ponadnarodowe, w przypadkach gdy współpraca ponadnarodowa ma podstawowe znaczenie dla zagwarantowania ochrony środowiska i realizacji celów w zakresie klimatu. Poza tym, Komisja dokłada starań, aby zapewnić, że co najmniej 15 % środków z budżetu przydzielonych na projekty przeznaczone jest na projekty ponadnarodowe.

 

   

Uzasadnienie

W miarę możliwości i gdy tylko to możliwe powinno się zachęcać zainteresowane strony do udziału w projektach zintegrowanych oraz promować dostępność takich projektów.

Chociaż wysiłki związane z realizacją programu LIFE powinny być podejmowane w całej UE, zwłaszcza ze względu na to, że kwestie odnoszące się do środowiska i klimatu często mają skutki transgraniczne, to jednak koncepcje „kwot krajowych” są nieodpowiednie i nie powinno się ich traktować priorytetowo w stosunku do rzeczywistej wartości poszczególnych wniosków.

Nie można dopuścić do tego, by wprowadzone w przyszłości zintegrowane i kwalifikujące się wieloletnie projekty zmniejszyły budżety przeznaczone na prowadzone już działania, które dowiodły swej zasadności. Zresztą działania te, z których społeczności lokalne i regionalne mogą łatwiej korzystać, niekoniecznie dysponują niezbędnymi środkami, by realizować zintegrowane projekty, jakie przewidziano we wniosku Komisji. Ponadto logiczne wydaje się, by projekty finansowane przez program LIFE zachęcały do korzystania z ekologicznych zamówień publicznych.

Poprawka 11

Artykuł 20 – Poziomy współfinansowania i kwalifikowalność kosztów projektów, ustęp 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 wynosi 70 % kosztów kwalifikowanych. W drodze wyjątku, maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 lit. d) i f) wynosi 80 % kosztów kwalifikowanych.

Maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 wynosi 70 % kosztów kwalifikowanych. W drodze wyjątku, maksymalny poziom współfinansowania dla projektów wymienionych w art. 18 lit. d) i f) wynosi 80 % kosztów kwalifikowanych .

Uzasadnienie

Maksymalny poziom powinien zostać podwyższony do 85 % w odniesieniu do regionów słabiej rozwiniętych (zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniach w sprawie funduszy strukturalnych). Regiony te często odgrywają kluczową rolę w powstrzymywaniu utraty różnorodności biologicznej. Regiony najbardziej oddalone z reguły korzystają z poziomu współfinansowania 85 % w ramach głównych funduszy europejskich, w związku z czym należy także przewidzieć możliwość przyznania im tego poziomu współfinansowania w ramach innych programów unijnych, takich jak LIFE. Należy też zwrócić uwagę, że regiony najbardziej oddalone wnoszą zasadniczy wkład netto w różnorodność biologiczną na terytorium Unii Europejskiej i posiadają znaczną liczbę obszarów o znaczeniu wspólnotowym w ramach sieci „Natura 2000”.

Poprawka 12

Artykuł 20 – Poziomy współfinansowania i kwalifikowalność kosztów projektów, ustęp 2, akapit pierwszy dotyczący podatku VAT

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

VAT nie jest uznawany za koszt kwalifikowany w odniesieniu do projektów wymienionymi w art. 18.

VAT uznawany za koszt kwalifikowany w odniesieniu do projektów wymienionymi w art. 18.

Uzasadnienie

KR jest przekonany, że zniesienie uznawania podatku VAT za koszt kwalifikowany prawdopodobnie będzie zniechęcało wielu potencjalnych wnioskodawców do opracowania wniosku. Przypomina, że w przypadku innych funduszy UE VAT uznaje się za koszt kwalifikowany, o ile beneficjent może udowodnić, że nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT.

Poprawka 13

Artykuł 20 – Poziomy współfinansowania i kwalifikowalność kosztów projektów, ustęp 3 (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

KR jest przekonany, że zniesienie uznawania kosztów wynagrodzenia za koszt kwalifikowany prawdopodobnie będzie zniechęcało wielu potencjalnych wnioskodawców do opracowania wniosku. Powyższe sformułowanie przywraca kwalifikowalność określoną w rozporządzeniu LIFE+ (WE) nr 614/2007 opublikowanym w Dzienniku Urzędowym L 309 z 20 listopada 2008 r. (zob. art. 5), przy czym jednak uwzględnia się koszty zatrudnienia, a nie tylko dopuszcza taką możliwość bez określenia ścisłych kryteriów. Co więcej, zobowiązanie niewielkich podmiotów do zatrudnienia dodatkowych pracowników w celu przeprowadzenia tych projektów nie jest realistyczne i często mogłoby uniemożliwić ich realizację, tym bardziej że w wielu wypadkach potrzebni są pracownicy dobrze znający daną dziedzinę. Wobec powyższego proponuje się, by warunek ten ograniczyć do zadbania o to, by pracownicy ci byli faktycznie oddelegowani do realizacji projektów finansowanych w ten sposób.

Należy ponadto uściślić, że urzędnik specjalnie oddelegowany do realizacji projektu może nad nim pracować w pełnym lub niepełnym wymiarze godzin, aby uniknąć dyskryminacji w momencie obliczania kosztów pracy urzędników rzeczywiście pracujących nad projektem. Doświadczenie zdobyte w trakcie realizacji projektów w poprzednich okresach obowiązywania programu LIFE pokazuje, że często wymagany jest udział – skądinąd niezbędny – w niepełnym wymiarze czasu pracy; dlatego konieczne jest uznanie tej możliwości, tak by objęta ona była finansowaniem.

Bruksela, 19 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  CdR 6/2011 fin (pkt 74).

(2)  Sprawozdanie dotyczące oceny skutków terytorialnych unijnego instrumentu LIFE+, przygotowane przez Sekretariat Komitetu Regionów, maj 2011 r.; CdR 6/2011 fin.

(3)  CdR 6/2011 (pkt 56).

(4)  Dokument roboczy służb Komisji SEC(2011) 1573 final.

(5)  CdR 6/2011 fin, sprawozdanie dotyczące oceny skutków terytorialnych unijnego instrumentu LIFE+, przygotowane przez Sekretariat Komitetu Regionów, maj 2011 r.

(6)  COM(2010) 2020 final oraz COM(2011) 112 final.

(7)  CdR 6/2011 fin (pkt 6, 25, 65–69).

(8)  CdR 6/2011 fin (pkt 33, 37).

(9)  CdR 6/2011 fin (pkt 38).

(10)  CdR 6/2011 fin (pkt 18).

(11)  CdR 25/2010 fin, CdR 159/2008 fin, CdR 47/2006 fin.

(12)  CdR 6/2011 fin (pkt 35).

(13)  COM(2011) 615 final; CdR 6/2011 fin (pkt 15).

(14)  CdR 6/2011 fin (pkt 34).

(15)  CdR 6/2011 fin (pkt 9, 14).

(16)  COM(2011) 112 final z 8.3.2011.


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/74


Opinia Komitetu Regionów „Udzielanie koncesji”

2012/C 277/09

KOMITET REGIONÓW

Stwierdza, że obecne reguły w dziedzinie koncesji stanowi orzecznictwo oraz krajowe ustawodawstwo. Zważywszy że pewne koncesje mogą mieć wpływ na rynek wewnętrzny, pożądana jest jasność w kwestii przepisów, a także jednolita wykładnia i podejście. Komitet uznaje zatem za uzasadnione rozważenie przepisów w tej dziedzinie.

W związku z tym uważa za istotne, by pozostawić instytucjom zamawiającym i państwom członkowskim swobodę decyzji odnośnie do tego, za pomocą jakiego instrumentu zechcą wykonywać swoje zadania. Zezwolenia, w tym zezwolenia na prowadzenie określonej działalności wydawane ograniczonej liczbie podmiotów, powinny zostać wyłączone z zakresu dyrektywy. Dotyczy to także samego finansowania działalności, często niezwiązanego z obowiązkiem zwrotu otrzymanych kwot, o ile nie zostały one wykorzystane w zamierzonym celu.

Uważa za pożądane, by Komisja zamieściła więcej wyjaśnień na temat sposobu udzielania koncesji. Należy znaleźć właściwą równowagę między wyjaśnieniami na temat np. terminów i sposobu sporządzania ogłoszeń a swobodą decyzyjną instytucji zamawiających, jeśli chodzi np. o wybór kryteriów, które chciałyby zastosować. Taka jasność daje instytucjom zamawiającym solidny punkt oparcia i zapewnia pożądane ujednolicenie sposobu traktowania omawianej kwestii przez państwa członkowskie. Ta swoboda decyzyjna uwzględnia praktyczną rzeczywistość, tj. wiedzę instytucji zamawiających na temat własnych koncesji, a zarazem respektuje autonomię państw członkowskich. Instytucje zamawiające muszą mieć znaczny margines swobody, tak aby mogły wybrać kryteria społeczne i dotyczące zrównoważonego rozwoju.

Stoi na stanowisku, że omawiany wniosek musi być zgodny z zasadą pomocniczości: władze lokalne i regionalne powinny zachować swobodę wyboru, tak aby mogły decydować, czy chcą same wykonać określone roboty budowlane bądź świadczyć usługi, czy też chcą zlecić realizację tych zadań podmiotom trzecim. Jeśli władze lokalne lub regionalne postanowią o zleceniu tych zadań, wówczas mają swobodę wyboru, jeśli chodzi o określenie instrumentu prawnego: zezwolenia, zamówienia publicznego bądź koncesji.

Sprawozdawca

Henk KOOL (NL/PSE), radny, członek rady wykonawczej miasta Hagi

Dokument źródłowy

Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udzielania koncesji

COM(2011) 897 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.

Stwierdza, że nie istnieją jednolite ramy prawne w zakresie koncesji. Koncesje na roboty budowlane są uregulowane w europejskich dyrektywach w sprawie zamówień. Prawo dotyczące koncesji na usługi jest natomiast wyłączone z zakresu tych dyrektyw i podlega zasadom Traktatu o UE. Zasady te zostały dalej doprecyzowane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

2.

Stwierdza, że państwa członkowskie zobowiązane są przestrzegać zasad Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (równe traktowanie, niedyskryminacja, przejrzystość i proporcjonalność) przy udzielaniu koncesji, ale zauważa, że zasady te wdrażane są w różny sposób. Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie koncesji zmierza do tego, by przepisy dotyczące koncesji na roboty budowlane i koncesji na usługi zostały uregulowane w jednych ramach. Dzięki temu istniałaby jedna dyrektywa w dziedzinie udzielania tych koncesji na poziomie UE. Mając na względzie m.in. stojące przed Unią Europejską wyzwania gospodarcze, Komisja Europejska uważa dalszy rozwój rynku wewnętrznego za bardzo ważny, pod warunkiem że przepisy UE w zakresie koncesji będą pozostawiały instytucjom zamawiającym wystarczającą swobodę własnej interpretacji.

3.

Zauważa, że podstawę prawną dla tworzenia jednolitych ram prawnych w zakresie koncesji znajduje się w art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 TFUE. Artykuły te dotyczą funkcjonowania rynku wewnętrznego. W tym kontekście zwraca uwagę, że koncesje na świadczenie usług należy w dalszym ciągu postrzegać także w związku z wykonywaniem usług świadczonych w ogólnym interesie (gospodarczym). Komitet uważa, że proponowana dyrektywa w niedostatecznym stopniu uwzględnia nowe zapisy traktatu lizbońskiego w tym zakresie. Domaga się zatem, by w przypadku tego rodzaju usług przewidziano szersze odstępstwa od zakresu stosowania dyrektywy.

4.

Stoi na stanowisku, że omawiany wniosek musi być zgodny z zasadą pomocniczości: władze lokalne i regionalne powinny zachować swobodę wyboru, tak aby mogły decydować, czy chcą same wykonać określone roboty budowlane bądź świadczyć usługi, czy też chcą zlecić realizację tych zadań podmiotom trzecim. Jeśli władze lokalne lub regionalne postanowią o zleceniu tych zadań, wówczas mają swobodę wyboru, jeśli chodzi o określenie instrumentu prawnego: zezwolenia, zamówienia publicznego bądź koncesji.

5.

Zauważa, że umowy koncesji z natury mają bardziej złożony charakter i są zawierane na dłuższy okres. We wcześniejszej opinii (CdR 21/2010) Komitet zalecał, aby – w wypadku gdy podjęte zostaną prace nad przepisami w zakresie udzielania koncesji – regulacje te były elastyczne i proste. Należy unikać niejasności prawnych.

W ZWIĄZKU Z POWYŻSZYM KOMITET REGIONÓW

6.

W art. 1 dyrektywy lub przynajmniej w motywach należy wyraźnie zaznaczyć, że przedmiotem tej dyrektywy nie jest kwestia przekazywania zadań i kompetencji jednego organu publicznego drugiemu. Ponadto nie należy uwzględniać takich sektorów, które są już objęte sektorowymi przepisami UE lub też celowo nie zostały uregulowane na podstawie decyzji prawodawcy UE.

7.

Uznaje, że koncesje, których wartość przekracza określoną kwotę, mają wpływ na rynek wewnętrzny i że w związku z tym mogą one być przedmiotem ustawodawstwa UE.

8.

Stwierdza, że obecne reguły w dziedzinie koncesji stanowi orzecznictwo oraz krajowe ustawodawstwo. Zważywszy że pewne koncesje mogą mieć wpływ na rynek wewnętrzny, pożądana jest jasność w kwestii przepisów, a także jednolita wykładnia i podejście. Komitet uznaje zatem za uzasadnione rozważenie przepisów w tej dziedzinie.

9.

Stwierdza, że koncesje są jednak różnie stosowane w różnych państwach członkowskich. Wiąże się to m.in. z faktem, że każde państwo członkowskie dysponuje innymi instrumentami krajowymi do regulowania lub zlecania działań. Tak więc skutki dyrektywy mogą się różnić w zależności od państwa członkowskiego. Komisja powinna zatem wyraźnie wyjaśnić i określić, które rodzaje umów są traktowane jako koncesje i które rodzaje stosunków umownych są objęte zakresem stosowania dyrektywy.

10.

W związku z tym uważa za istotne, by pozostawić instytucjom zamawiającym i państwom członkowskim swobodę decyzji odnośnie do tego, za pomocą jakiego instrumentu zechcą wykonywać swoje zadania. Zezwolenia, w tym zezwolenia na prowadzenie określonej działalności wydawane ograniczonej liczbie podmiotów, powinny zostać wyłączone z zakresu dyrektywy. Dotyczy to także samego finansowania działalności, często niezwiązanego z obowiązkiem zwrotu otrzymanych kwot, o ile nie zostały one wykorzystane w zamierzonym celu.

11.

Z zaniepokojeniem stwierdza, że ustanowienie obowiązku przetargów w przypadku udzielania tego rodzaju instrumentów krajowych oznacza nadmierną ingerencję w krajową autonomię państw członkowskich. Dlatego też Komitet wyraża zadowolenie, że – jak wynika z preambuły – Komisja Europejska uważa, że tego rodzaju akty państwa nie powinny kwalifikować się jako koncesje; Komitet jest jednak zdania, że należy przewidzieć dla nich wyraźny wyjątek w jednym z artykułów.

12.

Jest zdania, że omawiana dyrektywa powinna dotyczyć koncesji, które mają wpływ na rynek wewnętrzny. Koncesje, które z uwagi na ich niską wartość nie wpływają na rynek wewnętrzny, powinny być udzielane bezpośrednio, bez uprzedniego zaproszenia do ubiegania się o zamówienie.

13.

Uważa, że takie rozróżnienie ma ogromne znaczenie dla MŚP. Dzięki temu instytucje zamawiające będą miały możliwość prowadzenia przyjaznej dla MŚP polityki w zakresie koncesji.

14.

Wyraża zaniepokojenie z powodu tego, że przepisy mają złożony charakter. Instytucje zamawiające uważają obecne dyrektywy w sprawie zamówień za niepotrzebnie skomplikowane. Istnieją obawy, że omawiana dyrektywa w sprawie koncesji także rozrośnie się do rozmiarów złożonego aktu prawnego. Komitet uważa, że koncesji nie można traktować tak samo jak przepisów europejskich dyrektyw w sprawie zamówień, i dlatego wzywa Komisję, by zachowała prostą formę dyrektywy, a także komunikatów, które ewentualnie opublikuje w jej następstwie.

15.

Uważa za pożądane, by Komisja zamieściła więcej wyjaśnień na temat sposobu udzielania koncesji. Należy znaleźć właściwą równowagę między wyjaśnieniami na temat np. terminów i sposobu sporządzania ogłoszeń a swobodą decyzyjną instytucji zamawiających, jeśli chodzi np. o wybór kryteriów, które chciałyby zastosować. Taka jasność daje instytucjom zamawiającym solidny punkt oparcia i zapewnia pożądane ujednolicenie sposobu traktowania omawianej kwestii przez państwa członkowskie. Ta swoboda decyzyjna uwzględnia praktyczną rzeczywistość, tj. wiedzę instytucji zamawiających na temat własnych koncesji, a zarazem respektuje autonomię państw członkowskich. Instytucje zamawiające muszą mieć znaczny margines swobody, tak aby mogły wybrać kryteria społeczne i dotyczące zrównoważonego rozwoju.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Motyw 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Należy również wprowadzić pewne przepisy koordynujące w przypadku udzielania koncesji na roboty budowlane i koncesji na usługi w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych ze względu na to, że organy krajowe mogą wpływać na zachowania podmiotów działających w tych sektorach, a także biorąc pod uwagę zamknięty charakter rynków, na których prowadzą one działalność, ze względu na istnienie szczególnych lub wyłącznych praw przyznawanych przez państwa członkowskie w zakresie zasilania, zapewniania lub eksploatacji sieci do świadczenia tych usług.

Uzasadnienie

Wyżej wymienione sektory są już objęte konkretnymi przepisami.

Poprawka 2

Preambuła, motyw 6

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Koncesje są to umowy o charakterze odpłatnym zawierane między co najmniej jednym wykonawcą i co najmniej jedną instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym, których przedmiotem jest nabycie robót budowlanych lub usług i w ramach których wynagrodzenie stanowi zwykle prawo do eksploatacji obiektów budowlanych lub świadczenia usług, które są przedmiotem koncesji. Wykonanie tych robót budowlanych lub usług podlega szczególnym wiążącym obowiązkom określonym przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający, które są możliwe do wyegzekwowania na gruncie prawa. Jakokoncesje nie powinny kwalifikować się natomiast niektóre akty państwa takie jak upoważnienia i zezwolenia, na podstawie których państwo lub organ publiczny określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej. To samo dotyczy pewnych umów, których przedmiotem jest prawo wykonawcy do eksploatacji pewnych domen publicznych lub zasobów, takich jak umowy dzierżawy gruntu, na podstawie których państwo, instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający ustanawia wyłącznie ogólne warunki ich wykorzystania, nienabywając przy tym konkretnych robót budowlanych lub usług.

Koncesje są to umowy o charakterze odpłatnym zawierane między co najmniej jednym wykonawcą i co najmniej jedną instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym, których przedmiotem jest nabycie robót budowlanych lub usług i w ramach których wynagrodzenie stanowi zwykle prawo do eksploatacji obiektów budowlanych lub świadczenia usług, które są przedmiotem koncesji. tych robót budowlanych lub usług podlega szczególnym określonym przez instytucję zamawiającąlub podmiot zamawiający, możliwe do wyegzekwowania na gruncie prawa. Jako koncesje nie powinny kwalifikować się natomiast niektóre akty państwa takie jak upoważnienia i zezwolenia, na podstawie których państwo lub organ publiczny określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej. To samo dotyczy pewnych umów, których przedmiotem jest prawo wykonawcy do eksploatacji pewnych domen publicznych lub zasobów, takich jak umowy dzierżawy gruntu, na podstawie których państwo, instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający ustanawia wyłącznie ogólne warunki ich wykorzystania, nienabywając przy tym konkretnych robót budowlanych lub usług.

Uzasadnienie

Należy uściślić, na czym polega rozróżnienie między zezwoleniem, zezwoleniem udzielanym ograniczonej liczbie podmiotów, w przypadku którego instytucja zamawiająca udziela prawa do prowadzenia określonej działalności, i koncesją.

Zezwolenie umożliwia poddanie pewnym wymogom sposobu prowadzenia określonej działalności. Niemniej istnieją także zezwolenia, które ograniczają samą działalność. Mowa wtedy o zezwoleniu na prowadzenie określonej działalności lub zezwoleniu udzielanym ograniczonej liczbie podmiotów. Stosuje się je najczęściej ze względów dotyczących porządku publicznego, zdrowia publicznego i/lub bezpieczeństwa. Chodzi np. o zezwolenia na świadczenie usług prostytucji, hotelarskich i gastronomicznych oraz na kasyna.

Umowa koncesji ma pewne cechy wspólne z takim zezwoleniem na prowadzenie określonej działalności. Najważniejsza różnica polega na tym, że w przypadku umowy koncesji realizacja działania ma istotne znaczenie dla instytucji zamawiającej. Dlatego też w ramach takiej umowy wykonanie zadań może zostać wyegzekwowane na gruncie prawa. Jeśli realizacja zadania, którego dotyczy prawo do prowadzenia określonej działalności, jest możliwa do wyegzekwowania na gruncie prawa, wówczas można przyjąć, że umowa ma „charakter odpłatny”. To kryterium ma też zastosowanie do definicji zamówienia publicznego.

Istotne jest, by pozostawić instytucjom zamawiającym i państwom członkowskim swobodę decyzji odnośnie do tego, za pomocą jakiego instrumentu będą wykonywać swoje zadania. Zezwolenie, zezwolenie na prowadzenie określonej działalności i zezwolenie udzielane ograniczonej liczbie podmiotów powinny zostać wyłączone z zakresu dyrektywy. Nie jest pożądane, aby w przypadku udzielania tego rodzaju zezwoleń miał zastosowanie obowiązek przejrzystości czy, w stosownych wypadkach, obowiązek przetargu. Przepisy krajowe oraz regionalne i lokalne powinny stanowić podstawę umożliwiającą określenie, komu można udzielić zezwolenia. Z motywu 6 w preambule wynika, że Komisja Europejska podziela taki pogląd.

Definicja koncesji odnosi się wprawdzie do formy umowy, jednak kryteria te zostały wyjaśnione w sposób funkcjonalny. W rezultacie może dojść do tego, że zezwolenie jednak zostanie potraktowane jako koncesja. W związku z tym w preambule i w definicji koncesji należy uściślić, na czym polega różnica między zezwoleniem (na prowadzenie określonej działalności) a koncesją.

Koncesje trzeba jasno odróżnić od zadań publicznych, takich jak wydawanie licencji i zezwoleń.

Poprawka 3

Motyw 9

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Pojęcie praw specjalnych lub wyłącznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu stosowania niniejszej dyrektywy, ponieważ podmioty, które nie są ani instytucjami zamawiającymi zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1), ani przedsiębiorstwami publicznymi, podlegają jej przepisom jedynie w zakresie, w jakim wykonują jeden z objętych nią rodzajów działalności na podstawie takich praw. Należy w związku z tym wyjaśnić, iż prawa, które przyznano w drodze procedury opartej na obiektywnych kryteriach, zgodnych w szczególności z prawodawstwemunijnym, i w przypadku której zapewniono odpowiednie nagłośnienie postępowania, nie stanowią praw specjalnych lub wyłącznych do celów niniejszej dyrektywy. Wspomniane prawodawstwo powinno obejmować dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 98/30/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. dotyczącą wspólnych zasad w odniesieniu do rynku wewnętrznego gazu ziemnego (1), dyrektywę 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (2), dyrektywę 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (3), dyrektywę 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów (4) oraz rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (5). Coraz bardziej zróżnicowane formy działań publicznych spowodowały konieczność bardziej przejrzystego zdefiniowania pojęcia samych zamówień. Przepisy unijne w sprawie koncesji dotyczą nabycia robót budowlanych lub usług za wynagrodzenie, które stanowi eksploatacja przedmiotowych obiektów budowlanych lub świadczenie przedmiotowych usług. Termin „nabycie” należy rozumieć jako szeroko pojęte uzyskiwanie korzyści z tytułu określonych robót budowlanych lub usług, przy czym przeniesienie praw własności na instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające nie jest konieczne w każdym przypadku. Co za tym idzie, samo finansowanie działalności, często związane z obowiązkiem zwrotu otrzymanych kwot, o ile nie zostały wykorzystane w zamierzonym celu, nie podlega zwykle przepisom niniejszej dyrektywy.

Pojęcie praw specjalnych lub wyłącznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu stosowania niniejszej dyrektywy, ponieważ podmioty, które nie są ani instytucjami zamawiającymi zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1), ani przedsiębiorstwami publicznymi, podlegają jej przepisom jedynie w zakresie, w jakim wykonują jeden z objętych nią rodzajów działalności na podstawie takich praw. Należy w związku z tym wyjaśnić, iż prawa, które przyznano w drodze procedury opartej na obiektywnych kryteriach, zgodnych w szczególności z prawodawstwem unijnym, i wprzypadku której zapewniono odpowiednie nagłośnienie postępowania, nie stanowią praw specjalnych lub wyłącznych do celów niniejszej dyrektywy. Wspomniane prawodawstwo powinno obejmować dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 98/30/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. dotyczącą wspólnych zasad w odniesieniu do rynku wewnętrznego gazu ziemnego (1), dyrektywę 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (2), dyrektywę 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (3), dyrektywę 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów (4) oraz rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego I drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70 (5). Coraz bardziej zróżnicowane formy działań publicznych spowodowały konieczność bardziej przejrzystego zdefiniowania pojęcia samych zamówień. Przepisy unijne w sprawie koncesji dotyczą nabycia robót budowlanych lub usług za wynagrodzenie, które stanowi eksploatacja przedmiotowych obiektów budowlanych lub świadczenie przedmiotowych usług. Termin „nabycie” należy rozumieć jako szeroko pojęte uzyskiwanie korzyści z tytułu określonych robót budowlanych lub usług, przy czym przeniesienie praw własności na instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające nie jest konieczne w każdym przypadku. Co za tym idzie, samo finansowanie działalności, często związane z obowiązkiem zwrotu otrzymanych kwot, o ile nie zostały wykorzystane w zamierzonym celu, nie podlega zwykle przepisom niniejszej dyrektywy.

Uzasadnienie

Poprawka ma na celu jednoznaczne przywrócenie podstawowego pojęcia używanego w dyrektywie 2004/17 dotyczącego zamówień publicznych w sektorach specjalnych. Na jego podstawie i zgodnie z motywem 25 tej dyrektywy „Prawa przyznane przez państwo członkowskie w jakiejkolwiek formie, w tym udzielenie koncesji, ograniczonej liczbie podmiotów na podstawie obiektywnych, proporcjonalnych i niedyskryminacyjnych kryteriów, które umożliwiają jakiejkolwiek zainteresowanej osobie spełnienie powyższych kryteriów korzystania z praw, nie mogą także być uważane za specjalne lub wyłączne prawa”. Nie należy ograniczać tego pojęcia, wyliczając akty prawne Unii Europejskiej; lista taka może brzmieć kategorycznie i sprawiać przez to wrażenie, że wyłączone zostają akty prawne lub zarządzenia poszczególnych państw członkowskich, które spełniają jednak te same kryteria obiektywności, proporcjonalności i niedyskryminacji.

Poprawka 4

Preambuła, motyw 10

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Niezbędne okazało się również doprecyzowanie tego, co należy rozumieć jako pojedyncze zamówienie, wskutekczego łączna wartość wszystkich koncesji zawartych na potrzeby tego zamówienia musi zostać uwzględniona w kontekście progów określonych w niniejszej dyrektywie, a zamówienie należy ogłaszać jako całość z możliwym podziałem na części. Pojęcie pojedynczego zamówienia obejmuje wszelkie dostawy, roboty budowlane i usługi niezbędne do realizacji określonego projektu. Na występowanie jednego projektu wskazuje na przykład uprzednie opracowanie przez instytucję zamawiającą ogólnego planu i koncepcji, fakt, że różne nabyte elementy pełnią jedną funkcję gospodarczą i techniczną lub że są w inny sposób logicznie powiązane.

Uzasadnienie

Przygotowanie i realizacja koncesji może trwać latami. Jest prawdopodobne, że w fazie przygotowania instytucje zamawiające będą musiały zebrać wszelkiego rodzaju opinie zewnętrzne. Zgodnie z definicją opinie te byłyby uwzględniane przy określaniu wartości koncesji. Nie jest to logiczne. Zamówienia, które mają inną naturę i zostały udzielone innej zainteresowanej stronie, nie powinny stanowić elementu oceny wartości koncesji. Jeśli zamówienia te przedstawiają określoną wartość, powinny być udzielane na podstawie dyrektywy w sprawie zamówień i zgodnie z jej przepisami.

Stanowisko to jest zgodne z wcześniejszymi opiniami Komitetu dotyczącymi tego, by niepotrzebnie nie łączyć zamówień.

Zob. poprawkę 14.

Poprawka 5

Motyw 11

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia rzeczywistego otwarcia rynku i odpowiedniej równowagi w stosowaniu reguł udzielania koncesji w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych niezbędne jest określenie podmiotów należących do powyższych sektorów na innej podstawie niż ich status prawny. Należy zatem dopilnować, aby nie zostało naruszone równe traktowanie podmiotów zamawiających działających w sektorze publicznym oraz podmiotów działających w sektorze prywatnym. Należy również dopilnować, z poszanowaniem art. 345 Traktatu, aby nie zostały naruszone zasady regulujące system praw majątkowych w państwach członkowskich.

W celu zapewnienia rzeczywistego otwarcia rynku i odpowiedniej równowagi w stosowaniu reguł udzielania koncesji w sektorach energetyki, transportu i usług pocztowych niezbędne jest określenie podmiotów należących do powyższych sektorów na innej podstawie niż ich status prawny. Należy zatem dopilnować, aby nie zostało naruszone równe traktowanie podmiotów zamawiających działających w sektorze publicznym oraz podmiotów działających w sektorze prywatnym. Należy również dopilnować, z poszanowaniem art. 345 Traktatu, aby nie zostały naruszone zasady regulujące system praw majątkowych w państwach członkowskich.

Uzasadnienie

Rezolucje z 14.1.2004, 10.3.2004 i 31.5.2006 pokazują, jaka jest wola Parlamentu Europejskiego w odniesieniu do sektora gospodarki wodnej. Zgodnie z ich tekstem, Parlament Europejski pragnie, by w sektorze gospodarki wodnej przeprowadzono nie liberalizację, lecz modernizację, w ramach której zasady ekonomiczne powinny pozostawać w zgodzie zarówno ze standardami jakości i ekologii, jak i z niezbędną zasadą skuteczności. Dlatego też nie jest wskazane jego dodatkowe horyzontalne uregulowanie.

Poprawka 6

Preambuła, nowy motyw 14 po motywie 13

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Tryb podejmowania współpracy przez samorządy lokalne (dzielenie się kompetencjami na zasadach umownych lub instytucjonalnych) nie może podlegać prawodawstwu w zakresie rynku wewnętrznego.

Poprawka 7

Motyw 20

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wyniki dokonanego przez Komisję przeglądu tzw. usług priorytetowych i niepriorytetowych (usług „A” i „B”) wykazały, że ograniczanie pełnego zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych do wąskiej grupy usług nie jest już uzasadnione. W związku z tym niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do szeregu usług (takich jak usługi gastronomiczne i dystrybucji wody), które cechują potencjalne możliwości w zakresie obrotów transgranicznych.

Uzasadnienie

Należy utrzymać zasadnicze rozróżnienie na usługi priorytetowe i niepriorytetowe, a tym samym uprzywilejowane miejsce tzw. usług „B” w przepisach dotyczących zamówień publicznych. Usługi społeczne i zdrowotne nie mają lub prawie nie mają znaczenia dla rynku wewnętrznego i z reguły są świadczone lokalnie. Woda jest dobrem niezbędnym do życia. Działania w zakresie gospodarki wodnej muszą być zatem bardzo rozważne i uwzględniać aspekty ekologiczne i higieniczne. Zgodnie z art. 17 dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług na jednolitym rynku, usługi z zakresu gospodarki wodnej powinny zatem zostać wyłączone z zakresu obowiązywania dyrektywy w sprawie udzielania koncesji.

Poprawka 8

Preambuła, motyw 22

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Ze względu na znaczenie kontekstu kulturowego oraz wrażliwy charakter tych usług, państwa członkowskie powinny dysponować szeroko swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawcy w sposób uznany przez siebie za najbardziej odpowiedni. Przepisy niniejszej dyrektywy nie uniemożliwiają państwom członkowskim stosowania określonych kryteriów jakości przy wyborze usługodawców, takie jak kryteria określone w dobrowolnych europejskich ramach odniesienia na rzecz zapewniania jakości usług społecznych unijnego Komitetu Ochrony Socjalnej.Państwa członkowskie lub instytucje publiczne zachowują swobodę samodzielnego świadczenia tych usług lub zorganizowania usług społecznych w sposób niewymagający udzielania koncesji, na przykład poprzez zwykłe finansowanie takich usług lub poprzez udzielanie licencji lub zezwoleń wszystkim wykonawcom spełniającym warunki określone wcześniej przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający, bez jakichkolwiek ograniczeń ani kwot, o ile system taki gwarantuje wystarczające upublicznienie i jest zgodny z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji.

Ze względu na znaczenie kontekstu kulturowego oraz wrażliwy charakter tych usług, państwa członkowskie powinny dysponować szeroko swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawcy w sposób uznany przez siebie za najbardziej odpowiedni. Przepisy niniejszej dyrektywy nie uniemożliwiają państwom członkowskim stosowania określonych kryteriów jakości przy wyborze usługodawców, takie jak kryteria określone w dobrowolnych europejskich ramach odniesienia na rzecz zapewniania jakości usług społecznych unijnego Komitetu Ochrony Socjalnej.Państwa członkowskie lub instytucje publiczne zachowują swobodę samodzielnego świadczenia tych usług lub zorganizowania usług społecznych w sposób niewymagający udzielania koncesji, na przykład poprzez zwykłe finansowanie takich usług lub poprzez udzielanie licencji lub zezwoleń wszystkim wykonawcom spełniającym warunki określone wcześniej przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający, o ile system taki gwarantuje wystarczające upublicznienie i jest zgodny z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji.

Uzasadnienie

Komitet proponuje skreślenie tego fragmentu.

Istnieją zezwolenia na prowadzenie określonej działalności, które regulują określone rodzaje działalności i w których wypadku nie jest pożądane przeprowadzanie przetargów. Dotyczy to działań, które nie są realizowane na rzecz danego organu publicznego ani w interesie ogólnym, lecz uznawane przez ten organ za potencjalnie szkodliwe, a zatem wymagające uregulowania. Przykładem jest zezwolenie na świadczenie usług prostytucji. Dlatego też fakt, że liczba danego rodzaju zezwoleń na prowadzenie określonej działalności jest ograniczona, nie powinien automatycznie oznaczać zastosowania przejrzystej procedury udzielania zezwoleń.

Zob. także uzasadnienie do poprawki 4.

Poprawka 9

Preambuła, motyw 25

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia przejrzystości i równego traktowania kryteria udzielania koncesji powinny zawsze być zgodne z pewnymi ogólnymi normami. Powinny one być ujawnione z wyprzedzeniem wszystkim potencjalnym oferentom, dotyczyć przedmiotu umowy i nie powinny dawać instytucji zamawiającej lub podmiotowi zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru. Powinny zapewniać możliwość efektywnej konkurencji, a ich uzupełnienie powinny stanowić wymogi, które umożliwiają skuteczną weryfikację informacji przekazanych przez oferentów. W celu spełnienia tych norm, zapewniając jednocześnie zwiększenie poziomu pewności prawa, państwa członkowskie mogą przewidzieć stosowanie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie.

W celu zapewnienia przejrzystości i równego traktowania kryteria udzielania koncesji powinny zawsze być zgodne z pewnymi ogólnymi normami. Powinny one być ujawnione z wyprzedzeniem wszystkim potencjalnym oferentom. Powinny zapewniać możliwość efektywnej konkurencji, a ich uzupełnienie powinny stanowić wymogi, które umożliwiają skuteczną weryfikację informacji przekazanych przez oferentów. W celu spełnienia tych norm, zapewniając jednocześnie zwiększenie poziomu pewności prawa, państwa członkowskie mogą przewidzieć stosowanie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie.

Uzasadnienie

Zob. też poprawki 23 i 28.

Poprawka 10

Art. 1, nowy ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

 

   

Uzasadnienie

Komitet uważa, że omawiana dyrektywa powinna dotyczyć tylko tych koncesji, które mają wpływ na rynek wewnętrzny. W przypadku koncesji, których wartość nie przekracza europejskich progów, nie ma mowy o „transgranicznym wymiarze”, dlatego też rynek wewnętrzny nie wchodzi tu w grę. Dzięki takiemu uzupełnieniu tekstu gwarantuje się instytucjom zamawiającym swobodę decyzyjną.

Poprawka 11

Art. 2 ust. 1 pkt 7

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 2

Definicje

Artykuł 2

Definicje

1.   Do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:

1.   Do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie mają następujące definicje:

[…]

[…]

(7)

„koncesja na usługi” oznacza umowę o charakterze odpłatnym zawieraną na piśmie pomiędzy co najmniej jedną instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym a co najmniej jednym wykonawcą, której przedmiotem jest świadczenie usług innych niż usługi wymienione w pkt. 2) i 4), w przypadku której wynagrodzenie za usługi, które mają być świadczone, stanowi albo wyłącznie prawo do świadczenia usług będących przedmiotem umowy, albo takie prawo wraz z płatnością;

(7)

„koncesja na usługi” oznacza umowę o charakterze odpłatnym zawieraną na piśmie pomiędzy co najmniej jedną instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym a co najmniej jednym wykonawcą, której przedmiotem jest świadczenie usług innych niż usługi wymienione w pkt. 2) i 4), w przypadku której wynagrodzenie za usługi, które mają być świadczone, stanowi albo wyłącznie prawo do świadczenia usług będących przedmiotem umowy, albo takie prawo wraz z płatnością;

 

Uzasadnienie

Należy uściślić, na czym polega rozróżnienie między zezwoleniem, zezwoleniem udzielanym ograniczonej liczbie podmiotów, w przypadku którego instytucja zamawiająca udziela prawa do prowadzenia określonej działalności, oraz koncesją.

Zezwolenie umożliwia poddanie pewnym wymogom sposobu prowadzenia określonej działalności. Niemniej istnieją także zezwolenia, które ograniczają samą działalność. Mowa wtedy o zezwoleniu na prowadzenie określonej działalności lub zezwoleniu udzielanym ograniczonej liczbie podmiotów. Stosuje się je najczęściej ze względów porządku publicznego, zdrowia publicznego i/lub bezpieczeństwa. Chodzi np. o zezwolenie na świadczenie usług prostytucji, hotelarskich i gastronomicznych oraz na kasyna.

Umowa koncesji ma pewne cechy wspólne z takim zezwoleniem na prowadzenie określonej działalności. Najważniejsza różnica polega na tym, że w przypadku umowy koncesji realizacja działania ma istotne znaczenie dla instytucji zamawiającej. Dlatego też w ramach takiej umowy realizacja zadań może zostać wyegzekwowana na gruncie prawa. Jeśli realizacja zadania, którego dotyczy prawo do świadczenia usług, jest możliwa do wyegzekwowania na gruncie prawa, wówczas można przyjąć, że umowa ma „charakter odpłatny”. To kryterium ma też zastosowanie do definicji zamówienia publicznego.

Istotne jest, by pozostawić instytucjom zamawiającym i państwom członkowskim swobodę decyzji odnośnie do tego, za pomocą jakiego instrumentu będą wykonywać swoje zadania. Zezwolenie, zezwolenie na prowadzenie określonej działalności i zezwolenie udzielane ograniczonej liczbie podmiotów powinny zostać wyłączone z zakresu dyrektywy. Nie jest pożądane, aby w przypadku udzielania tego rodzaju zezwoleń miał zastosowanie obowiązek przejrzystości czy, w stosownych wypadkach, obowiązek przetargu. Przepisy krajowe oraz regionalne i lokalne powinny stanowić podstawę umożliwiającą określenie, komu można udzielić zezwolenia. Z motywu 6 w preambule wynika, że Komisja Europejska podziela taki pogląd.

Definicja koncesji odnosi się wprawdzie do formy umowy, jednak kryteria te zostały wyjaśnione w sposób funkcjonalny. W rezultacie może dojść do tego, że zezwolenie jednak zostanie potraktowane jako koncesja. W związku z tym w preambule i w definicji koncesji należy uściślić, na czym polega różnica między zezwoleniem (na prowadzenie określonej działalności) a koncesją.

Poprawka 12

Art. 2 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 2

Definicje

2.   Przyznanie prawa do eksploatacji obiektu budowlanego lub świadczenia usług, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, 4 i 7 obejmuje przeniesienie na koncesjonariusza zasadniczej części ryzyka ekonomicznego wykonywania koncesji. Uznaje się, że koncesjonariusz przejmuje zasadniczą część ryzyka ekonomicznego wykonywania koncesji, jeśli nie ma gwarancji odzyskania poniesionych nakładów inwestycyjnych ani kosztów poniesionych w związku z eksploatacją obiektów budowlanych lub wykonywaniem usług będących przedmiotem koncesji. […]

Artykuł 2

Definicje

2.   Przyznanie prawa do eksploatacji obiektu budowlanego lub świadczenia usług, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, 4 i 7 obejmuje przeniesienie na koncesjonariusza ryzyka ekonomicznego wykonywania koncesji. Uznaje się, że koncesjonariusz przejmuje wykonywania koncesji, jeśli nie ma gwarancji odzyskania poniesionych nakładów inwestycyjnych ani kosztów poniesionych w związku z eksploatacją obiektów budowlanych lub wykonywaniem usług będących przedmiotem koncesji. […]

Uzasadnienie

Należy skreślić określenie „zasadnicza część” odnoszące się do ryzyka ekonomicznego. Wyróżnienie czy stwierdzenie znacznego ryzyka ekonomicznego i oddzielenie go od zadania publicznego ogólnie stwarza poważne problemy w praktyce gmin. Zawarta we wniosku dotyczącym dyrektywy definicja „zasadniczej części ryzyka ekonomicznego” znacznie wykracza poza ramy orzecznictwa ETS, które nie stawia zbyt dużych wymogów względem ryzyka ekonomicznego. Nawet w przypadku konieczności przyłączenia i użytkowania w dziedzinie dystrybucji wody (wyrok ETS C-206/08 z 10 września 2009 r., sprawa Wasser- und Abwasserzweckverband Gotha, pkt 72–76), Trybunał uznał, że chodzi o koncesję na usługi bez obowiązku przeprowadzania procedury zamówienia publicznego.

Poprawka 13

Art. 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 5

Progi

Artykuł 5

Progi

1.   Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do następujących koncesji, których wartość wynosi nie mniej niż 5 000 000 EUR:

1.   Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do następujących koncesji, których wartość wynosi nie mniej niż 5 000 000 EUR:

a)

koncesji zawartych przez podmioty zamawiające w celu realizacji jednego z rodzajów działalności, o których mowa w załączniku III;

a)

koncesji zawartych przez podmioty zamawiające w celu realizacji jednego z rodzajów działalności, o których mowa w załączniku III;

b)

koncesji zawartych przez instytucje zamawiające.

b)

koncesji zawartych przez instytucje zamawiające.

 

 

a)

 

b)

2.   Koncesje na usługi, których wartość wynosi nie mniej niż 2 500 000 EUR, lecz nie więcej niż 5 000 000 EUR, innych niż usługi społeczne i inne szczególne usługi, podlegają obowiązkowi publikacji ogłoszenia o udzieleniu koncesji zgodnie z art. 27 i 28.

2.   Koncesje na usługi, których wartość wynosi nie mniej niż 2 500 000 EUR, lecz nie więcej niż 5 000 000 EUR, innych niż usługi społeczne i inne szczególne usługi, podlegają obowiązkowi publikacji ogłoszenia o udzieleniu koncesji zgodnie z art. 27 i 28.

 

Uzasadnienie

Koncesje mogą mieć długi okres obowiązywania, ponieważ dany przedsiębiorca musi mieć możliwość uzyskania zwrotu z zainwestowanych przez siebie środków. W przypadku koncesji z długim okresem obowiązywania próg w wysokości 5 000 000 EUR dla całej wartości koncesji okazuje się niski. Roczna kwota, jaką dzięki koncesji zarabia przedsiębiorca, nie jest jednak na tyle wysoka, by wpływała na rynek wewnętrzny. Stąd też zaleca się wprowadzenie rozróżnienia.

Poprawka 14

Art. 6 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 6

Metody obliczania szacunkowej wartości koncesji

Artykuł 6

Metody obliczania szacunkowej wartości koncesji

2.   Szacunkową wartość koncesji oblicza się jako wartość całości robót budowlanych lub usług, nawet zakupionych w ramach różnych umów, o ile umowy te są częścią jednego projektu. Na występowanie jednego projektu wskazuje uprzednie opracowanie przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający ogólnego planu i koncepcji, fakt, że różne nabyte elementy pełnią jedną funkcję gospodarczą i techniczną lub że są w inny sposób logicznie powiązane.

2.   Szacunkową wartość koncesji oblicza się .

W przypadku gdy instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający przewiduje nagrody lub wynagrodzenia dla kandydatów lub oferentów, uwzględnia je on przy obliczaniu szacunkowej wartości koncesji.

W przypadku gdy instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający przewiduje nagrody lub wynagrodzenia dla kandydatów lub oferentów, uwzględnia je on przy obliczaniu szacunkowej wartości koncesji.

Uzasadnienie

Zob. poprawkę 8.

Poprawka 15

Art. 8 ust. 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 8

Wyłączenia dotyczące koncesji udzielonych przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające

Artykuł 8

Wyłączenia dotyczące koncesji udzielonych przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające

5.   Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do koncesji na usługi w zakresie:

5.   Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do koncesji na usługi w zakresie:

a)

nabycia lub najmu/dzierżawy, bez względu na sposób finansowania, gruntu, istniejących budynków lub innych nieruchomości lub praw do nich; zakres niniejszej dyrektywy obejmuje jednakże koncesje na usługi finansowe, udzielone w dowolnej formie równocześnie z zawarciem umowy nabycia lub najmu/dzierżawy, przed jej zawarciem lub po jej zawarciu;

a)

nabycia lub najmu/dzierżawy, bez względu na sposób finansowania, gruntu, istniejących budynków lub innych nieruchomości lub praw do nich; zakres niniejszej dyrektywy obejmuje jednakże koncesje na usługi finansowe, udzielone w dowolnej formie równocześnie z zawarciem umowy nabycia lub najmu/dzierżawy, przed jej zawarciem lub po jej zawarciu;

b)

zamówień udzielanych przez nadawców na potrzeby nabycia, opracowania, produkcji lub koprodukcji materiałów programowych przeznaczonych do nadawania, zdefiniowanego jako transmisja i rozpowszechnianie za pośrednictwem dowolnej sieci elektronicznej, ani do koncesji dotyczących czasu antenowego udzielanych nadawcom;

b)

zamówień udzielanych przez nadawców na potrzeby nabycia, opracowania, produkcji lub koprodukcji materiałów programowych przeznaczonych do nadawania, zdefiniowanego jako transmisja i rozpowszechnianie za pośrednictwem dowolnej sieci elektronicznej, ani do koncesji dotyczących czasu antenowego udzielanych nadawcom;

c)

usług arbitrażowych lub pojednawczych;

c)

usług arbitrażowych lub pojednawczych;

d)

usług finansowych związanych z emisją, sprzedażą, zakupem lub zbyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, usług banku centralnego oraz operacji przeprowadzanych z Europejskim Instrumentem Stabilności Finansowej (EFSF);

d)

usług finansowych związanych z emisją, sprzedażą, zakupem lub zbyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, usług banku centralnego oraz przeprowadzanych z Europejskim Instrumentem Stabilności Finansowej (EFSF);

e)

umów o pracę;

e)

umów o pracę;

f)

usług transportu lotniczego świadczonych w oparciu o udzieloną koncesję w rozumieniu rozporządzenia (WE) 1008/2008 (6) Parlamentu Europejskiego i Rady (7);

f)

usług transportu lotniczego świadczonych w oparciu o udzieloną koncesję w rozumieniu rozporządzenia (WE) 1008/2008 (6) Parlamentu Europejskiego i Rady (7);

g)

usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady (8).

g)

usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady (8)

 

 

Nadawanie, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b), obejmuje transmisję i rozpowszechnianie za pośrednictwem dowolnej sieci elektronicznej.

Nadawanie, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b), obejmuje transmisję i rozpowszechnianie za pośrednictwem dowolnej sieci elektronicznej.

Uzasadnienie

Spójność z poprawką 5 do motywu 11.

Poprawka 16

Art. 15 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

1.   Koncesja udzielona przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 innej osobie prawnej wykracza poza zakres stosowania niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1.   Koncesja udzielona przez instytucję zamawiającą lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 innej osobie prawnej wykracza poza zakres stosowania niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

a)

instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający sprawuje nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami;

a)

instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający sprawuje nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami;

b)

co najmniej 90 % działalności tej osoby prawnej jest prowadzone na potrzeby instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego, które sprawują kontrolę, lub na potrzeby innych osób prawnych kontrolowanych przez tę instytucję zamawiającą lub ten podmiot zamawiający;

b)

co najmniej  % działalności tej osoby prawnej jest prowadzone na potrzeby instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego, które sprawują kontrolę, lub na potrzeby innych osób prawnych kontrolowanych przez tę instytucję zamawiającą lub ten podmiot zamawiający;

c)

w kontrolowanej osobie prawnej nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

c)

w kontrolowanej osobie prawnej nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

Uznaje się, że instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawuje nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami w rozumieniu akapitu pierwszego lit. a), jeżeli wywiera decydujący wpływ zarówno na cele strategiczne, jak i na istotne decyzje kontrolowanej osoby prawnej.

Uznaje się, że instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawuje nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami w rozumieniu akapitu pierwszego lit. a), jeżeli wywiera decydujący wpływ zarówno na cele strategiczne, jak i na istotne decyzje kontrolowanej osoby prawnej.

Poprawka 17

Art. 15 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

2.   Ustęp 1 ma także zastosowanie w przypadku, gdy kontrolowany podmiot będący instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 udziela koncesji podmiotowi sprawującemu nad nim kontrolę lub innej osobie prawnej kontrolowanej przez tę instytucję zamawiającą, pod warunkiem że w osobie prawnej, której udziela się koncesji publicznej, nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

2.   Ustęp 1 ma także zastosowanie w przypadku, gdy kontrolowany podmiot będący instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 udziela koncesji nad nim kontrolę lub innej osobie prawnej kontrolowanej przez tę instytucję zamawiającą, pod warunkiem że w osobie prawnej, której udziela się koncesji publicznej, nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

Uzasadnienie

Zastrzeżenie to powinno dotyczyć wyłącznie „operacyjnych” czy „aktywnych” prywatnych udziałów kapitałowych w kontrolowanej osobie prawnej, które mogłyby wpływać na decyzje zarządcze kontrolowanej osoby prawnej. Powinno to umożliwić inwestycje czysto kapitałowe w osobę prawną, takie jak na przykład wkłady ciche, nie naruszając odstępstw przewidzianych dla wewnętrznego udzielenia zamówienia czy horyzontalnej współpracy publiczno-publicznej. Tym tokiem idzie też argumentacja samej Komisji w komunikacie z 5.2.2008 w sprawie zinstytucjonalizowanych partnerstw publiczno-prywatnych. Otwarcie na inwestycje czysto kapitałowe jest niezbędne, aby umożliwić samorządom terytorialnym zapewnienie oferty usług dla obywateli po przystępnych cenach.

Poprawka 18

Art. 15 ust. 3

Teskt zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

3.   Instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1, które nie sprawują nad osobą prawną kontroli w rozumieniu ust. 1, mogą udzielić koncesji osobie prawnej, nad którą sprawuje kontrolę wspólnie z innymi instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi, bez zastosowania przepisów niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są następujące warunki:

3.   Instytucja zamawiająca lub podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1, które nie sprawują nad osobą prawną kontroli w rozumieniu ust. 1, mogą udzielić koncesji osobie prawnej, nad którą sprawuje kontrolę wspólnie z innymi instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi, bez zastosowania przepisów niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a)

instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawują wspólnie nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami;

a)

instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawują wspólnie nad daną osobą prawną kontrolę podobną do kontroli, jaką sprawuje nad własnymi jednostkami;

b)

co najmniej 90 % działalności tej osoby prawnej jest prowadzone na potrzeby instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1, które sprawują kontrolę, lub na potrzeby innych osób prawnych kontrolowanych przez tę samą instytucję zamawiającą lub ten sam podmiot zamawiający;

b)

co najmniej  % działalności tej osoby prawnej jest prowadzone na potrzeby instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1, które sprawują kontrolę, lub na potrzeby innych osób prawnych kontrolowanych przez tę samą instytucję zamawiającą lub ten sam podmiot zamawiający;

c)

w kontrolowanej osobie prawnej nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

c)

w kontrolowanej osobie prawnej nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

Do celów lit. a) uznaje się, że instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawują wspólnie kontrolę nad daną osobą prawną, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

Do celów lit. a) uznaje się, że instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 sprawują wspólnie kontrolę nad daną osobą prawną, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

a)

w skład organów decyzyjnych kontrolowanej osoby prawnej wchodzą przedstawiciele wszystkich uczestniczących instytucji zamawiających lub podmiotów zamawiających w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1;

a)

w skład organów decyzyjnych kontrolowanej osoby prawnej wchodzą przedstawiciele wszystkich uczestniczących instytucji zamawiających lub podmiotów zamawiających w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1;

b)

wspomniane instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 mogą wspólnie wywierać decydujący wpływ na cele strategiczne oraz istotne decyzje kontrolowanej osoby prawnej;

b)

wspomniane instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 mogą wspólnie wywierać decydujący wpływ na cele strategiczne oraz istotne decyzje kontrolowanej osoby prawnej;

c)

kontrolowana osoba prawna nie działa w interesie innym niż interes powiązanych z nią instytucji publicznych;

c)

kontrolowana osoba prawna nie działa w interesie innym niż interes powiązanych z nią instytucji publicznych;

d)

kontrolowana osoba prawna nie czerpie żadnego zysku, poza zwrotem rzeczywiście poniesionych kosztów, z zamówień publicznych udzielanych jej przez instytucje zamawiające.

d)

kontrolowana osoba prawna nie czerpie żadnego zysku, poza zwrotem rzeczywiście poniesionych kosztów, z zamówień publicznych udzielanych jej przez instytucje zamawiające.

Uzasadnienie

Spójność z poprawką 16, dotycząca art. 15 ust. 1.

Poprawka 19

Art. 15 ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

4.   Umowy zawartej między dwiema lub więcej instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 nie uznaje się za koncesję w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

4.   Umowy zawartej między dwiema lub więcej instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 nie uznaje się za koncesję w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 niniejszej dyrektywy, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

a)

umowa ustanawia prawdziwą współpracę między uczestniczącymi instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi, mającą na celu wspólną realizację ich zadań publicznych i obejmującą wzajemne prawa i obowiązki stron;

b)

umowa podlega wyłącznie względom interesu publicznego;

c)

uczestniczące instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające nie prowadzą na otwartym rynku więcej niż 10 % mierzonej obrotami działalności, której dotyczy umowa;

c)

instytucje zamawiające;

d)

umowa nie obejmuje przekazywania między uczestniczącymi instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi środków finansowych innych niż środki stanowiące zwrot rzeczywiście poniesionych kosztów robót budowlanych, usług lub dostaw;

d)

umowa nie obejmuje przekazywania między uczestniczącymi instytucjami zamawiającymi lub podmiotami zamawiającymi środków finansowych innych niż środki stanowiące zwrot rzeczywiście poniesionych kosztów robót budowlanych, usług lub dostaw;

e)

w żadnej uczestniczącej instytucji zamawiającej lub podmiotach zamawiających nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

e)

w żadnej uczestniczącej instytucji zamawiającej lub podmiotach zamawiających nie posiadają udziałów podmioty prywatne.

Uzasadnienie

Umowy koncesji zawierane między instytucjami zamawiającymi powinny (w ramach odpowiedzialnego zarządzania wpływami z podatków) być całkowicie wyłączone z zakresu przepisów w sprawie zamówień, z zachowaniem warunków określonych w podpunktach c–e).

Instytucje zamawiające powinny także mieć możliwość współpracy w dziedzinach, które nie dotyczą bezpośrednich służb użyteczności publicznej. Może chodzić np. o współpracę w zakresie procesów, które ułatwiają i wspierają ich działanie, jak np. ICT, mieszkalnictwo, zaopatrzenie i usługi gastronomiczne.

Taka współpraca między instytucjami zarządzającymi nie zawsze jest oparta na równości stron. Zdarza się, że większe organy władzy publicznej wykonują działania na rzecz mniejszych. Dlatego jest pożądane, aby jedna instytucja zamawiająca mogła wykonywać umowę koncesji na rzecz innej. Jest to istotne z punktu widzenia racjonalnego zarządzania środkami publicznymi.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości nie stwierdził, że uczestniczące instytucje zamawiające mogą prowadzić na otwartym rynku maksymalnie 10 % działalności mierzonej obrotami. To, jak duży powinien to być odsetek, musi zależeć od rodzaju działalności i innych istotnych czynników. Ważne, by nie wszystkie rodzaje prywatnego udziału wykluczały objęcie wyłączeniem. Tylko w przypadku aktywnego udziału, tzn. gdy udziałowiec jest przedsiębiorstwem prywatnym działającym na rynku, powinien wystąpić obowiązek stosowania procedury udzielenia zamówienia.

Poprawka 20

Art. 15 ust. 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

Artykuł 15

Stosunki między instytucjami publicznymi

5. Brak udziałów podmiotów prywatnych, o którym mowa w ust. 1–4, weryfikuje się na etapie udzielenia koncesji lub zawarcia umowy.

Wyłączenia przewidziane w niniejszym artykule przestają obowiązywać w chwili nabycia udziałów przez podmiot prywatny, skutkując obowiązkiem otwarcia realizowanych koncesji na konkurencję przez zastosowanie zwykłych procedur udzielania koncesji.

Uzasadnienie

Z uwagi na wytyczone cele dotyczące uproszczenia i zredukowania prawa dotyczącego koncesji należy unikać zbyt daleko idących wyjaśnień w tekście aktu, które nie prowadzą do większej pewności prawa oraz wychodzą poza zakres orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Poprawka 21

Art. 26 ust. 3

Projekt opinii

Poprawka KR-u

Artykuł 26

Ogłoszenia o koncesji

Artykuł 26

Ogłoszenia o koncesji

3.   Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające zamierzające udzielić koncesji na usługi społeczne i inne szczególne usługi informują o swoim zamiarze planowanego udzielenia koncesji poprzez publikację wstępnego ogłoszenia informacyjnego tak szybko, jak to możliwe po rozpoczęciu roku budżetowego. Ogłoszenia te zawierają informacje określone w załączniku XIII.

   

Uzasadnienie

Usługi społeczne nie mają lub prawie nie mają znaczenia dla rynku wewnętrznego i z reguły są świadczone lokalnie. Dlatego też w tej dziedzinie przedstawione obowiązki przekazywania informacji stanowią nieproporcjonalne obciążenie dla podmiotów zamawiających. Zwłaszcza w tym sektorze usług nie można zatem zaostrzyć uregulowań, jeśli chce się osiągnąć główny cel reformy, jakim jest uproszczenie prawa dotyczącego koncesji.

Poprawka 22

Art. 35

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 35

Gwarancje proceduralne

Artykuł 35

Gwarancje proceduralne

1.   Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające zawierają – w ogłoszeniu o koncesji, w zaproszeniu do składania ofert lub w dokumentach specyfikujących koncesję – opis koncesji, kryteria udzielenia koncesji oraz minimalne wymagania, jakie należy spełnić. Informacje te muszą być wystarczające do ustalenia charakteru i zakresu koncesji, tak aby umożliwić wykonawcom podjęcie decyzji dotyczącej złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie koncesji. Opis, kryteria udzielenia koncesji oraz minimalne wymagania nie mogą być zmieniane w trakcie negocjacji.

1.   Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające zawierają – w ogłoszeniu o koncesji, w zaproszeniu do składania ofert lub w dokumentach specyfikujących koncesję – opis koncesji, kryteria udzielenia koncesji oraz minimalne wymagania, jakie należy spełnić. Informacje te muszą być wystarczające do ustalenia charakteru i zakresu koncesji, tak aby umożliwić wykonawcom podjęcie decyzji dotyczącej złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie koncesji.

 

 

   

 

   

Uzasadnienie

W trakcie procedury instytucja zamawiająca może uznać, że koncesja wymaga zmian bądź dostosowań w następstwie zapytań i uwag zgłoszonych przez oferentów. W ramach negocjacji bądź sesji dialogu instytucja zamawiająca próbuje lepiej dopasować popyt i podaż. Dlatego musi istnieć możliwość częściowej zmiany i uzupełnienia wymogów minimalnych i kryteriów udzielania koncesji na podstawie nowych pomysłów, które pojawią się w trakcie negocjacji czy sesji dialogu. W przeciwnym razie procedura przetargowa traci swój sens.

Obecnie w przypadku istotnych zmian procedurę należy zablokować, a następnie rozpisać zamówienie na nowo. Komitet zaleca więc, by umożliwić organom zamawiającym prostą modyfikację koncesji, np. w postaci oficjalnej korekty z nieznacznym wydłużeniem terminu składania ofert.

Poprawka 23

Art. 36 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 36

Kwalifikacja i ocena podmiotowa kandydatów

Artykuł 36

Kwalifikacja i ocena podmiotowa kandydatów

1.   Instytucje zamawiające określają w ogłoszeniu o koncesji warunki udziału dotyczące:

1.   Instytucje zamawiające określają w ogłoszeniu o koncesji warunki udziału dotyczące:

a)

kompetencji do prowadzenia działalności zawodowej;

a)

kompetencji do prowadzenia działalności zawodowej;

b)

sytuacji ekonomicznej i finansowej;

b)

sytuacji ekonomicznej i finansowej;

c)

zdolności technicznej i zawodowej.

c)

zdolności technicznej i zawodowej.

Instytucje zamawiające ograniczają warunki udziału do tych, które są odpowiednie dla zagwarantowania, że kandydat lub oferent posiada zdolność prawną i finansową oraz zdolność handlową i techniczną niezbędne do wykonywania udzielanej koncesji. Wszystkie wymagania muszą być związane z przedmiotem koncesji i być ściśle proporcjonalne do tego przedmiotu, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia rzeczywistej konkurencji.

Instytucje zamawiające ograniczają warunki udziału do tych, które są odpowiednie dla zagwarantowania, że kandydat lub oferent posiada zdolność prawną i finansową oraz zdolność handlową i techniczną niezbędne do wykonywania udzielanej koncesji.

Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające określają również w ogłoszeniu o koncesji referencje, jakie należy przedłożyć na dowód posiadania przez wykonawcę wspomnianej zdolności. Wymogi dotyczące tych referencji muszą być niedyskryminacyjne i współmierne do przedmiotu koncesji.

Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające określają również w ogłoszeniu o koncesji referencje, jakie należy przedłożyć na dowód posiadania przez wykonawcę wspomnianej zdolności. Wymogi dotyczące tych referencji muszą być niedyskryminacyjne i współmierne do przedmiotu koncesji.

Uzasadnienie

Zob. też poprawki 2 i 28.

Poprawka 24

Art. 36 ust. 7

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 36

Kwalifikacja i ocena podmiotowa kandydatów

7.   Państwa członkowskie mogą postanowić, że instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające mogą wykluczyć z udziału w postępowaniu o udzielenie koncesji każdego wykonawcę, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków: […]

Artykuł 36

Kwalifikacja i ocena podmiotowa kandydatów

7.    mogą postanowić, że instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające mogą wykluczyć z udziału w postępowaniu o udzielenie koncesji każdego wykonawcę, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków: […]

Uzasadnienie

Zdaniem Komitetu leży to w kompetencjach instytucji zamawiających.

Poprawka 25

Art. 38 nowy ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 38

Termin składania wniosków o koncesję

Artykuł 38

Termin składania wniosków o koncesję

 

   

Uzasadnienie

Niektóre koncesje nie budzą dużego zainteresowania. Nie ma potrzeby przeprowadzania kompletnej procedury, jeśli zainteresowanie wyraził tylko jeden podmiot. Ponadto w takiej sytuacji swobodne negocjacje pozwolą osiągnąć efekt korzystniejszy dla instytucji zamawiającej.

Poprawka 26

Art. 29 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

2.   Kryteria udzielania koncesji muszą być związane z przedmiotem koncesji i nie mogą dawać instytucji zamawiającej lub podmiotowi zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru.

   

Kryteria te zapewniają faktyczną konkurencję i są uzupełniane wymaganiami, które umożliwiają skuteczną weryfikację informacji przedstawianych przez oferentów. Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające dokonują skutecznej weryfikacji – na podstawie informacji i dowodów przedstawionych przez oferentów – tego, czy oferty spełniają kryteria udzielenia koncesji.

Uzasadnienie

Ten przepis jest zbędny. Nie wnosi żadnej wartości dodanej i powinien być skreślony z myślą o pożądanym uproszczeniu prawodawstwa. Jego treść jest już zawarta w ogólnych zasadach prawa pierwotnego.

Poprawka 27

Art. 39 ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

4.   Państwa członkowskie mogą ustanowić wymóg udzielania przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające koncesji w oparciu o kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, zgodnie z ust. 2. Kryteria te, oprócz kryterium ceny lub kosztów, mogą obejmować następujące kryteria: […]

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

4.   Państwa członkowskie mogą ustanowić wymóg udzielania przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające koncesji w oparciu o kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, zgodnie z ust. 2. Kryteria te, oprócz kryterium ceny lub kosztów, mogą obejmować następujące kryteria: […]

Uzasadnienie

Zdaniem Komitetu jest pożądane, by zachować kryterium najniższej ceny. W obecnym sformułowaniu kwestia ta nie jest jasna. Także w przypadku kryterium najniższej ceny może grać rolę jakość, mianowicie w postaci minimalnych wymogów. Instytucje zamawiające muszą tutaj mieć możliwość wyboru. Poza tym instytucje zamawiające muszą też często realizować cel dotyczący oszczędności, który trzeba uwzględnić przy wyborze kryterium udzielania koncesji.

Poprawka 28

Art. 39 ust. 4 lit. a)

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

Artykuł 39

Kryteria udzielenia koncesji

a)

jakość, w tym wartość techniczna, właściwości estetyczne i funkcjonalne, dostępność, dostosowanie projektu do potrzeb wszystkich użytkowników, aspekty środowiskowe oraz innowacyjny charakter;

a)

jakość, w tym wartość techniczna, właściwości estetyczne i funkcjonalne, dostępność, dostosowanie projektu do potrzeb wszystkich użytkowników, aspekty środowiskowe oraz innowacyjny charakter;

Uzasadnienie

Niektóre instytucje zamawiające chcą mieć możliwość określania kryteriów społecznych dla swoich zamówień publicznych i koncesji. Obecnie kryteria te najczęściej nie mogą być uwzględniane przy ocenie, ponieważ nie mają wystarczająco bezpośredniego związku z zamówieniem. Z tego względu wzmianka ta została dodana w dyrektywie w sprawie zamówień publicznych. Komitet zaleca, aby w omawianej dyrektywie wyraźnie przewidziano możliwość ustalania kryteriów społecznych. Dzięki temu instytucje zamawiające, które tego pragną, będą mogły określać takie kryteria. W punkcie 29 w preambule nadmienia się o takich warunkach społecznych, jednak nie ma o nich mowy w odpowiednim artykule.

Zob. też poprawki 2 i 25.

Poprawka 29

Art. 40 ust. 3

Projekt opinii

Poprawka

Artykuł 40

Rachunek kosztów cyklu życia

Artykuł 40

Rachunek kosztów cyklu życia

3.   W przypadku gdy wspólna metodyka obliczania kosztów cyklu życia została przyjęta w ramach unijnego aktu ustawodawczego, w tym w drodze aktów delegowanych na podstawie prawodawstwa właściwego dla poszczególnych sektorów, ma ona zastosowanie, jeżeli kryteria udzielenia zamówienia, o których mowa w art. 39 ust. 4, obejmują rachunek kosztów cyklu życia.

   

Wykaz takich aktów ustawodawczych i delegowanych określa załącznik II. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 46 w odniesieniu do aktualizacji tego wykazu, w przypadku gdy takie zmiany okażą się konieczne w związku z przyjęciem, uchyleniem lub modyfikacją przepisów.

Uzasadnienie

Jest godne pochwały to, że Komisja zachęca instytucje zamawiające do uwzględniania kosztów cyklu życia w ramach udzielania koncesji. Zawarte w tym ustępie zobowiązanie idzie jednak zbyt daleko, gdyż odnosi się do przyszłej i jeszcze nieokreślonej metodyki obliczania tych kosztów. Wprowadzenie zobowiązania prawnego do uwzględniania nieistniejącej metodyki jest nie do przyjęcia z uwagi na brak przewidywalności.

Poprawka 30

Art. 42 ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Artykuł 42

Modyfikacja koncesji w okresie ich ważności

4.   W przypadku gdy wartość modyfikacji wyrazić można w wielkościach pieniężnych, modyfikacji nie uznaje się za istotną w rozumieniu ust. 1, o ile jej wartość nie przekracza progów określonych w art. 5 i jest niższa niż 5 % ceny pierwotnego zamówienia, pod warunkiem że modyfikacja ta nie zmienia ogólnego charakteru zamówienia. W przypadku gdy wprowadzanych jest kilka kolejnych modyfikacji, wartość tę należy ocenić na podstawie łącznej wartości kolejnych modyfikacji.

Artykuł 42

Modyfikacja koncesji w okresie ich ważności

4.   W przypadku gdy wartość modyfikacji wyrazić można w wielkościach pieniężnych, modyfikacji nie uznaje się za istotną w rozumieniu ust. 1, o ile jej wartość nie przekracza progów określonych w art. 5 i jest niższa niż  % ceny pierwotnego zamówienia, pod warunkiem że modyfikacja ta nie zmienia ogólnego charakteru zamówienia. W przypadku gdy wprowadzanych jest kilka kolejnych modyfikacji, wartość tę należy ocenić na podstawie łącznej wartości kolejnych modyfikacji.

Uzasadnienie

Komitet zaleca przyjęcie wyższego odsetka dotyczącego dopuszczalnych modyfikacji. Należy mianowicie wziąć pod uwagę fakt, że koncesje zwykle mają dłuższy okres obowiązywania niż zamówienia publiczne.

Poprawka 31

Załącznik 3 ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

ZAŁĄCZNIK III

DZIAŁALNOŚĆ PROWADZONA PRZEZ PODMIOTY ZAMAWIAJĄCE W ROZUMIENIU ART. 4

Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące koncesji udzielanych przez podmioty zamawiające mają zastosowanie do poniższych rodzajów działalności.

ZAŁĄCZNIK III

DZIAŁALNOŚĆ PROWADZONA PRZEZ PODMIOTY ZAMAWIAJĄCE W ROZUMIENIU ART. 4

Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące koncesji udzielanych przez podmioty zamawiające mają zastosowanie do poniższych rodzajów działalności.

[…]

[…]

3.

W odniesieniu do wody:

a)

zapewniania lub obsługi stałych sieci przeznaczonych do świadczenia usług dla odbiorców publicznych w związku z produkcją, transportem lub dystrybucją wody pitnej;

b)

dostaw wody pitnej do takich sieci.

Niniejsza dyrektywa ma również zastosowanie do koncesji, które są udzielane bądź organizowane przez podmioty wykonujące jeden z rodzajów działalności wymienionych powyżej i które są związane z jednym z poniższych działań:

a)

projektami dotyczącymi inżynierii wodnej, nawadniania lub melioracji, pod warunkiem że ilość wody wykorzystywanej do celów dostaw wody pitnej stanowi ponad 20 % łącznej ilości wody dostępnej dzięki wspomnianym projektom lub instalacjom nawadniającym lub melioracyjnym; lub

b)

odprowadzaniem lub oczyszczaniem ścieków.

Dostawy wody pitnej do sieci zapewniających usługi dla odbiorców publicznych przez podmiot zamawiający w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 nie są uważane za odpowiednią działalność w rozumieniu pkt. 1, jeżeli spełnione są wszystkie następujące warunki:

a)

produkcja wody pitnej przez dany podmiot ma miejsce, gdyż jej zużycie jest niezbędne do prowadzenia innego rodzaju działalności niż wymienione w pkt. 1–4 niniejszego załącznika;

b)

dostawy do publicznej sieci uzależnione są wyłącznie od własnego zużycia danego podmiotu i nie przekraczają 30 % wielkości jego łącznej produkcji wody pitnej, ustalonej na podstawie średniego poziomu w trzech poprzednich latach, łącznie z rokiem bieżącym.

Uzasadnienie

Spójność z poprawkami 1, 5 i 15.

Poprawka 32

Załącznik IV, tytuł

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Uzasadnienie

Komitet zaleca, aby procedury pozostały elastyczne, i w związku z tym radzi, aby zamiast przewidywać obszerne ogłoszenie, uwzględnić też możliwość zamieszczenia tych informacji w dokumentach dotyczących koncesji. Z doświadczenia wiadomo, że kwestie te wymagają wyjaśnień, które lepiej jest zawrzeć w załączonych dokumentach dotyczących koncesji. Przejrzystość jest zagwarantowana, ponieważ dokumenty dotyczące koncesji są wysyłane z wyprzedzeniem do wszystkich zainteresowanych stron.

Bruksela, 19 lipca 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Dz.U. L 204 z 21.7.1998, s. 1.

(2)  Dz.U. L 27 z 30.1.1997, s. 20.

(3)  Dz.U. L 15 z 21.1.1998, s. 14.

(4)  Dz.U. L 164 z 30.6.1994, s. 3.

(5)  Dz.U. L 315 z 3.12.2007, s. 1.

(6)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 września 2008 r. w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty.

(7)  Dz.U. L 293 z 31.10.2008, s. 3.

(8)  Dz.U. L 315 z 3.12.2007.


13.9.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 277/96


Opinia Komitetu Regionów „Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej”

2012/C 277/10

KOMITET REGIONÓW

Przyjmuje z zadowoleniem specjalne rozporządzenie dotyczące europejskiej współpracy terytorialnej, gdyż w znacznym stopniu przyczynia się ono do realizacji celu dotyczącego spójności terytorialnej. Wyraża także zadowolenie ze zwiększenia środków finansowych przeznaczonych na tę współpracę oraz apeluje o to, by fundusze UE przydzielane były w ramach programów współpracy, a nie przez państwa członkowskie.

Zwraca uwagę, że ze względu na wielostronny charakter europejskiej współpracy terytorialnej współpracą tą nie można kierować za pośrednictwem umów partnerskich. Powinna ona zatem zostać wyraźnie wyłączona z zakresu obowiązywania tych umów.

Wyraża ubolewanie z powodu tego, że nowe rozporządzenie nie zostało przygotowane z myślą o małych projektach i wzywa Komisję, by zezwoliła na odstępstwa odnośnie do małych programów i operacji transgranicznych, zwłaszcza tych, na których realizację przeznacza się maksymalnie 35 tys. EUR.

Sądzi, że w przypadku europejskiej współpracy terytorialnej nie można automatycznie wprowadzać tematycznego ukierunkowania, ponieważ obawia się, iż gdyby europejska współpraca terytorialna była wąsko ukierunkowana jedynie na realizację podstawowych priorytetów strategii „Europa 2020”, nie mogłaby odgrywać swej odrębnej i jedynej w swoim rodzaju roli. Zaleca zatem zwiększenie liczby celów tematycznych z czterech do pięciu oraz poszerzenie wykazu priorytetów inwestycyjnych. Wzywa zatem do objęcia celami tematycznymi innych dziedzin takich jak turystyka, przyjazny klimatowi transport morski, kultura czy wpływ zmian demograficznych.

Uważa, że Komitet Regionów powinien odgrywać aktywną rolę w promowaniu europejskiej współpracy terytorialnej oraz we wskazywaniu i usuwaniu przeszkód w jej wdrażaniu.

Domaga się określenia 85-procentowego poziomu współfinansowania dla regionów słabiej rozwiniętych zgodnie z zapisami obowiązującego rozporządzenia ogólnego nr 1083/2006.

Zgadza się na odstępstwa dla regionów najbardziej oddalonych, dotyczące środków i poziomu współfinansowania, apelując jednocześnie o wprowadzenie specjalnych warunków dla obszarów, które stanowiły granice zewnętrzne Wspólnoty 30 kwietnia 2004 r. i 31 grudnia 2006 r.

Wzywa do wzmocnienia mechanizmów zapewniających koordynację między wszystkimi funduszami a programami współpracy terytorialnej; podkreśla również konieczność lepszej koordynacji europejskiej współpracy terytorialnej z zewnętrznymi programami finansowymi UE oraz wyjaśnienia zasad dotyczących udziału państw trzecich w programach europejskiej współpracy terytorialnej.

Podkreśla kluczową rolę EUWT we wzmacnianiu współpracy terytorialnej i wzywa państwa członkowskie do usunięcia barier, które odstręczają od tworzenia EUWT bądź utrudniają ich funkcjonowanie.

Sprawozdawca

Petr OSVALD (CZ/PSE), członek rady miasta Pilzno

Dokument źródłowy

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”

COM(2011) 611 final – 2011/0273 (COD)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Ogólne uwagi dotyczące projektu rozporządzenia

1.

Przyjmuje z zadowoleniem proponowane oddzielne rozporządzenie dotyczące europejskiej współpracy terytorialnej, które umożliwi uwzględnienie specyficznych celów, aspektów i statusu współpracy terytorialnej jako drugiego celu polityki spójności. Dzięki temu oddzielnemu aktowi prawnemu podkreślony zostanie ogólny wkład europejskiej współpracy terytorialnej we wspieranie nowego celu traktatowego dotyczącego spójności terytorialnej i w realizację celów polityki spójności, jak również wzmocnione zostanie znaczenie europejskiej współpracy terytorialnej zorientowanej na współpracę transgraniczną, transnarodową i międzyregionalną.

2.

Zgadza się z tym, że rola europejskiej współpracy terytorialnej jest szczególnie ważna, jako że problemy, z którymi borykają się państwa członkowskie i regiony, coraz częściej wykraczają poza granice krajowe i regionalne oraz wymagają rozwiązań opartych na współpracy na odpowiednim poziomie terytorialnym. Europejska współpraca terytorialna może zatem w znacznym stopniu przyczynić się do realizacji nowego celu zapisanego w traktacie dotyczącego spójności terytorialnej.

3.

Zasadniczo popiera propozycje Komisji, by ukierunkować współpracę terytorialną na realizację strategii „Europa 2020”, zapewniając wystarczającą elastyczność, aby odpowiednio reagować na lokalne potrzeby, i w związku z tym pozytywnie ocenia fakt, że utrzymano trzy wymiary (współpraca transgraniczna, transnarodowa i międzyregionalna) europejskiej współpracy terytorialnej we wszystkich regionach europejskich. Współpraca transgraniczna w ramach projektów i struktur już obecnie efektywnie przyczynia się do integracji europejskiej. Z zadowoleniem przyjmuje się także zwiększenie udziału krajów trzecich.

4.

Sądzi, że w ramach europejskiej współpracy terytorialnej kluczową rolę nadal powinna odgrywać współpraca transgraniczna, dlatego też zasadniczo popiera propozycję rozdzielenia środków finansowych między poszczególne rodzaje europejskiej współpracy terytorialnej.

5.

Zwraca uwagę, że zwłaszcza dla małych programów współpracy transgranicznej rozporządzenie wprowadza zbyt wiele obciążeń, jest zbyt skomplikowane i szczegółowe, co może stanąć na przeszkodzie realizacji małych, ale często bardzo skutecznych operacji. Apeluje zatem do Komisji Europejskiej, by rozważyła, czy jest niezbędne, by wszystkie przepisy tego rozporządzenia miały zastosowanie także do tych programów. Aby osiągnąć maksymalną efektywność, nie można stawiać takich samych wymagań wobec małych i dużych programów i operacji.

6.

Popiera obecną metodologię określania regionów uczestniczących we współpracy transgranicznej i proponuje, by rozszerzony został zakres obszarów kwalifikujących się do współpracy przygranicznej (komponent A), aby umożliwić też uwzględnienie funkcjonalnych relacji transgranicznych przy określaniu kwalifikowalności do danej dziedziny programu. W związku z tym decyzja o dołączeniu regionów kwalifikujących się ze względów funkcjonalnych i mających szczególne znaczenie dla osiągnięcia celów nie powinna być podejmowana dopiero na etapie procedury zatwierdzania programu. Popiera także stworzenie większych możliwości realizacji projektów wielostronnych na obszarach, na których nie będą tworzone wielostronne programy współpracy.

7.

Podkreśla istotną rolę europejskiej współpracy terytorialnej w rozwijaniu współpracy transnarodowej, zwłaszcza w promowaniu zintegrowanego rozwoju terytorialnego w skali spójnych obszarów oraz we wspieraniu projektów rozwoju strategii makroregionalnych. Przyjmuje z zadowoleniem fakt, że w zasadzie zachowano sprawdzone już obszary współpracy transnarodowej (komponent B) i że makrostrategie UE nie prowadzą do powstania nowych obszarów współpracy ani do wykluczenia obszarów ze współpracy transnarodowej. Ponadto zasadniczo pozytywnie ocenia fakt, że w ramach współpracy transnarodowej wspiera się także opracowanie i wdrażanie strategii makroregionalnych.

8.

Podkreśla potencjał współpracy międzyregionalnej, zwłaszcza jej stymulujący wpływ na wykorzystanie funduszy strukturalnych. Postrzega wspieranie współpracy międzyregionalnej (komponent C) jako doskonałe narzędzie sprzyjania wymianie doświadczeń i współpracy samorządów lokalnych i regionalnych w dziedzinie polityki spójności oraz proponuje, aby efekty tej wymiany doświadczeń wykorzystywano w większym niż dotąd stopniu w lokalnych i regionalnych strategiach rozwoju (kapitalizacja doświadczeń).

Cel i tematyczne ukierunkowanie europejskiej współpracy terytorialnej

9.

Zwraca jednak uwagę na to, że europejska współpraca terytorialna powinna przede wszystkim:

rozwiązywać dzięki współpracy problemy wszystkich zainteresowanych regionów;

stanowić skuteczny mechanizm wymiany dobrych praktyk i uczenia się;

zapewnić większą skuteczność rozwiązań konkretnych problemów dzięki korzyściom skali i osiągnięciu masy krytycznej;

ulepszyć sprawowanie rządów dzięki koordynacji polityk sektorowych, działań i inwestycji w skali transgranicznej i transnarodowej;

przyczynić się do bezpieczeństwa, stabilności i do rozwoju wzajemnie korzystnych relacji;

tam, gdzie to potrzebne, wspierać wzrost gospodarczy, zatrudnienie i zarządzanie oparte na ochronie ekosystemu;

o czym wspomniano także w uzasadnieniu wniosku dotyczącego rozporządzenia.

10.

Zdaniem Komitetu Regionów europejska współpraca terytorialna powinna pomagać w tworzeniu poczucia przynależności do Europy i współzależności, w usuwaniu uprzedzeń i w rozwoju objętych nią regionów. Dlatego też Komitet Regionów sądzi, że w przypadku europejskiej współpracy terytorialnej nie można automatycznie wprowadzać tematycznego ukierunkowania, ale trzeba uwzględnić także poziom rozwoju i potencjał poszczególnych regionów, a zatem nie należy usiłować stosować zasady „one size fits all” tzn. takich samych priorytetów dla wszystkich, ale zamiast tego zastosować podejście dostosowane do potrzeb danego obszaru („place based approach”). Komitet Regionów obawia się, że gdyby europejska współpraca terytorialna, a zwłaszcza współpraca transgraniczna, była wąsko ukierunkowana jedynie na realizację podstawowych priorytetów strategii „Europa 2020” i celów tematycznych, nie mogłaby odgrywać swej odrębnej i jedynej w swoim rodzaju roli i stałaby się jedynie wariantem głównej polityki spójności z inną formą dystrybucji środków.

11.

Domaga się, aby zmiany demograficzne i ich wpływ na usługi świadczone w interesie ogólnym, jak również zrównoważony rozwój regionalny zostały uznane za samoistne tematy europejskiej współpracy terytorialnej. Należy przyznać priorytet nowym formom partnerstwa miasta i wsi jako podstawie spójności terytorialnej na poziomie regionalnym (zgodnie z Agendą terytorialną 2020). Ponadto pominięte zostały ważne dziedziny, takie jak turystyka, przyjazny klimatowi transport morski i kultura.

12.

W przypadku współpracy transgranicznej konieczne jest określenie potencjału rozwojowego każdego obszaru transgranicznego z uwzględnieniem obserwowanego w tym samym okresie poziomu rozwoju wchodzących w jego skład regionów. Europejska współpraca terytorialna, a zwłaszcza współpraca transgraniczna, nie powinna służyć w pierwszym rzędzie realizacji strategii „Europa 2020”, ale przede wszystkim tworzeniu warunków do jak najszerszej, czyli obejmującej całe terytorium UE, realizacji tej strategii. Zwłaszcza w programach współpracy transgranicznej powinna zatem istnieć możliwość wyboru większej ilości celów tematycznych i nie powinno się wprowadzać ograniczeń w postaci określonego z góry ukierunkowania tych programów.

13.

Stwierdza, że trwałą spójność terytorialną można osiągnąć tylko wtedy, gdy uda się zaangażować do współdziałania mieszkańców danych regionów. Dlatego należy zadbać o to, by w ramach programów europejskiej współpracy terytorialnej nadal można było wspierać również działania w zakresie społeczeństwa obywatelskiego i kultury (np. konkretne projekty sprzyjające spotkaniom). W obecnych programach istnieją już bardzo skuteczne metody w tym zakresie. Wnosi się zatem o odpowiednie uzupełnienie celów tematycznych.

14.

Wyraża zadowolenie z propozycji Komisji dotyczącej zapewnienia ciągłości w zakresie współpracy transnarodowej. Niemniej krytycznie ocenia fakt, że uzupełniający priorytet inwestycyjny w ramach współpracy transnarodowej ogranicza się do opracowania i realizacji strategii makroregionalnych i strategii dotyczących basenów morskich. Biorąc pod uwagę liczne wyzwania, przed którymi stoją dziś regiony, oraz istniejące deficyty, także innym regionom, obszarom i obszarom funkcjonalnym potrzebne są odpowiednie priorytety inwestycyjne.

15.

Komitet Regionów zgadza się z tym, że w ramach współpracy międzyregionalnej powinno się dążyć do wzmocnienia skuteczności polityki spójności, zachęcając do wymiany doświadczeń między regionami i wykorzystując wyniki tej wymiany w ramach celu inwestowania we wzrost i zatrudnienie. Uważa, że wymiana doświadczeń powinna mieć szeroki zakres i nie powinna być postrzegana jedynie jako uzupełnienie siódmego programu ramowego.

16.

Uważa, że Komitet Regionów powinien odgrywać aktywną rolę w promowaniu europejskiej współpracy terytorialnej oraz we wskazywaniu i usuwaniu przeszkód w jej wdrażaniu, aby zoptymalizować synergie z innymi dziedzinami polityki spójności.

Przydział środków finansowych i stopa współfinansowania

17.

Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem zwiększenie środków finansowych przeznaczonych na europejską współpracę terytorialną.

18.

Jest zdania, że nie jest stosowne, by proponowana stopa współfinansowania wynosząca 75 % dla programów operacyjnych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”, określona w rozporządzeniu ogólnym, była niższa niż stopa współfinansowania dla słabiej rozwiniętych regionów w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. Ten niższy poziom współfinansowania może sprawić, że programy europejskiej współpracy terytorialnej staną się w tych słabiej rozwiniętych regionach nieatrakcyjne. Komitet Regionów uważa takie zróżnicowanie za nieuzasadnione i domaga się określenia poziomu współfinansowania dla obu celów na takim samym poziomie 85 %. Uważa też za nieuzasadnione, że stopa współfinansowania stosowana dla dodatkowego wsparcia w zakresie współpracy międzyregionalnej w regionach najbardziej oddalonych wynosi 50 %, i wzywa do ustalenia jej na poziomie 85 %.

19.

Zwraca uwagę na to, że współfinansowanie nie zawsze zapewnia partner programu, państwo członkowskie czy inny organ publiczny – czasem zapewnia je też beneficjent. Dlatego też nie można ogólnie żądać, by uczestniczące państwa członkowskie zobowiązały się do udostępnienia środków na współfinansowanie niezbędnych do realizacji programu współpracy, a zatem z wniosku dotyczącego rozporządzenia należy usunąć przewidzianą deklarację o zobowiązaniu.

20.

Sądzi, że w celu utrzymania jakości współpracy w omawianym rozporządzeniu należy zachować obecne warunki w zakresie współfinansowania, określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 (rozporządzeniu ogólnym) w art. 53 ust. 3 i 4: „3. Dla programów operacyjnych w ramach celu Europejska współpraca terytorialna, w których co najmniej jeden uczestnik należy do państwa członkowskiego, którego średni PKB na mieszkańca w okresie 2001–2003 wynosił poniżej 85 % średniej UE-25 w tym samym okresie, wkład EFRR nie przekracza 85 % kwalifikowalnych wydatków. Dla wszystkich innych programów operacyjnych wkład EFRR nie przekracza 75 % kwalifikowalnych wydatków współfinansowanych z EFRR. 4. Wkład funduszy na poziomie osi priorytetowej nie podlega pułapom określonym w ust. 3 i w załączniku III. Jest on jednak ustalony w sposób zapewniający zgodność z maksymalną kwotą wkładu funduszy oraz maksymalnym wskaźnikiem wkładu poszczególnych funduszy ustalonych na poziomie programu operacyjnego”.

21.

Nie uważa jednak za właściwe, by określać maksymalny poziom współfinansowania na poziomie poszczególnych osi priorytetowych, jak ustalono w rozporządzeniu ogólnym. Powinno być możliwe różnicowanie stopy współfinansowania w ramach poszczególnych osi priorytetowych, by zachęcić beneficjentów do realizacji pewnych strategicznych priorytetów. Byłoby słuszne, gdyby w każdym programie określono poziom współfinansowania dla poszczególnych działań w zależności od ich rodzaju, z tym że nie dla wszystkich działań można byłoby uzyskać maksymalny poziom wsparcia.

22.

Zgadza się z tym, by programy współpracy obejmujące regiony najbardziej oddalone otrzymywały co najmniej 150 % wsparcia, jakie otrzymały z EFRR w okresie 2007–2013, oraz by ponadto ze środków na współpracę międzyregionalną przeznaczono 50 000 000 EUR na współpracę regionów najbardziej oddalonych.

23.

Domaga się stworzenia specjalnych warunków dla regionów, które do 30 kwietnia 2004 r. i do 31 grudnia 2006 r. były położone przy zewnętrznych granicach Wspólnoty, a które przestały spełniać ten warunek po tej dacie – tak jak o tym mowa w art. 52 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (rozporządzenia ogólnego). Siedmiu lat wsparcia nie można uznać za okres wystarczający do zlikwidowania problemów tych obszarów. Komitet zwraca uwagę na to, że większe wsparcie dla obszarów położonych przy wcześniejszych zewnętrznych granicach UE nie ma na celu jedynie podniesienia poziomu rozwoju gospodarczego tych regionów, ale także ma istotny wpływ na tworzenie poczucia przynależności do Europy i współzależności oraz usuwanie uprzedzeń.

Programowanie

24.

Krytykuje to, że wymagania zawarte w art. 7 ust. 2 lit. a) oznaczają znaczne dodatkowe nakłady na programowanie w porównaniu z obecnym okresem finansowania, a jednocześnie nie wnoszą widocznej wartości dodanej.

25.

Zwraca uwagę, że ze względu na wielostronny charakter europejskiej współpracy terytorialnej współpracą tą nie można kierować za pośrednictwem instrumentu umów partnerskich. Powinna ona zatem zostać wyraźnie wyłączona z zakresu obowiązywania tych umów.

26.

Uważa za bardzo ważne opracowanie dyrektywy dotyczącej konkretnego stosowania przepisów o pomocy państwa w odniesieniu do programów europejskiej współpracy terytorialnej, i apeluje, by do możliwych beneficjentów środków z zakresu współpracy transgranicznej i transnarodowej zaliczyć także podmioty prywatne, a w szczególności małe i średnie przedsiębiorstwa, w przypadku gdy zgodzą się na to wszystkie państwa członkowskie uczestniczące w realizacji danego programu.

27.

Domaga się, by określając grupy docelowe programów europejskiej współpracy terytorialnej, lepiej uwzględniać bardzo zróżnicowane w całej Europie struktury zarządzania na poziomie regionalnym i lokalnym. Celem musi być lepsze odzwierciedlenie różnorodności form organizacyjnych podmiotów publicznych w regionach poszczególnych państw członkowskich. W szczególności forma organizacji oparta na prawie prywatnym nie może oznaczać wykluczenia podmiotów publicznych z udziału w programach.

Monitorowanie i ocena

28.

Stwierdza, że poszerza się obowiązki dotyczące sprawozdawczości zarówno pod względem zakresu, jak i częstotliwości, i domaga się, by ograniczyć je do niezbędnego minimum. Komitet sprzeciwia się zatem przesunięciu terminu przekazywania rocznego sprawozdania z realizacji z 30 czerwca każdego kolejnego roku, jak miało to miejsce dotychczas, na 30 kwietnia każdego kolejnego roku. Konieczność dokonania uzgodnień z kilkoma partnerami posługującymi się różnymi językami uzasadnia poniesienie większych nakładów i potrzebę poświęcenia na to większej ilości czasu.

29.

Przyjmuje z zadowoleniem ustalenie wspólnych wskaźników produktu i rezultatu pozwalających zapewnić skuteczniejszą realizację celów i lepsze zorientowanie na wyniki oraz przeprowadzić przekrojową ocenę programów. Wskaźniki zaproponowane w załączniku do rozporządzenia o europejskiej współpracy terytorialnej są jednak w zbyt małym stopniu dostosowane do szczególnych wyzwań wiążących się z tą współpracą i nie zapewniają dostatecznych możliwości opisu czy oceny jakości współpracy. Komitet apeluje zatem o taką zmianę wykazu wskaźników, by można było dzięki nim odpowiednio przedstawić specyficzne wyniki europejskiej współpracy terytorialnej.

30.

Zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje ustalenie, że pomoc techniczna nie przekracza 6 % łącznej kwoty i wynosi co najmniej 1 500 000 EUR. Jako problematyczny postrzega jednak obowiązek przeniesienia w ramach pomocy technicznej do 31 grudnia 2014 r. całej wymiany informacji na elektroniczne systemy wymiany informacji.

Zarządzanie, kontrola i akredytacja

31.

Opowiada się za tym, by zasadniczo utrzymać struktury zarządzania służące wdrażaniu programów operacyjnych, które to struktury sprawdziły się w okresie finansowania 2007–2013, w znacznym stopniu zapewnić ich ciągłość oraz jaśniej określić zadania i kompetencje poszczególnych organów w ramach realizacji programów.

32.

Przyjmuje z zadowoleniem możliwość połączenia zadań instytucji zarządzającej i instytucji certyfikującej (zob. art. 113 rozporządzenia ogólnego). Sprzeciwia się jednak obowiązkowi łączenia tych zadań w ramach europejskiej współpracy terytorialnej (zob. art. 22 rozporządzenia o europejskiej współpracy terytorialnej). Zdecydowanie odrzuca przewidzianą akredytację instytucji zarządzających i audytowych.

Koordynacja między funduszami

33.

Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje starania o lepszą koordynację między programami europejskiej współpracy terytorialnej a pozostałymi instrumentami polityki spójności. Dlatego należy wzmacniać w projektach współpracy opłacalność wspólnotowego finansowania poprzez rozpowszechnianie rezultatów tych projektów, dążenie do pomnażania osiągniętych efektów i unikanie ponownego podejmowania sprawdzonych i wypróbowanych działań.

34.

Zwraca jednak uwagę na to, że aby mógł powstać mechanizm zapewniający koordynację między funduszami a innymi instrumentami, konieczne jest skoordynowanie tych funduszy i instrumentów na poziomie UE i na poziomie wdrażania w poszczególnych państwach członkowskich. Niezbędne jest wprowadzenie zbieżnych i skoordynowanych sposobów działania, podobnych metod zarządzania, monitorowania i kontroli oraz analogicznych zasad kwalifikowalności kosztów i metod sprawozdawczości w oparciu o wskaźniki itd. Bardzo pożądane byłoby też zapewnienie koordynacji między poszczególnymi państwami, gdyż w programach europejskiej współpracy terytorialnej uczestniczy coraz więcej państw. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na koordynację z zewnętrznymi instrumentami finansowymi. Komitet apeluje zatem do Komisji Europejskiej, by opracowała metodologię koordynacji programów.

35.

Zwraca uwagę na to, że we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (COM(2011) 607 final) w art. 10 mowa jest o współpracy ponadnarodowej, czyli o terminie analogicznym do występującego w rozporządzeniu o europejskiej współpracy terytorialnej, jednak bez wprowadzenia jakiegokolwiek odniesienia do rozporządzenia o europejskiej współpracy terytorialnej. Przy tym Komitet Regionów za najważniejszą uważa właśnie koordynację między europejską współpracą terytorialną finansowaną z EFRR a EFS, gdyż dzięki odpowiedniemu połączeniu działań obu tych funduszy można osiągnąć potrzebną synergię. Wysokiej efektywności działań prowadzonych obecnie w ramach EFS można spodziewać się zwłaszcza w zakresie współpracy transgranicznej, gdyż na obszarach przygranicznych sąsiadujących ze sobą państw zazwyczaj panuje podobna sytuacja, jeśli chodzi o rynek pracy, problemy społeczne itd. Działania tematycznie związane z zakresem stosowania EFS są bardzo ważnym elementem wszystkich programów europejskiej współpracy terytorialnej, w związku z czym Komitet Regionów wzywa Komisję Europejską, by zwróciła należytą uwagę na koordynację między nimi. Jeśli nie zostanie zapewniona lepsza forma koordynacji, należy przynajmniej umożliwić finansowanie z EFRR w ramach europejskiej współpracy terytorialnej działań wchodzących pod względem tematycznym w zakres stosowania EFS.

36.

Uważa za jak najbardziej słuszne skoordynowanie nowego instrumentu „Łącząc Europę” z programami europejskiej współpracy terytorialnej, gdyż ten nowy instrument powinien uwzględniać powiązania transgraniczne i międzynarodowe.

Udział państw trzecich

37.

37 Uznaje za bardzo ważne zapewnienie koordynacji między programami europejskiej współpracy terytorialnej a instrumentami UE służącymi udzielaniu pomocy finansowej państwom trzecim. Do programów tych należy włączyć system, który pozwoli koordynować je z poszczególnymi programami europejskiej współpracy terytorialnej, aby nie było przeszkód dla udziału podmiotów z państw trzecich we wspólnych projektach. System ten powinien między innymi zapewnić zgodność sposobów postępowania, zasad kwalifikowalności kosztów itd. między programami europejskiej współpracy terytorialnej w państwach członkowskich a programami przedakcesyjnymi i programami sąsiedztwa. Powinien także zadbać o to, by państwa trzecie zapewniły dostęp, zasoby administracyjne i wystarczające środki finansowe na programy w ramach europejskiej współpracy terytorialnej z programów przedakcesyjnych lub programów sąsiedztwa.

38.

Zgadza się z tym, że trzeba doprecyzować obowiązujące przepisy dotyczące zarządzania finansami, programowania, monitorowania, oceny i kontroli w odniesieniu do udziału państw trzecich w programach współpracy transnarodowej i międzyregionalnej oraz z tym, że przepisy te powinny zostać ustanowione w odpowiednich programach współpracy lub w odpowiednich porozumieniach o finansowaniu między Komisją, poszczególnymi państwami trzecimi i państwem członkowskim, w którym siedzibę ma instytucja zarządzająca odpowiedniego programu współpracy. Komitet Regionów zwraca jednak uwagę, że trzeba zadbać o to, by w przypadku problemów lub opieszałości państwa trzeciego nie dochodziło do opóźnień w ponadnarodowych i międzynarodowych programach i nie było zagrożenia dla ich całościowej realizacji.

Rola EUWT

39.

39 Podkreśla rolę EUWT jako istotnego instrumentu wzmacniania współpracy terytorialnej. Ponawia swój postulat, by znowelizowane rozporządzenie dotyczące EUWT, które nie ma szczególnego wpływu na budżet UE, zostało przyjęte bez zwłoki i bez oczekiwania na przyjęcie całego pakietu legislacyjnego dotyczącego polityki spójności w okresie po 2013 r. Wzywa również państwa członkowskie do usunięcia wszelkich barier administracyjnych, które odstręczają od tworzenia EUWT lub dyskryminują wybór EUWT w stosunku do innych instrumentów prawnych, zwłaszcza z punktu widzenia podatków i zatrudnienia personelu.

40.

Zwraca uwagę na to, że chociaż należy wspierać państwa członkowskie w tym, by powierzały rolę organów zarządzających EUWT, Komisja Europejska powinna zaproponować ogólne mechanizmy w celu uściślenia zapisów art. 25 ust. 3 omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia, w którym zobowiązuje się państwo członkowskie, na którego terytorium zarejestrowano EUWT lub ma siedzibę beneficjent wiodący, do pokrycia kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom z krajów trzecich. Ten obowiązek państw, na których terytorium zarejestrowano EUWT lub ma siedzibę beneficjent wiodący, może znacznie ograniczyć chęć tych państw do przenoszenia uprawnień do zarządzania programem na EUWT, gdyż mogą one być pociągane do odpowiedzialności za coś, na co faktycznie nie mają wpływu. Komitet Regionów jest zatem zdania, że należałoby potwierdzić, iż stosowny organ w państwie członkowskim, w którym ma siedzibę beneficjent nienależnie wypłaconej kwoty, może zostać upoważniony przez organ państwa członkowskiego, na którego terytorium zarejestrowano EUWT, do jej odzyskania. Jako alternatywne rozwiązanie należałoby zastosować warunki obowiązujące w obecnym okresie programowania, w którym odpowiedzialność ponosi państwo członkowskie, w którym znajduje się beneficjent, od którego oczekuje się zwrotu nienależnie wypłaconych środków.

Uwagi dodatkowe

41.

Przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie stawki ryczałtowej w odniesieniu do kosztów personelu jako bardzo dobre rozwiązanie, które przyniesie znaczne uproszczenie dla beneficjentów. Stawki ryczałtowe dotyczące kosztów personelu powinny być takie same dla wszystkich państw realizujących daną operację, gdyż wykonują one taką sama pracę. Należy też ujednolicić metody kontroli i zasady kwalifikowalności kosztów. Odrzuca jednak ograniczenie stawki ryczałtowej dotyczącej kosztów personelu do maksymalnie 15 % wszystkich kosztów, gdyż współpraca terytorialna z natury rzeczy wymaga dużego zaangażowania zasobów ludzkich i 15-procentowy udział kosztów personelu w całości kosztów jest zdecydowanie niższy od ich obecnego średniego udziału.

42.

Choć za bardzo ważne uważa ochronę środowiska, efektywną gospodarkę zasobami, łagodzenie skutków i dostosowanie do zmiany klimatu, zapobieganie ryzyku i zarządzanie nim, promowanie równości szans i zapobieganie dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn itd., nie uważa za właściwe wymaganie opisu wdrażania tych celów w każdym programie. Te przepisy rozporządzenia mogą bardzo skomplikować i uniemożliwić realizację zwłaszcza małych programów współpracy transgranicznej. Komitet Regionów zaleca w związku z tym, by wymogów tych nie stosowano w każdym przypadku, ale jedynie w odniesieniu do priorytetów i operacji, w przypadku których jest to celowe i właściwe. Wymóg ten mógłby bowiem prowadzić do obowiązku uzasadniania operacji zupełnie niezwiązanych z tą problematyką, co byłoby pozbawione sensu i zupełnie nielogiczne.

43.

Sądzi, że ważne jest, by beneficjenci współpracowali w zakresie opracowania, realizacji, zapewnienia personelu i finansowania operacji. Przede wszystkim w przypadku małych projektów (do 35 000 EUR subwencji z EFRR) spełnienie wszystkich czterech kryteriów współpracy może utrudnić powstawanie i realizację projektów, w związku z czym Komitet uważa za właściwe, by w ich przypadku nie wymagać spełnienia tego warunku. Proponuje, by w przypadku małych projektów nadal obowiązywał wymóg spełnienia przynajmniej dwóch z czterech kryteriów.

Propozycje

44.

Mając na uwadze nacisk na koordynację, efektywność, usuwanie różnic i integralność, Komitet Regionów proponuje, by w nowym okresie programowania wysunąć nową inicjatywę, która wspierałaby transgraniczną koordynację strategii tematycznych i dotyczących rozwoju (transportu, energetyki, rynku pracy, ochrony środowiska, nauki i badań naukowych itd.) oraz wypracowywanie zintegrowanego podejścia. W ten sposób udałoby się określić braki i potencjał rozwojowy występujące w kontekście transgranicznym oraz zintegrowane rozwiązania ich dotyczące. Do zajmowania się takimi jasno wskazanymi problemami i wykorzystywania ustalonego potencjału rozwojowego należałoby włączyć zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne oraz sięgnąć po środki z różnych źródeł. Aby zapewnić sprawne funkcjonowanie tego instrumentu, właściwe wydaje się wykorzystanie potencjału EUWT i euroregionów. Na inicjatywę tę należy w ramach europejskiej współpracy terytorialnej przeznaczyć odpowiednio wysokie środki finansowe z myślą o zagwarantowaniu jej skuteczności.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Artykuł 3 ust. 1

Zmienić

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zasięg geograficzny

Zasięg geograficzny

1.   W przypadku współpracy transgranicznej wsparciem obejmowane są regiony Unii na poziomie NUTS 3 wzdłuż wszystkich wewnętrznych i zewnętrznych granic lądowych, inne niż objęte programami w ramach zewnętrznych instrumentów finansowych Unii, i wszystkie regiony Unii na poziomie NUTS 3 położone wzdłuż granic morskich, oddalone od siebie nie więcej niż o 150 kilometrów, bez uszczerbku dla możliwych dostosowań niezbędnych do zapewnienia spójności i ciągłości obszarów objętych programami współpracy ustanowionych dla okresu programowania 2007–2013.

1.   W przypadku współpracy transgranicznej wsparciem obejmowane są regiony Unii na poziomie NUTS 3 wzdłuż wszystkich wewnętrznych i zewnętrznych granic lądowych, inne niż objęte programami w ramach zewnętrznych instrumentów finansowych Unii, i wszystkie regiony Unii na poziomie NUTS 3 położone wzdłuż granic morskich, oddalone od siebie nie więcej niż o 150 300 kilometrów, bez uszczerbku dla możliwych dostosowań niezbędnych do zapewnienia spójności i ciągłości obszarów objętych programami współpracy ustanowionych dla okresu programowania 2007–2013.

Komisja przyjmuje, w drodze aktów wykonawczych, wykaz obszarów transgranicznych mających otrzymać wsparcie, w podziale na programy współpracy. Akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 30 ust. 2.

Komisja przyjmuje, w drodze aktów wykonawczych, wykaz obszarów transgranicznych mających otrzymać wsparcie, w podziale na programy współpracy. Akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 30 ust. 2.

Wykaz ten obejmuje także regiony Unii na poziomie NUTS 3 uwzględniane w ramach alokacji EFRR na współpracę transgraniczną na wszystkich granicach wewnętrznych oraz na granicach zewnętrznych objętych zewnętrznymi instrumentami finansowymi Unii, takimi jak ENI na mocy rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [rozporządzenie w sprawie ENI] oraz w ramach IPA na mocy rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [rozporządzenie w sprawie IPA].

Wykaz ten obejmuje także regiony Unii na poziomie NUTS 3 uwzględniane w ramach alokacji EFRR na współpracę transgraniczną na wszystkich granicach wewnętrznych oraz na granicach zewnętrznych objętych zewnętrznymi instrumentami finansowymi Unii, takimi jak ENI na mocy rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [rozporządzenie w sprawie ENI] oraz w ramach IPA na mocy rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [rozporządzenie w sprawie IPA].

Przedkładając Komisji projekty programów współpracy transgranicznej, państwa członkowskie mogą wystąpić o włączenie do danego obszaru transgranicznego dodatkowych regionów na poziomie NUTS 3 przyległych do regionów wymienionych w decyzji, o której mowa w akapicie drugim, podając uzasadnienie takiego wniosku.

Przedkładając Komisji projekty programów współpracy transgranicznej, państwa członkowskie mogą wystąpić o włączenie do danego obszaru transgranicznego dodatkowych regionów na poziomie NUTS 3 przyległych do regionów wymienionych w decyzji, o której mowa w akapicie drugim, .

[…]

[…]

Uzasadnienie

Co się tyczy odległości 300 km (zamiast 150 km), to praktyka wykazała, że powody uzasadniające współpracę transgraniczną na obszarach morskich nie są bezpośrednio zależne od bliskiej odległości, lecz od stosunków między danymi dwoma państwami. Ponadto znaczenie odległości maleje ze względu na środki komunikacji i transport.

Poza tym, jeśli chodzi o poziom NUTS 2, to na przykład regiony francuskie opowiadają się ogólnie za utrzymaniem obszarów w formie z obecnego okresu programowania. Jednak, biorąc pod uwagę różnorodność sytuacji poszczególnych obszarów, uważają one za konieczne pewną elastyczność w określaniu zakresu geograficznego projektów. Chodzi zwłaszcza o sprzyjanie wzmocnionej współpracy na obszarach transnarodowych na poziomie NUTS 2 (bez zmiany ich granic) i o poszerzenie obszaru geograficznego niektórych programów transgranicznych poza zakres poziomu NUTS 3 (aż do NUTS 2, jeśli jest to uzasadnione, bez uszczerbku dla koncentrowania finansowania w strefach bezpośrednio granicznych). Wzywają też Komisję, by wzięła pod uwagę nowe obszary wzmocnionej współpracy, jakimi są euroregiony.

Poprawka 2

Artykuł 4 ust. 3

Zmienić

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Środki na europejską współpracę terytorialną

Środki na europejską współpracę terytorialną

Komisja przyjmuje w drodze aktów wykonawczych jedną decyzję określającą wykaz wszystkich programów współpracy oraz wskazującą kwoty całkowitego wsparcia z EFRR w podziale na poszczególne programy oraz alokacje na 2014 r. w podziale na poszczególne programy. Akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 30 ust. 2.

Komisja przyjmuje w drodze aktów wykonawczych jedną decyzję określającą wykaz wszystkich programów współpracy oraz wskazującą kwoty całkowitego wsparcia z EFRR w podziale na poszczególne programy oraz alokacje na 2014 r. w podziale na poszczególne programy. Akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 30 ust. 2.

Roczny podział środków między państwa członkowskie opiera się na kryterium ludności na obszarach, o których mowa w art. 3 ust. 1 akapit trzeci i w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy.

między opiera się na kryterium ludności na obszarach, o których mowa w art. 3 ust. 1 akapit trzeci i w art. 3 ust. 3 akapit pierwszy.

[…]

 

Uzasadnienie

Trzeba energicznie domagać się przyznawania środków europejskich według programów współpracy. Utrzymanie obecnego systemu podziału według państw członkowskich (które rozdzielają dostępne środki na współpracę pomiędzy obszary leżące w ich gestii) niesie podwójne ryzyko: nierównych subwencji krajowych dla tego samego obszaru oraz podtrzymania logiki „sprawiedliwego zwrotu”, zgodnie z którą każde państwo, nie bacząc na logikę współpracy, może chcieć „odzyskać” dla danego obszaru finansowanie przynajmniej równe środkom, jakie nań przyznał.

Poprawka 3

Artykuł 4 ust. 7

Zmienić

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Środki na europejską współpracę terytorialną

W 2015 i 2016 r. roczny wkład z EFRR na programy w ramach ENI oraz IPA, w odniesieniu do którego do dnia 30 czerwca nie został przedłożony Komisji żaden program transgraniczny lub program dotyczący basenów morskich w ramach ENI i IPA, przydziela się na wewnętrzne programy współpracy transgranicznej zgodnie z ust. 1 lit. a), w których uczestniczy dane państwo członkowskie.

Środki na europejską współpracę terytorialną

W 2015 i 2016 r. roczny wkład z EFRR na programy w ramach ENI oraz IPA, w odniesieniu do którego do dnia 30 czerwca nie został przedłożony Komisji żaden program transgraniczny lub program dotyczący basenów morskich w ramach ENI i IPA, przydziela się na programy współpracy transgranicznej zgodnie z ust. 1 lit. a), w których uczestniczy dane państwo członkowskie.

Uzasadnienie

Na podstawie wniosku Komisji, inaczej niż w obecnym okresie, w przypadku niedotrzymania terminu przedłożenia programów niewykorzystane środki z EFRR będzie można przeznaczyć jedynie na wewnętrzne programy współpracy transgranicznej, w których uczestniczy dane państwo członkowskie. Ponieważ może to zaszkodzić niektórym regionom, gdy nie dotrzymają terminu nie ze swojej winy, proponuje się utrzymanie sytuacji obecnej.

Poprawka 4

Art. 5

Zmienić

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Koncentracja tematyczna

Cele tematyczne, o których mowa w art. 9 rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [RWP] koncentrowane są w następujący sposób:

a)

dla każdego programu współpracy transgranicznej wybiera się nie więcej niż 4 cele tematyczne;

b)

dla każdego programu współpracy transnarodowej wybiera się nie więcej niż 4 cele tematyczne;

c)

dla programów współpracy międzyregionalnej można wybierać wszystkie cele tematyczne zgodnie z art. 2 ust. 3 lit. a).

Koncentracja tematyczna

Cele tematyczne, o których mowa w art. 9 rozporządzenia (UE) nr […]/2012 [RWP] koncentrowane są w następujący sposób:

a)

dla każdego programu współpracy transgranicznej wybiera się nie więcej niż ;

b)

dla każdego programu współpracy transnarodowej wybiera się nie więcej niż ;

c)

dla programów współpracy międzyregionalnej można wybierać wszystkie cele tematyczne zgodnie z art. 2 ust. 3 lit. a).

Uzasadnienie

Celem programu współpracy transgranicznej jest pomoc w pokonaniu trudności i problemów wynikających z peryferyjnego położenia regionów poprzez zainicjowanie i wspieranie współpracy transgranicznej we wszystkich dziedzinach życia (integracja obszarów przygranicznych). Wspierana jest zarówno współpraca, której celem jest wspólne usuwanie problemów, jaki i współpraca sprzyjająca integracji w różnych dziedzinach. Dla obszarów przygranicznych kluczowe znaczenie ma zatem, by utrzymano możliwie szeroki zakres wspieranych działań, który będzie odpowiadał szerokiemu spektrum dziedzin współpracy transgranicznej.

To samo uzasadnienie jak w przypadku współpracy transgranicznej dotyczy współpracy transnarodowej. Dla każdego typu współpracy zasadnicze znaczenie ma utrzymanie jak najszerszego zakresu współpracy.

Poprawka 5

Art. 6 lit. a)

Zmienić

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Priorytety inwestycyjne

Priorytety inwestycyjne

[…]

[…]

a)

w ramach współpracy transgranicznej:

a)

w ramach współpracy transgranicznej:

i)

integracja transgranicznych rynków pracy, w tym transgraniczna mobilność, wspólne lokalne inicjatywy na rzecz zatrudnienia oraz wspólne szkolenia (w ramach celu tematycznego dotyczącego wspierania zatrudnienia i mobilności zawodowej);

i)

integracja transgranicznych rynków pracy, w tym transgraniczna mobilność, wspólne lokalne inicjatywy na rzecz zatrudnienia oraz wspólne szkolenia (w ramach celu tematycznego dotyczącego wspierania zatrudnienia i mobilności zawodowej);

ii)

promowanie równouprawnienia płci i równych szans w skali transgranicznej, jak również wspieranie włączenia społecznego ponad granicami (w ramach celu tematycznego dotyczącego wspierania włączenia społecznego i walki z ubóstwem);

ii)

promowanie równouprawnienia płci i równych szans w skali transgranicznej, jak również wspieranie włączenia społecznego ponad granicami (w ramach celu tematycznego dotyczącego wspierania włączenia społecznego i walki z ubóstwem);

iii)

opracowywanie i realizacja wspólnych systemów kształcenia i szkolenia (w ramach celu tematycznego dotyczącego inwestowania w umiejętności, edukację i uczenie się przez całe życie);

iii)

opracowywanie i realizacja wspólnych systemów kształcenia i szkolenia (w ramach celu tematycznego dotyczącego inwestowania w umiejętności, edukację i uczenie się przez całe życie);

iv)

wspieranie współpracy prawnej i administracyjnej i współpracy między obywatelami i instytucjami (w ramach celu tematycznego dotyczącego wzmacniania potencjału instytucjonalnego i efektywnej administracji publicznej);

iv)

wspieranie współpracy prawnej i administracyjnej i współpracy między obywatelami i instytucjami (w ramach celu tematycznego dotyczącego wzmacniania potencjału instytucjonalnego i efektywnej administracji publicznej);

 

 

 

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 9 „Zaleceń politycznych”

Poprawka 6

Art. 6 lit. b)

Dodać

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

(b)

w ramach współpracy transnarodowej: opracowanie i realizacja strategii makroregionalnych i dotyczących basenów morskich (w ramach celu tematycznego dotyczącego wzmacniania potencjału instytucjonalnego i efektywnej administracji publicznej).

(b)

w ramach współpracy transnarodowej: opracowanie i realizacja strategii makroregionalnych I dotyczących basenów morskich (w ramach celu tematycznego dotyczącego wzmacniania potencjału instytucjonalnego i efektywnej administracji publicznej).

Uzasadnienie

Zob. pkt 14 „Zaleceń politycznych”

Poprawka 7

Art. 6 – nowa lit. c)

Dodać

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

 

Uzasadnienie

Zob. pkt 11 „Zaleceń politycznych”

Poprawka 8

Art. 7 ust. 2 lit. c)

Dodać

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Treść programów współpracy

Treść programów współpracy