ISSN 1977-1002

doi:10.3000/19771002.C_2012.225.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 225

European flag  

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 55
27 lipca 2012


Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

 

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

 

OPINIE

 

Komitet Regionów

 

95. sesja plenarna w dniach 3 i 4 maja 2012 r.

2012/C 225/01

Opinia Komitetu Regionów Strategia rozszerzenia i najważniejsze wyzwania w okresie 2011–2012

1

2012/C 225/02

Opinia Komitetu Regionów Zielona księga w sprawie prawa do łączenia rodzin

7

2012/C 225/03

Opinia Komitetu Regionów Przegląd polityki UE dotyczącej jakości powietrza i emisji

11

2012/C 225/04

Opinia Komitetu Regionów Wnioski legislacyjne w sprawie reformy wspólnej polityki rybołówstwa

20

2012/C 225/05

Opinia Komitetu Regionów Aktywne starzenie się: innowacje – inteligentna opieka zdrowotna – lepsze życie

46

2012/C 225/06

Opinia Komitetu Regionów Efektywność energetyczna w miastach i regionach – różnice między obszarami wiejskimi a miastami

52

 

III   Akty przygotowawcze

 

KOMITET REGIONÓW

 

95. sesja plenarna w dniach 3 i 4 maja 2012 r.

2012/C 225/07

Opinia Komitetu Regionów Ogólne rozporządzenie w sprawie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych

58

2012/C 225/08

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie EFRR

114

2012/C 225/09

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego

127

2012/C 225/10

Opinia Komitetu Regionów Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Funduszu Spójności

143

2012/C 225/11

Opinia Komitetu Regionów Przegląd ram prawnych dotyczących TEN-T

150

2012/C 225/12

Opinia Komitetu Regionów Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (2014–2020)

159

2012/C 225/13

Opinia Komitetu Regionów Program Unii Europejskiej na rzecz przemian i innowacji społecznych

167

2012/C 225/14

Opinia Komitetu Regionów Wnioski legislacyjne dotyczące reformy wspólnej polityki rolnej i rozwoju obszarów wiejskich po 2013 r.

174

2012/C 225/15

Opinia Komitetu Regionów Erasmus dla wszystkich

200

2012/C 225/16

Opinia Komitetu Regionów Transeuropejskie sieci telekomunikacyjne

211

2012/C 225/17

Opinia Komitetu Regionów Program ochrony konsumentów na lata 2014–2020

217

2012/C 225/18

Opinia Komitetu Regionów  Zdrowie na rzecz wzrostu gospodarczego: trzeci wieloletni program działań UE na lata 2014–2020

223

PL

 


I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Komitet Regionów

95. sesja plenarna w dniach 3 i 4 maja 2012 r.

27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/1


Opinia Komitetu Regionów „Strategia rozszerzenia i najważniejsze wyzwania w okresie 2011–2012”

2012/C 225/01

KOMITET REGIONÓW

Zwraca uwagę, że wszystkie kraje (1), których dotyczy strategia rozszerzenia, oficjalnie ratyfikowały europejską konwencję praw człowieka i Europejską kartę samorządu lokalnego, oraz zachęca te kraje, by wypełniały i wdrażały wynikające z tego zobowiązania.

Zwraca uwagę na istotne znaczenie kształtowania się i rozwoju wielopoziomowego sprawowania rządów, niezależnych mediów i społeczeństwa obywatelskiego w krajach kandydujących oraz zachęca je, by jeszcze bardziej wspierały poszanowanie swobód obywatelskich i procedur demokratycznych w życiu politycznym.

Podkreśla znaczenie sformalizowanej procedury konsultacji między właściwymi władzami szczebla krajowego i szczebla lokalnego i regionalnego na każdym etapie procesu rozszerzenia UE, co poszerza partycypację społeczną oraz sprzyja stosowaniu zasady pomocniczości i zbliżeniu obywateli. Dobre poinformowanie przedstawicieli szczebla lokalnego i regionalnego na temat procesu integracji ułatwia także wdrażanie prawodawstwa i przyczynia się do lepszego wykorzystania funduszy w ramach IPA.

Zachęca do tworzenia lub umacniania organizacji skupiających władze lokalne i regionalne oraz do współpracy z ich odpowiednikami w innych krajach członkowskich UE, co może służyć wymianie doświadczeń i wspomóc proces integracji.

Pozytywnie ocenia przebiegający w krajach kandydujących proces integracji, który należałoby jednocześnie wykorzystać w procesie decentralizacji opartej na przejrzystości we wdrażaniu.

Podkreśla kluczowe znaczenie poszanowania zasady dobrego sąsiedztwa pomiędzy członkami UE, krajami kandydującymi i pozostałymi państwami oraz rolę i znaczenie rozwoju współpracy transgranicznej i regionalnej tych państw.

Sprawozdawca

Stanisław SZWABSKI (EA/PL), przewodniczący Rady Miasta Gdyni

Dokument źródłowy

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Strategia rozszerzenia i najważniejsze wyzwania na lata 2011–2012”

COM(2011) 666 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Zalecenia ogólne

1.

Przypomina, że celem rozszerzenia Unii Europejskiej jest powiększenie strefy pokojowego rozwoju i współpracy w Europie. Dlatego Unia Europejska otwarta jest na negocjacje z każdym krajem, który pragnie do niej przystąpić i który szanuje wartości demokratyczne i jest do nich przywiązany oraz spełnia kryteria członkowskie. Zwraca uwagę, że rozszerzenie możliwe jest tylko pod warunkiem zagwarantowania pomyślnej integracji kraju przystępującego z Unią Europejską.

2.

Zwraca uwagę, że wszystkie kraje (2), których dotyczy strategia rozszerzenia, oficjalnie ratyfikowały europejską konwencję praw człowieka i Europejską kartę samorządu lokalnego, oraz zachęca te kraje, by wypełniały i wdrażały wynikające z tego zobowiązania.

3.

Przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji, by w zwiększonym zakresie wykorzystywać środki w ramach Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) do wspierania i przyspieszenia reform ukierunkowanych na wyniki. Poprzez włączenie w stosownych przypadkach władz lokalnych i regionalnych można wspierać zdolność absorpcyjną i budowę potencjału w państwach będących beneficjentami, a tym samym zwiększać efektywność wykorzystania środków w ramach IPA.

4.

Podkreśla, że proces rozszerzenia prowadzić ma do stabilizacji i wzrostu dobrobytu obywateli UE i krajów kandydujących oraz solidarnej odpowiedzialności za rozwój coraz większego obszaru pokoju, wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w ramach jednolitego rynku. Rozszerzenie ma także sprzyjać osiąganiu celów spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, a także propagować brak dyskryminacji, tolerancję, sprawiedliwość, solidarność oraz równouprawnienie kobiet i mężczyzn.

5.

Przypomina, że aby reformy były skuteczne i trwałe, konieczne jest zaangażowanie wszystkich warstw społeczeństwa. Dobre sprawowanie rządów obejmujące także modernizację sektora publicznego skoordynowaną na szczeblu krajowym, lokalnym i regionalnym, tworzy lepsze warunki do upowszechniania i umacniania demokracji, poprawy przejrzystości oraz eliminowania korupcji i nepotyzmu. Zdecentralizowany system służy odpowiedzialności publicznej i ułatwia uczestnictwo obywateli w procesach decyzyjnych.

6.

Zwraca uwagę na istotne znaczenie kształtowania się i rozwoju wielopoziomowego sprawowania rządów, niezależnych mediów i społeczeństwa obywatelskiego w krajach kandydujących oraz zachęca je, by jeszcze bardziej wspierały poszanowanie swobód obywatelskich i procedur demokratycznych w życiu politycznym.

7.

Podkreśla znaczenie sformalizowanej procedury konsultacji między właściwymi władzami szczebla krajowego i szczebla lokalnego i regionalnego na każdym etapie procesu rozszerzenia UE, co poszerza partycypację społeczną oraz sprzyja stosowaniu zasady pomocniczości i zbliżeniu obywateli. Dobre poinformowanie przedstawicieli szczebla lokalnego i regionalnego na temat procesu integracji ułatwia także wdrażanie prawodawstwa i przyczynia się do lepszego wykorzystania funduszy w ramach IPA.

8.

Zachęca do tworzenia lub umacniania organizacji skupiających władze lokalne i regionalne oraz do współpracy z ich odpowiednikami w innych krajach członkowskich UE, co może służyć wymianie doświadczeń i wspomóc proces integracji.

9.

Pozytywnie ocenia przebiegający w krajach kandydujących proces integracji, który należałoby jednocześnie wykorzystać w procesie decentralizacji opartej na przejrzystości we wdrażaniu.

10.

Zwraca uwagę, że przebieg i powodzenie procesu rozszerzenia w głównej mierze zależne jest od rzeczywistych postępów krajów kandydujących we wdrażaniu reform prowadzących do spełnienia kryterium kopenhaskiego.

11.

Zwraca uwagę na możliwość szybszego zatwierdzenia przez Radę Europejską adriatycko-jońskiej strategii makroregionalnej, której wartość dodana polega na upłynnianiu i wzmacnianiu procesów mających na celu przyłączenie do Unii Europejskiej krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących z Europy Południowo-Wschodniej. Strategia ta stanowi również szansę na ułatwienie konsolidacji procesów demokratycznych na terytoriach, należących do basenu Morza Śródziemnego.

12.

Podkreśla kluczowe znaczenie poszanowania zasady dobrego sąsiedztwa pomiędzy członkami UE, krajami kandydującymi i pozostałymi państwami oraz rolę i znaczenie rozwoju współpracy transgranicznej i regionalnej tych państw.

13.

Zwraca się do władz krajów ubiegających się o członkowstwo w UE o tworzenie we współpracy z organami administracji, na poziomie lokalnym i regionalnym, spójnych przepisów i strategii krajowych oraz o udostępnienie władzom lokalnym i regionalnym środków koniecznych do realizacji strategii na rzecz integracji marginalizowanych grup.

14.

Podkreśla potrzebę podawania wyczerpujących i wyważonych informacji w krajach kandydujących na temat UE, jej instytucji, procesu integracji i zmian, jakie za sobą ten proces pociąga dla poszczególnych państw, jak również na temat wyzwań i możliwości dla obywateli. Informacje tego typu (dużą ich część winny przekazywać władze krajów przystępujących) są niezbędne do tego, by umożliwić obywatelom aktywne uczestnictwo w integracji ich kraju z UE oraz uświadomić im korzyści z potencjalnego członkostwa.

15.

Wzywa wszystkie kraje kandydujące do udziału, zależnie od ich formalnych możliwości, w rozwoju i wzmacnianiu UE i instytucji wspólnotowych.

16.

Zwraca uwagę na potrzebę i znaczenie wyraźnego i jednoznacznego potwierdzenia przez Unię Europejską jej zaangażowania w proces poszerzenia o kraje kandydujące, które spełnią warunki przystąpienia.

CHORWACJA

Postępy Chorwacji w procesie przystąpienia do UE

17.

Przyjmuje z satysfakcją podpisanie z Chorwacją traktatu o przystąpieniu, który stanowi ważny etap integracji europejskiej. Spodziewając się pomyślnego zakończenia procedur ratyfikacyjnych, Komitet Regionów wyraża zadowolenie, że będzie mógł powitać Chorwację jako nowego członka 1 lipca 2013 r.

18.

Wyraża głębokie zadowolenie z postępów, które poczyniła Chorwacja dla spełnienia kryteriów członkostwa w Unii Europejskiej: od złożenia wniosku w 2003 r. do zakończonych sukcesem negocjacji w czerwcu 2011 r. i pozytywnej opinii Komisji z października 2011 r. w kwestii przystąpienia Chorwacji do UE.

19.

Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Słowenia i Chorwacja doszły do porozumienia w kwestii przedłożenia sądowi polubownemu nierozstrzygniętego między nimi sporu granicznego i oczekuje wdrożenia dwustronnego granicznego porozumienia arbitrażowego.

20.

Podkreśla wysoki poziom gotowości Chorwacji do członkostwa, jednocześnie wzywa Chorwację do utrwalenia i pełnego wprowadzenia unijnego dorobku prawnego, zwłaszcza w zakresie sądownictwa, walki z korupcją, wdrożenia prawodawstwa antydyskryminacyjnego, a także w dziedzinie polityki konkurencji oraz wolności i pluralizmu mediów.

21.

Z zadowoleniem przyjmuje wynik referendum na temat przystąpienia Chorwacji do UE, które odbyło się w styczniu 2012 r.

ISLANDIA

Postępy kraju kandydującego

22.

Wysoko ocenia postęp w negocjacjach akcesyjnych z Islandią. Podkreśla bardzo dobrą współpracę Islandii i UE w ramach EOG oraz strefy Schengen.

23.

Uważa, że Islandia mogłaby przystąpić do UE w najbliższej przyszłości w oparciu o zasadę osiąganych wyników i zachęca do terminowego dostosowania w pozostałych obszarach polityki.

24.

Wyraża uznanie dla częściowego przezwyciężenia przez Islandię trudnej sytuacji gospodarczej oraz dla jej wytrwałości w realizacji niezbędnych reform.

25.

Wyraża zaniepokojenie brakiem silnego poparcia społecznego dla procesu integracji.

BYŁA JUGOSŁOWIAŃSKA REPUBLIKA MACEDONII

Postępy kraju kandydującego z regionu Bałkanów Zachodnich

26.

Pozytywnie ocenia wysiłki podejmowane przez byłą jugosłowiańską republikę Macedonii w procesie akcesyjnym.

27.

Pozytywnie ocenia działania rządu byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii w procesie propagowania przystąpienia byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii do UE; jednak z niepokojem dostrzega brak skutecznych działań w kwestii znalezienia satysfakcjonującego rozwiązania formalnej kwestii nazwy kraju. Niezwykle istotne jest utrzymanie dobrosąsiedzkich stosunków, w tym wynegocjowanie – pod egidą ONZ – rozwiązania kwestii nazwy kraju, które byłoby do przyjęcia przez obie strony.

28.

Pozytywnie ocenia kroki podejmowane na rzecz dostosowania krajowego systemu prawnego do ustawodawstwa UE, zwraca jednak uwagę na potrzebę ciągłych reform w obszarach sprawiedliwości, podstawowych praw kobiet i mniejszości oraz administracji publicznej.

29.

Zwraca uwagę na potrzebę rozwiązania problemu korupcji na wysokich szczeblach i zagwarantowania wolności słowa w mediach.

30.

Docenia postępy w zakresie współpracy instytucji rządowych, samorządów na różnym poziomie zarządzania oraz organizacji pozarządowych.

31.

Z zadowoleniem przyjmuje postępy we wdrażaniu ustawy o językach, decentralizacji i równej reprezentacji. Zachęca do podejmowania dalszych wysiłków, by stawić czoła obecnym wyzwaniom, takim jak edukacja i harmonijne współistnienie wszystkich społeczności.

CZARNOGÓRA

Postępy kraju kandydującego z regionu Bałkanów Zachodnich

32.

Wobec przewidzianego przez Radę rozpoczęcia w czerwcu 2012 r. negocjacji akcesyjnych wysoko ocenia proces zmian i dostosowania ustawodawstwa Czarnogóry w zakresie reformy administracji publicznej, prowadzenia statystyki krajowej, wolnych mediów, walki z korupcją i zorganizowaną przestępczością. Pewna poprawa nastąpiła także w zakresie przestrzegania praw człowieka, równouprawnienia kobiet oraz respektowania praw mniejszości.

33.

Pozytywnie ocenia inicjatywy prowadzące do zmniejszenia poziomu korupcji oraz zaleca wzmożenie wysiłków w walce przeciw korupcji, zwłaszcza w obszarach prywatyzacji, planowania terytorialnego, edukacji i służby zdrowia oraz w samorządach terytorialnych.

34.

Wysoko ocenia postępy w zakresie ochrony praw mniejszości oraz jej reprezentacji w ciałach ustawowych i organach samorządowych.

35.

Z zadowoleniem przyjmuje decyzję o powołaniu Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego (WKK) jako forum dialogu pomiędzy Komitetem Regionów UE i władzami lokalnymi w Czarnogórze.

TURCJA

Postępy kraju kandydującego

36.

Pozytywnie ocenia przemiany prowadzące do demokratyzacji życia politycznego i społecznego w Turcji. Zwraca uwagę na obowiązek utrzymywania przez Turcję dobrosąsiedzkich stosunków i wzywa ją do unikania działań skierowanych przeciwko państwom członkowskim i ich suwerennym prawom, zgodnie z kryteriami kopenhaskimi i ramami negocjacyjnymi między UE a Turcją określonymi 3 października 2005 r. Wyraża niezadowolenie z deklaracji Turcji, w której potwierdza ona intencję zamrożenia stosunków z prezydencją UE w drugim półroczu 2012 r. i ma nadzieję na rozwój współpracy regionalnej.

37.

Wyraża rozczarowanie z powodu nieprzestrzegania przez Turcję zobowiązań wynikających z protokołu dodatkowego do układu o stowarzyszeniu między WE a Turcją i wzywa Turcję, by w sposób całościowy realizowała te zobowiązania.

38.

Z zaniepokojeniem obserwuje w Turcji niski poziom wdrażania przyjętego już ustawodawstwa, zgodnego z kryteriami kopenhaskimi. Ubolewa nad brakiem wyraźnych postępów w zakresie rozwoju samorządu lokalnego oraz budowy społeczeństwa obywatelskiego. Niemniej ma nadzieję, że obecny proces reform konstytucyjnych doprowadzi do znacznych postępów w tej dziedzinie. Stwierdza, że utworzenie wspólnego komitetu konsultacyjnego Komitetu Regionów i tureckich władz lokalnych i regionalnych powinno przyczynić się do uwzględnienia europejskich wymagań dotyczących decentralizacji.

39.

Wyraża zaniepokojenie niewystarczającymi postępami w zakresie wolności słowa, wolności mediów, wolności wyznania, praw kobiet i poszanowania praw mniejszości oraz brakiem postępów w uregulowaniu w sposób sprawiedliwy kwestii Cypru. Wzywa rząd turecki do aktywnego wspierania toczących się negocjacji i podjęcia działań na rzecz pełnego uregulowania kwestii cypryjskiej.

40.

Wyraża duże zaniepokojenie kwestią poszanowania podstawowych praw i swobód, zarówno w ustawodawstwie, jak i w praktyce, i zachęca Turcję do poprawy w tej dziedzinie. Ograniczenia w praktyce wolności mediów, procesy sądowe wytaczane pisarzom, dziennikarzom, naukowcom, demokratycznie wybranym reprezentantom i obrońcom praw człowieka, a także częsta praktyka zamykania stron internetowych wywołują poważne obawy, które muszą zostać rozwiane przez rząd turecki.

41.

Wzywa Turcję, by przyspieszyła reformę administracji lokalnej w celu poprawy decentralizacji i efektywności działania władz szczebla lokalnego i regionalnego. Ważne elementy to większe i bardziej sprawiedliwe finansowanie sektora lokalnego, system konsultacji między różnymi szczeblami zgodnie z zasadami wielopoziomowego sprawowania rządów, a także zwiększenie wsparcia dla integracji sektora administracji lokalnej z UE.

42.

Z zaniepokojeniem odnotowuje w społeczeństwie i mediach wyraźny spadek zainteresowania przystąpieniem Turcji do UE i wiary w nie. Wzywa Unię Europejską do kontynuacji procesu negocjacyjnego, zwłaszcza w ramach „pozytywnego programu”, który musi zostać zrealizowany, jeżeli Turcja spełni kryteria przyjęcia do UE.

43.

Pozytywnie ocenia propozycję Komisji zmierzającą do rozszerzenia współpracy samorządów państw UE z ich odpowiednikami w Turcji.

44.

Podkreśla zainteresowanie KR-u wykorzystaniem istniejących mechanizmów współpracy UE z Turcją, programów transgranicznych, współpracy regionalnej, współpracy instytucji samorządowych dla rozwoju samorządu lokalnego oraz dla poszerzenia obszarów stosowania zasady subsydiarności i demokratyzacji życia.

ALBANIA

Postępy kraju o statusie potencjalnego kandydata

45.

Zwraca się do władz Albanii o kontynuację reform, gdyż zmiany przeprowadzone do tej pory tylko w pewnym stopniu zbliżają kraj do spełnienia kryteriów kopenhaskich.

46.

Zwraca uwagę na kluczowe dla procesu integracji znaczenie realizacji zasady dobrego sąsiedztwa i współpracy regionalnej oraz rozwoju procedur demokratycznych, samorządu lokalnego i społeczeństwa obywatelskiego.

47.

Zachęca albański rząd i opozycję do nawiązania i utrzymania konstruktywnego dialogu politycznego w celu wzmocnienia właściwego funkcjonowania i niezależności podstawowych instytucji demokratycznych. Wzywa albańskie władze publiczne do wzmożenia wysiłków na rzecz wspierania i wprowadzania koniecznych w procesie przedakcesyjnym reform, zwłaszcza w zakresie praw człowieka, równouprawnienia kobiet, ochrony mniejszości i praw własności, walki z korupcją i zorganizowaną przestępczością oraz prowadzenia konstruktywnej polityki migracyjnej.

48.

Z niepokojem obserwuje brak zdecydowanych wysiłków w walce z obejmującą szereg obszarów życia publicznego korupcją, która może stanowić w przyszłości poważny problem dla rozwoju kraju.

49.

Wzywa rząd Albanii, by wspólnie z odpowiednimi zainteresowanymi stronami podejmował działania na rzecz decentralizacji i integracji z UE.

BOŚNIA I HERCEGOWINA

Postępy kraju o statusie potencjalnego kandydata

50.

Podkreśla pozytywną ocenę przeprowadzanych przez władze Bośni i Hercegowiny reform. Zwraca jednak uwagę na możliwość zwiększenia stopnia koordynacji wszystkich poziomów władzy, włącznie z Federacją Bośni i Hercegowiny oraz Republiką Serbską.

51.

Uważa, że władze Bośni i Hercegowiny muszą zintensyfikować działania na rzecz realizacji tych reform. Zwraca uwagę, że realizacja reform zgodna z kryteriami kopenhaskimi będzie możliwa – pod warunkiem znaczącego zaangażowania władz – w perspektywie średniookresowej, a w obszarze ekologii – w perspektywie długookresowej.

52.

Wyraża zaniepokojenie panującą w kraju stagnacją polityczną i niemożnością przezwyciężenia partykularnych interesów poszczególnych ugrupowań politycznych, co prowadzi do znaczącego opóźnienia w procesie akcesyjnym Bośni i Hercegowiny. Poprzez szersze i ściślejsze włączenie zainteresowanych stron, zwłaszcza władz lokalnych, można zwiększyć efektywność wykorzystania środków w ramach IPA, co przyniesie wyraźniejsze korzyści mieszkańcom, a przez to lepiej uświadomi im, w jaki sposób na integracji z UE skorzystają obywatele.

53.

Zgadza się z dokonaną przez Komisję analizą sytuacji dotyczącą konfliktów, impasu i paraliżu politycznego w Bośni i Hercegowinie i podkreśla w związku z tym swoje stanowisko z 2010 r. (3) Podzielona Bośnia potrzebuje władz, które będą w stanie przezwyciężyć konflikty i doprowadzić do znalezienia wspólnych rozwiązań. UE musi jasno powiedzieć, że jedyna realna opcja polityczna to taka, która otworzy kraj na cztery swobody rynku wewnętrznego.

54.

Podkreśla słabość współpracy pomiędzy różnymi poziomami administracji w kraju, co wymaga poprawy oraz wyraźnego wsparcia przez wszystkie siły polityczne w kraju.

55.

Uważa, że dla osiągnięcia w kraju klimatu konstruktywnej współpracy konieczna jest sprawnie działająca struktura administracji, w której poszczególne szczeble polityczne uzupełniają się wzajemnie i przezwyciężają konflikty. Ponownie podkreśla, że krajowy szczebel władzy w Bośni i Hercegowinie wymaga wzmocnienia w szeregu dziedzinach. Należy wspierać siły reformatorskie, które dążą zarówno do wzmocnienia państwa, jak i do decentralizacji i silniejszej pozycji gmin.

56.

Wyraża przekonanie o konieczności zintensyfikowania realnej współpracy transgranicznej, a także współpracy władz centralnych i samorządowych.

KOSOWO  (4)

Postępy kraju o statusie potencjalnego kandydata

57.

Wyraża zadowolenie z wejścia Kosowa na drogę europejską w ramach procesu prowadzącego do integracji europejskiej.

58.

Wyraża nadzieję, że brak powszechnej zgody co do formalnego statusu Kosowa wśród krajów będących członkami UE nie będzie stanowić przeszkody w podjęciu formalnych kroków prowadzących do rozwijania stosunków na poziomie umów pomiędzy Kosowem a UE. Uważa, że obecnie można by poszukiwać praktycznych rozwiązań ad hoc i promować je w oparciu o neutralne stanowisko w odniesieniu do statusu Kosowa.

59.

Podkreśla, że UE, zgodnie z przyjętymi przez siebie zasadami, podjęła jednoznaczne zobowiązania na rzecz perspektywy europejskiej Bałkanów Zachodnich, w tym Kosowa.

SERBIA

Postępy kraju kandydującego

60.

Pozytywnie ocenia rekomendację Komisji w sprawie przyznania Serbii statusu kandydata do UE.

61.

Przyjmuje z zadowoleniem decyzję Rady Europejskiej o przyznaniu Serbii statusu kraju kandydującego do UE oraz zachęca Serbię do kontynuacji reform systemowych i strukturalnych. Podkreśla konieczność podjęcia kroków zmierzających do normalizacji stosunków z Kosowem, zgodnie z warunkami procesu stabilizacji i stowarzyszenia, poprzez pełne przestrzeganie zasad współpracy regionalnej, w której uczestniczą wszystkie zainteresowane strony. Wyraża jednocześnie nadzieję, że nie zostaną podjęte żadne działania, które mogłyby zagrozić perspektywie europejskiej tych państw.

62.

Zachęca władze Serbii do kontynuacji konstruktywnych działań podjętych dla rozwoju współpracy i stabilizacji w regionie.

63.

Wysoko ocenia dokonany przez Serbię postęp na drodze procesu przedakcesyjnego, obejmujący dostosowanie do kryteriów helsińskich szeregu dziedzin z obszaru praw człowieka, systemu sądownictwa i wolności mediów.

64.

Zwraca uwagę na ważne w procesie integracji znaczenie realizacji zasady dobrego sąsiedztwa i współpracy regionalnej oraz rozwoju procedur demokratycznych, praw mniejszości oraz samorządu lokalnego i rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

65.

Pozytywnie ocenia ochronę praw językowych tradycyjnej mniejszości oraz przyjęcie we wrześniu 2011 r. ustawy o własności publicznej i przekazanie części kompetencji prowincji Wojwodina oraz lokalnym samorządom.

Bruksela, 3 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Z wyjątkiem Kosowa o statusie określonym rezolucją RB ONZ nr 1244(1999).

(2)  Z wyjątkiem Kosowa o statusie określonym rezolucją RB ONZ nr 1244(1999).

(3)  CdR 345/2009.

(4)  O statusie określonym rezolucją nr 1244/1999 Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych


27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/7


Opinia Komitetu Regionów „Zielona księga w sprawie prawa do łączenia rodzin”

2012/C 225/02

KOMITET REGIONÓW

Zwraca uwagę na to, że konieczność zmierzenia się z problemem łączenia rodzin pojawia się równocześnie z zainteresowaniem nowym europejskim programem integracji (CdR 199/2011) i europejską kulturą wielopoziomowego sprawowania rządów (CdR 273/2011), co w szczególny sposób wymaga podjęcia działań przez Komitet Regionów.

Zauważa, że zgodnie z zieloną księgą stosowanie dyrektywy ma w niektórych wypadkach charakter odstraszający, i podkreśla, że prawne regulacje dotyczące łączenia rodzin nie mogą być rozumiane jako narzędzie regulowania przepływów migracyjnych. Konkretne cele łączenia rodzin to lepsza integracja legalnych migrantów oraz przestrzeganie prawa do rodziny.

Podkreśla, że prawo jednostek do wspólnego życia przy zachowaniu jedności rodziny oraz prawo do utrzymywania, kształcenia i wychowywania dzieci (a zarazem obowiązek podejmowania tych działań), a zatem przebywania z nimi, jest podstawowym prawem i obowiązkiem, niezależnie od obywatelstwa. Przypomina, że prawo to jest uznawane na mocy większości krajowych i międzynarodowych orzeczeń, które są w tej kwestii spójne.

Przypomina, że praktyczne działania państw muszą być podejmowane z uwzględnieniem zbieżnych zasad proporcjonalności i pomocniczości, aby w sposób bardziej zdecydowany wdrażać propozycje regionów i wspólnot lokalnych w stosowaniu praktyk integracyjnych oraz zapewnić im stabilne i solidne przepisy prawa.

Komitet wzywa do większego zaangażowania w wielopoziomowe sprawowanie rządów na szczeblu lokalnym, niezbędnego do zapewnienia spójnej polityki imigracyjnej zgodnej z prawami podstawowymi i umożliwiającej promowanie dobrobytu społeczeństw przyjmujących oraz imigrantów.

Sprawozdawca

Sergio SOAVE (IT/PSE), burmistrz gminy Savigliano (CN)

Dokument źródłowy

Zielona księga w sprawie prawa do łączenia rodzin obywateli państw trzecich zamieszkujących w Unii Europejskiej (dyrektywa 2003/86/WE)

COM(2011) 735 wersja ostateczna

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Ramy prawne

1.

Ocenia pozytywnie inicjatywę Komisji dotyczącą tego, by rozpocząć debatę w sprawie łączenia rodzin, które jest już przedmiotem konkretnej dyrektywy 2003/86/WE, z uwzględnieniem oceny pewnych negatywnych zjawisk, które wystąpiły przy stosowaniu przedmiotowej dyrektywy, oraz w celu dokładniejszego przeanalizowania zarzutów zgłoszonych przez różne strony (organizacje pozarządowe, wspólnoty lokalne, środowiska akademickie).

2.

Uważa za słuszną decyzję o wykorzystaniu zielonej księgi jako podstawy debaty, ponieważ w dokumencie tym podkreślono niektóre zasadnicze elementy dyrektywy i jednocześnie sformułowano szereg pytań. Przyjmuje z zadowoleniem to, że dopiero po zakończeniu konsultacji Komisja Europejska zadecyduje ewentualnie o podjęciu konkretnych działań.

3.

Przypomina, że władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę w zarządzaniu polityką w zakresie integracji i spójności społecznej, dlatego muszą one uczestniczyć w debacie na temat wdrażania przepisów o łączeniu rodzin w celu ułatwienia zarówno pełnej integracji imigrantów w państwach przeznaczenia, jak i ewentualnej zmiany dyrektywy.

4.

Podkreśla, że przedmiotowa inicjatywa jest zgodna zarówno z zaleceniami sformułowanymi w programie sztokholmskim z grudnia 2009 r., jak i z Europejskim paktem o imigracji i azylu z września 2008 r.

5.

Zwraca uwagę na to, że konieczność zmierzenia się z problemem łączenia rodzin pojawia się równocześnie z zainteresowaniem nowym europejskim programem integracji (CdR 199/2011) i europejską kulturą wielopoziomowego sprawowania rządów (CdR 273/2011), co w szczególny sposób wymaga podjęcia działań przez Komitet Regionów.

Polityczny kontekst opinii

6.

Należycie uwzględnia to, że aktualny kryzys gospodarczy, który tak silnie wstrząsa Europą, może wypaczyć opinię na temat dyrektywy. Może to nastąpić również ze względu na jednoczesny napływ nowych imigrantów do Europy, będący skutkiem ważnego i pozytywnego ruchu politycznego znanego pod nazwą Arabska Wiosna, który niemal jednocześnie przetoczył się przez wiele państw południowego wybrzeża Morza Śródziemnego.

Zasady i oceny

7.

Zauważa, że zgodnie z zieloną księgą stosowanie dyrektywy ma w niektórych wypadkach charakter odstraszający, i podkreśla w tym kontekście, że prawne regulacje dotyczące łączenia rodzin nie mogą być rozumiane jako narzędzie regulowania przepływów migracyjnych, który to problem należy podjąć u źródła i w inny sposób. Natomiast konkretne cele łączenia rodzin to lepsza integracja legalnych migrantów oraz przestrzeganie prawa do rodziny, które jest zasadą zawartą we wszelkich kartach praw.

8.

Podkreśla, że prawo jednostek do wspólnego życia przy zachowaniu jedności rodziny oraz prawo do utrzymywania, kształcenia i wychowywania dzieci (a zarazem obowiązek podejmowania tych działań), a zatem przebywania z nimi, jest podstawowym prawem i obowiązkiem, niezależnie od obywatelstwa. Przypomina, że prawo to jest uznawane na mocy większości krajowych i międzynarodowych orzeczeń, które są w tej kwestii spójne. Zwłaszcza w art. 16 Powszechnej deklaracji praw człowieka z 1948 r. określa się rodzinę jako „naturalną i podstawową komórkę społeczeństwa” oraz przypisuje się jej „prawo do ochrony ze strony społeczeństwa i Państwa”; na mocy art. 9 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej za jedno z fundamentalnych praw człowieka w pełni uznaje się prawo do rodziny.

9.

Zaleca, aby polityczne strategie dotyczące zarządzania imigracją były całkowicie spójne z tymi zasadniczymi prawami zgodnie z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które w tej kwestii wielokrotnie i jasno się wypowiadały.

10.

Wzywa do praktycznej oceny skutków łączenia rodzin; już w dyrektywie podkreśla się, że łączenie rodzin przyczynia się do tworzenia stabilności społeczno-kulturowej, która ułatwia integrację, pomaga promować spójność gospodarczą i społeczną, z czego w pełni korzystają władze lokalne w państwie przyjmującym; należy też przyznać, że wprowadzenie prawa do łączenia rodzin stanowi skok jakościowy w dziedzinie polityki imigracyjnej, która wydaje się bardziej dopracowana dzięki uwadze, jaką przykłada do stabilizacji sytuacji imigrantów, by pomóc w skutecznej integracji społeczno-gospodarczej w państwie przyjmującym; wydaje się, że w praktyce jest to determinujący krok przyczyniający się do ograniczania nielegalnej imigracji i niebezpiecznych form wykluczenia społecznego.

11.

Uważa, że we wszystkich ustawodawstwach konstytucyjnych Europy więź rodzinna uważana jest za źródło konkretnych obowiązków w zakresie solidarności gospodarczej i społecznej; uwydatnienie takiej więzi w rodzinach imigrantów, poprzez silniejsze uznanie prawa do łączenia rodzin, może być specjalnym sposobem promującym postrzeganie przez cudzoziemców licznych narzuconych im obowiązków (administracyjnych i organizacyjnych) nie jako skutku polityki represyjnej lub narzędzi policyjnych, lecz jako części bardziej ogólnego projektu mającego na celu kompleksowy rozwój społeczeństwa, do czego również i oni są czynnie wzywani, nie tylko poprzez dochodzenie swych praw, lecz również poprzez uznanie swych obowiązków, które są podstawą zasad lojalności obywatelskiej i odpowiedzialności wobec drugiego człowieka.

12.

W tym kontekście zaleca, aby szczególną wagę przykładać do ochrony „rodziny nuklearnej”, której już w dyrektywie poświęcono największą uwagę, a w ramach właściwych przepisów – do prawa do łączenia rodzin w odniesieniu do nieletnich dzieci potrzebujących specjalnej i lepszej opieki; jeśli chodzi o inne formy rodziny, również w związku z przepisami i obyczajami państwa, z którego osoba migrująca pochodzi, Komitet uważa za słuszne pozostawienie państwom członkowskim możliwości oceny poszczególnych przypadków i ogólnych okoliczności. Jeżeli jednak Komisja Europejska w wyniku konsultacji dojdzie do wniosku, że konieczne jest przyjęcie wspólnej definicji „rodziny” na poziomie europejskim, definicja ta musi być zgodna z definicjami zawartymi w innych instrumentach UE.

13.

Uznając doniosłość zasad ogólnych oraz ocen, nie uważa, że należy zasadniczo ograniczać margines oceny przysługujący poszczególnym państwom, uznany w dyrektywie i potwierdzony w Traktacie z Lizbony. Przypomina jednak, że praktyczne działania państw muszą być podejmowane z uwzględnieniem zbieżnych zasad proporcjonalności i pomocniczości, aby w sposób bardziej zdecydowany wdrażać propozycje regionów i wspólnot lokalnych w stosowaniu praktyk integracyjnych oraz zapewnić im stabilne i solidne przepisy prawa.

II.   KWESTIE PORUSZONE W ZIELONEJ KSIĘDZE

KOMITET REGIONÓW

Pojęcie rodziny i wymogi dotyczące więzi rodzinnych

14.

Uważa, z zastrzeżeniem prawa wszystkich obywateli państw trzecich legalnie przebywających na obszarze UE do łączenia się z członkami ich rodzin, że zrozumiałe jest podporządkowanie tego prawa określonym warunkom, z zachowaniem idei dyrektywy mającej na celu ułatwienie imigrantom integracji i osiągnięcia stabilnej sytuacji.

15.

Uważa, że obecna treść dyrektywy może wywołać w tej kwestii niejasność prawną i interpretacyjną, oraz wnosi o dokonanie oceny stosowności ustalenia na szczeblu europejskim minimalnego czasu trwania pobytu, który byłby zgodny z wymogiem stabilności i z poszanowaniem prawa do życia rodzinnego z uwzględnieniem modeli analogicznych do migracji cyrkulacyjnej, jeżeli zainteresowani uczestniczą w programach dobrowolnych powrotów.

16.

Sugeruje, że minimalny wiek przewidziany dla łączenia rodzin w odniesieniu do małżonka musi zasadniczo pokrywać się z wiekiem oznaczającym pełnoletniość małżonka, zgodnie z ustaleniami ustawodawstwa krajowego państwa przyjmującego, z zastrzeżeniem odstępstw dla niższego wieku, które należy uwzględniać w wyjątkowych sytuacjach. Ma to na celu zapewnienie możliwie maksymalnej jednolitości i uniknięcia możliwych dyskryminacji ze względu na wiek.

17.

Zwraca uwagę na to, że dwa odstępstwa przewidziane na mocy prawa do łączenia rodzin w odniesieniu do nieletnich dzieci (art. 4 ust. 1 akapit ostatni i ust. 6) z powodu małego znaczenia praktycznego mogłyby zostać zniesione. W każdym razie zaleca, aby decyzje w tej kwestii podejmowane były z większym uwzględnieniem interesu dziecka i z myślą o ochronie praw nieletniego; zaleca ponadto, aby z tych samych powodów prawo do łączenia rodzin w odniesieniu do nieletnich dzieci było zagwarantowane również w przypadku braku związku małżeńskiego między rodzicami, także w celu uniknięcia każdej formy dyskryminacji między dziećmi pochodzącymi ze związku małżeńskiego a dziećmi z nieformalnego związku.

18.

Jeśli chodzi o klauzulę fakultatywną dotyczącą innych członków rodziny, innych niż małżonek lub zarejestrowany partner oraz dzieci, uważa za stosowne utrzymać w gestii poszczególnych państw margines oceny przy ustalaniu kryteriów kwalifikowalności; odnotowuje raczej, że w aktualnie obowiązującej dyrektywie nie wyjaśnia się – a powinno – konsekwencji dla członków rodzin w razie śmierci członka rodziny rozdzielonej bądź unieważnienia małżeństwa, rozwodu lub wyjazdu z państwa członkowskiego czy też skutecznego zaprzeczenia ojcostwa.

Środki dotyczące integracji

19.

Zaleca wcześniejsze monitorowanie skuteczności różnych doświadczeń wprowadzonych już w życie (środki „przedwyjazdowe” i środki przedsięwzięte w państwie przyjmującym). W oparciu o taką pierwszą ocenę zaleca jednak, by unikać środków „przedwyjazdowych”, które byłyby niemożliwe do zastosowania w praktyce dla rodziny członka rodziny rozdzielonej z powodu analfabetyzmu, kosztów, odległości od ośrodków miejskich i uniemożliwiłyby de facto skorzystanie z prawa do łączenia rodzin. Ponadto jest konieczne, aby w razie wymagania uczestnictwa w kursach językowych i/lub w kursach wychowania obywatelskiego i/lub znajomości historii i kultury społeczeństwa przyjmującego, oferowano kursy nieodpłatnie w celu uniknięcia dyskryminacji ze względu na status majątkowy i aby kursy te były organizowane m.in. także w oparciu o europejskie moduły integracji (European integration modules).

Okres oczekiwania i możliwości przyjęcia

20.

Oceniając inne wymogi materialne wprowadzone przez państwo członkowskie w odniesieniu do członka rodziny rozdzielonej (posiadanie miejsca zamieszkania, ubezpieczenie zdrowotne, stałe dochody na wystarczającym poziomie), zaleca, aby były one zgodne z zasadą proporcjonalności, a nie sprowadzały się do arbitralnych restrykcji; zaleca się szczególnie, aby w procesie wdrażania dyrektywy państwa członkowskie przyjęły takie regulacje prawne, by weryfikację spełnienia tych wymogów opierać na kryteriach obiektywnych i możliwych do sprawdzenia, a nie na ogólnych klauzulach, podlegających arbitralnemu zawężeniu wykładni.

21.

Sugeruje usunięcie kryterium „możliwości przyjęcia” przez państwo członkowskie, traktowanego jako element oceny stosowności przyznania prawa do łączenia rodzin, ponieważ kryterium to jawi się jako narzędzie dodatkowej kontroli przepływów migracyjnych i jest sprzeczne z prawami Unii Europejskiej.

22.

Uznaje, że ważność dokumentów pobytowych członków rodziny członka rodziny rozdzielonej musi być taka sama jak ważność dokumentu pobytowego tego członka, z uwzględnieniem możliwości przyjęcia rozwiązań zgodnych z modelami migracji cyrkulacyjnej w przypadku akceptacji programu dobrowolnego powrotu.

Sprawy dotyczące azylu

23.

Odnośnie do łączenia rodzin obywateli państw trzecich objętych szczególnymi formami ochrony (azyl, status uchodźcy, ochrona uzupełniająca) uznaje, że zgodnie z wymogami programu sztokholmskiego różne statusy powinny być przedmiotem konkretnych i autonomicznych przepisów uwzględniających szczególną sytuację (również z punktu widzenia praktycznych trudności spełnienia wymogów w zakresie udzielania informacji i okazywania dokumentów), w jakiej znajdują się osoby objęte takimi formami ochrony. Dyrektywa dotycząca ogólnych regulacji w zakresie łączenia rodzin nie powinna być zatem stosowana wobec członków rodzin cudzoziemców objętych tymi formami ochrony, a łączenie rodzin tych ostatnich powinno być przedmiotem odrębnych regulacji prawnych, również z odniesieniem do związków rodzinnych ewentualnie zawartych już po wjeździe na terytorium państwa przyjmującego.

Oszustwa, nadużycia i kwestie proceduralne

24.

Uznaje, że decyzja niektórych państw, by wprowadzić badanie DNA w celu identyfikacji dzieci, jeśli nie zostanie zastosowana jako ostateczność, może stanowić naruszenie zasady proporcjonalności oraz praw podstawowych, takich jak prawo do poszanowania życia prywatnego lub rodzinnego (art. 8 EKPC).

25.

W związku z obawami popełniania oszustw w drodze zawierania fikcyjnych małżeństw wzywa Komisję i/lub państwa członkowskie do przedstawienia danych na temat rzeczywistych rozmiarów tego zjawiska. Uważa, że wobec braku konkretnych danych należy przeprowadzić ukierunkowane badania we wszystkich państwach członkowskich, by móc dokładniej określić naturę tego zjawiska oraz upowszechnić sprawdzone rozwiązania w zakresie zwalczania go.

26.

Jeśli chodzi o koszty łączenia rodzin, jakie musi ponieść wnioskodawca, sygnalizuje ryzyko, że sztuczne zwiększanie kosztów administracyjnych może być instrumentalnie wykorzystane przez niektóre państwa w celu narzucenia arbitralnych ograniczeń wjazdu, co stoi w jawnej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, która wymaga dostosowania środków do celu – a celem jest ułatwienie, a nie uniemożliwienie wykonania przedmiotowego prawa; wskazane byłoby, aby państwa członkowskie zostały wezwane do ustalenia wysokości kosztów w taki sposób, by nie szkodziło to praktycznemu stosowaniu dyrektywy.

27.

Uważa, że należy zalecić państwom członkowskim przestrzeganie nieprzekraczalnego terminu określonego w dyrektywie na podjęcie decyzji w sprawie wniosku o łączenie rodzin; każda ustanowiona przez państwo procedura wprowadzająca odstępstwo i mająca na celu odroczenie tego terminu poza granice rozsądku stanowi przeszkodę w pełnym wdrożeniu dyrektywy.

Przestrzeganie klauzul horyzontalnych

28.

Odnośnie do stwierdzonych trudności w poszanowaniu dwóch obowiązkowych klauzul horyzontalnych, o których mowa w dyrektywie, zaleca, aby Komisja Europejska przyjęła wszystkie narzędzia i środki określone w traktatach i mające na celu zapewnienie pełnego poszanowania prawa wspólnotowego przez państwa członkowskie.

III.   UWAGI KOŃCOWE

29.

Komitet wzywa do większego zaangażowania w wielopoziomowe sprawowanie rządów na szczeblu lokalnym, niezbędnego do zapewnienia spójnej polityki imigracyjnej zgodnej z prawami podstawowymi i umożliwiającej promowanie dobrobytu społeczeństw przyjmujących oraz imigrantów. Godne naśladowania działania w zakresie integracji odnotowano w wielu regionach i wspólnotach Europy, a na liczne niejasności w ustawodawstwach krajowych przy konkretnej interpretacji dyrektywy znaleziono pozytywne rozwiązania właśnie dzięki praktycznemu doświadczeniu instytucji lokalnych. Komitet Regionów podkreśla konieczność uzyskania jak największej liczby danych w tej dziedzinie i deklaruje chęć pełnej współpracy z państwami członkowskimi oraz instytucjami europejskimi w pozyskiwaniu i rozpowszechnianiu informacji oraz sprawdzonych rozwiązań, w przypadku których dane są dostępne na szczeblu lokalnym i regionalnym.

Bruksela, 3 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/11


Opinia Komitetu Regionów „Przegląd polityki UE dotyczącej jakości powietrza i emisji”

2012/C 225/03

KOMITET REGIONÓW

Dochodzi do wniosku, że spadkowa tendencja poprawy jakości powietrza jest w znacznej mierze konsekwencją zbyt mało ambitnej polityki UE dotyczącej źródeł zanieczyszczeń oraz niedostatecznej ilości środków krajowych. Na władzach lokalnych i regionalnych spoczywa wiele obciążeń i odpowiedzialności w zakresie rozwiązywania tych problemów. Potrzebne jest wielopoziomowe podejście, w którym każdy poziom (europejski, krajowy, regionalny i lokalny) ponosi swoją odpowiedzialność i wprowadza środki, które mogą i muszą być wprowadzone na odpowiednim poziomie.

Polityka UE w zakresie emisji i polityka UE w zakresie imisji muszą być ze sobą powiązane. W tym celu konieczne jest, by w fazie tworzenia polityki przyjąć podobny poziom ambicji i zsynchronizowane ramy czasowe dla polityki UE dotyczącej źródeł zanieczyszczenia i polityki UE w zakresie imisji.

Zaleca wzmocnienie polityki UE w zakresie emisji, zwłaszcza poprzez dokonanie wystarczająco ambitnego przeglądu dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji, aby zmniejszyć stężenie tła, poprzez zaostrzenie norm EURO dla pojazdów w odniesieniu do NO2/NOx oraz pyłu zawieszonego, zaostrzenie wymogów dotyczących emisji z innych ruchomych źródeł, zmniejszenie rozbieżności pomiędzy normami emisji w UE a faktycznym poziomem emisji z pojazdów poruszających się po drogach, zwalczanie emisji powodowanych przez żeglugę i ruch lotniczy oraz emisji amoniaku ze źródeł rolniczych.

Zaleca, aby w trakcie przeglądu dyrektyw w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE): ograniczono w szczególności liczbę substancji i liczbę wartości dopuszczalnych i docelowych, koncentrując się na najbardziej zanieczyszczających substancjach i na wskaźnikach, które najlepiej oddają aspekty zdrowotne; zbadano, czy stężenie cząstek stałych i WW/sadza są lepszymi wskaźnikami i w jakiej formie można je włączyć do dyrektywy; przeanalizowano możliwość wykorzystywania średniej dopuszczalnej wartości rocznej dla PM10, określanej na podstawie średnich wieloletnich stężeń; rozszerzono możliwość zastosowania w szczególnych warunkach dodatkowych odstępstw dotyczących zmniejszenia poziomów NO2; wprowadzono bardziej szczegółowe zasady dotyczące umiejscowienia stacji pomiarowych w celu zapewnienia porównywalności mierzonych wielkości.

Sprawozdawca

Cor LAMERS (NL/PPE), burmistrz Houten

Dokument źródłowy

Pismo wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej z dnia 19 lipca 2011 r.

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

A.    Uwagi ogólne

1.

Jest zaznajomiony z zamiarem Komisji Europejskiej, aby przedstawić w 2013 r. całkowity przegląd europejskiej polityki dotyczącej jakości powietrza, uwzględniający nowe długoterminowe cele na okres po 2020 r. Zamierzenie to dotyczy dokonania następującego, bardzo szerokiego przeglądu, który będzie obejmował:

strategię tematyczną dotyczącą zanieczyszczenia powietrza (COM(2005) 446 wersja ostateczna);

zaostrzenie polityki UE w odniesieniu do źródeł emisji;

połączenie następujących dyrektyw w jedną dyrektywę:

poddanej przeglądowi dyrektyw w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (2008/50/WE i 2004/107/WE);

poddanej przeglądowi dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji (dyrektywa 2001/81/WE);

2.

Wyraża uznanie dla faktu, że Komisja Europejska zwróciła się do Komitetu o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie przyszłości polityki UE dotyczącej jakości powietrza.

3.

Zaznacza, że w niniejszej opinii (1) przedstawione zostały zarówno aspekty polityczne, jak i techniczne (zalecenia w sprawie wniosków i procedur ustawodawczych), ponieważ chodzi tu o opinię rozpoznawczą, która jest opracowywana w trakcie uzyskiwania wypowiedzi ekspertów odnośnie do procesu decyzyjnego UE.

4.

Stwierdza, że jakość powietrza wywiera wpływ na codzienne życie oraz zdrowie obywateli obszarów zarówno miejskich, jak i wiejskich. Zdrowie człowieka i środowisko naturalne mają zasadnicze znaczenie w kontekście poprawy jakości powietrza. Należy jednocześnie dążyć do równowagi pomiędzy rozwojem gospodarczym a walką z zanieczyszczeniem powietrza. Poprawa ochrony środowiska i zdrowia może też nadać pozytywny impuls gospodarce i obniżyć ekonomiczne koszty wynikające z obciążeń i szkód dla zdrowia.

5.

Wyraża zadowolenie, że jakość powietrza w Europie uległa znaczącej poprawie w wyniku połączonego efektu polityki UE dotyczącej jakości powietrza oraz polityki i środków podjętych przez państwa członkowskie (na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym). W ostatnich dwóch dziesięcioleciach zaznaczyła się tendencja rosnąca, jednak Komitet jest zaniepokojony z powodu spadku tej tendencji, jaki odnotowano w ostatnim okresie.

6.

Podkreśla, że zanieczyszczenie powietrza w aglomeracjach miejskich stwarza największe problemy i wyzwania. Pomimo wszelkich środków stosowanych na poziomie lokalnym i regionalnym wiele europejskich miast nie jest w stanie przestrzegać norm dotyczących pyłu zawieszonego (PM10 i PM2.5) oraz dwutlenku azotu (NO2), a przez to znaczna część Europejczyków mieszka na obszarach o szkodliwych stężeniach zanieczyszczenia powietrza.

7.

Stwierdza, że także obszary wiejskie oraz przedmieścia są dotknięte problemem zanieczyszczenia powietrza, co pociąga za sobą poważne konsekwencje dla środowiska naturalnego, upraw oraz siedlisk przyrodniczych.

8.

Stwierdza, że należy zmniejszyć zanieczyszczenie powietrza, zapewniając jednak zachowanie odpowiedniego poziomu socjalnych i gospodarczych funkcji naszych miast. W większości państw członkowskich drogowe pojazdy silnikowe używane w transporcie osób i towarów (głównie napędzane benzyną lub olejem napędowym) są jednym z najważniejszych bezpośrednich źródeł zanieczyszczenia powietrza NO2 w tzw. newralgicznych punktach. Niezbędne jest skuteczniejsze podejście, zarówno jeśli chodzi o normy emisji, jak i zarządzanie ruchem drogowym.

9.

Jest zdania, że w trakcie przeglądu polityki UE w zakresie jakości powietrza kluczową kwestią powinien być sposób, w jaki przepisy UE mogą doprowadzić do poprawy jakości powietrza (tzn. za pomocą jakiego aktu ustawodawczego i jakich środków). Należy przy tym uwzględnić przynajmniej następujące aspekty: zastosowanie wielopoziomowego sprawowania rządów, podejście całościowe i rzeczywiste wdrożenie prawodawstwa UE w europejskich miastach. Należy nadać priorytet wykonalności dyrektywy UE i problemowi jej wdrażania w miastach i regionach.

10.

Stwierdza, że system sprawowania rządów musi być ważnym aspektem tworzenia nowego prawodawstwa UE dotyczącego jakości powietrza. Zanieczyszczenie powietrza ma wymiar transgraniczny i krajowy, w związku z czym wymaga podejmowania działań na wszystkich poziomach sprawowania władzy (europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym). Komitet zaleca podejście wielopoziomowe, w którym każdy poziom władzy poczuwa się do odpowiedzialności i podejmuje te działania, które na tym szczeblu można wykonać najskuteczniejszej i które tam właśnie powinny zostać wykonane.

11.

Podkreśla potrzebę całościowego podejścia do opracowywania nowych przepisów unijnych. Należy w jak największym stopniu zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń. Niezbędne jest określenie przyczyn zanieczyszczeń i zwalczanie emisji u źródła w sposób jak najbardziej efektywny ekonomicznie i przyjazny dla środowiska.

12.

Stwierdza, że poprawa zdrowia publicznego wymaga ambitnej polityki UE dotyczącej jakości powietrza. Ponadto polityka UE w zakresie imisji określająca dopuszczalne wartości zanieczyszczeń w UE nie może obyć się bez skutecznej polityki UE w zakresie emisji przewidującej środki ukierunkowane na źródła zanieczyszczeń. To, jak ambitne cele zostaną zapisane w zmienionej dyrektywie, musi zatem być dokładnie zharmonizowane z tym, jak rygorystyczne są krajowe poziomy emisji i polityka UE w zakresie emisji (polityka dotycząca źródeł zanieczyszczeń). W tym kontekście Komitet jest zdania, że połączenie dyrektyw w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE) ze zmienioną dyrektywą w sprawie krajowych poziomów emisji (2001/81/WE) będzie sprzyjać uzgodnieniu poszczególnych celów i różnych poziomów ambicji.

B.    Strategia tematyczna na rzecz jakości powietrza i jej realizacja w państwach członkowskich

Strategia tematyczna

13.

Wyraża pogląd, że strategia tematyczna na rzecz jakości powietrza przyczyniła się zmniejszenia narażenia obywateli z powodu zanieczyszczenia powietrza oraz do poprawy stanu środowiska naturalnego.

14.

Ubolewa, że nie wszystkie przepisy dotyczące źródeł emisji, które zapowiedziano w strategii tematycznej, zostały skutecznie zastosowane w praktyce. Najistotniejszymi elementami, których zabrakło w przepisach UE dotyczących źródeł emisji są:

opracowanie zintegrowanego podejścia do cyklu azotu;

przegląd dyrektywy dotyczącej krajowych poziomów emisji (2001/81/WE), o zasadniczym znaczeniu dla zmniejszenia stężenia tła, którego dokonanie jest niestety nieustannie przekładane.

Realizacja na poziomie lokalnym i regionalnym

15.

Stwierdza, że gminy i regiony podejmują wiele wysiłków na rzecz poprawy jakości powietrza, poprzez takie środki jak:

propagowanie zrównoważonych form transportu, tzn. wydajniejszy i bardziej atrakcyjny transport publiczny, ścieżki rowerowe, ograniczenia dostępu dla (powodujących największe zanieczyszczenia) samochodów osobowych i/lub ciężarowych (strefy ekologiczne) oraz promowanie (bardziej) ekologicznych samochodów poprzez uprzywilejowanie dostępu i/lub politykę dotyczącą parkowania;

poprawa w dziedzinie zarządzania przewozami, większa płynność ruchu drogowego dzięki ograniczeniom prędkości i rozwojowi innowacyjnych koncepcji logistycznych dotyczących dostaw towarów do centrów miast;

zapobieganie wtórnemu unoszeniu się pyłu drogowego dzięki lepszej nawierzchni drogowej i zakazowi stosowania opon kolcowanych w centrach miast;

działania w zakresie infrastruktury i budynków, takie jak lokalne uregulowania dotyczące ogrzewania (o ile prawo krajowe pozwala na ich przyjmowanie), ograniczenie emisji pochodzących z ogrzewania pomieszczeń, promowanie miejskich systemów grzewczych, modernizacja instalacji grzewczych, tworzenie większych przestrzeni między drogami a budynkami mieszkalnymi, zwiększenie powierzchni terenów zielonych; w odniesieniu do tego ostatniego elementu należy zauważyć, że tereny zielone wzdłuż dróg i poboczy (zieleń izolacyjna) są mało skuteczne; jedynie duże tereny zielone, takie jak parki i lasy, przynoszą wymierną wartość dodaną.

16.

Stwierdza, iż należy nadal i w większym stopniu ukierunkowywać europejską politykę na wszystkich szczeblach zwłaszcza na ilościowe, przestrzenne i sektorowe ograniczenie drogowego transportu osób i towarów. Należy jednak wskazać, że nie da się zagwarantować spełnienia norm emisji dla PM10, PM2.5 oraz NO2 jedynie za pomocą takich środków. Najważniejszymi przyczynami tego stanu rzeczy są trzy kategorie przeszkód: ograniczone oddziaływanie, ograniczone możliwości oraz ograniczona swoboda w zakresie polityki (zob. punkty 17, 19 i 22).

17.

Uważa, że poszczególne władze lokalne i regionalne wywierają jedynie ograniczony przestrzennie wpływ na poprawę lokalnej jakości powietrza (pierwsza kategoria przeszkód). Władze lokalne i regionalne koncentrują się jedynie na ograniczaniu emisji ze źródeł lokalnych, podczas gdy duża część lokalnych koncentracji zwłaszcza pyłu zawieszonego PM10 i PM2.5 oraz ozonu jest w rzeczywistości następstwem emisji transgranicznych lub ponadregionalnych.

18.

Stwierdza, że zaobserwowane wysokie stężenia tła substancji zanieczyszczających powietrze, a często również niedostateczne wdrożenie i przegląd dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji (dyrektywa 2001/81/WE) mogą ograniczać szanse powodzenia środków podejmowanych przez władze lokalne i regionalne w zakresie przestrzegania unijnych norm jakości powietrza. Wszystkie emisje łącznie (lokalne, regionalne, krajowe i międzynarodowe) tworzą tzw. tło zanieczyszczeń. Stężenie tła zanieczyszczeń może być tak wysokie, że wystarczy już niewielkie dodatkowe zanieczyszczenie na poziomie lokalnym, by zbliżyć się do dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń lub je przekroczyć. W takich przypadkach możliwości danych miast i regionów, by oddziaływać na poziom zanieczyszczeń, są oczywiście bardzo ograniczone.

19.

Dochodzi do wniosku, że władze lokalne i regionalne mają ograniczone możliwości w zakresie podejmowania działań (druga kategoria przeszkód). Polityka miejska koncentruje się na mobilności i planowaniu przestrzennym, a także na konkretnych działaniach dotyczących newralgicznych punktów. Władze lokalne i regionalne nie są praktycznie w stanie przyjmować żadnych skutecznych środków opartych na charakterystyce źródeł zanieczyszczeń.

20.

Wskazuje, że przy opracowywaniu swojej polityki w zakresie jakości powietrza władze lokalne i regionalne zakładały korzyści, jakie powinny wyniknąć z wprowadzenia ogólnounijnych środków dotyczących źródeł zanieczyszczeń. Spoglądając w przeszłość, należy uznać, że zbyt mało ambitna polityka dotycząca źródeł zanieczyszczeń, która ponadto nie zawsze przynosiła zakładane rezultaty na europejskich drogach (zob. część D), jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do przekraczania wartości dopuszczalnych dla zanieczyszczeń na poziomie lokalnym i regionalnym.

21.

Stwierdza, że dalsze wysiłki na rzecz zmniejszenia lokalnej koncentracji zanieczyszczeń jedynie przy użyciu lokalnych środków mogą mieć duży wpływ na życie codzienne i pociągnąć za sobą znaczące nakłady. W tym celu niezbędne są zasoby finansowe, którymi gminy i regiony często nie dysponują, oraz formalne uprawnienia, których gminy i regiony w wielu państwach członkowskich nie posiadają. Ponadto międzynarodowa i europejska polityka dotycząca źródeł zanieczyszczenia jest o wiele bardziej efektywna pod względem kosztów.

22.

Stwierdza, że władze lokalne i regionalne dysponują ograniczonymi uprawnieniami (trzecia kategoria przeszkód). Ubolewa, że w wielu państwach członkowskich nie są podejmowane środki wspierające na poziomie krajowym, lub też są podejmowane w niewystarczającym zakresie, co dodatkowo osłabia możliwości władz lokalnych i regionalnych. Przykładowo, nie wszystkie państwa członkowskie opracowały krajowy plan ochrony powietrza. W większości wypadków nie zdecydowano się na zintegrowane podejście do problemu jakości powietrza, które byłoby wiążące dla wszystkich szczebli sprawowania władzy. Istnieją także przypadki, w których władze krajowe zniechęcają władze lokalne i regionalne do podejmowania dodatkowych lub ostrzejszych środków, a nawet im to utrudniają. Na przykład w niektórych państwach członkowskich władze lokalne nie mają prawa wprowadzać stref niskiej emisji, gdyż uprawnienie to jest zarezerwowane dla władz centralnych. Także przepisy rynku wewnętrznego UE ograniczają możliwości wyboru strategii politycznych na szczeblu lokalnym i regionalnym. Wprowadzanie dużych stref ekologicznych (np. stref regionalnych) oraz zamykanie dróg i mostów stanowi wszak utrudnienie dla swobodnego przepływu towarów i osób. Również krajowy zakaz użytkowania pojazdów zanieczyszczających środowisko nie jest możliwy z tego powodu.

23.

Zauważa, że różne państwa członkowskie opracowują przepisy krajowe, które przewidują nakładanie kar finansowych na gminy i regiony w przypadku stwierdzenia uchybień z ich strony w odniesieniu do przepisów UE. Od władz lokalnych i regionalnych wymaga się przestrzegania wartości dopuszczalnych dla zanieczyszczeń, mimo że dysponują one jedynie ograniczonymi możliwościami i środkami. Władze szczebla unijnego i krajowego dysponują znacznie większymi i skuteczniejszymi możliwościami i środkami. Dlatego też w przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnych odpowiedzialność za uiszczanie kar powinna nadal spoczywać na państwach członkowskich. Komitet uważa, że wszelkiego rodzaju „przenoszenie” kar na szczebel władz lokalnych i regionalnych jest nieuzasadnione, i sprzeciwia się takim praktykom.

Podejście uwzględniające wielopoziomowe sprawowanie rządów

24.

Dochodzi do wniosku, że spadkowa tendencja poprawy jakości powietrza jest w znacznej mierze konsekwencją zbyt mało ambitnej polityki UE dotyczącej źródeł zanieczyszczeń oraz niedostatecznej ilości środków krajowych. Na władze lokalne i regionalne nałożono wiele obciążeń i obowiązków w zakresie rozwiązywania tych problemów.

25.

Stwierdza także, że walka z zanieczyszczeniem powietrza nie jest wystarczająco skoordynowana pomiędzy państwami członkowskimi. Ponadto w krajach sąsiadujących ze sobą obowiązują różne progi informacyjne i alarmowe. W okresach nasilonych emisji zanieczyszczeń nie prowadzi się wymiany informacji w czasie rzeczywistym pomiędzy państwami członkowskimi, brakuje także koordynacji planów działania w większych strefach zanieczyszczenia należących do kilku krajów.

26.

Podkreśla, że problemów jakości powietrza nie da się rozwiązać, zaś polityki UE nie da się zrealizować poprzez zaangażowanie tylko jednego szczebla sprawowania władzy. Potrzebne jest wielopoziomowe podejście, w którym każdy poziom (europejski, krajowy, regionalny i lokalny) ponosi swoją odpowiedzialność i wprowadza środki, które mogą i muszą być wprowadzone na odpowiednim poziomie.

27.

Wskazuje, że władze lokalne i regionalne są częściowo uzależnione od krajowych i międzynarodowych środków dotyczących źródeł zanieczyszczenia, które poprzez zmniejszenie emisji przyczyniają się do znaczącego ograniczenia stężenia tła. Z kolei władze lokalne i regionalne mogą na tej podstawie opracowywać własną politykę, np. poprzez zaostrzenie warunków dostępu do stref ekologicznych.

28.

Jest zdania, że wdrażanie prawodawstwa w dziedzinie jakości powietrza jest nie tylko kwestią prawną (transpozycji do prawa krajowego). Jeśli wewnętrzny ustrój danego państwa członkowskiego na to pozwala, Komitet zaleca opracowywanie krajowych i/lub federalnych planów ochrony powietrza i/lub programów redukcji zanieczyszczeń, z zastosowaniem zintegrowanego i skoordynowanego podejścia, uwzględniających transnarodowy charakter zwalczanego zjawiska. Komitet opowiada się za podejściem wielopoziomowym i zaleca utworzenie w państwach członkowskich zespołów obejmujących różne organy państwowe lub samorządowe, w ramach których eksperci reprezentujący różne szczeble sprawowania rządów wspólnie sporządzaliby krajowe plany i programy (2). Sprzyjałoby to całościowemu i skoordynowanemu ujęciu działań krajowych i/lub federalnych, regionalnych i lokalnych.

29.

Wyraża uznanie dla wysiłków Komisji Europejskiej na rzecz zwrócenia uwagi na przykłady najlepszych praktyk stosowanych przez władze lokalne i regionalne i wzywa do kontynuowania tej polityki.

30.

Zauważa, że ważną rolę odgrywają spójność i synergia z wydarzeniami na poziomie międzynarodowym, i wskazuje, że poziomy emisji w zmienionym protokole z Göteborga muszą stanowić niezbędne uzupełnienie przeglądu dyrektywy UE w sprawie krajowych poziomów emisji (dyrektywa 2001/81/WE).

C.    Spójność i synergia pomiędzy polityką UE w zakresie emisji a polityką UE w zakresie imisji

Podejście zintegrowane  (3)

31.

Uważa, że istotne znaczenie ma uzyskanie spójności i synergii pomiędzy działaniami dotyczącymi różnych rodzajów substancji zanieczyszczających. Dlatego też kluczową rolę odgrywa tu podejście integrujące politykę UE w zakresie jakości powietrza z innymi obszarami polityki, w szczególności odnoszącymi się do klimatu, przemysłu, transportu, mieszkalnictwa i energii. Poprawa zrównoważenia polityki transportowej oraz wprowadzenie zrównoważonych form produkcji i konsumpcji energii mogą doprowadzić do znacznego zmniejszenia stopnia zanieczyszczenia powietrza.

32.

Ubolewa nad tym, że często brakuje synergii między poszczególnymi działaniami. Rozwiązania wywierające korzystny wpływ w jednej dziedzinie mogą mieć niekorzystne skutki w innych. Wzrost stosowania biomasy – choćby biodiesla w małych instalacjach – może na przykład prowadzić do większych emisji sadzy, co stanowi zagrożenie dla jakości powietrza i zdrowia publicznego. Większa liczba pojazdów z silnikami Diesla może prowadzić do ograniczenia emisji CO2, ale ma negatywny wpływ na emisje pyłu zawieszonego. Technologie redukcji emisji pyłu zawieszonego mogą z kolei mieć negatywny wpływ na emisje NO2 przez pojazdy z silnikami Diesla, co spowalnia (i spowolniło) trend spadkowy stężenia NO2. Lepsza integracja różnych kierunków polityki musi, na ile to możliwe, zapobiegać takim negatywnym skutkom, zaleca się przy tym dążenie do tego, by korzyści były widoczne w każdej dziedzinie polityki, lub przynajmniej ustalanie kryteriów pozwalające określić, kiedy należy przedkładać dany cel nad inny.

33.

Stwierdza, że właściwe byłoby powiązanie polityki dotyczącej jakości powietrza z polityką dotyczącą wspierania wykorzystywania alternatywnych źródeł energii. Wykorzystywanie alternatywnych źródeł energii (np. instalacje służące do energii geotermalnej, kolektory słoneczne) znacznie przyczyniłoby się do poprawy jakości powietrza.

34.

Wskazuje na fakt, że niewystarczająco zadbano o integrację polityki przeciwdziałania zmianie klimatu z polityką dotyczącą jakości powietrza. Polityka dotycząca jakości powietrza ma ogólnie pozytywny wpływ na przeciwdziałanie zmianie klimatu. Jednak polityka dotycząca klimatu ma ograniczony wpływ na zanieczyszczenie powietrza. Polityka dotycząca klimatu posiada własną dynamikę i własne ramy czasowe. Przyjmuje się w niej raczej podejście długoterminowe, podczas gdy polityka dotycząca jakości powietrza skupia się na działaniach w krótkim i średnim okresie.

35.

Jest zdania, że między jakością powietrza i polityką dotyczącą hałasu w środowisku może pojawić się istotna synergia, przede wszystkim wtedy, gdy uda się ograniczyć ruch pojazdów, oraz że także w tym przypadku należy dążyć do tego, by korzyści były widoczne w każdej dziedzinie polityki (4).

36.

Wzywa do szerszego zbierania informacji na temat emisji i imisji poprzez tzw. zintegrowany monitoring, obejmujący dostosowane do siebie pomiar i ocenę emisji, rozszerzenie wachlarza monitorowanych substancji pod warunkiem, że zostanie odpowiednio dowiedzione, iż mają one faktyczny wpływ na zdrowie ludzkie lub na środowisko lub też, w przypadku oceny, że ogranicza się ona do monitorowania przez modelowanie, tworzenie modeli ich rozprzestrzeniania się, a także pomiar obciążenia i oddziaływania w czasie i przestrzeni; pod wyraźnym warunkiem, że nie doprowadzi to do zbyt poważnego zwiększenia obciążeń administracyjnych.

Związek między polityką UE w zakresie emisji a polityką UE w zakresie imisji

37.

Podkreśla, że spójność i synergia pomiędzy polityką UE w zakresie imisji (wartości dopuszczalne w UE) a polityką UE w zakresie emisji (środki UE dotyczące źródeł zanieczyszczenia) mają kluczowe znaczenie. Imisje są wynikiem poziomów emisji, ich umiejscowienia i przemieszczania się oraz warunków rozprzestrzeniania się. Ponadto ograniczenie imisji (poziomów koncentracji) można najskuteczniej uzyskać dzięki prowadzeniu ambitnej polityki dotyczącej emisji.

38.

Dochodzi do wniosku, że ambitna polityka UE w dziedzinie imisji nie doprowadziła automatycznie do wypracowania ambitnej polityki UE w dziedzinie emisji, wskutek czego powstała nierównowaga między tymi dwiema strategiami; w konsekwencji w wielu europejskich miastach problemy z wdrażaniem przepisów (zob. część B) i opóźnienia w zakresie poprawy jakości powietrza są w znacznej mierze wynikiem następującego niedostosowania między polityką dotyczącą imisji a polityką dotyczącą emisji. Niezgodności te należy uwzględnić w przyszłych pracach nad przygotowaniem strategii lub metod działania w tym zakresie, starając się doprowadzić do właściwej równowagi:

a)

Ponieważ poziom ambicji, jaki reprezentuje dotąd dyrektywa w sprawie jakości powietrza, nie odpowiada poziomowi ambicji i praktycznym wynikom uzyskiwanym dzięki środkom UE dotyczącym źródeł zanieczyszczenia (zob. część D), oba cele należy do siebie dopasować.

b)

Ramy czasowe unijnej polityki dotyczącej imisji i polityki dotyczącej emisji nie są ze sobą zsynchronizowane. Państwa członkowskie muszą przestrzegać norm jakości powietrza wcześniej, niż upływa faktyczny termin realizacji zamierzeń w zakresie np. norm EURO na europejskich drogach. Efekty norm EURO (wartości emisji) stają się zauważalne i mierzalne dopiero po kilku latach od ich wprowadzenia. Normy EURO mają z definicji zastosowanie tylko do niewielkiego segmentu parku samochodowego, a mianowicie do nowych pojazdów. Nowe normy emisji dają wyniki dopiero po wycofaniu z eksploatacji starszych pojazdów i odnowieniu parku samochodowego (co oznacza realizowanie nowych norm), na co potrzeba kilku lat (poprawa zauważalna w warunkach realnych).

c)

Komitet wnosi, by Komisja Europejska określiła w zmienionej strategii tematycznej, ile czasu potrzeba na cały cykl odnowienia w związku z zapowiedzianymi środkami UE dotyczącymi źródeł zanieczyszczenia, tzn. by wskazała, kiedy po wprowadzeniu tych środków będą mogły zostać osiągnięte wartości dopuszczalne w warunkach realnych. Istotne jest także, aby oszacować, ile czasu musi upłynąć, zanim park samochodowy zostanie zastąpiony przez pojazdy bardziej ekologiczne. Zmiany w polityce w dziedzinie imisji powinny być dostosowane do cyklu odnowienia parku samochodowego.

39.

Stwierdza, że nowe ambicje w zakresie pożądanej jakości powietrza (przyjęcie bardziej rygorystycznych wartości dopuszczalnych) muszą być realistyczne i osiągalne, dlatego też muszą im towarzyszyć środki dotyczące źródeł zanieczyszczeń, które pozwolą skutecznie ograniczyć emisje w całej Europie. Polityka UE w zakresie emisji i polityka UE w zakresie imisji muszą być ze sobą powiązane. W tym celu konieczne jest, by w fazie tworzenia polityki przyjąć podobny poziom ambicji i zsynchronizowane ramy czasowe dla polityki UE dotyczącej źródeł zanieczyszczenia i polityki UE w zakresie imisji (zob. poprzedni punkt). Komitet wnosi również o zwrócenie uwagi na fazę wdrażania, w której może zaistnieć sytuacja, że pewne środki UE dotyczące źródeł zanieczyszczenia zapowiedziane w zmienionej strategii tematycznej nie zostaną podjęte lub nie przyniosą w praktyce zakładanego zmniejszenia emisji (przyjętego w polityce dotyczącej emisji). Komitet proponuje, by w takiej sytuacji Komisja Europejska powzięła środki wyrównawcze, dzięki którym można by zapobiec powtórnemu wystąpieniu obecnego niedostosowania między polityką dotyczącą imisji a polityką dotyczącą emisji, co ponownie postawiłoby władze lokalne i regionalne przed niewykonalnymi zadaniami.

40.

Mając na uwadze potrzebę zachowania spójności między polityką dotyczącą imisji a polityką dotyczącą emisji, proponuje następujące ramy czasowe dla opracowywania przyszłej polityki UE w zakresie jakości powietrza:

a)

przedstawienie na początku 2013 r. zmienionej strategii tematycznej dotyczącej jakości powietrza, która w 2013 r. mogłaby stać się przedmiotem procesu decyzyjnego UE.

b)

prezentacja zmian dyrektywy w sprawie jakości powietrza i środków UE dotyczących źródeł zanieczyszczenia pod koniec roku 2013.

c)

śródokresowy przegląd i możliwości dokonania zmian w 2017 r. w odniesieniu do nowych wskaźników (zob. część E).

D.    Polityka dotycząca emisji

Polityka UE w zakresie źródeł zanieczyszczenia

41.

Wskazuje, że zanieczyszczenia powietrza powodowane są przede wszystkim przez ruch drogowy i lotniczy, żeglugę, ciepłownictwo, gospodarstwa domowe, przemysł i masową hodowlę zwierząt. Konieczna jest zatem ambitna polityka dotycząca źródeł zanieczyszczenia (5). Należy przy tym uwzględnić fakt, że zmotoryzowany ruch drogowy jest jedną z głównych bezpośrednich przyczyn zanieczyszczenia powietrza w newralgicznych punktach obszarów miejskich.

42.

Przyjmuje z zadowoleniem, z perspektywy jakości powietrza, ambitny charakter białej księgi „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu” (COM(2011) 144 wersja ostateczna). Jednak w celu osiągnięcia poziomu ambicji niezbędnego z punktu widzenia jakości powietrza Komitet wzywa do opracowania europejskiego planu działania, który będzie obejmować cele pośrednie, konkretne środki (np. środki UE dotyczące źródeł zanieczyszczenia) oraz terminy oceny (6).

43.

Wzywa, by obok ograniczenia emisji z pojedynczych źródeł mobilnych lub stacjonarnych UE bardziej systematycznie niż dotąd uwzględniała ograniczenie ogólnej ilości emisji z poszczególnych źródeł. Takie ilościowe środki polityczne pozostawiono obecnie przede wszystkim gminom i regionom. Wkład UE można by też rozszerzyć na następujące działania:

preferowanie zbiorowych środków transportu zamiast transportu indywidualnego podczas planowania i wspierania rozbudowy sieci transeuropejskich;

rozszerzenie koncepcji jakości produktów UE, która dotąd koncentrowała się na skutkach produktów dla zdrowia i środowiska („eko-projekt”), aby uwzględnić element zmniejszenia nakładów materiałowych i energetycznych.

44.

Wyraża pogląd, że polityka UE w zakresie emisji powinna opierać się na normach (oraz na polityce zorientowanej na cele, której towarzyszą odpowiednie przepisy w tym względzie), aby nie hamować dalszych innowacji technologicznych.

45.

Zaleca wprowadzenie nakazu zapobiegania, analogicznie do przepisów dotyczących odpadów, aby umożliwić odpowiednie wykorzystanie dostępnych zasobów.

46.

Stwierdza, że szeroko odnotowywane przypadki przekraczania wartości dopuszczalnych NO2 są głównie wynikiem niedostatecznego lub zbyt późnego wprowadzania przez UE ograniczeń emisji (dla samochodów) i dlatego pilnie zaleca zaostrzenie norm EURO dla pojazdów w odniesieniu do NO2/NOx oraz pyłu zawieszonego. Istotne jest ścisłe przestrzeganie harmonogramu wprowadzania norm EURO VI/6.

47.

Zaleca także zaostrzenie wymogów dotyczących emisji z innych ruchomych źródeł, takich jak np. pojazdy terenowe (off-road), instalacja filtrów w pojazdach będących już w użytkowaniu (retrofit) lub aktualizacja norm europejskich dotyczących między innymi motocykli.

48.

Wskazuje na rozbieżności pomiędzy prawodawstwem UE a faktycznym poziomem emisji z pojazdów poruszających się po drogach. Normy EURO V/5 były (i są) ambitne, jednak ambicje te nie zaowocowały niestety znacznym obniżeniem zanieczyszczenia powietrza. Najważniejszym tego powodem jest fakt, że istnieje różnica między rzeczywistością prawną ustawodawstwa UE a faktycznym poziomem spalin pojazdów poruszających się na drogach. Już w trakcie wprowadzania pojazdów ciężarowych mających spełniać normy EURO-III stało się oczywiste, że w rzeczywistych warunkach drogowych poziom emisji jest wyższy od oczekiwanego i nie zapewnia oczekiwanego zmniejszenia emisji. Ten sam problem zaobserwowano w odniesieniu do norm EURO IV/4 i EURO V/5, dotyczących odpowiednio pojazdów ciężarowych z silnikiem Diesla i pojazdów osobowych z silnikiem Diesla oraz, w mniejszym stopniu, w odniesieniu do emisji tlenków azotu z samochodów osobowych. Aby zrealizować ambicje prawodawstwa UE norma EURO VI/6 dla emisji z pojazdów w cyklu testowym powinna w większym stopniu odpowiadać emisjom, które rzeczywiście mają miejsce podczas typowej podróży przez miasto.

49.

Zwraca też uwagę na fakt, że w praktyce nowo wyprodukowane samochody ciężarowe są regularnie modyfikowane pod względem technicznym, przez co w warunkach realnych poziom emisji tlenków azotu i cząstek stałych jest wyższy, niż można by oczekiwać na podstawie badania homologacyjnego typu. Przy wprowadzaniu samochodów ciężarowych spełniających normy EURO VI/6 należy w miarę możliwości zapobiegać takim praktykom i karać je grzywną. Komitet wnosi, aby w celu zapobieżenia temu problemowi Komisja Europejska i państwa członkowskie poprawiły ustawodawstwo i zaostrzyły przeglądy samochodów ciężarowych oraz związane z tym kontrole. Należy także zbadać, czy da się uniemożliwić tego rodzaju modyfikacje techniczne w przyszłości.

50.

Wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na ciężkie pojazdy (autobusy i samochody ciężarowe), które zasadniczo powodują największe zanieczyszczenia. Także pojazdy o średnim tonażu (między innymi samochody dostawcze) emitują o wiele więcej tlenków azotu niż wynosi przeciętna dla samochodów osobowych. Należy zatem zwrócić szczególną uwagę w polityce emisji UE na zaostrzenie norm dla ciężkich pojazdów i pojazdów o średnim tonażu, a także samochodów osobowych z silnikiem Diesla, w połączeniu z odpowiednimi środkami zarządzania logistyką handlową oraz upowszechniania i poprawy lokalnego transportu publicznego.

51.

Stwierdza, że zużycie opon, okładzin hamulcowych i nawierzchni oraz resuspensja pyłu drogowego przyczyniają się do wysokiej koncentracji pyłu zawieszonego i zaleca podjęcie badań nad możliwościami ograniczenia tych emisji w ramach europejskiego ramowego programu badań. Komitet proponuje ponadto, by opracowano przewodnik po sprawdzonych rozwiązaniach, w którym podane zostaną zalecenia dotyczące stosowania środków pyłochłonnych w celu zapobiegania ponownemu wznoszeniu się substancji zanieczyszczających powietrze.

52.

Zauważa, że przemysł nadal odpowiada za dużą część ogółu emisji w Europie. Ograniczenie tych emisji zostało uregulowane w dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych (2010/75/UE). Ambitne dokumenty referencyjne dotyczące najlepszych dostępnych technik (BREF) i wyciągnięte z nich wnioski są kluczowymi instrumentami, gdy chodzi o zmniejszenie stężenia tła. Aby także w przyszłości móc stosować najlepsze dostępne techniki (BAT), niezbędne jest, by dokumenty BREF i wynikające z nich wnioski były regularnie poddawane przeglądowi oraz były wystarczająco ambitne, aby obniżyć stężenie tła w całej Europie. Trzeba też, na ile to możliwe, ograniczyć stosowanie wyjątków (7).

53.

Zauważa, że gospodarstwa rolne są źródłem zanieczyszczeń powietrza. Emisje amoniaku w dużej mierze przyczyniają się do zakwaszenia i eutrofizacji. Aby osiągnąć cele dotyczące ochrony przyrody, w tym ochrony obszarów „Natura 2000”, niezbędna jest dalsza redukcja stężenia NH3. Obniżenie tej emisji reguluje dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych (2010/75/UE). Także dla dużych gospodarstw rolnych produkujących na skalę przemysłową ważne jest, by mogły w przyszłości stosować najlepsze dostępne techniki (BAT), dlatego niezbędne jest regularne dokonywanie przeglądu dotyczących ich dokumentów referencyjnych (BREF).

54.

Stwierdza, że wpływ emisji powodowanych przez żeglugę na stężenie substancji zanieczyszczających powietrze może być znaczący w miastach i regionach portowych oraz wzdłuż silnie uczęszczanych szlaków żeglugi śródlądowej, a także w miastach i regionach nadmorskich. Komitet wzywa władze krajowe do zadbania o to, by wytyczne Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) były stosowane na wszystkich europejskich wodach przybrzeżnych. W przypadku statków żeglugi śródlądowej powinny obowiązywać środki ograniczenia emisji cząstek stałych i tlenków azotu.

55.

Stwierdza, że emisje z ruchu lotniczego mają duży wpływ na stężenie tła substancji zanieczyszczających powietrze. Komitet apeluje do UE i władz krajowych o przedsięwzięcie koniecznych środków i zaostrzenie wymogów w zakresie emisji powodowanych przez samoloty.

Przegląd dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji (dyrektywa 2001/81/WE)

56.

Podkreśla, że dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji jest zdecydowanie najlepszym instrumentem, gdy chodzi o zmniejszenie stężenia tła. Transgraniczne zanieczyszczenia powietrza stanowią w wielu państwach członkowskich bardzo dużą część stężenia tła i w przypadku niektórych substancji zanieczyszczających mogą przekraczać 50 % (średnio dla danego państwa). Komitet uważa, że dla zmniejszenia stężenia tła w całej Europie bardzo istotne jest dokonanie wystarczająco ambitnego przeglądu dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji. Sprawi to, że lokalna i regionalna polityka w zakresie jakości powietrza będzie realistyczna i wykonalna.

57.

Stwierdza, że dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji jest ważnym instrumentem zmuszającym państwa członkowskie do podejmowania środków dotyczących źródeł zanieczyszczenia. Dlatego też zmieniona dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji oraz polityka UE dotycząca źródeł zanieczyszczenia muszą być równie ambitne jak dyrektywy w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE). Jedynie w przypadku ambitnego charakteru tych elementów składowych można urzeczywistnić ambicje związane z dyrektywą w sprawie jakości powietrza. W związku z tym Komitet Regionów uważa, że połączenie dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji z dyrektywami w sprawie jakości powietrza przyczyni się do zharmonizowania celów o różnych poziomach ambicji.

58.

Wyraża zaniepokojenie z powodu niewielkich ambicji państw członkowskich w odniesieniu do przeglądu protokołu z Göteborga (zawierającego międzynarodowe umowy w sprawie poziomów emisji). Przegląd ten wywiera wpływ na przegląd dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji, a tym samym także na poziom ambicji nowego prawodawstwa UE w zakresie jakości powietrza. Komitet wzywa państwa członkowskie do wykazania większych ambicji przy przeglądzie protokołu z Göteborga, który to przegląd oczekuje na przeprowadzenie.

59.

Apeluje, aby przynajmniej sporządzić wykaz źródeł emisji wolnego węgla lub sadzy oraz wprowadzić monitoring w celu określenia nowych substancji zanieczyszczających powietrze, które to substancje w przyszłości mogłyby zostać objęte tym protokołem.

E.    Polityka dotycząca imisji: przegląd dyrektyw w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE)

Uwagi ogólne w sprawie przeglądu dyrektyw

60.

Zauważa, że dyrektywy w sprawie jakości powietrza (2008/50/WE i 2004/107/WE) są bardzo ważnymi instrumentami w kontekście zmniejszenia narażenia ludności i środowiska na zanieczyszczenie powietrza. Określenie minimalnych poziomów ochrony doprowadziło we wszystkich państwach UE do podejmowania działań w celu ograniczenia emisji i zmniejszenia stężenia zanieczyszczeń wokół newralgicznych punktów. Zmniejszenie emisji w jednym państwie prowadzi jednocześnie do ograniczenia transgranicznych zanieczyszczeń powietrza, zatem państwa sąsiadujące ze sobą pomagają sobie wzajemnie w przestrzeganiu dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń.

61.

Jest zdania, że zdrowie publiczne i ochrona środowiska muszą być punktem wyjścia przy przeglądzie dyrektyw w sprawie jakości powietrza. Aby uzyskać poprawę zdrowia publicznego, konieczne jest uwzględnienie wyższego poziomu ambicji. Komitet uważa jednak, że niezbędne jest dokładne dostosowanie poziomu ambicji przyjętego w zmienionej dyrektywie do poziomu, jaki reprezentują krajowe poziomy emisji oraz polityka UE dotycząca emisji (polityka w zakresie źródeł zanieczyszczenia), o czym była już mowa poprzednio (zob. pkt 57).

62.

Stwierdza, że dyrektywy w sprawie jakości powietrza obejmują obecnie 27 wartości dopuszczalnych i docelowych. Komitet zauważa ponadto, że niektóre wartości dopuszczalne pokrywają się ze sobą (np. dzienne i roczne wartości dopuszczalne dla PM10 i roczne wartości dopuszczalne dla PM10 i PM2.5) oraz że niektóre wartości dopuszczalne już od wielu lat nie są przekraczane na znacznym obszarze UE. Komitet proponuje zatem zastanowić się, czy koncepcja wartości docelowych przedstawia sobą wartość dodaną w przypadku substancji, dla których określono już w dyrektywach wartości dopuszczalne.

63.

Zauważa, że przewidziane w dyrektywach obowiązkowe składanie sprawozdań w sprawie zaobserwowanych koncentracji oraz w sprawie ustanowienia i statusu planów ochrony powietrza zabiera wiele czasu i oznacza dla władz lokalnych i regionalnych dodatkowe obciążenie administracyjne.

64.

Wyraża pogląd, że z punktu widzenia zdrowia publicznego i badań naukowych oraz lepszego stanowienia prawa, zmniejszania obciążeń administracyjnych i lepszej komunikacji z obywatelami wskazane byłoby ograniczenie liczby substancji i liczby wartości dopuszczalnych i docelowych. Można byłoby to uzyskać, koncentrując się na najbardziej zanieczyszczających substancjach i na wskaźnikach, które najlepiej oddają aspekty zdrowotne.

Wolny węgiel (WW)/sadza

65.

Zaleca, aby wskaźnikami stosowanymi w przypadku zanieczyszczenia powietrza związanego z ruchem drogowym były te wskaźniki, które najlepiej oddają aspekty zdrowotne. Obecna dyrektywa podaje normy dla PM10, PM2.5 i NO2. Tymczasem w świetle niektórych badań wolny węgiel (WW)/sadza i stężenie cząstek stałych (aerozole atmosferyczne będące wynikiem spalania) wydają się lepszymi wskaźnikami dla składników zanieczyszczenia powietrza związanego z ruchem samochodowym, wywierającymi wpływ na zdrowie publiczne. WW/sadza jest frakcją sadzy uwalnianą podczas spalania wszystkich paliw na bazie węgla (w tym oleju napędowego i benzyny), m.in. w silnikach pojazdów i statków. Dlatego też Komitet zaleca przeanalizowanie możliwości wprowadzenia normy dla stężenia cząstek stałych i dla WW/sadzy.

66.

Wskazuje, że zwrócenie większej uwagi na WW/sadzę byłoby zgodne z zaleceniami Programu środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) oraz z Konwencją w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości (CLRTAP).

67.

Proponuje, by przewidzieć w dyrektywie możliwość śródokresowej zmiany (z zastosowaniem procedury przekształcenia). Jeżeli po przeprowadzeniu analizy (zob. pkt 65) i pozytywnych doświadczeniach praktycznych faktycznie okaże się, że norma WW/sadza lepiej się nadaje do wykorzystania jako wskaźnik, można by rozważyć, czy norma ta zostanie włączona do dyrektywy, a jeśli tak, to w jakiej formie.

Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym

68.

Zwraca uwagę, że obecna dyrektywa uwzględnia trzy wartości dopuszczalne i jeden cel dotyczący zmniejszenia stężenia pyłu zawieszonego (PM10 i PM2.5). Ponadto istnieją różne wartości dla pyłu zawieszonego, a mianowicie średnie wartości roczne i wartości dobowe. Stwarza to trudności w ich stosowaniu w praktyce i prowadzi do zbędnych obciążeń administracyjnych. Komitet ma świadomość toczących się dyskusji w sprawie uproszczenia tej sytuacji poprzez rezygnację z jednej z norm dla pyłu zawieszonego (PM10 lub PM2.5), pod warunkiem że zostanie to odpowiednio uzasadnione badaniami nad skutkami dla zdrowia i środowiska. Komitet nie zajmuje stanowiska w tej sprawie.

69.

Przyznaje, że w niektórych miejscach bardzo trudno jest zachować wartości dopuszczalne dla PM10. Przyczyną tego stanu rzeczy mogą być lokalne warunki, lokalne źródła, pewne szczególne warunki pogodowe i/lub okresy zanieczyszczenia powietrza na dużą skalę. Również przewóz towarów na duże odległości może znacznie przyczyniać się do ogólnego zanieczyszczenia. Mając na względzie zamierzoną elastyczność, Komitet proponuje przeanalizować, czy ocena oparta na średniej dopuszczalnej wartości rocznej mogłaby odbywać się na podstawie średnich wieloletnich stężeń.

70.

Zauważa, że wprowadzenie normy PM2.5 zostało przyjęte pozytywnie, ponieważ ten element jest prawdopodobnie ściślej związany z konsekwencjami dla zdrowia niż PM10. Istnieje jednak szereg wartości dla PM2.5, w tym odnoszących się do narażenia ogólnego oraz do procentowej redukcji emisji. Sprawia to, że władzom trudno jest spełnić wszystkie aspekty tych wartości. Nie ma jeszcze pewności, czy władze lokalne i regionalne będą w stanie sprostać wymogom związanym z wartością dopuszczalną dla PM2.5 i z procentową redukcją emisji. Informacja na ten temat jest wciąż niepełna, a wpływu zastosowanych środków wciąż nie daje się zmierzyć. Komitet zaleca, aby uwzględnić brak tych danych w ocenie norm dla PM2.5 oraz aby zastanowić się nad wydłużeniem w określonych sytuacjach czasu przyznanego na spełnienie tych norm.

NOx /NO2

71.

Proponuje, aby w oczekiwaniu na analizę innego sformułowania normy Komisja Europejska rozważyła, czy średnia godzinna dopuszczalna wartość koncentracji NO2 jest rzeczywiście potrzebna, gdyż dopuszczalna wartość roczna wydaje się normą bardziej wymagającą, zaś na szczeblu lokalnym nie do pomyślenia jest podjęcie środków na rzecz ograniczenia średnich godzinnych wartości koncentracji NO2

72.

Proponuje, by dyrektywa regulowała prawo obywateli do domagania się opracowania planu działania w przypadku przekroczenia progów substancji szkodliwych.

73.

Jest zdania, że z uwagi na szczególne problemy związane ze zmniejszeniem poziomów NO2 w powietrzu należy rozszerzyć możliwość przesunięcia terminu wprowadzenia norm (dodatkowe odstępstwo) pod warunkiem, że dane państwo członkowskie jest w stanie wykazać, że podjęto wszystkie odpowiednie środki, również w celu ograniczenia odległości pokonywanych przez pojazdy samochodowe, lecz mimo to nie osiągnięto dopuszczalnej wartości UE, ponieważ silniki pojazdów w ruchu drogowym nie spełniają poziomów emisji ustalonych w normach EURO (innymi słowy: ponieważ zawiodła europejska polityka dotycząca źródeł emisji).

Ozon

74.

Zauważa, że ozon (O3) tworzy się w powietrzu pod wpływem światła słonecznego w wyniku reakcji między tzw. prekursorami ozonu: tlenkami azotu, tlenkiem węgla, metanem i innymi lotnymi związkami organicznymi. Wysokie stężenie ozonu pojawia się nadal w niektórych miastach, zwłaszcza na południu Europy. Władze lokalne w praktyce nie mają wpływu na stężenie ozonu w ich mieście, jednak dzięki ograniczeniu emisji z transportu mogą przyczynić się do zmniejszenia stężenia ozonu w innych miejscach. Komitet sugeruje, że zmniejszenie wysokiego stężenia ozonu na obszarach miejskich jest zadaniem z zakresu przede wszystkim krajowej i europejskiej polityki dotyczącej jakości powietrza. Najskuteczniejszym rozwiązaniem byłaby polityka dotycząca emisji lotnych związków organicznych.

75.

Zwraca uwagę na analizę przeprowadzoną przez holenderski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego i Środowiska (8), w której wykazano, że państwa członkowskie mają niewielki wpływ na średnioroczne stężenie ozonu oraz nie mogą zrobić praktycznie nic, jeśli chodzi o najwyższe stężenie O3 na ich terytorium. Jednocześnie jednak ogólne stężenie ozonu w tle zanieczyszczeń wydaje się nieznacznie wzrastać. Komitet jest zdania, że trzeba mieć to na uwadze podczas oceny wartości docelowych dla ozonu (celów długoterminowych) oraz podczas związanego z tym dalszego kształtowania polityki oraz w sprawozdawczości. Zwłaszcza w państwach śródziemnomorskich, o dłuższej ekspozycji na słońce (silniejsze promieniowanie słoneczne) i wyższych temperaturach średnich, co sprzyja tworzeniu ozonu w troposferze, przestrzeganie wartości docelowych dla ozonu (celów długoterminowych) jest trudne. KR zaleca, by zbadać, czy zjawisko to można zaliczyć do kategorii „naturalnych” zanieczyszczeń powietrza, tak by było traktowane podobnie jak sól morska czy piasek z Sahary.

76.

Zaleca, by wysiłki na rzecz zmniejszenia stężenia ozonu skupić na ograniczaniu emisji gazów będących prekursorami ozonu poprzez przegląd dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji (2001/81/WE) oraz zaostrzenie sektorowego prawodawstwa dotyczącego istotnych źródeł emisji.

Elastyczność

77.

Podkreśla, że warunki pogodowe mogą wywierać znaczny niekorzystny wpływ na poziomy zanieczyszczenia powietrza. Na przykład wyjątkowa susza w pierwszych miesiącach 2011 r. w znacznej części Europy Zachodniej przyczyniła się do wysokich koncentracji PM10. Nie można było temu przeciwdziałać za pomocą środków lokalnych i regionalnych, zaś przepisy prawa europejskiego muszą to uwzględniać, przewidując lata charakteryzujące się wyjątkowymi warunkami meteorologicznymi, np. poprzez wprowadzenie średniej wieloletniej.

78.

Zwraca w związku z tym uwagę na występowanie zależności między koniunkturą gospodarczą a zanieczyszczeniem powietrza. Zależność ta powinna zostać uwzględniona przy opracowywaniu przyszłych strategii. Obecny kryzys gospodarczy sprawia, że mamy do czynienia z niższym poziomem aktywności gospodarczej (np. jeśli chodzi o mobilność, przemysł, żeglugę), a tym samym ze zmniejszeniem emisji zanieczyszczeń. Jednocześnie do dyspozycji pozostaje znacznie mniej środków finansowych na innowacje zarówno na poziomie prywatnym (typu odnowienie parku samochodowego czy systemu ogrzewania), jak i przemysłowym. Gdy tylko gospodarka ponownie przyspieszy, trendy te mogą jednak znów się odwrócić.

Monitorowanie (mierzenie) i modelowanie (obliczanie)

79.

Zauważa, że sposób rozmieszczenia stacji pomiarowych może się różnić w poszczególnych państwach członkowskich. Ponieważ stacje pomiarowe znajdują się w różnych warunkach geograficznych, które mogą mieć wpływ na jakość powietrza, Komitet zaleca, by monitorowanie (mierzenie) nadal było obowiązkowe, ale zostało ulepszone dzięki konkretnym zasadom dotyczącym umiejscowienia stacji pomiarowych w celu zapewnienia porównywalności mierzonych wielkości.

80.

Proponuje w związku z tym utworzenie platformy służącej wymianie i informowaniu w czasie rzeczywistym o poziomie zanieczyszczenia powietrza oraz harmonizację progów informacyjnych i alarmowych, aby umożliwić lepsze skoordynowanie środków przyjętych przez państwa członkowskie w sytuacjach silnego zanieczyszczenia powietrza.

Bruksela, 3 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Na potrzeby niniejszej opinii Sieć KR-u Monitorująca Stosowanie Zasady Pomocniczości przeprowadziła konsultację. Sprawozdanie z tej konsultacji opublikowano w grudniu 2011 r.

(2)  Komitet zalecał powołanie takich zespołów w dokumencie CdR 164/2010 fin.

(3)  Komitet przedstawił już zalecenia w tej sprawie w dokumentach: CdR 164/2010 fin i CdR 140/2011 fin.

(4)  Zalecenie to poczyniono także w opinii KR u „Dyrektywa w sprawie hałasu w środowisku: dalsze działania” (CdR 190/2011 rev 2).

(5)  Komitet od dawna apeluje o takąż politykę: 190/2011 rev. 2, CdR 140/2011 fin, CdR 101/2011 fin, CdR 164/2010 fin, CdR 159/2008 fin.

(6)  To zalecenie Komitet przedstawił już w opinii CdR 101/2011 fin.

(7)  Zalecenie to poczyniono także w opinii KR-u „Emisje przemysłowe” (CdR 159/2008 fin).

(8)  RIVM, „Dossier Ozon 2011: een overzicht van de huidige stand van kennis over ozon op leefniveau in Nederland”, czerwiec 2011 r.


27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/20


Opinia Komitetu Regionów „Wnioski legislacyjne w sprawie reformy wspólnej polityki rybołówstwa”

2012/C 225/04

KOMITET REGIONÓW

Popiera działania Komisji Europejskiej mające na celu ograniczenie procesu pomniejszania się wielu stad i zagwarantowanie eksploatacji żywych zasobów morza na poziomach umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r., tam gdzie będzie to możliwe.

Uważa, że tam, gdzie to możliwe, należy stopniowo wprowadzać zakaz odrzutów, dotyczący głównie gatunków przemysłowych, ale zezwalający na wyrzucanie za burtę organizmów morskich, które są w stanie przeżyć po wyrzuceniu do morza.

Zwraca uwagę na potencjalne zagrożenia i negatywne skutki, jakie może przynieść obowiązkowe wprowadzenie systemu przekazywalnych koncesji połowowych, i zaleca, aby wdrażanie tych systemów było dobrowolne i leżało w gestii poszczególnych państw członkowskich.

Uznaje, że znaczenie gospodarcze i strategiczne akwakultury uzasadnia wsparcie tego sektora poprzez osobne rozporządzenie.

Wzywa do zwiększenia regionalizacji wspólnej polityki rybołówstwa. W pełni popiera zapoczątkowanie procedury uwzględniającej specyfikę i potrzeby regionów, w tym współpracę z regionalnymi radami doradczymi (RAC), w celu przyjęcia środków ochronnych i technicznych służących wdrożeniu wspólnej polityki rybołówstwa, aby umożliwić lepsze ukierunkowanie polityki na realia i specyfikę poszczególnych łowisk, w tym problemy o charakterze transgranicznym.

Z zadowoleniem odnosi się do faktu, iż Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR) stanie się częścią nowych wspólnych ram strategicznych i zostanie dopasowany do innych funduszy regionalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich. Apeluje jednak o wprowadzenie gwarancji finansowania dla rybołówstwa i akwakultury oraz o zaangażowanie regionów w strategiczne wdrażanie tych gwarancji.

Mieczysław STRUK (PL/PPE), marszałek województwa pomorskiego

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury

COM(2011) 416 final

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie reformy wspólnej polityki rybołówstwa

COM(2011) 417 final

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczące obowiązków w zakresie sprawozdawczości na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa

COM(2011) 418 final

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zewnętrznego wymiaru wspólnej polityki rybołówstwa

COM(2011) 424 final

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa

COM(2011) 425 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Długoterminowe zarządzanie

1.

Uważa, że wspólna polityka rybołówstwa powinna przyczyniać się do tworzenia długoterminowych zrównoważonych warunków środowiskowych, gospodarczych i społecznych. Powinna ponadto umożliwić poprawę poziomu życia w sektorze gospodarki rybnej i stabilność rynku, a także zapewniać dostępność zasobów oraz zaopatrzenie konsumentów w żywność po przystępnych cenach.

2.

Popiera działania Komisji Europejskiej wynikające z deklaracji Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r., mające na celu ograniczenie procesu pomniejszania się wielu stad i zagwarantowanie eksploatacji żywych zasobów morza na poziomach umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r., tam gdzie będzie to możliwe.

3.

Zwraca uwagę, że działania zmierzające do osiągnięcia celu w odniesieniu do niektórych stad są szczególnie pilne, a pośpiech może mieć niekorzystne konsekwencje społeczno-ekonomiczne. Równolegle do środków ograniczających i ochronnych należy podejmować aktywne działania na rzecz restrukturyzacji poprzez np. środki w zakresie rozwoju przedsiębiorstw, kształcenia lub zapewnienia stabilnych warunków emerytalnych. Finansowania tych działań trzeba poszukiwać zarówno na szczeblu krajowym i regionalnym, w miarę jego możliwości i kompetencji, jak i na szczeblu UE.

4.

Zgadza się z tym, że zrównoważona eksploatacja żywych zasobów powinna być oparta na podejściu ostrożnościowym i ekosystemowym w celu ograniczenia wpływu działalności połowowej na środowisko oraz zminimalizowania i stopniowego wyeliminowania niechcianych połowów.

5.

Nalega, aby cel zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów osiągać poprzez wieloletnie podejście do zarządzania rybołówstwem, a jako priorytet ustanowić plany wieloletnie odzwierciedlające specyfikę poszczególnych łowisk i zawierające mechanizmy zabezpieczające możliwości podejmowania niezbędnych decyzji na wypadek nieprzewidzianych wydarzeń.

6.

Uważa, że w ramach podejścia ekosystemowego plany wieloletnie powinny w miarę możliwości obejmować większą ilość stad, jeżeli takie stada są eksploatowane wspólnie. W odniesieniu do stad, wobec których nie ustanowiono jakiegokolwiek planu wieloletniego, należy zapewnić wskaźniki eksploatacji określające maksymalny podtrzymywalny połów poprzez wyznaczenie limitów połowowych lub nakładów połowowych.

a.

Zwraca uwagę, że plany wieloletnie powinny przewidywać jasne cele, okresy dla ich osiągnięcia, kierunki rozwoju oraz okresowe kontrole. Zarówno okresy, jak i kierunki rozwoju należy dostosować do dynamiki stada, do którego się odnoszą.

b.

Uważa, że podczas opracowywania i wdrażania planów wieloletnich zaproponowane zostaną środki, które powinny być rozważne z punktu widzenia gospodarki. Należy przy tym uwzględnić potrzebę stopniowego wprowadzania odpowiednich dostosowań i unikać ustalania zbyt krótkich terminów, jeśli nie zachodzi nadzwyczajna potrzeba, która powinna zostać obiektywnie uzasadniona i racjonalna w wymiarze społeczno-gospodarczym. Równolegle opracowana zostanie ocena skutków społeczno-gospodarczych, w której przygotowaniu powinny uczestniczyć zainteresowane podmioty lub ich legalnie wybrani przedstawiciele.

7.

Uznaje, że zarządzanie rybołówstwem oparte na najlepszym dostępnym doradztwie naukowym, z uwzględnieniem tradycyjnej wiedzy ekologicznej zdobywanej przez rybaków przez pokolenia, wymaga zharmonizowanych, wiarygodnych i dokładnych danych oraz zwraca uwagę na konieczność współpracy z sektorem gospodarki rybnej w zakresie gromadzenia danych. Wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do przydzielenia specjalnych środków na badania naukowe i specjalistyczną wiedzę. Podkreśla rolę Komitetu Naukowo-Technicznego i Ekonomicznego ds. Rybołówstwa (STECF) jako organu naukowego, wspierającego działania Komisji Europejskiej na rzecz zrównoważonego zarządzania rybołówstwem.

8.

Biorąc pod uwagę, że gromadzenie danych jest niezbędne do ekonomicznej i socjoekonomicznej oceny podmiotów działających w sektorze rybołówstwa, akwakultury i przetwarzania produktów rybołówstwa i akwakultury oraz oceny tendencji w zatrudnieniu w tych sektorach, UE powinna przydzielić krajowym i regionalnym organom odpowiednie zasoby na gromadzenie takich danych.

Dostęp do wód przybrzeżnych

9.

Z zadowoleniem przyjmuje stanowisko Komisji Europejskiej, w którym stwierdza się, że obecne przepisy, ograniczające dostęp do zasobów w obrębie stref 12 mil morskich od wybrzeży państw członkowskich, funkcjonują w sposób zadowalający, przyczyniając się do zachowania zasobów poprzez ograniczenie nakładu połowowego w najbardziej wrażliwych strefach wód Unii. Z tego względu zdaniem Komitetu Regionów przepisy te powinny nadal mieć zastosowanie.

10.

Nalega, aby żywe zasoby morza wokół regionów najbardziej oddalonych nadal były szczególnie chronione, ponieważ przyczyniają się do zachowania lokalnej gospodarki tych regionów, z uwagi na ich sytuację strukturalną, społeczną i gospodarczą.

11.

Zwraca uwagę na zasadę państwa pochodzenia określoną w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza i wzywa państwa członkowskie do przestrzegania jej zapisów w ich własnych wyłącznych strefach ekonomicznych, by zapewnić możliwość przetrwania zagrożonych stad dziko żyjących ryb anadromicznych.

12.

Uważa również, że w ramach swojej strefy 12 mil morskich oraz z uwzględnieniem warunków środowiskowych i społeczno-gospodarczych występujących na poziomie podobszarów geograficznych GSA bądź w mniejszej skali państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyjęcia środków ochronnych i zarządzania mających zastosowanie do wszystkich unijnych statków rybackich, pod warunkiem że jeśli środki te mają zastosowanie do unijnych statków rybackich z innych państw członkowskich, są one niedyskryminujące, były wcześniej przedmiotem konsultacji z innymi zainteresowanymi państwami członkowskim i państwa te zostały o nich wcześniej odpowiednio poinformowane, oraz pod warunkiem że Unia nie przyjęła środków ukierunkowanych w szczególności na ochronę i zarządzanie w obrębie wspomnianej strefy 12 mil morskich.

Ograniczenie odrzutów

13.

Zgadza się z tym, że konieczne są środki służące obniżeniu i ewentualnemu wyeliminowaniu obecnych wysokich poziomów niechcianych połowów i odrzutów, które stanowią w istocie znaczne marnowanie zasobów i negatywnie wpływają na zrównoważoną eksploatację żywych zasobów morza i ekosystemów morskich oraz rentowność rybołówstwa. W związku z tym uważa, że należy zachęcać do poprawy selektywności narzędzi połowowych i techniki połowów, aby na ile to możliwe ograniczyć odrzuty. Tam, gdzie to możliwe, należy stopniowo wprowadzać zakaz odrzutów, dotyczący głównie gatunków przemysłowych, ale zezwalający na wyrzucanie za burtę organizmów morskich, które są w stanie przeżyć po wyrzuceniu do morza.

14.

Stoi na stanowisku, że wyładunki niechcianych połowów nie powinny przynosić pełnych korzyści gospodarczych podmiotowi gospodarczemu oraz że przemiał na mączkę rybną nie jest właściwym sposobem osiągnięcia celów w zakresie ochrony środowiska wyznaczonych przez Komisję Europejską.

15.

Zauważa ponadto, że rozporządzenie podstawowe nie wydaje się odpowiednim miejscem do szczegółowego wyliczenia gatunków, których wyładunek jest obowiązkowy. Właściwsze byłoby umieszczenie informacji o takim obowiązku w konkretnych planach zarządzania dla poszczególnych gatunków (zarówno obejmujących jedno stado, jak i w odniesieniu do wielu stad).

Dostęp do zasobów

16.

Jest zdania, że obecne przepisy umożliwiają już państwom członkowskim, które wyrażają takie życzenie, ustanowienie systemów indywidualnych przekazywalnych kwot dla ich flot przy znanych konsekwencjach w zakresie spekulacji i koncentracji. W tym kontekście nie należy narzucać poszczególnym państwom członkowskim obowiązku ustanowienia przekazywalnych lub możliwych do oddania w dzierżawę praw połowowych.

17.

Ponadto uważa, że okres obowiązywania systemu przekazywalnych koncesji połowowych powinien pozostać w gestii państw członkowskich.

18.

Zwraca uwagę na potencjalne zagrożenia i negatywne skutki, jakie może przynieść obowiązkowe wprowadzenie systemu przekazywalnych koncesji połowowych, i zaleca, aby wdrażanie tych systemów było dobrowolne i leżało w gestii poszczególnych państw członkowskich.

19.

Nalega, aby państwa członkowskie przed wprowadzeniem fakultatywnego systemu przekazywalnych koncesji połowowych dostosowały swoje regulacje prawne, aby w odpowiedni sposób zabezpieczały interesy rybołówstwa przybrzeżnego, a jednocześnie chroniły przed występowaniem takich negatywnych skutków wprowadzenia systemu, jak np. nadmierna koncentracja czy spekulacja.

20.

W odniesieniu do ograniczenia nadmiernych zdolności połowowych przypomina o pozytywnym doświadczeniu związanym z pomocą na złomowanie statków rybackich.

21.

Uważa, że specyficzne cechy charakterystyczne i trudna sytuacja społeczno-gospodarcza tego sektora w wielu państwach członkowskich i różniące się między państwami członkowskimi priorytety polityki społeczno-gospodarczej w odniesieniu do rybołówstwa oznaczają, że obowiązkowy system przekazywalnych koncesji połowowych jest nieodpowiedni i że metoda przydzielania uprawnień do połowów oraz wszelkie zasady ich przekazywania powinny w dalszym ciągu być przedmiotem decyzji na szczeblu państw członkowskich.

22.

Wzywa również do uwzględnienia specyfiki regionów najbardziej oddalonych przy ustalaniu pułapów zdolności połowowej dla floty dokonującej połowów na małą skalę poprzez utrzymanie obecnych poziomów odniesienia.

Wymiar zewnętrzny

23.

Nalega, aby Unia Europejska promowała cele wspólnej polityki rybołówstwa na poziomie międzynarodowym. W tym celu Unia powinna dążyć do poprawy wyników organizacji regionalnych i międzynarodowych w zakresie ochrony międzynarodowych stad i zarządzania nimi poprzez promowanie procesu decyzyjnego opartego na wiedzy oraz lepsze przestrzeganie przepisów, większą przejrzystość i pełniejszy udział zainteresowanych stron, zwłaszcza rybaków, a także poprzez zwalczanie nielegalnej, nieraportowanej i nieuregulowanej (NNN) działalności połowowej.

24.

Zgadza się z tym, że porozumienia w sprawie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem zawarte z państwami trzecimi powinny zapewniać prawa dostępu w zamian za finansowy wkład Unii, a także powinny przyczyniać się do ustanowienia wysokiej jakości ram zarządzania w tych państwach w celu zapewnienia skutecznych środków monitorowania, kontroli i nadzoru w odniesieniu do zrównoważonej eksploatacji zasobów rybnych. Jest także zdania, że porozumienia z państwami trzecimi powinny gwarantować zależnej od tych umów unijnej flocie połowowej stabilność, rentowność i zyski na przyszłość.

25.

Nalega, aby umowy o partnerstwie w zakresie połowów z krajami trzecimi ustanawiające ramy prawne, gospodarcze i ekologiczne dla połowów prowadzonych przez statki UE bądź dla inwestycji realizowanych w dziedzinie połowów przez podmioty unijne były zgodne z właściwymi postanowieniami organizacji międzynarodowych, w tym regionalnymi organizacjami ds. rybołówstwa. Umowy dotyczące rybołówstwa winny m.in. zagwarantować, że połowy w krajach trzecich dokonywane będą zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i z wykorzystaniem metod satysfakcjonujących obie strony.

Akwakultura

26.

Uznaje, że znaczenie gospodarcze i strategiczne akwakultury uzasadnia wsparcie tego sektora poprzez osobne rozporządzenie obejmujące unijne wytyczne dla krajowych planów strategicznych w celu poprawy konkurencyjności sektora akwakultury, poprzez wspieranie rozwoju i innowacyjności na rzecz równowagi ekologicznej, gospodarczej i społecznej w całym łańcuchu produkcji i wprowadzania do obrotu, promowanie przetwórstwa lokalnego i dywersyfikacji, a tym samym poprawę jakości życia na obszarach przybrzeżnych i wiejskich. Popiera również mechanizmy wymiany informacji i najlepszych praktyk między państwami członkowskimi poprzez otwartą metodę koordynacji krajowych środków dotyczących bezpieczeństwa działalności gospodarczej, dostępu do wód i przestrzeni Unii, ze szczególnym uwzględnieniem kompatybilności ochrony środowiska i rozwoju działalności w strefach objętych siecią „Natura 2000” oraz administracyjnego uproszczenia procesu wydawania licencji i pozwoleń.

27.

Uznaje konieczność powołania Komitetu Doradczego ds. Akwakultury, który pełniłby funkcję organu wyrażającego opinie sektora oraz skupiałby niezbędnych przedstawicieli przemysłu wytwórczego (stowarzyszeń branżowych organizacji producenckich lub izb handlowych).

Rynek rybny

28.

Zgadza się z tym, że nieprzewidywalność działalności połowowej sprawia, iż stosowne jest ustanowienie mechanizmu składowania produktów rybołówstwa przeznaczonych do spożycia przez ludzi, mając na uwadze wspieranie większej stabilności rynku i zwiększenie zysku z produktów, w szczególności poprzez tworzenie wartości dodanej. Mechanizm ten powinien mieć również zastosowanie do produktów sektora akwakultury.

29.

Uznaje, że stosowanie wspólnych norm handlowych powinno umożliwić zaopatrzenie rynków w zrównoważone produkty, zrealizowanie pełnego potencjału wewnętrznych rynków produktów rybołówstwa i akwakultury oraz ułatwienie funkcjonowania handlu opartego na zasadach uczciwej konkurencji, aby w ten sposób poprawić rentowność produkcji.

30.

Uważa, że rozszerzający się asortyment produktów rybołówstwa i akwakultury powoduje konieczność zapewnienia konsumentom, w sposób jasny, czytelny i zrozumiały, minimalnej ilości obowiązkowych informacji o głównych cechach produktów.

31.

Nalega, aby przy wdrażaniu wspólnej organizacji rynków zachować zgodność z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii, w szczególności w odniesieniu do przepisów Światowej Organizacji Handlu. Nie może to jednak przebiegać z uszczerbkiem dla wymogu jednolitości i homologacji środków higieniczno-sanitarnych w przypadku produktów pochodzących z krajów trzecich i dla rozwoju tych praktyk handlowych w dziedzinie polityki morskiej oraz połowów, które sprzyjają likwidacji połowów NNN.

32.

Apeluje o wprowadzenie, gdzie jest to możliwe, publicznej certyfikacji produktów rybołówstwa Unii Europejskiej, aby zapewnić, że pochodzą one z odpowiedzialnie zarządzanego rybołówstwa.

Regionalizacja

33.

Wzywa do zwiększenia regionalizacji wspólnej polityki rybołówstwa, tak aby wiedza i doświadczenia wszystkich zainteresowanych stron, w szczególności władz regionalnych, mogły być wykorzystane we wspólnej polityce rybołówstwa, i podkreśla znaczenie strategii makroekonomicznych.

34.

Zwraca uwagę na coraz silniejsze interakcje występujące między rybołówstwem rekreacyjnym, zawodowymi rybakami i społecznościami związanymi z rybołówstwem.

35.

W pełni popiera zapoczątkowanie procedury uwzględniającej specyfikę i potrzeby regionów, w tym współpracę z regionalnymi radami doradczymi (RAC), w celu przyjęcia środków ochronnych i technicznych służących wdrożeniu wspólnej polityki rybołówstwa, aby umożliwić lepsze ukierunkowanie polityki na realia i specyfikę poszczególnych łowisk, w tym problemy o charakterze transgranicznym.

36.

Uważa ponadto, iż należy wzmocnić regionalne rady doradcze i inne struktury partnerskie tego typu po to, by społeczności lokalne mogły nie tylko wyrazić swoje zdanie, ale by pozwolono im także aktywnie uczestniczyć w zarządzaniu lokalnymi zasobami rybnymi.

37.

Nalega, aby we wdrażaniu wspólnej polityki rybołówstwa uwzględnić interakcje z innymi aspektami gospodarki morskiej, uznając, że wszystkie zagadnienia związane z oceanami i morzami Europy są wzajemnie powiązane, w tym również morskie planowanie przestrzenne, co da impuls tworzeniu zintegrowanej polityki morskiej.

38.

Podkreśla, że w procesie wdrażania WPRyb nie można pominąć ochrony ekosystemów wodnych z całą ich złożonością i interakcjami, zważywszy na wrażliwość wód przejściowych, rzecznych i jeziornych korytarzy ekologicznych oraz odpowiednich populacji ryb; należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na zachowanie i wzmocnienie zagrożonych wyginięciem gatunków o wysokiej wartości, zwłaszcza zaś gatunków anadromicznych i katadromicznych.

Europejski Fundusz Morski i Rybacki

39.

Jest świadom, że cele wspólnej polityki rybołówstwa bez odpowiedniego wsparcia finansowego nie mogą zostać odpowiednio zrealizowane przez państwa członkowskie, i z uwagi na trudności napotykane w rozwoju przemysłu rybnego i zarządzaniu nim oraz ograniczone zasoby finansowe państw członkowskich.

40.

Z powyższych względów nalega na utworzenie odpowiedniej wieloletniej pomocy finansowej Unii ukierunkowanej na priorytety wspólnej polityki rybołówstwa w celu przyczynienia się do realizacji tych celów, w szczególności poprawy efektywności ekonomicznej sektora, a zwłaszcza floty rybackiej, tworzenia nowych miejsc pracy, a także wdrażania modernizacji i innowacji, w tym rozwoju bezpiecznych i ekologicznych statków.

41.

Nalega na ponowne wprowadzenie w okresie 2014–2020 środków pomocowych na renowację i modernizację floty rybackiej w regionach najbardziej oddalonych.

42.

Uważa, że unijna pomoc finansowa powinna być uzależniona od przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa przez państwa członkowskie i podmioty gospodarcze. Tym samym taka pomoc finansowa powinna zostać przerwana, zawieszona lub skorygowana w przypadku nieprzestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa przez państwa członkowskie oraz w przypadku poważnych powtarzających się naruszeń tych przepisów przez podmioty gospodarcze.

43.

Z zadowoleniem odnosi się do faktu, iż Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR) stanie się częścią nowych wspólnych ram strategicznych i zostanie dopasowany do innych funduszy regionalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich, tak aby umożliwić wdrożenie zintegrowanych programów rozwoju lokalnego oraz uprościć dostęp do finansowania na poziomie lokalnym i regionalnym. Apeluje jednak o wprowadzenie gwarancji finansowania dla rybołówstwa i akwakultury oraz o zaangażowanie regionów w strategiczne wdrażanie tych gwarancji.

44.

Docenia wartość biologiczną, produkcyjną i historyczną zasobów rybnych oraz środowiska wodnego jezior i rzek. Uważa zatem, iż sektor ten zasługuje na wsparcie finansowe od Unii Europejskiej, również ze względu na ograniczenie połowów morskich, zmniejszenie przywozu i zwiększenie konkurencyjności terytorialnej.

Uprawnienia Komisji Europejskiej

45.

Uznaje, że aby osiągnąć cele wspólnej polityki rybołówstwa, Komisji należy przekazać uprawnienie do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu w celu uzupełnienia lub zmiany innych niż istotne elementów rozporządzenia podstawowego. Zaleca jednak, by tak szerokie korzystanie przez Komisję z aktów delegowanych zostało uważnie ocenione i przeanalizowane z punktu widzenia prawnego i politycznego, i by uprzednio upewnić się, że tego rodzaju uprawnienie zostało jasno określone pod względem celów, treści, zakresu i czasu obowiązywania delegacji kompetencji.

46.

Nalega, aby Komisja przeprowadzała odpowiednie konsultacje w trakcie przygotowań do przyjęcia aktów delegowanych, w tym konsultacje z ekspertami i władzami regionalnymi.

47.

Uważa, że w trakcie przygotowania i opracowania aktów delegowanych Komisja powinna zapewnić jednoczesne i odpowiednie przekazanie na czas właściwych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

48.

Zdecydowanie opowiada się za wykorzystaniem „rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność”, o którym mowa w rozporządzeniu ogólnym Komisji dotyczącym wspólnych ram strategicznych. W oparciu o tę metodę władze szczebla lokalnego i regionalnego powinny móc wykorzystywać zasoby Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego. Koordynacja funduszy powinna się opierać na elastycznych zasadach i pozwalać na zwiększenie możliwości interwencji tych funduszy. Samorządy powinny uczestniczyć w procesie opracowywania ram strategicznych oraz programów operacyjnych.

49.

Podkreśla, że sukces wspólnej polityki rybołówstwa wymaga efektywnego systemu kontroli, inspekcji i egzekwowania prawa, w tym zwalczania działalności połowowej NNN. W ramach unijnego systemu kontroli, inspekcji i egzekwowania prawa należy promować wykorzystanie nowoczesnych technologii. Państwa członkowskie lub Komisja powinny mieć możliwość przeprowadzenia projektów pilotażowych w zakresie nowych technologii kontroli i systemów zarządzania danymi.

50.

Uważa, że co pięć lat należy przeprowadzać przegląd stosowania rozporządzenia.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Dokument COM(2011) 425 final

Poprawka 1

Motyw 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Na Światowym Szczycie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. Unia i jej państwa członkowskie zobowiązały się do przeciwdziałania stałemu procesowi pomniejszania się wielu stad. Unia powinna zatem udoskonalić wspólną politykę rybołówstwa, aby zagwarantować, że w ramach priorytetu poziomy eksploatacji stad żywych zasobów morza zostaną do 2015 r. odbudowane i zachowane na poziomach umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu z populacji poławianych stad. W sytuacji, w której dostępne informacje naukowe są ograniczone, może to wymagać zastosowania zastępczych wskaźników maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

Na Światowym Szczycie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. Unia i jej państwa członkowskie zobowiązały się do przeciwdziałania stałemu procesowi pomniejszania się wielu stad. Unia powinna zatem udoskonalić wspólną politykę rybołówstwa, aby zagwarantować, że w ramach priorytetu poziomy eksploatacji stad żywych zasobów morza zostaną do 2015 r. odbudowane i zachowane na poziomach umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu z populacji poławianych stad. W sytuacji, w której dostępne informacje naukowe są ograniczone, może to wymagać zastosowania zastępczych wskaźników maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

Uzasadnienie

W deklaracji Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. uznano, że w przypadku niektórych gatunków i stad może okazać się niemożliwe zrealizowanie do 2015 r. celów dotyczących maksymalnego podtrzymywalnego połowu, wobec czego zawarto w niej sformułowanie „tam, gdzie to możliwe”, by uwzględnić taką sytuację. UE nie powinna próbować wykraczać poza swoje zobowiązania międzynarodowe.

Poprawka 2

Motyw 6

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Cele dla rybołówstwa zostały określone w decyzji Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej w sprawie strategicznego planu na lata 2011–2020 dotyczącego różnorodności biologicznej. Wspólna polityka rybołówstwa powinna zapewnić spójność z celami bioróżnorodności przyjętymi przez Radę Europejską oraz celami komunikatu Komisji „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny - unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.”, w szczególności w celu osiągnięcia maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r.

Cele dla rybołówstwa zostały określone w decyzji Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej w sprawie strategicznego planu na lata 2011–2020 dotyczącego różnorodności biologicznej. Wspólna polityka rybołówstwa powinna zapewnić spójność z celami bioróżnorodności przyjętymi przez Radę Europejską oraz celami komunikatu Komisji „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny - unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.”, w szczególności w celu osiągnięcia maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r.

Uzasadnienie

W deklaracji Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. uznano, że w przypadku niektórych gatunków i stad może okazać się niemożliwe zrealizowanie do 2015 r. celów dotyczących maksymalnego podtrzymywalnego połowu, wobec czego zawarto w niej sformułowanie „tam, gdzie to możliwe”, by uwzględnić taką sytuację. UE nie powinna próbować wykraczać poza swoje zobowiązania międzynarodowe.

Poprawka 3

Motyw 15

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Żywe zasoby morza wokół Azorów, Madery i Wysp Kanaryjskich nadal powinny być szczególnie chronione, ponieważ przyczyniają się do zachowania lokalnej gospodarki tych wysp, biorąc pod uwagę ich sytuację strukturalną, społeczną i gospodarczą. Należy zatem utrzymać ograniczenie określonych rodzajów działalności połowowej w tych wodach do statków rybackich zarejestrowanych w portach Azorów, Madery i Wysp Kanaryjskich.

Żywe zasoby morza wokół nadal powinny być szczególnie chronione, ponieważ przyczyniają się do zachowania lokalnej gospodarki tych wysp, biorąc pod uwagę ich sytuację strukturalną, społeczną i gospodarczą. Należy zatem utrzymać ograniczenie określonych rodzajów działalności połowowej w tych wodach do statków rybackich zarejestrowanych w portach .

Uzasadnienie

Regiony najbardziej oddalone znajdują się w trudnej sytuacji, dlatego należy je wszystkie uwzględnić, by lepiej wspierać ich rozwój, który ściśle wiąże się z dobrym stanem zasobów morskich i całego środowiska morskiego. Poprawka ta zapewnia właśnie uwzględnienie wszystkich regionów najbardziej oddalonych w UE.

Poprawka 4

Motyw 18

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Konieczne są środki służące obniżeniu i wyeliminowaniu obecnych wysokich poziomów niechcianych połowów i odrzutów. Niechciane połowy i odrzuty stanowią w istocie znaczne marnowanie zasobów i negatywnie wpływają na zrównoważoną eksploatację żywych zasobów morza i ekosystemów morskich oraz rentowność rybołówstwa. Należy ustanowić i stopniowo wdrożyć obowiązek wyładunku wszystkich połowów stad będących przedmiotem zarządzania, połowionych w trakcie działalności połowowej na wodach Unii lub przez unijne statki rybackie.

Konieczne są środki służące obniżeniu i wyeliminowaniu obecnych wysokich poziomów niechcianych połowów i odrzutów. Niechciane połowy i odrzuty stanowią w istocie znaczne marnowanie zasobów i negatywnie na zrównoważoną eksploatację żywych zasobów morza i ekosystemów morskich oraz rentowność rybołówstwa. ustanowić i stopniowo wdrożyć obowiązek wyładunku wszystkich połowów będących przedmiotem zarządzania na wodach Unii lub przez unijne statki rybackie.

Poprawka 5

Motyw 29

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

System przekazywalnych koncesji połowowych dla większości stad będących przedmiotem zarządzania w ramach wspólnej polityki rolnej należy wdrożyć nie później niż w dniu 31 grudnia 2013 r. dla wszystkich statków o długości co najmniej 12 metrów i wszystkich pozostałych statków rybackich stosujących do połowów narzędzia ciągnione. Państwa członkowskie mogą wyłączyć z systemu przekazywalnych koncesji połowowych statki o całkowitej długości co najmniej 12 metrów inne niż statki używające narzędzi ciągnionych. Taki system powinien przyczyniać się do zmniejszenia, z inicjatywy sektora, rozmiarów flot oraz lepszych wyników ekonomicznych przy jednoczesnym tworzeniu pewnych prawnie i wyłącznych przekazywalnych koncesji połowowych w ramach rocznych uprawnień do połowów danego państwa członkowskiego. Ponieważ żywe zasoby morza stanowią dobro wspólne, przekazywalne koncesje połowowe powinny ustanawiać wyłącznie uprawnienia użytkownika do tej części rocznych uprawnień do połowów danego państwa członkowskiego, które mogą zostać wycofane zgodnie z ustanowionymi przepisami.

System przekazywalnych koncesji połowowych dla większości stad będących przedmiotem zarządzania w ramach wspólnej polityki rolnej wdrożyć dla wszystkich statków o długości co najmniej 12 metrów i wszystkich statków rybackich . Taki system powinien przyczyniać się do zmniejszenia, z inicjatywy sektora, rozmiarów flot oraz lepszych wyników ekonomicznych przy jednoczesnym tworzeniu pewnych prawnie i wyłącznych przekazywalnych koncesji połowowych w ramach rocznych uprawnień do połowów danego państwa członkowskiego. Ponieważ żywe zasoby morza stanowią dobro wspólne, przekazywalne koncesje połowowe powinny ustanawiać wyłącznie uprawnienia użytkownika do tej części rocznych uprawnień do połowów danego państwa członkowskiego, które mogą zostać wycofane zgodnie z ustanowionymi przepisami.

Uzasadnienie

Wprowadzenie przekazywalnych uprawnień do połowów powinno należeć do kompetencji państw członkowskich i nie powinno być obowiązkowe.

Poprawka 6

Motyw 31

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Specyficzne cechy charakterystyczne i trudna sytuacja społeczno-gospodarcza flot łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego uzasadniają ograniczenie obowiązkowego systemu przekazywalnych koncesji połowowych do dużych statków. System przekazywalnych koncesji połowowych powinien mieć zastosowanie do stad, dla których przydzielone zostały uprawnienia do połowów.

Specyficzne cechy charakterystyczne i trudna sytuacja społeczno-gospodarcza flot łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego uzasadniają przekazywalnych koncesji połowowych dużych statków. System przekazywalnych koncesji połowowych powinien mieć zastosowanie do stad, dla których przydzielone zostały uprawnienia do połowów.

Uzasadnienie

Proponuje się zmianę tego motywu, by zapewnić zgodność z art. 27 ust. 1 i potwierdzić dobrowolny charakter przekazywalnych koncesji połowowych.

Poprawka 7

Art. 2 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Cele ogólne

1.   Wspólna polityka rybołówstwa dopilnowuje, by działalność w zakresie rybołówstwa i akwakultury zapewniała długookresowe zrównoważone warunki środowiskowe, gospodarcze i społeczne oraz przyczyniała się do bezpieczeństwa dostaw żywności.

2.   Wspólna polityka rybołówstwa stosuje wobec zarządzania rybołówstwem podejście ostrożnościowe i ma na celu dopilnować, by eksploatacja żywych zasobów morza odbudowała i zachowała populacje poławianych gatunków powyżej poziomów pozwalających wytworzyć maksymalny podtrzymywalny połów do 2015 r.

3.   Wspólna polityka rybołówstwa wdraża podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić ograniczenie skutków działalności połowowej dla ekosystemu morskiego.

4.   Wspólna polityka rybołówstwa integruje wymogi wynikające z unijnego prawodawstwa dotyczącego środowiska.

Cele ogólne

1.   Wspólna polityka rybołówstwa dopilnowuje, by działalność w zakresie rybołówstwa i akwakultury zapewniała długookresowe zrównoważone warunki środowiskowe, gospodarcze i społeczne oraz przyczyniała się do bezpieczeństwa dostaw żywności.

2.   Wspólna polityka rybołówstwa stosuje wobec zarządzania rybołówstwem podejście ostrożnościowe i ma na celu dopilnować, by eksploatacja żywych zasobów morza odbudowała i zachowała populacje poławianych gatunków powyżej poziomów pozwalających wytworzyć maksymalny podtrzymywalny połów do 2015 r.

3.   Wspólna polityka rybołówstwa wdraża podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić ograniczenie skutków działalności połowowej dla ekosystemu morskiego.

4.   Wspólna polityka rybołówstwa integruje wymogi wynikające z unijnego prawodawstwa dotyczącego środowiska.

Uzasadnienie

W deklaracji Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. uznano, że w przypadku niektórych gatunków i stad może okazać się niemożliwe zrealizowanie do 2015 r. celów dotyczących maksymalnego podtrzymywalnego połowu, wobec czego zawarto w niej sformułowanie „tam, gdzie możliwe”, by uwzględnić taką sytuację. UE nie powinna próbować przekraczać swych zobowiązań międzynarodowych.

Poprawka 8

Artykuł 2 ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wspólna polityka rybołówstwa wdraża podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić ograniczenie skutków działalności połowowej dla ekosystemu morskiego.

Wspólna polityka rybołówstwa wdraża podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem, aby zapewnić ograniczenie skutków działalności połowowej dla ekosystemu morskiego.

Uzasadnienie

W porozumieniu z Johannesburga z 2002 r. uznano, że w wypadku niektórych gatunków i stad osiągnięcie do 2015 r. celu dotyczącego maksymalnego podtrzymywalnego połowu może nie być możliwe, i aby uwzględnić taką ewentualność, zawarto w nim słowa „w miarę możliwości”.

Poprawka 9

Artykuł 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Cele szczegółowe

Aby osiągnąć ogólne cele określone w art. 2, wspólna polityka rybołówstwa w szczególności:

a)

eliminuje niechciane połowy stad handlowych i stopniowo zapewnia wyładunek wszystkich połowów takich stad;

b)

zapewnia warunki dla efektywnej działalności połowowej w ramach rentownego i konkurencyjnego przemysłu rybnego;

c)

promuje rozwój unijnej działalności w zakresie akwakultury w celu przyczynienia się do bezpieczeństwa żywnościowego i zatrudnienia na obszarach przybrzeżnych i wiejskich;

d)

przyczynia się do odpowiedniego poziomu życia osób zależnych od działalności połowowej;

e)

uwzględnia interesy konsumentów;

f)

zapewnia systematyczne i zharmonizowane gromadzenie danych oraz zarządzanie nim.

Cele szczegółowe

Aby osiągnąć ogólne cele określone w art. 2, wspólna polityka rybołówstwa w szczególności:

a)

eliminuje niechciane połowy handlowych i zapewnia ;

b)

zapewnia warunki dla efektywnej działalności połowowej w ramach rentownego i konkurencyjnego przemysłu rybnego;

c)

promuje rozwój unijnej działalności w zakresie akwakultury w celu przyczynienia się do bezpieczeństwa żywnościowego i zatrudnienia na obszarach przybrzeżnych i wiejskich;

przyczynia się do odpowiedniego poziomu życia osób zależnych od działalności połowowej;

uwzględnia interesy konsumentów;

zapewnia systematyczne i zharmonizowane gromadzenie danych oraz zarządzanie nim

Poprawka 10

Artykuł 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zasady dobrych rządów

Wspólna polityka rybołówstwa rządzi się następującymi zasadami dobrych rządów:

a)

jasno zdefiniowany zakres obowiązków na poziomie unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym;

b)

ustanowienie środków zgodnie z najlepszym dostępnym doradztwem naukowym;

c)

perspektywa długoterminowa;

d)

duże zaangażowanie zainteresowanych stron na wszystkich etapach od opracowania po wdrożenie środków;

e)

główna odpowiedzialność państwa bandery;

f)

spójność ze zintegrowaną polityką morską, a także z innymi rodzajami polityki Unii.

Zasady dobrych rządów

Wspólna polityka rybołówstwa rządzi się następującymi zasadami dobrych rządów:

a)

jasno zdefiniowany zakres obowiązków na poziomie unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym;

b)

ustanowienie środków zgodnie z najlepszym dostępnym doradztwem naukowym

c)

perspektywa długoterminowa;

)

duże zaangażowanie zainteresowanych stron na wszystkich etapach od opracowania po wdrożenie środków;

)

główna odpowiedzialność państwa bandery;

)

spójność z innymi rodzajami polityki Unii.

Uzasadnienie

Uważamy, dla zagwarantowania dobrego sprawowania rządów przy podejmowaniu decyzji w tej dziedzinie należy respektować kompetencje polityczne Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczące wdrażania celów i zasad.

Celem poprawki jest dodanie nowego podpunktu c) do zasad dobrych rządów w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa, która musi być zgodna z kryteriami charakteru przejściowego i stopniowej realizacji.

Chodzi o przypomnienie znaczenia regionalizacji w ramach wspólnej polityki rybołówstwa poprzez przyznanie większej roli regionalnym komitetom doradczym.

Podpunkt g) jest dla nas zaskakujący, gdyż zintegrowaną politykę morską traktuje się w nim na tym samym poziomie co wspólną politykę rybołówstwa czy inne polityki wspólnotowe. Uważamy, że WPRryb jest integralną częścią zintegrowanej polityki morskiej i że istotna jest wewnętrzna spójność w ramach tej samej polityki, za którą odpowiadają te same osoby

Poprawka 11

Artykuł 5

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

„wody Unii” oznaczają wody podlegające suwerenności lub jurysdykcji państw członkowskich, z wyjątkiem wód sąsiadujących z terytoriami wymienionymi w załączniku II do Traktatu;

„żywe zasoby morza” oznaczają dostępne, żywe morskie gatunki wodne, w tym gatunki anadromiczne i katadromiczne na wszystkich etapach ich cyklu życia;

„żywe zasoby słodkowodne” oznaczają dostępne, żywe słodkowodne gatunki wodne;

„statek rybacki” oznacza jakikolwiek statek wyposażony do celów połowów przemysłowych żywych zasobów morza;

„unijny statek rybacki” oznacza statek rybacki pływający pod banderą państwa członkowskiego i zarejestrowany w Unii;

„maksymalny podtrzymywalny połów” oznacza maksymalny połów, jaki można bez końca uzyskiwać ze stada;

„podejście ostrożnościowe do zarządzania rybołówstwem” oznacza podejście, zgodnie z którym brak odpowiednich informacji naukowych nie powinien być usprawiedliwieniem dla odkładania lub niepodejmowania środków zarządzania dla ochrony docelowego gatunku, gatunków pokrewnych lub zależnych oraz gatunków niedocelowych i ich środowiska;

„podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem” oznacza podejście, w którym gwarantuje się, że korzyści z żywych zasobów morza są wysokie, a bezpośrednie i pośrednie skutki działań w zakresie rybołówstwa dla ekosystemów morskich są niskie i nie są szkodliwe dla przyszłego funkcjonowania, różnorodności i integralności tych ekosystemów;

„wskaźnik śmiertelności połowowej” oznacza połów stada w danym okresie w stosunku do średniego stada dostępnego do połowu w tym okresie;

„stado” oznacza żywe zasoby morza o specyficznych cechach, występujące w danym obszarze zarządzania;

„limit połowowy” oznacza ograniczenie ilościowe w wyładunku stada lub grupy stad w danym okresie;

„punkt odniesienia ochrony” oznacza wartości parametrów populacji stada (takich jak biomasa czy wskaźnik śmiertelności połowowej) stosowane w zarządzaniu rybołówstwem, na przykład w odniesieniu do dopuszczalnego poziomu ryzyka biologicznego lub pożądanego poziomu połowu;

„zabezpieczenie” oznacza środek zapobiegawczy mający chronić przed wystąpieniem niepożądanego wydarzenia i uniemożliwiać je;

„środki techniczne” oznaczają środki regulujące skład gatunkowy, skład wielkościowy połowów i skutki dla elementów ekosystemów wynikające z działalności połowowej poprzez uzależnienie wykorzystania i struktury narzędzi połowowych i ograniczenia dostępu do obszarów połowów;

„uprawnienie do połowów” oznacza określone ilościowo prawne upoważnienie do połowu wyrażone w połowach lub nakładzie połowowym oraz powiązane z nimi funkcjonalnie warunki, które są niezbędne do ich ilościowego wyrażenia na pewnym poziomie;

„nakład połowowy” oznacza wynik zdolności oraz działalności statku rybackiego; w przypadku grupy statków rybackich jest to suma nakładu połowowego wszystkich statków w tej grupie;

„przekazywalne koncesje połowowe” oznaczają podlegające odwołaniu prawa użytkownika do określonej części uprawnień do połowów przydzielonych danemu państwu członkowskiemu lub określonych w planach zarządzania przyjętych przez państwo członkowskie zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1967/2006 (1), które posiadacz może przenieść na innych kwalifikujących się posiadaczy takich przekazywalnych koncesji połowowych;

„indywidualne uprawnienia do połowów” oznaczają roczne uprawnienia do połowów przydzielone posiadaczom przekazywalnych koncesji połowowych w danym państwie członkowskim w oparciu o udział uprawnień do połowów odnoszący się do tego państwa członkowskiego;

„zdolność połowowa” oznacza pojemność statku w GT (pojemność brutto) i jego moc w kW (kilowat), jak określono w art. 4 i 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2930/86 (2);

„akwakultura” oznacza hodowlę lub uprawę organizmów wodnych za pomocą technik opracowanych w celu zwiększenia produkcji przedmiotowych organizmów poza naturalną zdolność środowiska, gdzie organizmy takie pozostają własnością osoby fizycznej lub prawnej w ciągu całego stadium hodowli lub uprawy, do zbiorów włącznie;

„licencja połowowa” oznacza licencję, o której mowa w art. 4 ust. 9 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009;

„upoważnienie do połowów” oznacza upoważnienie, o którym mowa w art. 4 ust. 10 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009;

„połowy” oznaczają zbieranie lub łowienie organizmów wodnych żyjących w naturalnym środowisku lub celowe wykorzystanie wszelkich środków pozwalających na takie zbieranie lub łowienie;

„produkty rybołówstwa” oznaczają organizmy wodne będące wynikiem działalności połowowej;

„podmiot gospodarczy” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która prowadzi lub posiada jakiekolwiek przedsiębiorstwo wykonujące działalność związaną z dowolnym etapem produkcji, przetwarzania, wprowadzania do obrotu, dystrybucji i sieci sprzedaży detalicznej produktów rybołówstwa i akwakultury;

„poważne naruszenie” oznaczana naruszenie określone w art. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 i art. 90 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009;

„użytkownik końcowy danych naukowych” oznacza podmiot, który z przyczyn badawczych lub zarządczych jest zainteresowany analizą naukową danych o sektorze rybołówstwa;

„nadwyżka dopuszczalnego połowu” oznacza część dopuszczalnego połowu, na której pozyskanie państwu nadbrzeżnemu nie pozwalają jego zdolności;

„produkty akwakultury” oznaczają organizmy wodne na każdym etapie ich cyklu życia, będące wynikiem działalności w zakresie akwakultury;

„biomasa stada tarłowego” oznacza szacunek masy ryb z danego zasobu, które rozmnażają się w określonym czasie, włączając osobniki męskie i żeńskie oraz ryby rozmnażające się żyworodnie;

„połowy wielogatunkowe” oznaczają połowy, w trakcie których na obszarze, gdzie dokonuje się połowów, obecny jest więcej niż jeden gatunek i gatunki te są narażone na złapanie w narzędzia połowowe;

„porozumienia w sprawie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem” oznaczają porozumienia zawarte z państwem trzecim w celu umożliwienia Unii dostępu do zasobów lub wód tego państwa w zamian za rekompensatę finansową.

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

„wody Unii” oznaczają wody podlegające suwerenności lub jurysdykcji państw członkowskich, z wyjątkiem wód sąsiadujących z terytoriami wymienionymi w załączniku II do Traktatu;

„żywe zasoby morza” oznaczają dostępne, żywe morskie gatunki wodne, w tym gatunki anadromiczne i katadromiczne na wszystkich etapach ich cyklu życia;

„żywe zasoby słodkowodne” oznaczają dostępne, żywe słodkowodne gatunki wodne;

„statek rybacki” oznacza jakikolwiek statek wyposażony do celów połowów przemysłowych żywych zasobów morza;

„unijny statek rybacki” oznacza statek rybacki pływający pod banderą państwa członkowskiego i zarejestrowany w Unii;

„maksymalny podtrzymywalny połów” oznacza maksymalny połów, jaki można uzyskiwać;

„podejście ostrożnościowe do zarządzania rybołówstwem” oznacza podejście, zgodnie z którym brak odpowiednich informacji naukowych nie powinien być usprawiedliwieniem dla odkładania lub niepodejmowania środków zarządzania dla ochrony docelowego gatunku, gatunków pokrewnych lub zależnych oraz gatunków niedocelowych i ich środowiska;

„podejście ekosystemowe do zarządzania rybołówstwem” oznacza podejście, w którym gwarantuje się, że korzyści z żywych zasobów morza są wysokie, a bezpośrednie i pośrednie skutki działań w zakresie rybołówstwa dla ekosystemów morskich są niskie i nie są szkodliwe dla przyszłego funkcjonowania, różnorodności i integralności tych ekosystemów;

„wskaźnik śmiertelności połowowej” oznacza;

„stado” oznacza

„limit połowowy” oznacza ograniczenie ilościowe w wyładunku stada lub grupy stad w danym okresie;

„punkt odniesienia ochrony” oznacza wartości parametrów populacji stada (takich jak biomasa czy wskaźnik śmiertelności połowowej) stosowane w zarządzaniu rybołówstwem, na przykład w odniesieniu do dopuszczalnego poziomu ryzyka biologicznego lub pożądanego poziomu połowu;

„zabezpieczenie” oznacza środek zapobiegawczy mający chronić przed wystąpieniem niepożądanego wydarzenia i uniemożliwiać je;

„środki techniczne” oznaczają środki regulujące skład gatunkowy, skład wielkościowy połowów i skutki dla elementów ekosystemów wynikające z działalności połowowej poprzez uzależnienie wykorzystania i struktury narzędzi połowowych i ograniczenia dostępu do obszarów połowów;

„uprawnienie do połowów” oznacza określone ilościowo prawne upoważnienie do połowu wyrażone w połowach lub nakładzie połowowym oraz powiązane z nimi funkcjonalnie warunki, które są niezbędne do ich ilościowego wyrażenia na pewnym poziomie;

„nakład połowowy” oznacza wynik zdolności oraz działalności statku rybackiego; w przypadku grupy statków rybackich jest to suma nakładu połowowego wszystkich statków w tej grupie;

„przekazywalne koncesje połowowe” oznaczają podlegające odwołaniu prawa użytkownika do określonej części uprawnień do połowów przydzielonych lub określonych w planach zarządzania przyjętych przez zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1967/2006 (1), które posiadacz może przenieść na innych kwalifikujących się posiadaczy takich przekazywalnych koncesji połowowych;

„indywidualne uprawnienia do połowów” oznaczają roczne uprawnienia do połowów przydzielone posiadaczom przekazywalnych koncesji połowowych w w oparciu o udział uprawnień do połowów odnoszący się do ;

„zdolność połowowa” oznacza pojemność statku w GT (pojemność brutto) i jego moc w kW (kilowat), jak określono w art. 4 i 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2930/86 (2);

„akwakultura” oznacza hodowlę lub uprawę organizmów wodnych za pomocą technik opracowanych w celu zwiększenia produkcji przedmiotowych organizmów poza naturalną zdolność środowiska, gdzie organizmy takie pozostają własnością osoby fizycznej lub prawnej w ciągu całego stadium hodowli lub uprawy, do zbiorów włącznie;

„licencja połowowa” oznacza licencję, o której mowa w art. 4 ust. 9 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009;

„upoważnienie do połowów” oznacza upoważnienie, o którym mowa w art. 4 ust. 10 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009;

„połowy” oznaczają zbieranie lub łowienie organizmów wodnych żyjących w naturalnym środowisku lub celowe wykorzystanie wszelkich środków pozwalających na takie zbieranie lub łowienie;

„produkty rybołówstwa” oznaczają organizmy wodne będące wynikiem działalności połowowej;

„podmiot gospodarczy” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która prowadzi lub posiada jakiekolwiek przedsiębiorstwo działalność związaną z dowolnym etapem produkcji, przetwarzania, wprowadzania do obrotu, dystrybucji i sieci sprzedaży detalicznej produktów rybołówstwa i akwakultury;

„poważne naruszenie” oznaczana naruszenie określone w art. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1005/2008 i art. 90 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009;

„użytkownik końcowy danych naukowych” oznacza podmiot, który z przyczyn badawczych lub zarządczych jest zainteresowany analizą naukową danych o sektorze rybołówstwa;

„nadwyżka dopuszczalnego połowu” oznacza część dopuszczalnego połowu, na której pozyskanie państwu nadbrzeżnemu nie pozwalają jego zdolności;

„produkty akwakultury” oznaczają organizmy wodne na każdym etapie ich cyklu życia, będące wynikiem działalności w zakresie akwakultury;

„biomasa stada tarłowego” oznacza szacunek masy ryb z danego zasobu, które rozmnażają się w określonym czasie, włączając osobniki męskie i żeńskie oraz ryby rozmnażające się żyworodnie;

„połowy wielogatunkowe” oznaczają połowy, w trakcie których na obszarze, gdzie dokonuje się połowów, obecny jest więcej niż jeden gatunek i gatunki te są narażone na złapanie w narzędzia połowowe;

„porozumienia w sprawie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem” oznaczają porozumienia zawarte z państwem trzecim w celu umożliwienia Unii dostępu do zasobów lub wód tego państwa w zamian za rekompensatę finansową

Uzasadnienie

Sektor rybołówstwa rozszerzył się na nowe rodzaje działalności. Nie ma już sensu ograniczać pojęcia „podmiot gospodarczy” jedynie do osób fizycznych lub prawnych, które prowadzą przedsiębiorstwo lub są jego właścicielem. Istnieją także stowarzyszenia i inne podmioty. W niektórych częściach Europy np. rybołówstwo rekreacyjne ma duże znaczenie, jeśli chodzi o odbudowujące się stada ryb. W związku z urbanizacją rybołówstwo rekreacyjne wszędzie może pomóc ludziom lepiej zrozumieć przyrodę. Rybołówstwo rekreacyjne zachęca ludzi do zbliżenia się do natury i do lepszego zadbania o własne samopoczucie i zdrowie fizyczne i psychiczne. Rośnie ilość rejsów połowowych z przewodnikiem oraz ogólnie wielkość rybołówstwa rekreacyjnego i ich znaczenie gospodarcze. Rybołówstwo odgrywa także istotną rolę w rozwoju branży turystycznej i pomaga w związku z tym w utrzymaniu żywotności społeczności żyjących u wybrzeży mórz i rzek. Należy zatem rozszerzyć zakres pojęcia „podmiot gospodarczy”. Przemawia za tym także na przykład to, że rybołówstwo rekreacyjne jest już częścią WPRyb, ponieważ zostało uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie kontroli oraz w nowych planach zarządzania dotyczących gatunków ryb.

W celu uwzględnienia różnorodności i specyfiki rybołówstwa w różnych regionach Europy należy przewidzieć pewną elastyczność w ewentualnej europejskiej definicji „tradycyjnego łodziowego rybołówstwa przybrzeżnego”.

Działania w zakresie rozmnażania ryb zaczynają odgrywać zasadniczą rolę w utrzymywaniu stad ryb o wysokiej wartości dzięki zarybianiu, co pozwala ograniczyć ekspansję gatunków obcych, które zajmują ważne nisze siedlisk.

Poprawka 12

Artykuł 6

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Ogólne zasady w zakresie dostępu do wód

1.   Unijne statki rybackie mają równy dostęp do wód i zasobów na wszystkich wodach unijnych, z wyjątkiem tych określonych w ust. 2 i 3, z zastrzeżeniem środków przyjętych na mocy części III.

2.   W przypadku pasów wodnych do 12 mil morskich od linii podstawowej podlegających suwerenności lub jurysdykcji państw członkowskich państwa te są uprawnione od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. do ograniczenia połowów do statków rybackich, które tradycyjnie łowią na tych wodach z przyległych portów, bez uszczerbku dla uzgodnień dotyczących unijnych statków rybackich pływających pod banderą innych państw członkowskich w ramach istniejących stosunków sąsiedzkich między państwami członkowskimi oraz uzgodnień zawartych w załączniku I, ustalającym dla każdego państwa członkowskiego strefy geograficzne w ramach pasów przybrzeżnych innych państw członkowskich, na których prowadzi się działalność połowową, oraz odnośne gatunki. Państwa członkowskie informują Komisję o ograniczeniach ustanowionych na podstawie niniejszego ustępu.

3.   W pasach wodnych do 100 mil morskich od linii podstawowej Azorów, Madery i Wysp Kanaryjskich od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. państwa członkowskie są uprawnione do ograniczenia rybołówstwa do statków rybackich zarejestrowanych w portach tych wysp. Ograniczenia te nie mają zastosowania do statków unijnych, które tradycyjnie łowią na tych wodach, o ile te statki nie przekraczają tradycyjnie wykorzystywanych nakładów połowowych. Państwa członkowskie informują Komisję o ograniczeniach ustanowionych na podstawie niniejszego ustępu.

4.   Przepisy nawiązujące do uzgodnień określonych w ust. 2 i 3 zostaną przyjęte do dnia 31 grudnia 2022 r.

Ogólne zasady w zakresie dostępu do wód

1.   Unijne statki rybackie mają równy dostęp do wód i zasobów na wszystkich wodach unijnych, z wyjątkiem tych określonych w ust. 2 i 3, z zastrzeżeniem środków przyjętych na mocy części III.

2.   W przypadku pasów wodnych do 12 mil morskich od linii podstawowej podlegających suwerenności lub jurysdykcji państw członkowskich państwa te są uprawnione od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. do ograniczenia połowów do statków rybackich, które tradycyjnie łowią na tych wodach z przyległych portów, bez uszczerbku dla uzgodnień dotyczących unijnych statków rybackich pływających pod banderą innych państw członkowskich w ramach istniejących stosunków sąsiedzkich między państwami członkowskimi oraz uzgodnień zawartych w załączniku I, ustalającym dla każdego państwa członkowskiego strefy geograficzne w ramach pasów przybrzeżnych innych państw członkowskich, na których prowadzi się działalność połowową, oraz odnośne gatunki. Państwa członkowskie informują Komisję o ograniczeniach ustanowionych na podstawie niniejszego ustępu.

3.   W pasach wodnych do 100 mil morskich od linii podstawowej od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. państwa członkowskie są uprawnione do ograniczenia rybołówstwa do statków rybackich zarejestrowanych w portach tych wysp. Ograniczenia te nie mają zastosowania do statków unijnych, które tradycyjnie łowią na tych wodach, o ile te statki nie przekraczają tradycyjnie wykorzystywanych nakładów połowowych. Państwa członkowskie informują Komisję o ograniczeniach ustanowionych na podstawie niniejszego ustępu.

4.   Przepisy nawiązujące do uzgodnień określonych w ust. 2 i 3 zostaną przyjęte do dnia 31 grudnia 2022 r.

Uzasadnienie

Regiony najbardziej oddalone znajdują się w trudnej sytuacji, dlatego należy je wszystkie uwzględnić, by lepiej wspierać ich rozwój, który ściśle wiąże się z dobrym stanem zasobów morskich i całego środowiska morskiego. Poprawka ta zapewnia właśnie uwzględnienie wszystkich regionów najbardziej oddalonych w UE.

Poprawka 13

Artykuł 8

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Rodzaje środków technicznych

(i)

zmiany lub dodatkowe narzędzia mające na celu zwiększenie selektywności lub zmniejszenie intensywności połowów w strefie bentosowej;

Rodzaje środków technicznych

(i)

zmiany lub dodatkowe narzędzia mające na celu selektywności lub zmniejszenie intensywności połowów ;

Uzasadnienie

Nie zawsze zwiększenie selektywności jest korzystne. Mówimy raczej o poprawie selektywności, co potwierdza art. 14a. Artykuł 8 nie ogranicza się tylko do strefy bentosowej, ale również pelagialu i stosowanych w tym obszarze narzędzi połowowych.

Poprawka 14

Artykuł 9

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Plany wieloletnie

1.   Jako priorytetowe ustanawia się plany wieloletnie, w których przewidziano środki ochronne mające na celu zachowanie lub odbudowę stad powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

2.   Plany wieloletnie powinny zawierać:

a)

podstawę ustalania uprawnień do połowów dla przedmiotowych stad w oparciu o uprzednio zdefiniowane punkty odniesienia ochrony; oraz

b)

środki, które pozwalają skutecznie zapobiegać przekraczaniu punktów odniesienia ochrony.

3.   W miarę możliwości plany wieloletnie obejmują łowiska eksploatujące stada jednogatunkowe lub łowiska eksploatujące różne stada, uwzględniając interakcje między stadami i łowiskami.

4.   Plany wieloletnie opierają się na podejściu ostrożnościowym do zarządzania rybołówstwem i uwzględniają ograniczenia dostępnych danych i metod oceny oraz wszystkie określone ilościowo źródła niepewności w sposób rzetelny naukowo.

Plany wieloletnie

1.   Jako priorytetowe ustanawia się plany wieloletnie, w których przewidziano środki ochronne mające na celu zachowanie lub odbudowę stad umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu.

2.   Plany wieloletnie powinny zawierać:

a)

podstawę ustalania uprawnień do połowów dla przedmiotowych stad w oparciu o uprzednio zdefiniowane punkty odniesienia ochrony;

b)

środki, które skutecznie zapobiegać przekraczaniu punktów odniesienia ochrony

3.   W miarę możliwości plany wieloletnie obejmują łowiska eksploatujące stada jednogatunkowe lub łowiska eksploatujące różne stada, uwzględniając interakcje między stadami i łowiskami.

4.   Plany wieloletnie opierają się na podejściu ostrożnościowym do zarządzania rybołówstwem i uwzględniają ograniczenia dostępnych danych i metod oceny oraz wszystkie określone ilościowo źródła niepewności w sposób rzetelny naukowo.

Uzasadnienie

Regionalne komitety doradcze zostały utworzone przez Unię Europejską w 2004 r. z myślą o tym, by dostarczały istotnych wskazówek na temat zregionalizowanego podejścia w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Należy je ściślej włączyć w podejmowanie decyzji, wprowadzając zapis, by wydawały one opinię w sprawie planów wieloletnich. Tym samym plany te będą lepiej akceptowane przez sektor, a zatem i łatwiej realizowane

W deklaracji Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. uznano, że w przypadku niektórych gatunków i stad może okazać się niemożliwe zrealizowanie do 2015 r. celów dotyczących maksymalnego podtrzymywalnego połowu, wobec czego zawarto w niej sformułowanie „tam, gdzie możliwe”, by uwzględnić taką sytuację. UE nie powinna próbować przekraczać swych zobowiązań międzynarodowych. Plany wieloletnie ustanawiają cele dotyczące stopniowego zmniejszania odrzutów i odwołują się do środków przyjętych na szczeblu regionalnym. Środki służące zmniejszeniu odrzutów powinny wywodzić się z różnorodnych narzędzi zaproponowanych ewentualnie przez zainteresowane strony, takich jak: selektywność, zarządzanie czasoprzestrzenne, wprowadzenie kwot połowowych dla niektórych wrażliwych gatunków na niektórych obszarach. Zainteresowane strony powinny odgrywać główną rolę w tej dziedzinie dzięki umocnionym regionalnym komitetom doradczym. Plany wieloletnie muszą formalnie uwzględniać kwestie dotyczące morskich obszarów chronionych, gdyż na niektórych prowadzone są połowy masowe. Plany wieloletnie muszą także obejmować wymiar ekologiczny, jako gwarancję zachowania stad rybnych.

Należy doprecyzować, iż plany wieloletnie powinny także przewidywać środki mające na celu przywrócenie dobrego stanu środowiska. W przeciwnym wypadku mógłby on ulec dalszemu pogorszeniu ze szkodą dla naturalnych zdolności produkcyjnych ekosystemów morskich.

Właściwe zarządzanie morskimi obszarami chronionymi jest jednym celów Konwencji o różnorodności biologicznej. Uwzględnienie tych obszarów we wspólnej polityce rybołówstwa jest zatem sprawą oczywistą.

Poprawka 15

Artykuł 10

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Cele planów wieloletnich

1.   W planach wieloletnich przewiduje się dostosowanie wskaźnika śmiertelności połowowej, aby w rezultacie taki wskaźnik zapewniał odbudowę i zachowanie poziomów wszystkich stad powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r.

2.   Jeżeli niemożliwe jest określenie wskaźnika śmiertelności połowowej, zapewniającego odbudowę i zachowanie poziomów stad powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu, w planach wieloletnich przewiduje się środki ostrożności zapewniające porównywalny poziom ochrony odpowiednich stad.

Cele planów wieloletnich

1.   W planach wieloletnich przewiduje się dostosowanie wskaźnika śmiertelności połowowej, aby w rezultacie taki wskaźnik zapewniał odbudowę i zachowanie poziomów wszystkich stad powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu do 2015 r..

2.   Jeżeli niemożliwe jest określenie wskaźnika śmiertelności połowowej, zapewniającego odbudowę i zachowanie poziomów stad powyżej poziomów umożliwiających uzyskanie maksymalnego podtrzymywalnego połowu, w planach wieloletnich przewiduje się środki ostrożności zapewniające porównywalny poziom ochrony odpowiednich stad.

Poprawka 16

Artykuł 11

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Treść planów wieloletnich

Plan wieloletni zawiera:

a)

zakres w odniesieniu do stad, łowiska i ekosystemu morskiego, do którego ma zastosowania plan wieloletni;

b)

cele spójne z celami określonymi w art. 2 i 3;

c)

wymierne cele wyrażone we:

i)

wskaźnikach śmiertelności połowowej, lub

ii)

biomasie stada tarłowego, oraz

iii)

stabilności połowów;

d)

wyraźne ramy czasowe na osiągnięcie wymiernych celów;

e)

środki techniczne obejmujące środki dotyczące eliminacji niechcianych połowów;

f)

wymierne wskaźniki na potrzeby okresowego monitorowania i okresowej oceny postępów związanych z osiąganiem celów planu wieloletniego;

g)

środki i cele szczególne dotyczące słodkowodnego etapu cyklu życia gatunków anadromicznych i katadromicznych;

h)

ograniczenie do minimum wpływu połowów na ekosystem;

i)

zabezpieczenia i kryteria uruchamiające te zabezpieczenia;

j)

wszelkie inne środki, dzięki którym można osiągnąć cele planów wieloletnich

Treść planów wieloletnich

Plan wieloletni zawiera:

a)

zakres w odniesieniu do stad, łowiska i ekosystemu morskiego, do którego ma zastosowania plan wieloletni;

b)

cele spójne z celami określonymi w art. 2 i 3;

c)

wymierne cele wyrażone we:

i)

wskaźnikach śmiertelności połowowej, lub

ii)

biomasie stada tarłowego, oraz

iii)

stabilności połowów;

d)

wyraźne ramy czasowe na osiągnięcie wymiernych celów;

e)

środki techniczne obejmujące środki dotyczące eliminacji niechcianych połowów;

f)

wymierne wskaźniki na potrzeby okresowego monitorowania i okresowej oceny postępów związanych z osiąganiem celów planu wieloletniego;

g)

środki i cele szczególne dotyczące słodkowodnego etapu cyklu życia gatunków anadromicznych i katadromicznych;

ograniczenie do minimum wpływu połowów na ekosystem;

zabezpieczenia i kryteria uruchamiające te zabezpieczenia;

wszelkie inne środki, dzięki którym można osiągnąć cele planów wieloletnich

Uzasadnienie

W celu zapewnienia różnorodności biologicznej i zrównoważonego rybołówstwa potrzebne są środki dotyczące migrujących stad ryb. Unijna WPRyb powinna odróżniać anadromiczne stada ryb, które migrują w górę rzek na tarło, oraz przewidywać odmienne zasady zarządzania dla anadromicznych stad ryb i dla innych rodzajów stad ryb. Zasady będące podstawą uregulowania połowów migrujących stad ryb powinny być wdrażane zgodnie z art. 66 (w części V) Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza, w której przewidziano oddzielne uregulowania dla anadromicznych stad ryb.

Zarządzanie żywymi zasobami jest procesem dynamicznym i istnieje nieraz konieczność podjęcia szybkiej decyzji, co w świetle bardzo zbiurokratyzowanego i powolnego procesu współdecyzji jest niezmiernie trudne, co potwierdzają dotychczasowe doświadczenia na Morzu Bałtyckim czy Północnym. Plany wieloletnie zawierają klauzule dotyczące oceny ich funkcjonowania po 3–5 latach. Nie ma natomiast wypracowanej formalnie ścieżki szybkiego reagowania na sytuacje nieprzewidziane, a wymagające szybkiej interwencji. Powinno być rolą państw członkowskich określenie, w jakich przypadkach i w jaki sposób działać w takich sytuacjach.

Poprawka 17

Artykuł 15

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Obowiązek wyładunku wszystkich połowów

1.   Wszystkie połowy następujących stad podlegających limitom połowowym złowione w trakcie działalności połowowej na wodach unijnych lub przez unijne statki rybackie poza wodami unijnymi wprowadza się na pokłady statków rybackich i zatrzymuje na nich oraz rejestruje i wyładowuje, z wyjątkiem przypadków, w których są one stosowane jako żywa przynęta, zgodnie z następującymi ramami czasowymi:

a)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2014 r.:

makrela, śledź, ostrobok, błękitek, kaprosz, sardela, srebrzyk smukły, sardynela, gromadnik;

tuńczyk błękitnopłetwy, miecznik, tuńczyk biały, opastun, inne makrelosze;

b)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2015 r.: dorsz, morszczuk, sola;

c)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2016 r.: łupacz, witlinek, smuklica, żabnicowate, gładzica, molwa, czarniak, rdzawiec, złocica, turbot, nagład, molwa niebieska, pałasz czarny, buławik czarny, gardłosz atlantycki, halibut niebieski, brosma, karmazyn i stada głębinowe Morza Śródziemnego.

2.   Ustanawia się minimalne rozmiary odniesienia do celów ochrony oparte na najlepszym dostępnym doradztwie naukowym dla stad ryb określonych w ust. 1. Sprzedaż połowów z takich stad ryb, których rozmiar jest mniejszy od minimalnego rozmiaru odniesienia do celów ochrony, jest ograniczona do przetwarzania jedynie na mączkę rybną lub karmę dla zwierząt domowych.

3.   Normy handlowe dla połowów ryb w ilościach przekraczających ustalone uprawnienia do połowów określone zgodnie z art. 27 [rozporządzenia w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury].

4.   Państwa członkowskie zagwarantują, że unijne statki rybackie pływające pod banderą tych państw są odpowiednio przygotowane, aby zapewnić pełną dokumentację całej działalności połowowej i przetwórczej do celów monitorowania zgodności z obowiązkiem wyładunku wszystkich połowów.

5.   Ustęp 1 stosuje się, nie naruszając zobowiązań międzynarodowych.

6.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu określenia środków ustanowionych w ust. 1, aby zapewnić zgodność ze zobowiązaniami międzynarodowymi Unii.

1.    następujących podlegających limitom połowowym w trakcie działalności połowowej na wodach unijnych lub przez unijne statki rybackie poza wodami unijnymi:

a)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2014 r.:

makrela, śledź, ostrobok, błękitek, kaprosz, sardela, srebrzyk smukły, sardynela, gromadnik;

tuńczyk błękitnopłetwy, miecznik, tuńczyk biały, opastun, inne makrelosze;

b)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2015 r.: dorsz, morszczuk, sola;

c)

najpóźniej od dnia 1 stycznia 2016 r.: łupacz, witlinek, smuklica, żabnicowate, gładzica, molwa, czarniak, rdzawiec, złocica, turbot, nagład, molwa niebieska, pałasz czarny, buławik czarny, gardłosz atlantycki, halibut niebieski, brosma, karmazyn i stada głębinowe Morza Śródziemnego.

2.   Ustanawia się minimalne rozmiary odniesienia do celów ochrony oparte na najlepszym dostępnym doradztwie naukowym dla stad ryb określonych w ust. 1. Sprzedaż połowów z takich stad ryb, których rozmiar jest mniejszy od minimalnego rozmiaru odniesienia do celów ochrony, jest ograniczona do przetwarzania jedynie na mączkę rybną lub karmę dla zwierząt domowych.

3.   Normy handlowe dla połowów ryb w ilościach przekraczających ustalone uprawnienia do połowów określone zgodnie z art. 27 [rozporządzenia w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury].

4.   Państwa członkowskie zagwarantują, że unijne statki rybackie pływające pod banderą tych państw są odpowiednio przygotowane, aby zapewnić pełną dokumentację całej działalności połowowej i przetwórczej do celów.

5.   Ustęp 1 stosuje się, nie naruszając zobowiązań międzynarodowych.

6.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w celu określenia środków ustanowionych w ust. 1, aby zapewnić zgodność ze zobowiązaniami międzynarodowymi Unii.

   

   

Uzasadnienie

Poprawka sugeruje utworzenie wieloletnich planów ograniczania odrzutów, a takiego postulatu w rozpatrywanych dokumentach nie ma. KE proponuje decyzje o obowiązku wyładunku wszystkich połowów gatunków handlowych począwszy od określonej daty. Działania zmierzające do realizacji decyzji KE powinny być opracowywane albo przez regionalne rady doradcze, albo przez państwa członkowskie, w zależności od sytuacji. Mówienie więc o planach wieloletnich jest chyba nietrafne, bo takie plany powinny mieć znacznie bardziej długofalowy charakter.

Wrzucanie ryb z powrotem do morza to praktyka powszechna z szeregu powodów. Dzięki rozwojowi praktyk połowowych i stosowaniu rozwiązań technicznych czyniących narzędzia bardziej selektywnymi można ograniczyć wielkość niechcianych połowów. Element dodany w poprawce został uwzględniony w zaleceniach politycznych podanych na początku opinii KR-u, dlatego powinien znaleźć się także w części dotyczącej poprawek do dokumentu Komisji.

Poprawka 18

Artykuł 16

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Uprawnienia do połowów

1.   Uprawnienia do połowów przydzielone państwom członkowskim zapewniają każdemu państwu członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej w odniesieniu do każdego stada lub łowiska. Przy przydzielaniu nowych uprawnień do połowów uwzględnia się interesy każdego państwa członkowskiego.

2.   Uprawnienia do połowu do celów przyłowu mogą być zarezerwowane w ramach ogólnych uprawnień do połowów.

3.   Uprawnienia do połowów są zgodne z wymiernymi celami, ramami czasowymi i marginesami w ustanowionymi zgodnie z art. 9 ust. 2 oraz art. 11 lit. b), c) i h).

4.   Po zgłoszeniu tego faktu Komisji państwa członkowskie mogą wymieniać się całością lub częścią przydzielonych im uprawnień do połowów.

Uprawnienia do połowów

1.   Uprawnienia do połowów przydzielone państwom członkowskim zapewniają każdemu państwu członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej w odniesieniu do każdego stada lub łowiska. Przy przydzielaniu nowych uprawnień do połowów uwzględnia się interesy każdego państwa członkowskiego.

2.   Uprawnienia do połowu do celów przyłowu mogą być zarezerwowane w ramach ogólnych uprawnień do połowów.

3.   Uprawnienia do połowów są zgodne z wymiernymi celami, ramami czasowymi i marginesami w ustanowionymi zgodnie z art. 9 ust. 2 oraz art. 11 lit. b), c) i h).

4.   Po zgłoszeniu tego faktu Komisji państwa członkowskie mogą wymieniać się całością lub częścią przydzielonych im uprawnień do połowów.

   

Uzasadnienie

Dopisany ustęp odzwierciedla przepisy obecnego rozporządzenia w sprawie WPRyb. Decyzja o przydziale uprawnień do połowów powinna leżeć w gestii państw członkowskich, ponieważ przydział tych uprawnień stanowi najważniejszy z dostępnych narzędzi wpływania na strukturę i wydajność sektora rybołówstwa. Są to preferencje, w których sprawie decyzje powinny być podejmowane na poziomie państwa członkowskiego, zgodnie z jego priorytetami społeczno-gospodarczymi.

Poprawka 19

Artykuł 17

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Środki ochronne przyjmowane zgodnie z planami wieloletnimi

1.   W planie wieloletnim ustanowionym na podstawie art. 9, 10 i 11 państwa członkowskie mogą zostać upoważnione do przyjmowania środków zgodnych z tym planem wieloletnim, w których określa się środki ochronne mające zastosowanie do statków pływających pod ich banderą w odniesieniu do stad w wodach unijnych, w stosunku do których przydzielono im uprawnienia do połowów.

2.   Państwa członkowskie dopilnowują, aby środki ochronne przyjęte na podstawie ust. 1:

a)

były zgodne z celami określonymi w art. 2 i 3;

b)

były zgodne z zakresem i celami planu wieloletniego;

c)

skutecznie wypełniały zadania i osiągały wymierne cele ustanowione w planie wieloletnim; oraz

d)

były nie mniej rygorystyczne niż środki istniejące w prawodawstwie unijnym.

Środki ochronne przyjmowane zgodnie z planami wieloletnimi

1.   

   W planie wieloletnim ustanowionym na podstawie art. 9, 10 i 11 państwa członkowskie mogą zostać upoważnione do przyjmowania środków zgodnych z tym planem wieloletnim, w których określa się środki ochronne mające zastosowanie do statków pływających pod ich banderą w odniesieniu do stad w wodach unijnych, w stosunku do których przydzielono im uprawnienia do połowów.

.   Państwa członkowskie dopilnowują, aby środki ochronne przyjęte na podstawie ust. :

a)

były zgodne z celami określonymi w art. 2 i 3;

b)

były zgodne z zakresem i celami planu wieloletniego;

c)

skutecznie wypełniały zadania i osiągały wymierne cele ustanowione w planie wieloletnim; oraz

d)

były nie mniej rygorystyczne niż środki istniejące w prawodawstwie unijnym.

Uzasadnienie

Regionalne komitety doradcze zostały utworzone przez Unię Europejską w 2004 r. z myślą o tym, by dostarczały istotnych wskazówek na temat zregionalizowanego podejścia w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Należy je ściślej włączyć w podejmowanie decyzji, wprowadzając zapis, by wydawały one opinię w sprawie planów wieloletnich. Tym samym środki te będą lepiej akceptowane przez sektor, a zatem i łatwiej stosowane.

Poprawka 20

Artykuł 21

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Środki techniczne

W ramach środków technicznych ustanowionych na mocy art. 14 państwa członkowskie mogą zostać upoważnione do przyjmowania środków zgodnych z tymi ramami, w których określa się środki techniczne mające zastosowanie do statków pływających pod ich banderą w odniesieniu do stad w wodach unijnych, w stosunku do których przydzielono im uprawnienia do połowów. Państwa członkowskie dopilnowują, aby przedmiotowe środki techniczne:

a)

były zgodne z celami określonymi w art. 2 i 3;

b)

były zgodne z celami określonymi w środkach przyjętych zgodnie z art. 14;

c)

skutecznie spełniały cele określone w środkach przyjętych zgodnie z art. 14; oraz

d)

były nie mniej rygorystyczne niż środki istniejące w prawodawstwie unijnym.

Środki techniczne

W ramach środków technicznych ustanowionych na mocy art. 14 państwa członkowskie mogą zostać upoważnione do przyjmowania środków zgodnych z tymi ramami, w których określa się środki techniczne mające zastosowanie do statków pływających pod ich banderą w odniesieniu do stad w wodach unijnych, w stosunku do których przydzielono im uprawnienia do połowów. Państwa członkowskie dopilnowują, aby przedmiotowe środki techniczne:

a)

były zgodne z celami określonymi w art. 2 i 3;

b)

były zgodne z celami określonymi w środkach przyjętych zgodnie z art. 14;

c)

skutecznie spełniały cele określone w środkach przyjętych zgodnie z art. 14; oraz

d)

były nie mniej rygorystyczne niż środki istniejące w prawodawstwie unijnym.

Uzasadnienie

Regionalne komitety doradcze zostały utworzone przez Unię Europejską w 2004 r. z myślą o tym, by dostarczały istotnych wskazówek na temat zregionalizowanego podejścia w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Należy je ściślej włączyć w podejmowanie decyzji, wprowadzając zapis, by wydawały one opinię w sprawie środków technicznych. Tym samym środki te będą lepiej akceptowane przez sektor, a zatem i łatwiej stosowane.

Poprawka 21

Art. 27 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

1.   Każde państwo członkowskie ustanawia system przekazywalnych koncesji połowowych nie później niż w dniu 31 grudnia 2013 r. dla

a)

wszystkich statków rybackich o całkowitej długości co najmniej 12 metrów; oraz

b)

wszystkich statków rybackich o całkowitej długości poniżej 12 metrów z narzędziami ciągnionymi.

1.   Każde państwo członkowskie system przekazywalnych koncesji połowowych dla

a)

wszystkich statków rybackich o całkowitej długości co najmniej 12 metrów; oraz

b)

wszystkich statków rybackich o całkowitej długości poniżej 12 metrów .

Uzasadnienie

Należy poprzeć wprowadzenie przekazywalnych koncesji połowowych, jednak powinno ono leżeć w gestii państw członkowskich, które także same określałyby harmonogram. Takie przekazywalne koncesje połowowe dotyczyłyby tylko stad objętych regulacją; jak stwierdzono w innym miejscu, wielkość statku nie ma znaczenia dla poziomu eksploatacji tych stad.

Poprawka 22

Artykuł 27 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie mogą rozszerzyć system przekazywalnych koncesji połowowych na wszystkie statki rybackie o całkowitej długości poniżej 12 metrów posiadające narzędzia inne niż narzędzie ciągnione i informują o tym Komisję.

Państwa członkowskie mogą rozszerzyć system przekazywalnych koncesji połowowych na statki rybackie o całkowitej długości poniżej 12 metrów narzędzia inne niż narzędzie ciągnione i informują o tym Komisję.

Uzasadnienie

Należy poprzeć wprowadzenie przekazywalnych koncesji połowowych, jednak powinno ono leżeć w gestii państw członkowskich, które także same określałyby harmonogram. Takie przekazywalne koncesje połowowe dotyczyłyby tylko stad objętych regulacją; jak stwierdzono w innym miejscu, wielkość statku nie ma znaczenia dla poziomu eksploatacji tych stad.

Poprawka 23

Artykuł 28 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Przydział przekazywalnych koncesji połowowych

1.   Przekazywalna koncesja połowowa ustanawia prawo do stosowania indywidualnych uprawnień do połowów przydzielonych zgodnie z art. 29 ust. 1.

Przydział przekazywalnych koncesji połowowych

1.   rzekazywalna koncesja połowowa ustanawia prawo do stosowania indywidualnych uprawnień do połowów przydzielonych zgodnie z art. 29 ust. 1.

Uzasadnienie

Przyjęcie systemu przekazywalnych koncesji połowowych powinno być opcjonalne dla państw członkowskich. Jeśli to zostanie uzgodnione, celowe będzie poprawienie tekstu, aby odzwierciedlić fakt, że ramy dotyczące zarządzania tymi koncesjami mają zastosowanie tylko wówczas, gdy dane państwo członkowskie z tej opcji skorzysta.

Poprawka 24

Artykuł 28 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Każde państwo członkowskie przydziela przekazywalne koncesje połowowe w oparciu o przejrzyste kryteria odnośnie do każdego stada lub grupy stad, dla których przydzielono uprawnienia do połowów zgodnie z art. 16, z wyjątkiem uprawnień do połowów uzyskanych w ramach porozumień w sprawie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem.

przydziela przekazywalne koncesje połowowe w oparciu o przejrzyste kryteria odnośnie do każdego stada lub grupy stad, dla których przydzielono uprawnienia do połowów zgodnie z art. 16, z wyjątkiem uprawnień do połowów uzyskanych w ramach porozumień w sprawie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem.

Poprawka 25

Artykuł 28 ust. 5

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przydział przekazywalnych koncesji połowowych

5.   Państwa członkowskie mogą ograniczyć okres ważności przekazywalnych koncesji połowowych do okresu co najmniej 15 lat w celu ponownego przydziału takich koncesji. Jeżeli państwa członkowskie nie ograniczyły okresu ważności przekazywalnych koncesji połowowych, mogą one wycofać te koncesje z okresem wypowiedzenia wynoszącym co najmniej 15 lat.

Przydział przekazywalnych koncesji połowowych

5.   Państwa członkowskie mogą ograniczyć okres ważności przekazywalnych koncesji połowowych.

Uzasadnienie

Przekazywanie odpowiednich koncesji połowowych powinno leżeć w kompetencji każdego z państw członkowskich. Skuteczne przepisy regulujące koncesje połowowe obowiązują już na Łotwie i w kilku innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Ustanowienie nowego systemu doprowadziłoby do zwiększenia obciążeń biurokratycznych i wymagałoby przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych, nie gwarantując przy tym działania skuteczniejszego niż obecnie.

Poprawka 26

Artykuł 28 ust. 6

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

6.   Państwa członkowskie mogą wycofać przekazywalne koncesje połowowe z krótszym okresem wypowiedzenia w przypadku ustalenia, że posiadacz koncesji popełnił poważne naruszenie. Takie wycofania dokonywane są w sposób zapewniający pełną skuteczność wspólnej polityki rybołówstwa, zasady proporcjonalności oraz, o ile to konieczne, ze skutkiem natychmiastowym.

6.   Państwa członkowskie mogą wycofać przekazywalne koncesje połowowe z krótszym okresem wypowiedzenia w przypadku ustalenia, że posiadacz koncesji popełnił poważne naruszenie. Takie wycofania dokonywane są w sposób zapewniający pełną skuteczność wspólnej polityki rybołówstwa, zasady proporcjonalności oraz, o ile to konieczne, ze skutkiem natychmiastowym.

Poprawka 27

Artykuł 28 ust. 7

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

7.   Nie naruszając przepisów ust. 5 i 6, państwa członkowskie mogą wycofać przekazywalne koncesje połowowe, których nie wykorzystano na statku rybackim przez okres trzech kolejnych lat.

7.   Nie naruszając przepisów ust. 5 i 6, państwa członkowskie mogą wycofać przekazywalne koncesje połowowe, których nie wykorzystano na statku rybackim przez okres kolejnych lat.

Uzasadnienie

Proponowany okres trzech lat jest za długi i staje się już elementem spekulacji, należy jednak zapewnić elastyczność, jeśli chodzi o termin, by nie zagrażać trwałości przedsiębiorstw, które znalazły się w szczególnej sytuacji.

Poprawka 28

Artykuł 28 ust. 8

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

   

Poprawka 29

Artykuł 29

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przydział indywidualnych uprawnień do połowów

1.   Państwa członkowskie przydzielają indywidualne uprawnienia do połowów posiadaczom przekazywalnych koncesji połowowych, jak określono w art. 28, w oparciu o uprawnienia do połowów przydzielone państwom członkowskim lub jak ustalono w planach zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1967/2006.

2.   Państwa członkowskie określają uprawnienia do połowów, które w oparciu o najlepsze dostępne doradztwo naukowe można przydzielić statkom rybackim pływającym pod banderą tych państw dla gatunków, w odniesieniu do których Rada nie ustaliła uprawnień do połowów.

3.   Statki rybackie prowadzą działalność połowową jedynie wtedy, gdy posiadają wystarczające indywidualne uprawnienia do połowów, aby obejmowały one całe ich możliwe połowy.

4.   Państwa członkowskie mogą zarezerwować do 5 % uprawnień do połowów. Ustanawiają cele i przejrzyste kryteria przydziału takich zarezerwowanych uprawnień do połowów. Przedmiotowe uprawnienia do połowów mogą zostać przydzielone wyłącznie kwalifikowalnym posiadaczom przekazywalnych koncesji połowowych, jak określono w art. 28 ust. 4.

5.   Podczas przydziału przekazywalnych koncesji połowowych zgodnie z art. 28 i podczas przydziału uprawnień do połowów zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu dane państwo członkowskie może zapewnić zachęty dla statków rybackich wyposażonych w selektywne narzędzia połowowe, które eliminują niechciany przyłów w ramach uprawnień do połowów przydzielonych temu państwu członkowskiemu.

6.   Państwa członkowskie mogą ustanowić opłaty za stosowanie indywidualnych uprawnień do połowów w celu przyczynienia się do pokrycia kosztów związanych z zarządzaniem rybołówstwem.

Przydział indywidualnych uprawnień do połowów

   

   

   

   

   Podczas przydziału przekazywalnych koncesji połowowych zgodnie z art. 28 i podczas przydziału uprawnień do połowów zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu dane państwo członkowskie może zapewnić zachęty dla statków rybackich wyposażonych w selektywne narzędzia połowowe, które eliminują niechciany przyłów w ramach uprawnień do połowów przydzielonych temu państwu członkowskiemu.

   Państwa członkowskie mogą ustanowić opłaty za stosowanie indywidualnych uprawnień do połowów w celu przyczynienia się do pokrycia kosztów związanych z zarządzaniem rybołówstwem.

Uzasadnienie

Przydzielanie uprawnień do połowów powinno być pozostawione do decyzji państw członkowskich.

Poprawka 30

Artykuł 31 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Przekazywanie przekazywalnych koncesji połowowych

1.   Przekazywalne koncesje połowowe mogą być w całości lub w części przekazywane w danym państwie członkowskim między kwalifikującymi się posiadaczami takich koncesji.

2.   Państwo członkowskie może zezwolić na przekazanie przekazywalnych koncesji połowowych do innych państw członkowskich i z tych państw.

3   Państwa członkowskie mogą regulować przekazywanie przekazywalnych koncesji połowowych, ustalając warunki przekazywania na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów.

Przekazywanie przekazywalnych koncesji połowowych

1.    koncesje mogą być w całości lub w części przekazywane w danym państwie członkowskim między kwalifikującymi się posiadaczami takich koncesji.

2.   

   Państwa członkowskie mogą regulować przekazywanie przekazywalnych koncesji połowowych, ustalając warunki przekazywania na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów.

Uzasadnienie

System przekazywalnych koncesji połowowych powinien być dla państw członkowskich fakultatywny. Ramy zarządzania tym systemem mają zastosowanie tylko wówczas, gdy państwa członkowskie zdecydują się na tę możliwość.

Przekazywalne koncesje połowowe mogą być przekazywane w obrębie danego państwa członkowskiego, ale w celu utrzymania względnej stabilności, o której mowa w art. 16 ust. 1. Nie wydaje się, by było możliwe zezwolenie na przekazywanie koncesji między państwami członkowskimi, gdyż oznaczałoby to naruszenie niepodważalnej ogólnej zasady względnej stabilności.

Poprawka 31

Artykuł 32 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Dzierżawa indywidualnych uprawnień do połowów

1.   Indywidualne uprawnienia do połowów można w całości lub w części wydzierżawić w danym państwie członkowskim.

2.   Państwo członkowskie może zezwolić na dzierżawę indywidualnych uprawnień do połowów na rzecz innych państw członkowskich i od innych państw członkowskich.

Dzierżawa indywidualnych uprawnień do połowów

1.   Indywidualne uprawnienia do połowów można w całości lub w części wydzierżawić w danym państwie członkowskim.

   

Uzasadnienie

Przekazywalne koncesje połowowe mogą być dzierżawione w ramach danego państwa członkowskiego, ale w celu utrzymania względnej stabilności, o której mowa w art. 16 ust. 1. Nie wydaje się, by było możliwe zezwolenie na dzierżawę koncesji między państwami członkowskimi, gdyż oznaczałoby to naruszenie niepodważalnej ogólnej zasady względnej stabilności.

Poprawka 32

Artykuł 35

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka

Zarządzanie zdolnością połowową

1.   Pułapy zdolności połowowej określone w załączniku II obowiązują flotę każdego państwa członkowskiego.

2.   Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji z wnioskiem o wyłączenie statków rybackich podlegających systemowi przekazywalnych koncesji połowowych ustanowionych zgodnie z art. 27 z pułapów zdolności połowowej określonych zgodnie z ust. 1. W takim przypadku ponownie oblicza się pułapy zdolności połowowej, aby uwzględnić statki rybackie, które nie podlegają systemowi przekazywalnych koncesji połowowych.

3.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w odniesieniu do ponownego obliczania pułapów zdolności połowowej, o których mowa w ust. 1 i 2.

Zarządzanie zdolnością połowową

1.   Pułapy zdolności połowowej określone w załączniku II obowiązują flotę każdego państwa członkowskiego.

2.   Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji z wnioskiem o wyłączenie statków rybackich podlegających systemowi przekazywalnych koncesji połowowych ustanowionych zgodnie z art. 27 z pułapów zdolności połowowej określonych zgodnie z ust. 1. W takim przypadku ponownie oblicza się pułapy zdolności połowowej, aby uwzględnić statki rybackie, które nie podlegają systemowi przekazywalnych koncesji połowowych.

3.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w odniesieniu do ponownego obliczania pułapów zdolności połowowej, o których mowa w ust. 1 i 2.

Uzasadnienie

W strukturze floty regionów najbardziej oddalonych przeważa łodziowe rybołówstwo przybrzeżne na skalę nieprzemysłową i o niepewnych przychodach. Nowe poziomy odniesienia zaproponowane w oparciu o stan na 31 grudnia 2010 r. w poważnym stopniu wpłyną na rentowność działalności połowowej w tych regionach.

Poprawka 33

Artykuł 53

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zadania komitetów doradczych

1.   Komitety doradcze mogą:

a)

przedstawiać Komisji lub zainteresowanemu państwu członkowskiemu zalecenia i sugestie w sprawach odnoszących się do zarządzania rybołówstwem i do akwakultury;

b)

informować Komisję i państwa członkowskie o problemach związanych z zarządzaniem rybołówstwem i akwakulturą w obszarze ich kompetencji;

c)

w ścisłej współpracy z naukowcami przyczyniać się do gromadzenia, dostarczania i analizowania danych koniecznych do opracowania środków ochronnych.

2.   Komisja i w stosownych przypadkach zainteresowane państwa członkowskie odpowiadają w rozsądnym terminie na wszelkie zalecenia, sugestie lub informacje otrzymane na podstawie ust. 1.

Zadania komitetów doradczych

1.   Komitety doradcze:

a)

Komisji lub zainteresowanemu państwu członkowskiemu zalecenia i sugestie w sprawach odnoszących się do zarządzania rybołówstwem i do akwakultury;

Komisję i państwa członkowskie o problemach związanych z zarządzaniem rybołówstwem i akwakulturą w obszarze ich kompetencji;

w ścisłej współpracy z naukowcami się do gromadzenia, dostarczania i analizowania danych koniecznych do opracowania środków ochronnych.

2.   Komisja i w stosownych przypadkach zainteresowane państwa członkowskie odpowiadają w rozsądnym terminie na wszelkie zalecenia, sugestie lub informacje otrzymane na podstawie ust. 1.

Uzasadnienie

Należy wspierać wprowadzanie zarządzania zdecentralizowanego, które powinno zostać urzeczywistnione w procesie opracowywania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa dzięki wzmocnieniu poziomu regionalnego, zarówno w fazie opracowywania norm, jak i przede wszystkim na etapie wdrażania. Regionalne komitety doradcze powinny odgrywać zasadniczą rolę w ramach tego zdecentralizowanego zarządzania (większe uprawnienia w zakresie zgłaszania propozycji, lepsze uwzględnianie ich opinii), które zakłada również silniejsze zaangażowanie państw i różnych zainteresowanych stron w ich prace. Dzięki tak wzmocnionej legitymacji komitety te będą stanowiły adekwatną strukturę umożliwiającą prowadzenie debat z zastosowaniem podejścia odpowiedniego dla poszczególnych łowisk i będą mogły wdrażać naukowy monitoring skoncentrowany na problemach danego regionu. Komitety te powinny być wspierane za pomocą dotacji przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie EFMR, a ich skład zostanie poszerzony o przedstawicieli państw członkowskich i odpowiednich instytucji naukowych. W ramach tej nowej struktury opinie regionalnego komitetu doradczego „rozszerzonego” na przedstawicieli państw członkowskich i na wszystkie zainteresowane strony byłyby przyjmowane w drodze konsensusu. Na koniec Komisja przedstawiałaby prawodawcy nowy wniosek, uwzględniając wyrażone poglądy. W razie potrzeby komitety będą również mogły zgłaszać Komisji propozycje uregulowań.

Poprawka 34

Artykuł 54

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Skład, funkcjonowanie i finansowanie komitetów doradczych

1.   Komitety doradcze składają się z organizacji reprezentujących podmioty gospodarcze z sektora rybołówstwa i inne grupy interesu, których dotyczy wspólna polityka rybołówstwa.

2.   Każdy komitet doradczy składa się ze zgromadzenia ogólnego i komitetu wykonawczego i przyjmuje wszystkie środki niezbędne dla jego organizacji oraz w celu zapewnienia przejrzystości i odniesienia się do wszystkich wyrażonych uwag.

3.   Komitety doradcze mogą ubiegać się o unijną pomoc finansową jako organy dążące do osiągnięcia celów leżących w ogólnym interesie europejskim.

4.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w odniesieniu do składu i funkcjonowania komitetów doradczych.

Skład, funkcjonowanie i finansowanie komitetów doradczych

1.   Komitety doradcze składają się z organizacji reprezentujących podmioty gospodarcze z sektora rybołówstwa interesu, których dotyczy wspólna polityka rybołówstwa.

2.   Każdy komitet doradczy składa się ze zgromadzenia ogólnego i komitetu wykonawczego i przyjmuje wszystkie środki niezbędne dla jego organizacji oraz w celu zapewnienia przejrzystości i odniesienia się do wszystkich wyrażonych uwag.

3.   Komitety doradcze mogą ubiegać się o unijną pomoc finansową jako organy dążące do osiągnięcia celów leżących w ogólnym interesie europejskim.

4.   Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 55 w odniesieniu do składu i funkcjonowania komitetów doradczych.

Uzasadnienie

Aby zwiększyć skuteczność i legitymację regionalnych komitetów doradczych, należałoby je poszerzyć o przedstawicieli państw członkowskich i odpowiednich instytucji naukowych, dzięki czemu będzie można prowadzić bardziej owocne debaty, które przyniosą większy pożytek z punktu widzenia regionalnych problemów dotyczących łowisk.

Dokument COM(2011) 416 final

Poprawka 35

Artykuł 8

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

b)

optymalne wykorzystanie przypadkowych połowów stad handlowych poprzez:

przeznaczenie wyładowanych produktów, które nie spełniają wymaganych przy wprowadzaniu do obrotu kryteriów minimalnego rozmiaru, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. a), na cele inne niż spożycie przez ludzi;

wprowadzanie do obrotu wyładowanych produktów, które spełniają kryteria minimalnego rozmiaru, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. a), wymagane przy wprowadzaniu do obrotu;

bezpłatną dystrybucję wyładowanych produktów na cele dobroczynne lub charytatywne;

b)

optymalne wykorzystanie przypadkowych połowów stad handlowych poprzez:

przeznaczenie wyładowanych produktów, które nie spełniają wymaganych przy wprowadzaniu do obrotu kryteriów minimalnego rozmiaru, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. a), na cele inne niż spożycie przez ludzi;

wprowadzanie do obrotu wyładowanych produktów, które spełniają kryteria minimalnego rozmiaru, o których mowa w art. 39 ust. 2 lit. a), wymagane przy wprowadzaniu do obrotu;

wyładowanych produktów na cele dobroczynne lub charytatywne;

Uzasadnienie

Istnieje zasadnicza różnica między bezpłatną dystrybucją (jej koszty ponosi OP) a bezpłatnym udostępnieniem (koszty może ponieść OP lub odbiorca).

Bruksela, 4 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Dz.U. L 409 z 30.12.2006, s. 11.

(2)  Dz.U. L 274 z 25.9.1986, s. 1.


27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/46


Opinia Komitetu Regionów „Aktywne starzenie się: innowacje – inteligentna opieka zdrowotna – lepsze życie”

2012/C 225/05

KOMITET REGIONÓW

Wzywa Komisję Europejską do zainaugurowania, w kontekście Europejskiego Roku 2012, Europejskiego Porozumienia Burmistrzów w sprawie Zmian Demograficznych. Zrzeszałoby ono władze lokalne i regionalne zainteresowane wspieraniem innowacji i rozwiązań w zakresie inteligentnej opieki zdrowotnej i lepszego życia, które służyłyby promowaniu aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu oraz zapewnianiu administracyjnej i finansowej pomocy w ramach Porozumienia.

Podziela wizję społeczeństwa otwartego na wszystkie grupy wiekowe, lansowaną przez koalicję zainteresowanych stron zaangażowanych w obchody Europejskiego Roku 2012, w ramach której każdy może odgrywać czynną rolę w społeczeństwie, cieszyć się równymi prawami i korzystać z równych możliwości na wszystkich etapach życia, niezależnie od wieku, płci, rasy, pochodzenia etnicznego, religii lub przekonań, statusu społecznego lub ekonomicznego, orientacji seksualnej, stanu fizycznego lub umysłowego, czy też potrzeb w zakresie opieki.

Podkreśla potrzebę aktywnego konsultowania się z ludźmi starszymi oraz ich opiekunami i angażowania ich przy określaniu potrzeb osób starszych, znajdowaniu odpowiednich rozwiązań i ocenie ich skuteczności. Tego rodzaju partycypacyjne podejście sprzyja włączeniu społecznemu i gwarantuje, że świadczone usługi są w największym możliwym stopniu dopasowane do rzeczywistych potrzeb odbiorców.

Zaleca Komisji Europejskiej bardziej czynne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w realizowany przez UE proces oceny wpływu różnorodnych inicjatyw w dziedzinie polityki społecznej wdrażanych z myślą o wsparciu aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu, aby zapewnić właściwą ocenę wpływu na osoby starsze na szczeblu lokalnym.

Sprawozdawca generalny

Arnoldas ABRAMAVIČIUS (LT/PPE), burmistrz gminy miejskiej Zarasai i członek Rady Gminy

Dokument źródłowy

/

I.   WPROWADZENIE

KOMITET REGIONÓW

1.

Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę prezydencji duńskiej mającą na celu włączenie władz szczebla niższego niż krajowy w dialog na poziomie UE na temat sposobów sprostania wyzwaniom demograficznym i optymalnego wykorzystania możliwości związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Jak stwierdzono w opinii KR-u „Sprostanie wyzwaniom związanym ze skutkami starzenia się społeczeństwa w UE” (1), a także w sprawozdaniu Parlamentu Europejskiego w sprawie Europejskiego Roku 2012 (2), władze lokalne i regionalne w wielu państwach członkowskich posiadają kluczowe kompetencje w trzech zasadniczych obszarach Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej, a mianowicie w zakresie zatrudnienia, udziału w życiu społecznym i prowadzenia samodzielnego życia.

2.

Podkreśla, że sprostanie wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa jest jednym z celów strategii „Europa 2020”. Zważywszy, że władze lokalne i regionalne znajdują się na pierwszej linii, jeśli chodzi o zaspakajanie potrzeb obywateli, i że są one odpowiedzialne za świadczenie większości usług, których osoby starsze potrzebują, by móc prowadzić godne życie na starość, ich bezpośrednie zaangażowanie we wszystkie dyskusje prowadzone przez UE na temat starzenia się ma kluczowe znaczenie dla osiągania celów określonych w strategii „Europa 2020” i pomogłoby zwiększyć spójność społeczną, gospodarczą i terytorialną.

3.

Z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, które ma na celu zmobilizowanie szerokiego wachlarza zainteresowanych stron, i to na wszystkich szczeblach, by zwiększyć o dwa lata spodziewaną długość życia obywateli UE w dobrym zdrowiu (wskaźnik lat zdrowego życia). Przypomina, że władze lokalne i regionalne mają kluczowe kompetencje w trzech filarach Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu: profilaktyce, badaniach przesiewowych i wczesnej diagnostyce; opiece i leczeniu oraz aktywnym starzeniu się i samodzielnym życiu.

4.

Podziela wizję społeczeństwa otwartego na wszystkie grupy wiekowe, lansowaną przez koalicję zainteresowanych stron zaangażowanych w obchody Europejskiego Roku 2012, w ramach której każdy może odgrywać czynną rolę w społeczeństwie, cieszyć się równymi prawami i korzystać z równych możliwości na wszystkich etapach życia, niezależnie od wieku, płci, rasy, pochodzenia etnicznego, religii lub przekonań, statusu społecznego lub ekonomicznego, orientacji seksualnej, stanu fizycznego lub umysłowego, czy też potrzeb w zakresie opieki.

5.

Zaleca przyjęcie pozytywnego podejścia do starzenia się i podziela wizję, zgodnie z którą innowacje mogą pomóc w świadczeniu lepszych usług naszemu starzejącemu się społeczeństwu. Należy jednak podkreślić, że nie powinno się dążyć do innowacji tylko po to, by doprowadzić do zmiany samej w sobie; raczej należy ją postrzegać jako cenną siłę napędową, której celem, w dobie ograniczeń finansowych, jest lepsze i bardziej wydajne (pod względem stosunku nakładów do wyników) sprostanie rosnącym i zmieniającym się potrzebom.

6.

Jest zdania, że kryzys gospodarczy i finansowy sprawia, że dziś pilniejsze niż kiedykolwiek staje się dokonanie przeglądu sposobu, w jaki funkcjonuje nasze społeczeństwo, a także uczynienie wszystkiego, co w naszej mocy, by umożliwić wszystkim, młodym i starym, czynny udział w rynku pracy i w życiu społeczności, oraz jak najdłuższe prowadzenie samodzielnego życia. Najlepszym podejściem do kwestii starzenia się społeczeństwa jest promowanie otoczenia przyjaznego dla osób starszych, w ramach którego przestrzeń publiczna, transport, budownictwo mieszkaniowe i usługi lokalne projektowane są z uwzględnieniem potrzeb wszystkich pokoleń i w ramach którego wspiera się solidarność i współpracę międzypokoleniową. Zazwyczaj tego rodzaju społeczności są także bardziej przyjazne dla środowiska naturalnego; ponadto sprzyjają spójności społecznej i zwiększają udział w życiu społecznym innych grup znajdujących się w trudniejszej sytuacji.

7.

Podkreśla potrzebę aktywnego konsultowania się z ludźmi starszymi oraz ich opiekunami i angażowania ich przy określaniu potrzeb osób starszych, znajdowaniu odpowiednich rozwiązań i ocenie ich skuteczności. Tego rodzaju partycypacyjne podejście sprzyja włączeniu społecznemu i gwarantuje, że świadczone usługi są w największym możliwym stopniu dopasowane do rzeczywistych potrzeb odbiorców.

8.

Odnotowuje, że na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat w różnych częściach Europy pojawiła się koncepcja srebrnej gospodarki, w ramach której dąży się do rozwijania szerokiej gamy produktów i usług dla rosnącej liczby osób w starszym wieku, które mają określone potrzeby zdrowotne i w zakresie opieki, a także zmniejszoną mobilność i ograniczone możliwości wykonywania codziennych czynności. Koncepcja srebrnej gospodarki rozprzestrzeniła się na inne segmenty rynku, takie jak usługi w zakresie pielęgnacji urody, odnowy biologicznej i podnoszenia sprawności fizycznej (wellness i fitness), rekreacja, podróże, kultura, komunikacja, rozrywka i dostęp do nowych technologii. Wiele MŚP i klastrów biznesowych w kilku państwach członkowskich także specjalizuje się w innowacyjnej technologii dla osób starszych, np. w dziedzinie automatyki domowej, która oferuje bardzo duże możliwości wzrostu gospodarczego. Jednakże godzi się także zauważyć, że przy uwzględnieniu zapotrzebowania na specjalistyczne produkty i usługi skierowane do osób o specyficznych potrzebach, większość starszych osób woli korzystać ze zwykłych produktów i usług. Należy w związku z tym promować szersze podejście oparte na koncepcji projektowania uniwersalnego, które uwzględnia potrzeby i oczekiwania osób starszych i niepełnosprawnych, a także rozwijać specjalistyczne produkty niszowe odpowiadające bardzo specyficznym potrzebom.

9.

Zwraca uwagę na tendencję polegającą na tym, że coraz więcej władz lokalnych i regionalnych upatruje w innowacjach społecznych i rozwiązaniach opartych na technologiach ICT sposobu poprawy jakości świadczonych przez nie usług zdrowotnych i usług w zakresie długoterminowej opieki oraz poprawy ich wydajności pod względem stosunku nakładów do wyników. Tendencja ta występuje zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich, w których tego rodzaju rozwiązania mogą zapewnić niezbędne usługi osobom starszym po kosztach, które są łatwiejsze do udźwignięcia w dłuższym okresie czasu przez budżety publiczne i prywatne. Jednakże tego rodzaju inicjatywy wymagają pewnej liczby inwestycji i działań, które muszą być realizowane przez inne szczeble sprawowania rządów, by zapewnić przejście od projektów pilotażowych do modeli na dużą skalę, które nadają się do stosowania na poziomie krajowym lub na innych szczeblach w obrębie UE. W tym obszarze należy zapewnić podmiotom lokalnym i regionalnym jak najwięcej wsparcia ze strony rządów krajowych i władz na poziomie UE.

10.

Podkreśla, że chociaż można znaleźć na poziomie lokalnym wiele przykładów innowacyjnych działań wpierających aktywne starzenie się w dobrym zdrowiu, a inkubatory społeczne są często inicjatywami lokalnymi blisko związanymi z potrzebami, które starają się zaspokoić, to rozwiązanie oparte na realizacji projektów nie zawsze jest skuteczne w osiąganiu masy krytycznej i zapewnianiu powodzenia w dłuższym okresie czasu. Zachodzi potrzeba opracowania globalnej wizji strategicznej, która uwzględniałaby różne kwestie w przekrojowy sposób, w celu stworzenia integracyjnego i wspierającego otoczenia. Dobrym przykładem jest tutaj projekt innowacji społecznej zainicjowany przez władze gminy miejskiej Fredericia (DK), które dążą do utrzymania samopomocy wśród osób starszych potrzebujących wsparcia w codziennym życiu lub do jej przywrócenia dzięki prewencji, rehabilitacji, technologii i kontaktom społecznym. Ich podejście oparte jest na zmianie sposobu postrzegania osób starszych, które nie są już traktowane jako „bezradni” pacjenci, lecz jako „obywatele z możliwościami”. Jako projekt pilotażowy inicjatywa ta otrzymała wsparcie duńskiego Ministerstwa Finansów i stanie się wzorem dla innych duńskich gmin miejskich.

11.

Podkreśla, że wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa są silnie związane z kwestią płci, co oznacza konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na to, jak obecne reformy systemów zabezpieczenia społecznego i cięcia w usługach społecznych (zwłaszcza w zakresie opieki nad dziećmi i osobami starszymi) wpłyną na szanse zatrudnienia kobiet i na różnice w poziomie wynagrodzeń i emerytur kobiet i mężczyzn, w miarę jak rosnąć będzie ciężar opieki nad zależnymi krewnymi ponoszony przez nieformalnych opiekunów – w większości kobiet. Ponadto w przyszłości zwiększy się ryzyko ubóstwa i wyłączenia społecznego wśród kobiet, jeśli nie uczyni się niczego, by rozwiązać kwestię owego braku równości. Stres i nadmierne obciążenie pracą w sfeminizowanym sektorze służby zdrowia i opieki może w przyszłości powodować także nowe problemy dla starszych kobiet.

II.   ZALECENIA KR-U DO RADY I KOMISJI EUROPEJSKIEJ

12.

Sądzi, ze konieczna jest lepsza koordynacja między różnymi szczeblami zaangażowanymi w opracowanie rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu i podkreśla, że należy w większym stopniu korzystać z wielopoziomowego sprawowana rządów w tym obszarze. Nie należy postrzegać władz lokalnych i regionalnych jedynie jako podmiotów wdrażających, lecz należy włączyć je w cały proces decyzyjny i ewaluacyjny.

13.

Twierdzi, że prawdziwą wartość dodaną wniosłoby utworzenie przez UE ram umożliwiających organom publicznym i podmiotom na wszystkich szczeblach czerpanie z wzajemnych doświadczeń, dokumentowanie udanych inicjatyw i wyciąganie wniosków z porażek. Pozwoliłoby to im uniknąć powtarzania błędów i pomogłoby zainwestować ich ograniczone środki w innowacyjne rozwiązania o dowiedzionej skuteczności.

14.

Zaleca, by zaproszono Komitet Regionów do udziału w grupie sterującej Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, by zapewnić odpowiednią reprezentację władz lokalnych i regionalnych w procesie decyzyjnym w ramach tego partnerstwa, a także by KR mógł odgrywać rolę promotora mobilizującego dużą liczbę władz lokalnych i regionalnych do zaangażowania się we wdrażanie Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, zważywszy, że posiadają one kompetencje we wszystkich sześciu kluczowych obszarach działania tego partnerstwa.

15.

Popiera propozycję zgłoszoną w ramach Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, by utworzyć Europejską sieć na rzecz otoczenia przyjaznego dla osób starszych. Przyjmuje z zadowoleniem wysiłki podejmowane przez AGE Europejską Platformę Osób Starszych i Światową Organizację Zdrowia mające na celu ustanowienie tego rodzaju sieci. KR zaleca, by przeznaczyć fundusze UE na odpowiedni rozwój takiej sieci UE w ścisłej współpracy z WHO.

16.

Proponuje, aby Komisja położyła nacisk na badania nad osobami z najstarszej grupy wiekowej. Jest to grupa częściowo nowa i podmioty działające w tej dziedzinie potrzebują szerszej wiedzy na jej temat. Badania są konieczne, by ocenić skuteczność i opłacalność środków na rzecz promocji zdrowia i profilaktyki chorób w ciągu całego życia, zwłaszcza jednak w późnym jego okresie. Trzeba także intensywniej badać sposoby motywowania osób starszych, do których trudniej dotrzeć, do zmiany nawyków i stylu życia. Dane na temat osób w najstarszej grupie wiekowej trzeba uwzględniać w statystykach i badaniach naukowych. Wyniki badań muszą być rozpowszechniane wśród wszystkich, którzy praktycznie zajmują się pracą z osobami starszymi.

17.

Wzywa Komisję Europejską do zainaugurowania, w kontekście Europejskiego Roku 2012, Europejskiego Porozumienia Burmistrzów w sprawie Zmian Demograficznych. Zrzeszałoby ono władze lokalne i regionalne zainteresowane wspieraniem innowacji i rozwiązań w zakresie inteligentnej opieki zdrowotnej i lepszego życia, które służyłyby promowaniu aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu oraz zapewnianiu administracyjnej i finansowej pomocy w ramach Porozumienia.

18.

Zauważa, że chociaż to państwa członkowskie oraz ich władze lokalne i regionalne posiadają główne kompetencje w zakresie aktywnego starzenia się, Unia Europejska może ustanawiać przepisy wpływające na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w celu znoszenia przeszkód w swobodnym przepływie osób, propagowania swobody świadczenia usług i zapewniania odpowiedniej ochrony konsumentów. Ratyfikowanie przez Unię Europejską Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych nakłada na UE nowe zobowiązania prawne w zakresie zapewniania osobom niepełnosprawnym oraz osobom starszym z upośledzeniami możliwości korzystania z przysługującego im prawa do swobodnego poruszania się i do pełnego udziału w gospodarczym i społecznym życiu społeczności, na równi z innymi obywatelami. Wymaga to podejmowania działań przez UE w celu zapewnienia skoordynowanych rozwiązań na poziomie UE oraz na szczeblu krajowym, lokalnym i regionalnym. Ponadto UE mogłaby ułatwiać wymianę doświadczeń na poziomie transgranicznym i wspierać tzw. środki miękkie, w rodzaju kodeksu dobrych praktyk, w celu wspierania optymalnego wdrażania podstawowych swobód zapisanych w traktatach UE.

19.

Odnotowuje, że Komisja Europejska zamierza zgłosić wniosek dotyczący aktu prawnego w sprawie dostępności i podkreśla, że konieczne jest ustanowienie ram prawnych na poziomie UE w celu egzekwowania w całej Unii Europejskiej dostępu do wszystkich podstawowych dóbr i usług i tworzenia równych reguł gry dla całego przemysłu, w tym MŚP. Wniosek ten musi być proporcjonalny i nie może przyczyniać się do nakładania na MŚP dodatkowych obciążeń biurokratycznych. Przyjęcie ogólnounijnych norm służyłoby także wspieraniu przemysłu i tworzeniu skutecznego jednolitego rynku dóbr i usług projektowanych dla wszystkich. Należy ustanowić system nadzoru, by zapewnić egzekwowanie prawa, wraz z towarzyszącymi planami działania dla władz krajowych, lokalnych i regionalnych i wsparciem dla podmiotów lokalnych i MŚP.

20.

Przypomina o kluczowym znaczeniu odpowiednich ram prawnych w zakresie zamówień publicznych na szczeblu unijnym, krajowym i lokalnym, by promować ich dostępność dla wszystkich w ramach inwestycji publicznych. Dostępność powinna być także niezbędnym warunkiem wstępnym otrzymania środków z UE (fundusze strukturalne, finansowanie projektów bądź badań); regiony mniej rozwinięte potrzebują także wsparcia w zakresie osiągania zgodności z przepisami i normami UE. Należy rozważyć wprowadzenie zachęt finansowych w celu zwiększenia dostępności, zwłaszcza w celu skłonienia organów publicznych do modernizacji istniejących budynków użytkowych i mieszkalnych, oraz w celu wspierania inwestycji w innowacyjne rozwiązania.

21.

Podkreśla, że kluczowym środkom prawnym musi towarzyszyć podnoszenie świadomości w zakresie nowych realiów. Działania uświadamiające należy kierować do władz lokalnych i regionalnych, producentów, dostawców i usługodawców oraz ogólnie do obywateli. Polityka w zakresie edukacji i szkoleń ma istotne znaczenie dla zwiększenia i wspierania dostępności: podstawowym wymogiem jest zapewnienie odpowiedniego wyszkolenia inżynierów, architektów, projektantów stron internetowych, budowniczych, urbanistów (itp.), by uwzględniali kwestie związane z dostępnością we wszystkich swoich działaniach i by stosowali projektowanie uniwersalne.

22.

Przypomina, że uczenie się przez całe życie i działalność wolontariacka są główną siłą napędową aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu. Kształcenie dorosłych i uprawianie wolontariatu przez osoby starsze powinno być wspierane na poziomie unijnym, krajowym i lokalnym, by pomóc w przedłużaniu życia zawodowego, promować prowadzenie czynnego życia na emeryturze i wspierać samodzielne życie.

23.

W związku z tym zaleca, by cele określone w ramach Europejskiego Roku Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012, a także w ramach Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, zostały włączone do wszystkich odpowiednich przyszłych instrumentów finansowania UE, w tym do funduszy strukturalnych, a także by uprościć procedury względem podmiotów lokalnych i regionalnych. Z zadowoleniem przyjmuje obchody Europejskiego Dnia Solidarności Międzypokoleniowej, który jest szczególnie ważnym wydarzeniem w ramach Europejskiego Roku 2012 i który propaguje międzypokoleniowe projekty pomiędzy uczniami i osobami starszymi, a tym samym wnosi ważny wkład w dialog międzypokoleniowy.

24.

Z zadowoleniem przyjmuje uruchomienie wspólnoty wiedzy i innowacji (WWiI) ds. innowacji na rzecz zdrowego trybu życia i aktywności osób starszych w 2014 r. oraz zaleca Europejskiemu Instytutowi Innowacji i Technologii dołożenie wszelkich starań, by zaangażować władze i podmioty lokalne i regionalne w tworzenie tej wspólnoty.

25.

Zaleca Komisji Europejskiej bardziej czynne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w realizowany przez UE proces oceny wpływu różnorodnych inicjatyw w dziedzinie polityki społecznej wdrażanych z myślą o wsparciu aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu, aby zapewnić właściwą ocenę wpływu na osoby starsze na szczeblu lokalnym.

26.

Przypomina, że aktywne starzenie się w dobrym zdrowiu jest kluczowym celem strategii „Europa 2020” i może liczyć na wsparcie w ramach różnorodnych inicjatyw przewodnich (Nowe umiejętności w nowych miejscach pracy, Europejski program walki z ubóstwem, Europejska agenda cyfrowa) oraz szerokiej gamy narzędzi finansowania UE dostępnych dla władz lokalnych i regionalnych określonych w broszurze przygotowanej wspólnie przez Komitet Regionów, Komisję Europejską i europejską Platformę AGE pt.: „Sposoby promowania w Europie aktywności osób starszych – wsparcie UE dla podmiotów lokalnych i regionalnych” opublikowanej we wrześniu 2011 r. jako wkład w Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012 (3).

27.

Stwierdza zatem, że nie wydaje się, by kwestia zgodności proponowanych inicjatyw z zasadami pomocniczości i proporcjonalności zdefiniowanymi w traktatach UE budziła jakiekolwiek wątpliwości.

III.   WYZWANIA

28.

Przypomina, że uważa się, iż do 2060 r. liczba młodych ludzi we wszystkich 27 państwach UE zmniejszy się o 9 % (4), a populacja w wieku produkcyjnym (15–64) o 15 %. Ponadto liczba osób starszych ma wzrosnąć aż o 79 %. Te zmiany demograficzne są wynikiem szeregu różnorodnych zjawisk, takich jak niższy poziom płodności, dłuższe średnie trwanie życia, wskaźnik całkowitej migracji netto oraz starzenie się pokolenia urodzonego podczas wyżu demograficznego po II wojnie światowej. Oczywiste jest, że te tendencje demograficzne będą mieć znaczące konsekwencje gospodarcze, społeczne i budżetowe na szczeblu krajowym i regionalnym bądź lokalnym. W analizie KR-u pt.: „Aktywność osób starszych – rozwiązania lokalne i regionalne” (5) wyjaśnia się dosyć trafnie wpływ tych czynników w następujący sposób: podaż siły roboczej i zatrudnienie zmniejszą się, co spowolni wzrost gospodarczy, podczas gdy popyt na usługi świadczone dla starzejących się społeczeństw wzrośnie. Ponadto przewiduje się zwiększenie wydatków publicznych z myślą o zapewnieniu wysokiej jakości usług dla starzejącej się ludności, a także w związku z koniecznością finansowania opieki zdrowotnej i emerytur dla coraz większej liczby osób starszych. Większość władz lokalnych i regionalnych doświadcza jednak drastycznych ograniczeń budżetowych, które już dziś w znaczący sposób utrudniają im świadczenie dynamicznym i nowoczesnych usług społecznych na odpowiednim poziomie.

29.

Podkreśla, że istnieją ogromne rozbieżności między państwami i regionami w odniesieniu do średniej długości życia mężczyzn i kobiet, wskaźników lat zdrowego życia, średniego wieku populacji i wskaźnika zależności. Przewiduje się, że w prawie wszystkich 281 regionach 27 państw członkowskich UE będziemy mieli do czynienia ze starzeniem się społeczeństwa, przy czym tylko w siedmiu regionach średni wiek ludności nie zwiększy się do 2030 r.: w Wiedniu w Austrii, Hamburgu i Trewirze w Niemczech, w Grecji Środkowej i na Peloponezie w Grecji oraz w regionie West Midlands i Szkocji północno–wschodniej w Wielkiej Brytanii (6). W 2008 r. wskaźniki zależności różniły się prawie trzykrotnie między regionami (od 9,1 % do 26,8 %). W 2030 r. różnice te będą niemal czterokrotne (10,4 % do 37,3 %) (7). Oznacza to, że regiony nie rozwijają się równomiernie pod względem starzenia się ludności, co wraz z obecnym kryzysem gospodarczym sprawia, że niektóre władze lokalne i regionalne dotknięte są tym problemem w większym stopniu niż inne.

30.

Podkreśla także, że istnieją ogromne rozbieżności między krajami i regionami w odniesieniu do długu państwowego, a niektóre z nich muszą wprowadzać bardzo poważne ograniczenia budżetowe, które mogą obniżyć ich zdolność do korzystania z funduszy UE poprzez fundusze strukturalne lub programy wspólnotowe związane z procesem starzenia się społeczeństwa.

31.

Przypomina, że zgodnie z opinią KR-u „Adekwatne, stabilne i bezpieczne systemy emerytalne w Europie” (8) władze lokalne i regionalne pozostaną największym pracodawcą sektora publicznego, a w związku z tym państwowe systemy emerytalne będą nadal odgrywać podstawową rolę w gwarantowaniu systemów emerytalnych. Na system emerytalny będą jednak w coraz większym stopniu wpływać środki i reformy budżetowe. Należy zatem uwzględnić zdolność władz lokalnych i regionalnych do przeciwdziałania tym konsekwencjom, aby móc zapewnić wszystkim osobom starszym właściwe dochody, uwzględniając świadczenie usług w ramach pomocy i opieki. Aby temu zaradzić, Komitet Regionów zaproponował wprowadzenie wymiaru społecznego w nadzorze makroekonomicznym.

32.

Komitet Regionów w opinii „Komfortowe funkcjonowanie osób starszych w społeczeństwie informacyjnym” (9) stwierdza, że rozwiązania ICT mogą poprawić wydajność usług opieki socjalnej i zdrowotnej, jeśli dostosuje się je właściwie do potrzeb osób starszych, oraz przypomina, że władze lokalne i regionalne powinny być angażowane w badania krajowe i unijne nad rozwiązaniami ICT na rzecz osób starszych, ponieważ to one będą często jako pierwsze korzystać z ich wyników.

33.

Przypomina jednak, że władze lokalne i regionalne nie mogą same wspierać aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu. Aby ich działania odniosły powodzenie, potrzebne są sprzyjające warunki prawne, finansowe i strukturalne, co wymaga z kolei działań na szczeblu krajowym i unijnym. Na przykład, aby wykorzystywać inicjatywy ICT w celu wsparcia innowacji, inteligentnego sektora ochrony zdrowia i lepszego życia we wszystkich regionach UE, konieczne są inwestycje strukturalne na szczeblu unijnym i krajowym umożliwiające rozszerzenie dostępu szerokopasmowego. Konieczne jest także wprowadzanie ogólnounijnych przepisów w celu ujednolicenia kryteriów dostępności i standardów współdziałania.

34.

Podkreśla, że rosnąca liczba warunków wstępnych, procedur księgowych, finansowych i kontrolnych, które należy wypełnić, aby mieć dostęp do dotacji z funduszy strukturalnych doprowadziła do tego, że coraz więcej projektów koncentruje się na wymiernych wynikach, a nie na bardziej innowacyjnych i ryzykownych działaniach, na których pozytywne rezultaty trzeba rzeczywiście czekać dłużej i nie tak łatwo je zmierzyć. W praktyce innowacje społeczne napotykają obecnie przeszkody, które coraz częściej wiążą się z niedostosowanymi procedurami kontrolnymi i przepisami. Kwestia ta dotyczy nie tylko wykorzystania funduszy strukturalnych, ale także wielu innych unijnych i krajowych instrumentów finansowania.

35.

Przyznaje jednak, że konieczne są zmiany w sposobie wdrażania funduszy strukturalnych, aby uwzględnić pewne obiektywne warunki i nie sprzeniewierzać wysiłków służących zwiększeniu wartości dodanej i skuteczności finansowania UE w tym obszarze. Dania i Szwecja już stosują tego rodzaju procedury oparte na obiektywnych przesłankach w celu monitorowania wyników na podstawie zestawu ustalonych wskaźników i dostarczają informację zwrotną w ramach systemu monitorowania w celu ciągłej poprawy jakości świadczonych i finansowanych usług oraz ich wydajności pod względem stosunku nakładów do wyników. Rząd Zjednoczonego Królestwa niedawno wprowadził tzw. obligacje społeczne (social-impact bond), których celem jest przyciąganie nowych inwestorów w ramach umów opartych na wynikach przynoszących korzyść obywatelom i wspólnotom lokalnym. Poprzez obligacje społeczne prywatni inwestorzy finansują działania, których realizacją zajmują się sprawdzeni usługodawcy. Władze publiczne zwracają inwestorom udostępnione przez nich środki w zależności od poprawy wyników wskaźników społecznych. Jeśli wskaźniki te nie ulegną poprawie, inwestycja nie podlega zwrotowi (10).

IV.   PERSPEKTYWY

36.

Zauważa, że w krajach mających wysokie standardy dostępności w odniesieniu do mieszkalnictwa, transportu i ICT odnotowuje się najwyższe poziomy zatrudnienia wśród osób starszych, zarówno kobiet, jak i mężczyzn, oraz najwyższe wskaźniki lat zdrowego życia. Także w tych krajach odnotowuje się najwyższe wskaźniki zatrudnienia kobiet i osób niepełnosprawnych oraz najwyższe wskaźniki równouprawnienia płci (różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn, różnice w poziomie emerytur kobiet i mężczyzn itp.). Dowodzi to, że proaktywne promowanie lokalnych warunków korzystnych dla osób starszych nie spowalnia rozwoju gospodarki, a wręcz przeciwnie, działa na korzyść społeczeństwa i gospodarki jako takiej. Stworzenie takich warunków ułatwia życie wszystkim obywatelom i zwiększa udział kobiet, osób starszych i niepełnosprawnych w rynku pracy, a także czynny i wydajny udział emerytów w lokalnym życiu społecznym. Pomaga to także nieformalnym opiekunom, którzy mogą w ten sposób lepiej połączyć życie zawodowe z obowiązkami wynikającymi z opieki.

37.

Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że już setki władz lokalnych i regionalnych zaangażowało się w program Światowej Organizacji Zdrowia „Miasta przyjazne osobom starszym” (WHO Age-Friendly Cities, AFC) w całej UE oraz że kilka państw członkowskich rozpoczęło realizację programów krajowych w celu wsparcia władz lokalnych i regionalnych, które chciałyby dołączyć do sieci WHO AFC.

38.

Zważywszy, że coraz więcej osób starszych cierpi na chorobę Alzheimera i inne formy demencji, z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę podjętą przez niektóre władze lokalne i regionalne, by stworzyć sprzyjające warunki dla osób cierpiących na chorobę Alzheimera w celu promowania lepszej integracji osób starszych cierpiących na demencję oraz ich nieformalnych opiekunów z lokalnymi wspólnotami.

39.

Podkreśla, że tworzenie otoczenia zgodnego z zasadą projektowania uniwersalnego i wspierającego samodzielne życie niepełnosprawnych osób starszych lub osób starszych o ograniczonej sprawności okazało się opłacalne. Szwedzkie doświadczenia pokazują, że obniżającego się w Szwecji od 15 lat zapotrzebowania na pomoc nie da się wytłumaczyć poprawą stanu zdrowia ludności, ponieważ nie istnieją dowody na to, by stan zdrowia osób starszych w Szwecji poprawił się w tym okresie. Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie zmniejszonego zapotrzebowania na opiekę nad osobami starszymi wiąże się z poprawą norm w zakresie dostępności w budownictwie mieszkaniowym i transporcie i lepszym dostępem do technologii wspomagającej, co ułatwia osobom starszym samodzielne radzenie sobie. Należy zauważyć, że Szwecja ma najwyższe wskaźniki zatrudnienia starszych wiekiem pracowników, w tym starszych kobiet, spośród wszystkich państw członkowskich UE.

40.

Podkreśla jednak, że podczas gdy władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę jako nabywcy produktów i usług, zwłaszcza poprzez zamówienia publiczne, i mogą w ten sposób jako decydenci polityczni promować pozytywne podejście do starzenia się, należy zająć się problemem fragmentacji istniejących i wyłaniających się rynków innowacyjnych rozwiązań wspierających aktywne starzenie się w dobrym zdrowiu, tak aby stworzyć prawdziwy jednolity rynek srebrnej gospodarki i umożliwić osiąganie korzyści skali oferentom biorącym udział w przetargach publicznych, a także konsumentom. Celem planowanego aktu w sprawie dostępności jest rozwiązanie problemu przeszkód uniemożliwiających utworzenie rynku UE ułatwiającego kształtowanie i wdrażanie na większą skalę innowacyjnych rozwiązań lokalnych i regionalnych w innych regionach UE. MŚP często przodują w dziedzinie innowacyjności i są bliżej rynków lokalnych. Często świadczą też spersonalizowane usługi i dostosowują się do potrzeb konsumentów. MŚP skorzystałyby z wprowadzenia jasnych przepisów i norm, które zapewniłyby im dostęp do ogólnounijnego rynku i ułatwiły współdziałanie z innymi dostawcami produktów i usług dla osiągnięcia najlepszych wyników.

V.   WNIOSKI

41.

Stwierdza na koniec, że zapewnienie rozwoju dostępnego i sprzyjającego środowiska lokalnego opartego na idei projektowania uniwersalnego pomogłoby starszym pracownikom i kobietom wydłużyć okres aktywności zawodowej i zmniejszyłoby zapotrzebowanie na opiekę i pomoc dla coraz większej liczby osób starszych. KR jest przekonany, że działania UE służące wspieraniu aktywnego starzenia się w dobrym zdrowiu oraz solidarności międzypokoleniowej pomogą wzmocnić innowacyjność i potencjał wzrostu w całej UE i przyniosą korzyści gospodarcze zarówno podmiotom publicznym, jak i prywatnym na szczeblu lokalnym, krajowym i unijnym.

42.

Zgadza się z podejściem duńskiej prezydencji do starzenia się i podkreśla, że aby móc wykorzystać innowacje społeczne jako odpowiedź na potrzeby naszego starzejącego się społeczeństwa, UE musi koniecznie stworzyć wspólne ramy umożliwiające pełne wykorzystanie potencjału innowacji społecznych w przyszłości. Wspólne ramy UE wspierające innowacje społeczne rzeczywiście ułatwiłyby działanie podmiotów wdrażających innowacje społeczne w całej Europie i pomogły im zdobywać fundusze, łączyć się w sieci i rozwijać działalność.

Bruksela, 4 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  CdR 212/2009.

(2)  Kastler, P7_TA(2011) 0332.

(3)  http://bibli.reseauope.net/opac_css/index.php?lvl=author_see&id=264.

(4)  Źródło: Eurostat: Struktura demograficzna i statystyki dotyczące starzenia się ludności.

(5)  www.cor.europa.eu/COR_cms/ui/ViewDocument.aspx?siteid=default&contentID=a18962c0-1f8f-44e9-9f3d-bfa7955830db.

(6)  Eurostat, regionalne prognozy demograficzne EUROPOP 2008.

(7)  Tamże.

(8)  CdR 319/2010.

(9)  CdR 84/2007.

(10)  http://www.socialfinance.org.uk/work/sibs.


27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/52


Opinia Komitetu Regionów „Efektywność energetyczna w miastach i regionach – różnice między obszarami wiejskimi a miastami”

2012/C 225/06

KOMITET REGIONÓW

Żąda, by efektywność energetyczna stanowiła centralny i integralny element polityki energetycznej i odpowiedni priorytet w hierarchii polityki energetycznej.

Popiera lepsze powiązanie środków wsparcia finansowego na rzecz efektywności energetycznej i energooszczędności w przyszłych programach finansowych UE.

Opowiada się za bardziej zdecydowanymi środkami wpływania na zachowania ludzi i wzorce zużycia energii; uważa, że wymaga to kombinacji środków zachęcających i odstraszających, ukazujących aspekty ekonomiczne, lecz również wyraźniej uwydatniających obowiązkowe wymogi tam, gdzie to konieczne.

Stwierdza, że obecna polityka koncentruje się na miastach jako miejscach realizacji obecnych celów polityki, jednak podkreśla, że należy się również zająć w szerszy i bardziej skoordynowany sposób problemami i możliwościami obszarów wiejskich w zakresie zużycia i produkcji energii.

Wzywa władze lokalne i regionalne do dzielenia się dobrymi rozwiązaniami w zakresie efektywności energetycznej i energooszczędności oraz do zwiększania odporności energetycznej przez planowanie i pilotowanie dostarczania ich usług przy minimalnych poziomach pobierania energii.

Sprawozdawca

Brian MEANEY (IE/EA), członek Rady Hrabstwa Clare oraz Władz Regionu Środkowozachodniego

Dokument źródłowy

Wniosek prezydencji duńskiej z 12 stycznia 2012 r.

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

A.   Wprowadzenie

1.   Podkreśla, że strategia „Europa 2020” słusznie sytuuje efektywną eksploatację energii w centrum działań zmierzających do osiągnięcia celów UE dotyczących inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, co wymaga przestawienia się na gospodarkę efektywnie korzystającą z zasobów. Efektywność energetyczna nie polega na obniżaniu produkcji lub ograniczaniu działalności gospodarczej; chodzi w niej o osiąganie takiej samej produkcji przy niższym zużyciu energii na jednostkę produkcyjną. Oznacza to konieczność określenia i wyeliminowania niepotrzebnego zużycia energii, a także znalezienia efektywniejszych metod produkcji.

2.   Zauważa z zaniepokojeniem, że według obecnych prognoz do 2020 r. UE osiągnie tylko połowę celu 20 % oszczędności energii pierwotnej. Realizacja założeń strategii „Europa 2020” wymaga skoordynowanego wysiłku na wszystkich szczeblach – unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. Efektywność energetyczna zaliczana jest do najważniejszych priorytetów i wymaga bardziej zdecydowanych strategii politycznych na wszystkich poziomach.

3.   Jeszcze raz stwierdza, że do osiągnięcia celów w zakresie zrównoważonego charakteru, konkurencyjności i bezpieczeństwa dostaw energii UE musi podejmować solidarne i skuteczne działania polegające na definiowaniu i stosowaniu zarówno dostępnych, jak i nowych technologii, a także na zachęcaniu do zmiany zachowań, która sprzyjałaby poprawie efektywności energetycznej. W tym kontekście UE powinna w krótkim i średnim okresie dać pierwszeństwo wdrażaniu technologii, które byłyby skuteczniejsze i bardziej konkurencyjne w wymiarze handlowym.

4.   Podkreśla, że m.in. za pośrednictwem lokalnych i regionalnych podmiotów prowadzących działalność energetyczną miasta, regiony i samorządy lokalne odgrywają kluczową rolę w ułatwianiu i wspieraniu efektywniejszego zużycia energii oraz w stanowieniu przepisów w tym zakresie zarówno we własnej działalności i infrastrukturze, jak i w odniesieniu do odbiorców i wytwórców energii. Realizacja tego celu wymaga zdaniem KR-u, by samorządy dysponowały odpowiednimi środkami finansowymi i większym wsparciem, pozwalającymi im działać na rzecz lepszej efektywności energetycznej.

5.   Podkreśla rolę administracji lokalnej i regionalnej w służeniu przykładem, przyciąganiu inwestycji i tworzeniu miejsc pracy. Wzywa UE do stworzenia i propagowania mechanizmów zapewniających wsparcie dla opracowywania lokalnych i regionalnych planów na rzecz efektywności energetycznej, które przyczyniłyby się do osiągnięcia krajowych i europejskich celów w zakresie energii, jak też dla usprawnienia systemów informacyjnych dotyczących kwestii energetycznych.

6.   Popiera proklamowaną przez ONZ inicjatywę Międzynarodowego Roku Zrównoważonej Energii dla Wszystkich Ludzi, ponieważ jest ona doskonałą okazją, by zwrócić uwagę na szczeblu lokalnym, krajowym, regionalnym i międzynarodowym na znaczenie usprawnień w zakresie efektywności energetycznej oraz energii ze źródeł odnawialnych. Brak możliwości korzystania z czystej, przystępnej cenowo energii pochodzącej z niezawodnych źródeł utrudnia zrównoważony rozwój ludzkości, społeczeństwa i gospodarki oraz stanowi poważną przeszkodę na drodze do realizacji milenijnych celów rozwoju. Działaniom zmierzającym do całkowitego przestawienia gospodarki energetycznej na źródła odnawialne muszą towarzyszyć zwiększone starania na rzecz ograniczenia zużycia energii i poszukiwanie nowych źródeł energii, co prowadzi także do zmniejszenia zależności od importu paliw kopalnych.

7.   Odnotowuje ponadto, że ponieważ gospodarki Indii i Chin dopiero się „rozgrzewają”, prognozuje się, iż do 2035 r. zapotrzebowanie Chin na energię podskoczy o 75 % (1). Związany z tym wzrost rywalizacji o energię importowaną obecnie przez UE mógłby skutkować pojawieniem się wyzwań w zakresie dostaw, dystrybucji i kosztów, które mogą mieć poważne, wieloaspektowe konsekwencje o charakterze gospodarczym i społecznym. Aby zareagować na tę sytuację, należy opracować konkretne i wykonalne plany działania, których celem będzie jak najszybsze doprowadzenie do pokrycia zapotrzebowania energetycznego przy pomocy dostępnych na miejscu odnawialnych źródeł energii. W pracach nad takimi planami powinny uczestniczyć władze miejskie, regionalne i lokalne.

8.   Zwraca uwagę, że nie wykorzystuje się potencjału społecznych korzyści, które może przynieść realizacja w gminach i regionach projektów na rzecz ekologizacji. Podkreśla w tym kontekście, że Komisja Europejska i rządy państw członkowskich powinny przeznaczyć znaczne środki na zwiększanie efektywności energetycznej budynków publicznych.

9.   Odnotowuje trwającą aktualnie debatę poświęconą dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej oraz zwraca się z apelem o przyjęcie ambitnego tekstu o zdecydowanej wymowie. Z punktu widzenia regionów i miast poprawa efektywności energetycznej i ograniczenie zużycia energii oznaczają same korzyści: mogłyby one zmniejszyć swoją zależność od importowanych paliw, stworzyć w lokalnej gospodarce nawet 2 mln miejsc pracy dzięki pracom budowlanym i modernizacyjnym (2) oraz zapewnić gospodarstwom domowym znaczne oszczędności na rachunkach za energię. Ponadto UE mogłaby jeszcze bardziej obniżyć własne emisje gazów cieplarnianych i postawić sobie w tym zakresie jeszcze bardziej ambitne cele. Proponowana dyrektywa stanowi zatem pierwszy krok na drodze do złagodzenia obecnego kryzysu. Nie jest ona jednak wystarczająca, ponieważ zdefiniowano w niej przede wszystkim cele o charakterze gospodarczym, czyli zmniejszenie importu ropy naftowej i gazu z krajów trzecich oraz skierowanie tych miliardów euro w stronę gospodarek UE, natomiast nie opracowano jednocześnie dostatecznie konkretnych koncepcji koniecznego, szeroko zakrojonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych. Decydujące znaczenie ma przy tym to, by umożliwić państwom członkowskim działanie odpowiednio dostosowane do ich konkretnej sytuacji i w ten sposób zapewnić dobór środków, które będą najbardziej skuteczne dla każdego kraju.

10.   Wyraża w tym kontekście szczególne ubolewanie w związku z brakiem spójnej, długofalowej wizji modernizacji mieszkalnych zasobów budowlanych wymagających renowacji oraz brakiem wyraźnych i konkretnych zobowiązań finansowych ukierunkowanych na pomoc władzom lokalnym i regionalnym w promowaniu inwestycji w efektywność energetyczną na szczeblu lokalnym i regionalnym. Ważne jest, by w związku z tym mieć na uwadze różnicę między celami z punktu widzenia społeczeństwa a celami z punktu widzenia przedsiębiorstw. Na poziomie przedsiębiorstwa modernizacja budynku opiera się na założeniach ekonomicznej wykonalności, natomiast na poziomie publicznym trzeba umożliwić osiągnięcie celów społecznych.

11.   Zaleca, by UE wzmocniła systemy informacyjne dotyczące efektywności energetycznej, obejmujące informacje na temat krajowej i regionalnej polityki w zakresie efektywności energetycznej, systemy oceny oszczędności na szczeblu regionalnym, wskaźniki efektywności energetycznej, bazy danych zawierające standardowe sposoby pomiarów oszczędności będące w użyciu, wykaz sprawdzonych rozwiązań, wzorce działań itp. Zgadza się z opinią europejskiego stowarzyszenia samorządów lokalnych Energy Cities, zdaniem którego „kluczowe znaczenie” z punktu widzenia realizacji proponowanych środków ma ich finansowanie. Ponadto KR odnotowuje, iż proponowana dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej nie określa wiążących celów, nie przewiduje odpowiednich procedur kontrolnych oraz oferuje łatwe do wykorzystania klauzule opt-out. Dlatego przyjmuje z zadowoleniem starania polskiej i duńskiej prezydencji, by uwzględnić jeszcze we wniosku niezbędne środki w zakresie finansowania oraz inne brakujące elementy. KR popiera starania prezydencji duńskiej o osiągnięcie politycznego kompromisu, dzięki któremu władze będą mogły dalej podejmować działania na rzecz zwiększania efektywności energetycznej swych budynków z uwzględnieniem warunków lokalnych i regionalnych w poszczególnych państwach członkowskich. Ze szczególnym zadowoleniem należy przyjąć propozycję nałożenia na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązku uzyskiwania co roku średnio 1,5-procentowych oszczędności energii.

12.   Podkreśla, że efektywności energetycznej nie da się osiągnąć wyłącznie drogą ustalanych centralnie, sztywnych środków, które nie uwzględniają warunków lokalnych i regionalnych w państwach członkowskich. Dlatego apeluje, by stworzyć możliwości stosowania alternatywnego podejścia do realizacji celów w zakresie oszczędzania energii pod warunkiem, że osiągnięty zostanie ten sam poziom zmniejszenia zużycia energii, oraz aby gminy i regiony mogły proponować strategie na rzecz oszczędności energii.

13.   Stwierdza, że tematyka energii w UE ulega coraz większej fragmentacji zarówno w polityce, jak i w zapatrywaniach. Problematyka ta analizowana jest w podziale na sektory (transport, budownictwo itp.), przez co traci się z oczu kwestie dysproporcji terytorialnych oraz różnic w zakresie zagospodarowania przestrzennego, a także potencjału, którego uwzględnienie niezbędne jest do dalszego rozwoju Unii.

14.   Apeluje o opracowanie odpowiednich rozwiązań w zakresie zarządzania energią i oszczędności energii, które towarzyszyłyby działaniom na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Wzywa także do ustalenia celów w zakresie zarządzania energią i oszczędności energii, by pomóc w realizacji celów ograniczenia zużycia energii w ramach działań służących poprawie efektywności energetycznej, a nawet umożliwić przekroczenie tych celów.

15.   Zwraca się do prezydencji duńskiej o uznanie roli władz lokalnych i regionalnych w realizacji celów w zakresie efektywności energetycznej zapisanych w strategii „Europa 2020”. W obecnej wersji projektu dokumentu negocjacyjnego Rady dotyczącego przyszłości dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej oraz w opublikowanym przez Komisję Europejską planie działania w dziedzinie energii na rok 2050 niemal w ogóle nie wspomina się o władzach lokalnych i regionalnych. Ponadto uważa, że zmienione krajowe programy reform oraz zalecenia dla poszczególnych krajów powinny silniej odzwierciedlać zobowiązania przyjęte w dziedzinie efektywności energetycznej.

16.   Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą finansowania „Inteligentna Energia – Europa” oraz podejmowane w jej ramach wysiłki zmierzające do pokonania barier rynkowych. Inicjatywa ta powinna koncentrować się na promowaniu działań na rzecz zmiany zachowań. Apeluje jednak o większą determinacje w rozpowszechnianiu wyników tej inicjatywy i płynących z niej zaleceń (informowanie, ustawodawstwo itp.) w całej UE, a także o zagwarantowanie finansowania tej inicjatywy lub programów, które ją zastąpią, na lata 2014–2020.

17.   Zwraca uwagę na następujące kwestie, które wiążą się ze szczególnym terytorialnym wymiarem omawianych zagadnień:

Na obszarach wiejskich w UE korzysta się ze źródeł energii powodujących większe zanieczyszczenie, w związku z czym należy szczególnie wspierać zastępowanie silnie zanieczyszczających paliw kopalnych przejściowo paliwami kopalnymi generującymi mniejsze zanieczyszczenia, a następnie przede wszystkim energią ze źródeł odnawialnych.

Pomimo nadrabiania zaległości poziom rozwoju gospodarczego na obszarach wiejskich wciąż sytuuje się poniżej średniej UE, zwłaszcza w porównaniu z obszarami miejskimi. Różnica między obszarami wiejskimi i miejskimi szczególnie mocno zarysowuje się w Europie Środkowej i Wschodniej. Jest to zjawisko tym bardziej niepokojące, że dysproporcje wzrosły w latach 2000–2007 ze względu na szybki rozwój wielkich miast i stolic.

B.   Miasta oraz samorządy lokalne i regionalne

18.   Ponawia swój apel o lepsze wyważenie kwestii dotyczących obszarów miejskich i wiejskich w ramach zrównoważonej polityki energetycznej w całej UE, a także podkreśla konieczność wykorzystania potencjału obszarów wiejskich na rzecz realizacji celów w zakresie efektywności energetycznej, zapisanych w strategii „Europa 2020”. Obszary wiejskie rzeczywiście charakteryzują się znacznym potencjałem zarówno w dziedzinie wytwarzania energii, jak i w kwestii zmniejszania jej zużycia – znaczne powierzchnie na potrzeby farm wiatrowych lub elektrowni słonecznych dostępne są jedynie na wsi. Jednocześnie współczesne rolnictwo wymaga dużej ilości energii, by mogło funkcjonować. O możliwościach oszczędzania energii i poszukiwaniu jej nowych źródeł jednak zazwyczaj się zapomina.

19.   Zwraca uwagę na znaczne różnice między obszarami miejskimi a wiejskimi. Efektywność energetyczna na obszarach wiejskich jest całkowicie niezadowalająca i wymaga niezwłocznych działań. Wiejskie gospodarstwa domowe i małe przedsiębiorstwa na tych obszarach niejednokrotnie znajdują się w niekorzystnej sytuacji pod względem zużycia energii, zwłaszcza z uwagi na charakter gospodarstw domowych i jakość zasobów budowlanych. Budynki na wsi są znacznie starsze, a ich modernizacja jest dla właścicieli kosztowniejsza i często niewykonalna. Jedną z przyczyn jest gęstość zaludnienia: w przypadku systemów dociepleń jednorodzinnych domów wiejskich nie można liczyć na takie same korzyści skali, jak w budynkach miejskich zamieszkiwanych przez wielu lokatorów. Dotyczy to – w różnym stopniu – wszystkich państw członkowskich i oznacza proporcjonalnie wyższe koszty energii na obszarach wiejskich, gdzie dochód na jednego mieszkańca jest 21–62 % niższy niż na obszarach miejskich (3).

20.   Zwraca uwagę na fakt, że w dziedzinie energii polityka unijna kieruje się jednak potrzebami wielkich miast. Inwestorzy swoją uwagę nadal skupiają niemal wyłącznie na infrastrukturze zaprojektowanej z myślą o obszarach miejskich.

21.   Podkreśla, że na obszarach wiejskich i w oddalonych regionach za dostęp do energii zazwyczaj trzeba więcej zapłacić. Ponadto mamy tam do czynienia z niższą efektywnością energetyczną z uwagi na niewielkie rozpowszechnienie czystych technologii i nieskuteczne docieplenia. KR apeluje zatem o zapewnienie odpowiednich rozwiązań administracyjnych i finansowych, które umożliwiłyby obszarom wiejskim w całej UE nadrobienie zaległości w tym zakresie w stosunku do obszarów miejskich, a zwłaszcza o wykorzystanie potencjału, jaki niosą Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i jego inicjatywa LEADER. Liczne sprawdzone rozwiązania i projekty pilotażowe w całej UE dowiodły już wyraźnie, że obszary wiejskie dysponują potencjałem pozwalającym na zaspokojenie własnych potrzeb energetycznych z różnych źródeł, takich jak źródła energii niepowodujące emisji gazów cieplarnianych i neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla, biomasa, ogniwa paliwowe itp.

22.   Uważa, że przy udzielaniu wsparcia ze środków EFS na rzecz budowania potencjału, zwłaszcza w przypadku doskonalenia umiejętności pracowników, które mogą dotyczyć także korzystania z tradycyjnych technik z użyciem materiałów charakterystycznych dla danego regionu, należy uwzględniać zróżnicowane potrzeby obszarów miejskich i wiejskich, tak by pracownicy z tych ostatnich nie pozostawali w tyle. W przeciwnym wypadku skutkowałoby to niedoborem wykwalifikowanej kadry potrzebnej do wdrażania technologii właściwych dla obszarów wiejskich i zwiększałoby przepaść pomiędzy tymi obszarami w kwestiach dotyczących energii.

23.   Podkreśla, że strategia edukacyjna może odegrać znaczną rolę w podnoszeniu wiedzy na temat efektywności energetycznej i przyczyniać się do koniecznych zmian zachowań ludzi. Sugeruje, by przeprowadzić porównanie obecnych inicjatyw edukacyjnych, tak by określić najlepsze metody i opracować programy nauczania, które wprowadzałyby treści związane ze zrównoważonym rozwojem na najwcześniejszych etapach kształcenia formalnego. Ponadto wzywa do tego, by w kolejnym programie „Erasmus dla wszystkich” opracować „sojusze na rzecz wiedzy” między uczelniami a „zielonymi przedsiębiorstwami”, po to by sporządzić nowe programy studiów dotyczące innowacji i uzupełniania brakujących umiejętności w zakresie efektywności energetycznej i energooszczędności.

24.   Podkreśla, że władze lokalne i regionalne mogą się przyczynić do poprawy efektywności energetycznej także poprzez uwzględnianie czynników środowiskowych w zamówieniach publicznych. Z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisję Europejską wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zamówień publicznych (4). We wniosku tym przewiduje się, że w zamówieniach publicznych władze lokalne i regionalne mogą brać pod uwagę czynniki środowiskowe, w tym efektywność energetyczną. Należy zachęcać władze lokalne i regionalne, by przedstawiane oferty oceniały według podejścia MEAT (oferta najkorzystniejsza ekonomicznie), tak aby uwzględniane były oszczędności energii w całym cyklu procedury udzielania zamówienia.

C.   Konsumenci

25.   Podkreśla także wymiar społeczny omawianej kwestii, gdyż ubóstwo energetyczne może szczególnie dotkliwie uderzać w grupy o niższych dochodach. Przyczyny i skutki ubóstwa energetycznego znacznie różnią się także na obszarach miejskich i wiejskich, co trzeba wziąć pod uwagę, opracowując odpowiednie środki, i co niekoniecznie jest skorelowane z ogólną efektywnością energetyczną danych krajów czy regionów.

26.   Apeluje o wprowadzenie środków, które umożliwiłyby konsumentom w kontaktach z wytwórcami/dostawcami negocjowanie określonych korzyści w zamian za modyfikację schematów korzystania z energii, tzn. jeśli odbiorcy indywidualni zgodzą się korzystać z energii poza szczytem zapotrzebowania, należy ich wesprzeć i sprawić, by uzyskali rabaty właściwe dla odbiorców hurtowych. Analogicznie należy popierać wdrażanie zaawansowanych technologii inteligentnych sieci do pomiaru zużycia i rozliczeń, gdyż jest to działanie na rzecz pożytku publicznego, umożliwiające zwiększenie efektywności energetycznej dostawców (poprzez skuteczne zarządzanie siecią, lepsze utrzymanie sieci, sprzętu itp.) oraz konsumentów (poprzez zwiększenie wiedzy na temat stanu licznika, rozliczeń, umów z operatorami, usług w sieci, inteligentnej interaktywnej konsumpcji itp.). Ponadto nie wolno tolerować żadnego oporu ze strony branży i należy przyspieszyć wprowadzanie tego systemu w terminie wcześniejszym niż zostało to ustalone. Trzeba przy tym zadbać, by instalowanie zaawansowanych urządzeń pomiarowych nie wiązało się z dużymi podwyżkami opłat ponoszonych przez konsumentów.

27.   Przyjmuje z zadowoleniem odnowienie i kontynuację programu znakowania Energy Star związane z wnioskiem dotyczącym programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych i zauważa, że we wniosku dotyczącym rozporządzenia COM(2012) 109 final przewidziano odnowienie umowy w sprawie Energy Star w związku z decyzją Rady dotyczącą zawarcia Umowy między rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Unią Europejską w sprawie koordynacji programów znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych (COM (2012) 108 final. Należy zachęcać do korzystania z programu Energy Star. Stwierdzono, że wysokie koszty energii będą zachęcać do kupowania urządzeń o wysokiej sprawności energetycznej. Ponadto Komisja powinna rozważyć oznakowanie, które wskazywałoby energochłonność produkcji.

D.   Finansowanie

28.   Nawiązując do swojej opinii w sprawie zmiany klimatu i przyszłego budżetu UE (5), podtrzymuje wyrażone w niej zaniepokojenie obserwowaną w dalszym ciągu koncentracją na środkach oszczędnościowych, która w kontekście przyszłego budżetu UE na lata 2014–2020 przesłania wszelkie kwestie odnoszące się do gospodarki realnej, zwłaszcza pilną konieczność zwiększenia budżetu UE na finansowanie lokalnych i regionalnych inwestycji na obszarach miejskich i wiejskich, dotyczących zrównoważonej energii, o co KR zabiegał w swoich wcześniejszych opiniach. Komitet przyjmuje jednak z zadowoleniem fakt, iż we wspólnych ramach strategicznych (6)„przejście na gospodarkę niskoemisyjną we wszystkich sektorach” zostało uznane za priorytet inwestycyjny. Tym niemniej pragnie podkreślić, że choć fundusze objęte wspólnymi ramami strategicznymi służyć mają przezwyciężeniu określonych wyzwań o charakterze regionalnym, należy również zapewnić równowagę między zrównoważoną produkcją a efektywnością energetyczną.

29.   Żałuje, że Rada nie uznała możliwości powiązania finansowania z celami, np. krajowych środków finansowych na rzecz efektywności energetycznej, za rozwiązanie, które należałoby włączyć do przepisów dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Podkreśla konieczność zdecydowanego promowania roli Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) za pośrednictwem krajowych i lokalnych instytucji kredytowych, aby finansować inwestycje w efektywność energetyczną.

30.   Zwraca się do prezydencji duńskiej z apelem, by zadbała o powiązanie przyszłych dotacji na rzecz środków służących zwiększaniu sprawności ogrzewania i chłodzenia powierzchni z odzwierciedlonymi w pomiarach oszczędnościami zużycia energii w poszczególnych obiektach.

31.   Wzywa Komisję Europejską, by w przyszłym budżecie UE przewidziała potrzeby związane z dyrektywą w sprawie efektywności energetycznej i zadbała o przyznanie wystarczających środków na kwestię efektywności energetycznej w mieszkalnictwie na obszarach wiejskich.

32.   Zwraca uwagę na fakt, iż istotnym problemem w przypadku obszarów wiejskich jest zdolność samorządów lokalnych i regionalnych do korzystania z przewidzianych już środków finansowych:

mechanizmów finansowych (ELENA itp.) oraz funduszy na rzecz efektywności energetycznej (EFEE itp.);

z doświadczeń bieżącego okresu finansowania wynika, że środki w ramach funduszy strukturalnych z przeznaczeniem na efektywność energetyczną nie mogą, z wielu różnych przyczyn, zostać w pełni wykorzystane; dlatego w ramach finansowych na lata 2014–2020, w których przewidziano nawet wyższy udział środków na efektywność energetyczną, trzeba zwrócić uwagę na to, by ułatwić dostęp do tych środków władzom lokalnym i regionalnym.

33.   Podkreśla, że istnieją też inne narzędzia finansowe, takie jak umowy o poprawę efektywności energetycznej, partnerstwa publiczno-prywatne oraz krajowe i regionalne fundusze na rzecz efektywności energetycznej, które wspierają prace w zakresie efektywności energetycznej w sytuacji, gdy środki publiczne są coraz bardziej ograniczone. W chwili obecnej, kiedy to musimy się liczyć z ograniczonymi zasobami publicznymi, a wiele małych i średnich przedsiębiorstw boryka się z trudnościami, szczególną uwagę należy poświęcić optymalnemu zrównoważeniu wydatków z budżetu UE przeznaczanych z jednej strony na wielkie projekty infrastrukturalne, a z drugiej – na zdecentralizowane wytwarzanie energii, które stanowi esencję zagadnień energetycznych na obszarach wiejskich. Wzywa również UE do promowania i uregulowania na poziomie europejskim roli przedsiębiorstw oferujących usługi energetyczne jako podmiotów finansujących inwestycje w efektywność oraz umożliwienia im dostępu do przeznaczonych na ten cel środków europejskich.

34.   Uważa, że aby poprawić dostęp do finansowania, potrzebne są instrumenty, które pomogłyby konsumentom i organom publicznym spełnić wymogi dotyczące współfinansowania, a także opracować innowacyjne plany, które będą atrakcyjne dla kredytodawców.

35.   Przypomina, że ankieta przeprowadzona na początku 2010 r. przez Platformę Monitorowania Strategii „Europa 2020” wykazała, że lokalne i regionalne inicjatywy są zazwyczaj wielosektorowymi, zintegrowanymi działaniami, które przyczyniają się jednocześnie do zwiększenia konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia. Realia te powinny zatem znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w przyszłym projekcie budżetu UE.

36.   Apeluje o zapewnienie samorządom lokalnym i regionalnym możliwości uwzględnienia zagadnień efektywności energetycznej w wymogach w zakresie planowania przestrzennego na obszarach wiejskich i w miastach.

E.   Logistyka

37.   Pragnie podkreślić, jak istotne znaczenie ma rozwijanie ogólnounijnych systemów logistycznych, takich jak środkowoeuropejski system logistyczny (CELS), które mogłyby zapewnić poprawę efektywności transportu towarowego. Oznaczałoby to stworzenie jednolitego systemu odwzorowania łączącego w jednym ujęciu wszystkie rodzaje transportu w Europie, począwszy od szlaków kolejowych i drogowych, poprzez korytarze powietrzne, aż po drogi morskie i szlaki żeglugi śródlądowej.

38.   Uważa, że CELS mógłby zapewniać odwzorowanie wizualne i wsparcie w zakresie analizy kosztów z myślą o promowaniu ekologicznego, oszczędnego i skutecznego połączenia transportu intermodalnego. Byłby on dostępną on-line bazą transportu towarowego, w której mogliby się rejestrować przewoźnicy w transporcie drogowym, kolejowym, lotniczym, śródlądowym i morskim, dzięki czemu stałby się najbardziej kompleksowym zbiorem danych obejmującym wszystkich przewoźników towarowych. Taki system może również wskazywać szlaki odpowiadające potrzebom transportu kombinowanego, pozwalając tym samym na wybór najkrótszej możliwej trasy.

39.   Podkreśla wartość zintegrowanej, międzysektorowej, zrównoważonej polityki energetycznej dla obszarów wiejskich, która obejmowałaby zarówno zagadnienia efektywności energetycznej w budownictwie, transporcie itd., jak i zdecentralizowaną produkcję energii ze źródeł odnawialnych.

F.   Wnioski

40.   W tym kontekście uważa, że polityka spójności może stanowić podstawę skoordynowanego podejścia do tego złożonego wyzwania. Wzajemne powiązania między celami strategii „Europa 2020” wymagają, by unijni decydenci polityczni byli świadomi faktu, iż możliwa jest poprawa osiągnięć we wszystkich obszarach strategii „Europa 2020”, jeżeli środki zmierzające do zwiększenia efektywnego korzystania z energii zostaną powszechnie wdrożone w całej UE.

41.   Zwraca uwagę na konieczność lepszego wyważenia wewnętrznego i zewnętrznego wymiaru zaopatrzenia UE w energię, promowania badań oraz wdrażania środków na rzecz efektywności energetycznej przynajmniej przy takich samych nakładach inwestycyjnych jak w przypadku nowych rurociągów do transportu paliw kopalnych z krajów trzecich. Ponadto przypomina Komisji Europejskiej, że w kontekście efektywności energetycznej w budownictwie i w transporcie potrzeby inwestycyjne nadal sięgają miliardów euro. Uznania wymaga także kwestia zarządzania energią i oszczędności energii, gdyż jest to część składowa bieżących potrzeb, którą należy się odpowiednio zająć.

42.   Ponownie stwierdza, że państwa członkowskie powinny zainicjować proces konsultacji z udziałem podmiotów lokalnych i regionalnych w ramach prac nad krajowymi planami na rzecz efektywności energetycznej (podejście oddolne), co zapewniłoby spójność tych planów z celami oraz środkami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi. Wzywa również do włączenia podmiotów lokalnych i regionalnych na etapie monitorowania, gdyż to one odpowiadają za opracowywanie tych planów.

43.   Ponownie zwraca uwagę na inicjatywę „Porozumienie Burmistrzów” będącą namacalnym dowodem zaangażowania samorządów lokalnych na rzecz efektywności energetycznej oraz przeciwdziałania zmianie klimatu. Stwierdza jednak, że sygnatariusze porozumienia nie stosują wspólnych metod sprawozdawczości. Porozumienie Burmistrzów jest inicjatywą, w której regiony zobowiązane są składać sprawozdania z osiągnięć w zakresie efektywności energetycznej, odpowiadające surowym, wspólnym kryteriom sprawozdawczości (7).

44.   Wzywa Komisję, by szybko podjęła działania na rzecz realizacji idei połączonych sieci dystrybucji energii w całej UE. W ten sposób UE może zapewnić wszystkim obywatelom niezawodne dostawy energii. Jest to także istotne z punktu widzenia polityki bezpieczeństwa, aby zmniejszyć zależność Europy od importu paliw kopalnych z państw rządzonych przez reżimy autorytarne.

45.   Główne przesłania – działania

KOMITET REGIONÓW

a)

żąda, by efektywność energetyczna stanowiła centralny i integralny element polityki energetycznej i odpowiedni priorytet w hierarchii polityki energetycznej;

b)

popiera lepsze powiązanie środków wsparcia finansowego na rzecz efektywności energetycznej i energooszczędności w przyszłych programach finansowych UE;

c)

opowiada się za bardziej zdecydowanymi środkami wpływania na zachowania ludzi i wzorce zużycia energii; uważa, że wymaga to kombinacji środków zachęcających i odstraszających, ukazujących aspekty ekonomiczne, lecz również wyraźniej uwydatniających obowiązkowe wymogi tam, gdzie to konieczne;

d)

stwierdza, że obecna polityka koncentruje się na miastach jako miejscach realizacji obecnych celów polityki, jednak podkreśla, że należy się również zająć w szerszy i bardziej skoordynowany sposób problemami i możliwościami obszarów wiejskich w zakresie zużycia i produkcji energii;

e)

wzywa władze lokalne i regionalne do dzielenia się dobrymi rozwiązaniami w zakresie efektywności energetycznej i energooszczędności oraz do zwiększania odporności energetycznej przez planowanie i pilotowanie dostarczania ich usług przy minimalnych poziomach pobierania energii.

Bruksela, 4 maja 2012 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO


(1)  Światowy Raport Energetyczny Międzynarodowej Agencji Energetycznej z 2011 r.

(2)  Komisja Europejska.

(3)  Eurostat.

(4)  COM(2011) 896 final.

(5)  Opinia rozpoznawcza w sprawie: „Włączanie problematyki zmiany klimatu do wszystkich obszarów polityki a przyszły budżet UE” (CdR 104/2011).

(6)  Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące EFRR, EFS, Funduszu Spójności, EFRROW oraz EFMR objętych zakresem wspólnych ram strategicznych (COM(2011) 615 final).

(7)  http://ec.europa.eu/energy/publications/doc/2012_thinkbooklet.pdf.


III Akty przygotowawcze

KOMITET REGIONÓW

95. sesja plenarna w dniach 3 i 4 maja 2012 r.

27.7.2012   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 225/58


Opinia Komitetu Regionów „Ogólne rozporządzenie w sprawie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych”

2012/C 225/07

KOMITET REGIONÓW

Wzywa do przyjęcia ambitnego budżetu dla przyszłej polityki spójności (2014-2020), by osiągnąć ambitne cele określone w Traktacie i w strategii „Europa 2020”; wzywa ponadto do uwzględnienia kryteriów innych niż PKB przy ocenie poziomów rozwoju i podziale zasobów.

Popiera strukturę zaproponowaną przez Komisję, tzn. wytyczenie dwóch wielkich celów („inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „współpraca terytorialna”), pozostawienie Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) w ramach polityki spójności oraz utworzenie nowej kategorii „regionów w okresie przejściowym”, która zapewniłaby „siatkę bezpieczeństwa” dla regionów niekwalifikujacych się już do pełnego wsparcia jako regiony konwergencji.

Nawołuje do większej elastyczności w rozdziale funduszy strukturalnych i do bardziej realistycznego dostosowania ich do potrzeb regionów dzięki bezpośredniemu zaangażowaniu władz lokalnych i regionalnych; owa elastyczność powinna stosować się do rozdziału środków między Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i EFS oraz do koncentracji tematycznej funduszy na niektóre cele określone w strategii „Europa 2020”. W tym kontekście apeluje o znaczne obniżenie lub uelastycznienie minimalnych progów przewidzianych w rozporządzeniach szczegółowych.

Popiera strategiczne podejście w ramach wspólnych ram strategicznych, integrujące wszystkie fundusze przeznaczane na cele regionalne. Oznaczać to będzie lepszą koordynację z Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim (EFMR). Chciałby ponadto, by uwzględniono w większym stopniu zasadę spójności t terytorialnej poprzez działania miejskie; działania na rzecz rozwoju lokalnego, zintegrowane inwestycje terytorialne i wspólne plany działania. Pragnie niemniej, by zwrócono większą uwagę na obszary podlegające przemianom przemysłowym lub dotknięte niekorzystnymi warunkami demograficznymi.

Wzywa do wspierania możliwości opracowywania programów opartych na wielu funduszach (EFRR, EFS, Fundusz Spójności, EFRROW i EFMR) i apeluje do Komisji Europejskiej o podejmowanie wszelkich środków na rzecz przygotowywania i wdrażania tych programów z należytym poszanowaniem zasady proporcjonalności.

Odrzuca uwarunkowanie makroekonomiczne, jak również rezerwę na wykonanie, uznając, że są one sprzeczne z głównym celem polityki spójności, popiera natomiast utworzenie rezerwy elastyczności składającej się ze środków pochodzących z automatycznego anulowania w celu finansowania inicjatyw o charakterze eksperymentalnym; opowiada się także za prostszym uwarunkowaniem ex ante o charakterze bardziej prewencyjnym niż represyjnym.

Domaga się rzeczywistego uproszczenia przepisów wykonawczych, zwłaszcza dotyczących instytucji zajmujących się kontrolą i audytem, działań przynoszących dochód i kosztów ryczałtowych.

Sprawozdawca

Catiuscia MARINI (IT/PSE), przewodnicząca regionu Umbria

Dokument źródłowy

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1083/2006

COM(2011) 615 final

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

A.    Budżet wspólnotowy i rozdysponowanie środków

KOMITET REGIONÓW

Na rzecz odpowiedniego i zrównoważonego budżetu wspólnotowego

1.

Przypomina, że Unia Europejska powinna móc dysponować takim budżetem, który pozwoliłby zapewnić skuteczność polityki spójności i zrealizować ambitne cele strategii „Europa 2020”.

2.

Apeluje, by w odniesieniu do kategorii regionu utrzymano przynajmniej ten sam poziom wkładu wspólnotowego, jaki przewidziano na obecny okres programowania.

3.

Podkreśla, że obecna sytuacja poważnego kryzysu gospodarczego, finansowego i społecznego powoduje na poziomie europejskim utrwalanie się stanu niepełnego zatrudnienia, co ma silny, zróżnicowany wpływ na wszystkie regiony Unii Europejskiej. W tym kontekście fundusze strukturalne stanowią źródło finansowania niezbędne do przeciwdziałania kryzysowi i wspierania rozwoju regionów Europy.

Zmniejszenie trudności z absorpcją funduszy

4.

Zwraca się do Komisji o podjęcie skutecznych inicjatyw w celu zmniejszenia trudności niektórych państw członkowskich z absorpcją środków poprzez poprawę zarządzania funduszami wspólnotowymi, zwłaszcza dzięki uproszczeniu i unowocześnieniu systemów zarządzania i kontroli poprzez ukierunkowanie na osiągnięcie wyników.

W kierunku bardziej sprawiedliwych i zrównoważonych kryteriów podziału

5.

Uważa, że kryzys finansowo-gospodarczy sprawia, iż coraz potrzebniejsze stają się możliwie aktualne, porównywalne dane dotyczące PKB i inne wskaźniki, tak by dokładniej określić rzeczywisty poziom rozwoju regionów europejskich (1); zarazem konieczne jest skierowanie odpowiednich środków do regionów słabiej rozwiniętych.

6.

Uważa, że do celów podziału zasobów należy odpowiednio uwzględnić specyfikę państw członkowskich, których gospodarkę cechuje silna nierównowaga wewnętrzna; jego obawy budzi w szczególności kryterium podziału zasobów przeznaczanych na wspólną politykę rolną – w odniesieniu do wieloletnich ram finansowych – gdyż nie odzwierciedla ono należycie różnic społecznych, gospodarczych i strukturalnych.

B.    Struktura polityki spójności

Uproszczona struktura

7.

Popiera wytyczenie dwóch wielkich celów („inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „współpraca terytorialna”), które przyczyniają się do uproszczenia struktury polityki spójności.

8.

Popiera stworzenie kategorii regionów w okresie przejściowym, finansowanej przede wszystkim ze środków przewidzianych dla regionów i państw, które przestały kwalifikować się do celu konwergencji i Funduszu Spójności, a zatem bez zmniejszania wsparcia dla dwóch pozostałych kategorii regionów, jak również z zadowoleniem przyjmuje propozycję „siatki bezpieczeństwa” dla regionów tracących prawo do pełnego wsparcia jako regiony konwergencji. Ta nowa kategoria umożliwi bowiem lepsze wsparcie regionów przestających się kwalifikować do celu konwergencji, a także regionów, których PKB per capita waha się od 75 do 90 % średniej wspólnotowej. Pozwoli ona ponadto na uzależnienie wielkości pomocy od poziomu rozwoju i na złagodzenie skutków stosowania progu stwierdzonych w obecnym okresie programowania. Uregulowanie to powinno stosować się do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych.

9.

Zauważa, że także uregulowania dotyczące wytycznych regionalnych na lata 2014–2020 w zakresie pomocy państwa powinny być zgodne ze strukturą przyszłej polityki spójności, a przy wyznaczaniu obszarów objętych wsparciem nie mogą wystąpić sprzeczności między polityką spójności a prawem konkurencji.

W kierunku odpowiedniej roli Europejskiego Funduszu Społecznego w polityce spójności

10.

Z zadowoleniem przyjmuje utrzymanie EFS w obszarze polityki spójności jako podstawowego instrumentu na rzecz zatrudnienia, doskonalenia posiadanych umiejętności oraz włączenia społecznego.

11.

Domaga się niemniej, by wyboru priorytetów inwestycyjnych i podziału funduszy strukturalnych między EFRR i EFS dokonywały samorządy regionalne i kompetentne samorządy lokalne, zgodnie z zasadą pomocniczości.

C.    Zasady wspólne dla wszystkich funduszy

Na rzecz wzmocnionego partnerstwa i wielopoziomowego sprawowania rządów

12.

Domaga się, by samorządy terytorialne w każdym państwie członkowskim były zgodnie z zasadą wielopoziomowego sprawowania rządów oraz wewnątrzpaństwowym podziałem kompetencji w pełni zaangażowane w opracowywanie, negocjowanie i wdrażanie poszczególnych dokumentów strategicznych, to znaczy wspólnych ram strategicznych, a zwłaszcza umowy partnerskiej. Dodatkową możliwością formalizacji relacji partnerskich w powiązaniu z rządami krajowymi powinny być też pakty terytorialne między władzami lokalnymi, regionalnymi i krajowymi.

13.

Uważa, że jeżeli chodzi o partnerstwo, niesprawiedliwe jest traktowanie władz lokalnych i regionalnych w ten sam sposób co partnerów gospodarczych i społecznych, gdyż jako przedstawiciele interesu ogólnego społeczności lokalnych i regionalnych współzarządzają – uwzględniając ramy instytucjonalne państw członkowskich – projektami polityki spójności i je współfinansują.

Na rzecz stopy współfinansowania odpowiadającej poziomowi rozwoju regionów

14.

Potwierdza swoje poparcie dla europejskiej zasady współfinansowania, która gwarantuje zwiększenie odpowiedzialności podmiotów terytorialnych.

15.

Podatek VAT powinien być kwalifikowalny, jeśli nie istnieje możliwość jego odzyskania.

16.

Uważa, że należy wprowadzić rozróżnienie między zainteresowanymi stronami ze społeczeństwa obywatelskiego a partnerami z sektora publicznego. Właściwe władze lokalne i regionalne, bądź ich przedstawiciele, powinny być stałym uczestnikiem procesu negocjacji w związku z przygotowaniem umowy partnerskiej na poziomie państwa członkowskiego, a nie tylko na poziomie regionalnym.

D.    Związek między polityką spójności a strategią „europa 2020”

Na rzecz harmonijnej i elastycznej koncentracji tematycznej

17.

Przyjmuje do wiadomości zasadę koncentracji tematycznej na kluczowych celach strategii „Europa 2020” i celach wymienionych w art. 174 TFUE, przedstawionych we wspólnotowym zestawie tematycznym, lecz wyraża zaniepokojenie z powodu braku elastyczności przy wyborze celów tematycznych, które powinny być wytyczane na podstawie analizy terytorialnej.

18.

Domaga się zatem, aby zapewniono faktyczną elastyczność dla wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, pozostawiając poszczególnym instytucjom zarządzającym możliwie jak najszerszy margines swobody określania celów tematycznych, na których koncentrowałyby się zasoby, a ponadto apeluje o znaczne obniżenie lub uelastycznienie minimalnych progów przewidzianych w rozporządzeniach szczegółowych.

E.    Podejście strategiczne i zarządzanie polityką spójności

Wspólne ramy strategiczne: w kierunku większego zintegrowania funduszy o przeznaczeniu terytorialnym

19.

Popiera lepszą integrację funduszy, przyjmując z zadowoleniem fakt, że EFRROW i EFMR zostały objęte zakresem wspólnych ram strategicznych, jednakże z zachowaniem specyfiki każdego z tych funduszy.

20.

Uważa za pożądane, by wspólne ramy strategiczne były zatwierdzane przez Parlament i Radę Europejską, gdyż jego zdaniem taki dokument powinno się przyjmować przy jak największym konsensusie instytucji europejskich, dlatego też popiera włączenie wspólnych ram strategicznych jako załącznika do ogólnego rozporządzenia.

21.

Uważa, że mechanizmy przedstawione we wspólnych ramach strategicznych powinny być wystarczająco elastyczne, by umożliwić faktyczną koordynację z polityką regionalną i polityką na rzecz rozwoju lokalnego.

22.

Jest zdania, że wspólne ramy strategiczne powinny przede wszystkim ułatwiać oddolne podejście terytorialne i integrację finansowania. Zalecenia wspólnych ram strategicznych nie powinny być nazbyt szczegółowe, aby zapewnić wystarczającą swobodę wyboru środków, za pomocą których będzie można realizować cele tematyczne i priorytety inwestycyjne określone w rozporządzeniach dotyczących funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.

23.

Podkreśla, że wspólne ramy strategiczne powinny stosownie łączyć cele tematyczne, o których mowa w art. 9 ogólnego rozporządzenia, z priorytetami inwestycyjnymi określonymi w rozporządzeniach w sprawie EFRR, EFS, Funduszu Spójności, EFRROW i EFMR. Zagwarantuje to pewność prawa w kwestii tego, czy priorytety są odpowiednie, i zapewni, że nie będą one rozbieżne ani nie będą się powielały, tak że będzie można w zintegrowany sposób i płynnie realizować projekty priorytetowe objęte wieloma funduszami, a także dotyczące wielu tematów.

Umowa partnerska: bardziej umowa niż partnerstwo

24.

Apeluje, by zgodnie z odpowiednimi systemami instytucjonalnymi władze regionalne i właściwe władze lokalne – jako organy finansujące i realizujące politykę spójności – w pełni uczestniczyły w opracowywaniu, negocjowaniu, wykonywaniu i zmianie umowy partnerskiej (art. 13 ust. 2).

25.

Domaga się zwłaszcza, by – zgodnie z odpowiednimi systemami instytucjonalnymi – w ramach umowy władze regionalne zostały bezpośrednio włączone do określania uwarunkowań wewnętrznych i wynikających z nich sankcji (art. 14).

26.

Wyraża zaniepokojenie z powodu ewentualnych opóźnień wynikających z faktu, iż zarówno umowa partnerska, jak i programy operacyjne powinny zostać przedstawione jednocześnie, i w związku z tym domaga się, aby programy były przedstawiane w ciągu 6 miesięcy następujących po przedstawieniu umowy.

Programy operacyjne: na rzecz zregionalizowanego i zintegrowanego zarządzania

27.

Zaleca, by – zgodnie z odpowiednimi systemami instytucjonalnymi – samorządy regionalne i regionalne zostały ściśle włączone do zarządzania funduszami europejskimi i usilnie zachęca do stosowania programów opartych na wielu funduszach.

28.

Zwraca uwagę, że większa harmonizacja wspólnych postanowień dotyczących realizacji poszczególnych funduszy przyczyniłaby się do ich zintegrowania oraz zwiększyłaby skuteczność i wpływ ich działania, a także spowodowałaby zmniejszenie obciążeń administracyjnych, z którymi boryka się beneficjent końcowy.

29.

Domaga się, by Komisja sporządziła ocenę funkcjonowania, skutków i wartości dodanej obecnie realizowanych strategii makroregionalnych.

F.    Programowanie ukierunkowane na wyniki i ocenę

Uwarunkowanie makroekonomiczne: podwójna kara dla państw członkowskich

30.

Zdecydowanie odrzuca propozycje mające na celu powiązanie polityki spójności z przestrzeganiem paktu stabilności (uwarunkowanie makroekonomiczne). Uważa, że uwarunkowanie makroekonomiczne odpowiada innym celom niż polityka spójności.

31.

Uważa zatem, że samorządy terytorialne nie powinny znaleźć się w gorszej sytuacji z powodu nieprzestrzegania przez niektóre państwa członkowskie zobowiązań, zwłaszcza w zakresie krajowego deficytu budżetowego (art. 21).

Na rzecz prostszego uwarunkowania ex ante o charakterze bardziej prewencyjnym niż represyjnym

32.

Popiera zasadę uwarunkowań ex ante, które służą upewnieniu się – na podstawie oceny wcześniejszych doświadczeń – że spełnione zostały konieczne warunki wstępne do skutecznej realizacji inwestycji, zważywszy że trzeba unikać obejmowania polityką spójności zadań, które do niej nie należą, i zwiększania obciążeń administracyjnych.

33.

Wyraża jednak zaniepokojenie, że uwarunkowanie, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia (np. uchybienia w transpozycji dyrektyw wspólnotowych), może narażać na szwank opracowywanie i wdrażanie programów i projektów na poziomie lokalnym i regionalnym. Komitet uważa w związku z tym, że uwarunkowania ex ante muszą dotyczyć jedynie tych elementów, które są bezpośrednio związane z realizacją polityki spójności.

34.

Zwraca się ponadto do Komisji, by z wyjątkiem tych uwarunkowań, które państwo członkowskie zobowiązało się przestrzegać, takie uwarunkowania ex ante nie prowadziły do zawieszenia płatności lub do korekt finansowych.

Rezerwa na wykonanie

35.

Wyraża zaniepokojenie, że tworzona jest rezerwa na wykonanie, gdyż obawia się, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, co mogłoby sprzyjać pojawianiu się mało ambitnych projektów i zniechęcać do innowacji. Zwraca uwagę na opinię Trybunału Obrachunkowego nr 7/2011, w której zauważa się, że „rezerwa wykonania istniała w okresie 2000–2006, lecz jej skuteczność była umiarkowana w związku z bardzo ograniczonymi wydatkami zrealizowanymi do czasu oceny śródokresowej oraz brakiem odpowiedniej metodyki oceny postępów w realizacji programów”.

36.

Popiera natomiast utworzenie rezerwy elastyczności składającej się ze środków pochodzących z automatycznego anulowania w celu finansowania inicjatyw o charakterze eksperymentalnym w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu lub podjęcia działania w wypadku kryzysu.

Ramy wykonania jako instrument sterowania

37.

Zwraca uwagę, że ramy oceny wyników obejmują wytyczanie celów etapami w odniesieniu do każdego priorytetu na lata 2016 i 2018. Zdaniem Komitetu musi to być mechanizm sterowania i kontroli celów realizowanych przez cały okres programowania i nie musi on prowadzić do stosowania korekt finansowych wobec priorytetowych osi w wypadku nieosiągnięcia celów wytyczonych na podstawie sprawozdania końcowego w sprawie stanu realizacji, ponieważ to niepowodzenie w osiąganiu celów może być wynikiem sytuacji społeczno-gospodarczej i związanych z nią niezbędnych zmian polityki dokonanych przez władze krajowe i regionalne.

38.

Uważa, że to nowe postanowienie niepotrzebnie dołącza się do różnych uwarunkowań (makroekonomicznego, ex ante i ex post) zaproponowanych przez Komisję, a także do systemu oceny ex ante, in itinere i ex post oraz do wytyczania celów ilościowych i wskaźników rezultatu, wyrażając życzenie, że powinno ono być bardziej powiązane z oceną, o której mowa w art. 48–50.

Na rzecz wzrostu zaliczek

39.

Przyjmuje z zadowoleniem propozycję mającą na celu zobowiązanie instytucji zarządzających do wypłacenia środków beneficjentom przed żądaniem zwrotu od Komisji, postulując jednocześnie większą elastyczność systemu zaliczek i ich wzrost w celu zwiększenia płynności instytucji zarządzających.

Sankcje i korekty finansowe: w kierunku podejścia o charakterze bardziej prewencyjnym niż represyjnym

40.

Apeluje, by w wypadku otrzymania przez państwo członkowskie znajdujące się w głębokim kryzysie finansowym wsparcia ze strony UE Komisja mogła wprowadzić poprawki do umowy partnerskiej i programów operacyjnych w ramach konstruktywnego dialogu z państwem członkowskim i zainteresowanymi samorządami terytorialnymi, wyrażając życzenie, by eksperci Komisji udzielili wsparcia władzom krajowym i regionalnym, a zatem przyczyniali się do zwiększenia ich zdolności skutecznego zarządzania funduszami europejskimi.

G.    Wzmocnienie zasady spójności

Promowanie działań na rzecz rozwoju obszarów miejskich i rozwoju lokalnego oraz zintegrowanych inwestycji terytorialnych

41.

Wyraża duże zadowolenie, że kładzie się nacisk na kwestię zintegrowanego rozwoju miejskiego, i w szczególności pozytywnie ocenia propozycje Komisji dotyczące działań na rzecz rozwoju lokalnego i zintegrowanych inwestycji terytorialnych, które powinny być głównymi narzędziami wdrażania w przyszłym okresie programowania, jednocześnie zaś zwraca się o wyjaśnienie sposobu wprowadzania w życie tych nowych postanowień.

42.

Wyraża życzenie, by przepisy te zostały zastosowane ze szczególną uwagą w celu zagwarantowania skutecznej realizacji zintegrowanego rozwoju terytorialnego, na przykład koordynacji działania różnych funduszy – zwłaszcza EFRR i EFRROW na obszarach podmiejskich i obszarach funkcjonalnych – ich integracji, wytyczenia obszarów objętych projektem, opracowania spójnej strategii itd.

43.

Z dużym zadowoleniem przyjmuje fakt, że w przypadku rozwoju kierowanego przez lokalną społeczność przewidziano dodatkową stopę współfinansowania w wysokości 10 %, i domaga się, by przepis ten rozszerzono na zintegrowane inwestycje terytorialne; uważa, że organizacja i zasady funkcjonowania lokalnych grup działania powinny być uzgadniane wspólnie przez instytucje zarządzające i partnerów lokalnych na poziomie krajowym.

44.

Wnosi, by przepis, zgodnie z którym władze publiczne nie mogą mieć więcej niż 49 % głosów, został zmieniony w odniesieniu do przypadków, gdzie istnieją już zinstytucjonalizowane partnerstwa na rzecz rozwoju lokalnego.

45.

Podkreśla, że rozwój lokalny należy rozumieć jako koncepcję całościową, w ramach której można realizować zintegrowane inwestycje terytorialne, działania miejskie, wspólne plany działania.

Na rzecz odpowiednich działań dla regionów charakteryzujących się specyficznymi cechami geograficznymi i demograficznymi

46.

Zachęca, by szczególną uwagę zwrócono na obszary podlegające przemianom przemysłowym i regionom dotkniętym poważnymi i stałymi niekorzystnymi warunkami naturalnymi lub demograficznymi, wskutek których są one stosunkowo opóźnione pod względem spójności gospodarczej i terytorialnej, a także na regiony najbardziej oddalone (art. 174 i art. 349 TFUE).

Dalsze wsparcie dla łączenia obszarów w sieć poprzez finansowanie infrastruktury

47.

Wyraża zaniepokojenie, że nie wzięto pod uwagę finansowania infrastruktury, a zwłaszcza sieci ICT szybkiego przesyłu, w regionach rozwiniętych.

H.    Uproszczenie zasad zarządzania, kontroli i audytu

Na rzecz większego uproszczenia zarządzania i wspólnej odpowiedzialności za kontrolę

48.

Domaga się rzeczywistego uproszczenia przepisów wykonawczych dotyczących środków na rzecz instytucji zajmujących się zarządzaniem, kontrolą i audytem, które ułatwiłoby jednocześnie dostęp beneficjentów do finansowania.

49.

Wyraża zaniepokojenie faktem, że wsparcie potencjału administracyjnego jest ograniczone w przypadku Europejskiego Funduszu Społecznego do państw członkowskich, których regiony są słabiej rozwinięte lub które kwalifikują się do wsparcia z Funduszu Spójności; inaczej jest w przypadku EFRR, chociaż systemy krajowe w zakresie tych obu funduszy podlegają podobnym wymogom.

50.

Wyraża życzenie, by dzięki większemu ukierunkowaniu na wyniki zwrócono baczniejszą uwagę na wykonanie, jakość i skuteczność wykorzystania funduszy, a nie na formalne przestrzeganie norm i ilość wydatków.

51.

Uważa, że nadmierne odwoływanie się do aktów delegowanych Komisji (ok. 50 wzmianek w rozporządzeniu) może opóźnić wykorzystanie funduszy i proponuje, by wprowadzono rozporządzenie wykonawcze Komisji, w którym ustanowiono by początkowo wszystkie przepisy wykonawcze.

Na rzecz większej koordynacji i proporcjonalności kontroli

52.

Wyraża wątpliwości co do wyznaczenia na szczeblu ministerialnym organu akredytującego – stanowiącego niepotrzebny dodatkowy poziom kontroli – którego rolą byłoby akredytowanie instytucji zarządzających i certyfikacja na podstawie wstępnej kontroli, uważając, że akredytacja powinna dotyczyć w większym stopniu systemów niż instytucji zarządzających.

53.

Przypomina, że nieprawidłowe zastosowanie zasady proporcjonalności może doprowadzić do niesprawiedliwego traktowania państw członkowskich. Kontrole i audyty mogą okazać się znacznie bardziej uciążliwe dla państw członkowskich otrzymujących największe dotacje; ponadto dostosowanie poziomu kontroli do koperty finansowej programów mogłoby zniechęcać do korzystania z programów opartych na wielu funduszach.

54.

Jest zdania, że proponowane roczne rozliczenie rachunków powinno być fakultatywne, tak aby tylko te instytucje zarządzające, które tego chcą, mogły uprościć procedurę zamknięcia na końcu okresu i skrócić czas przechowywania dokumentów księgowych (art. 67, 76, 77, 131).

55.

Pragnąłby, aby uniknięto mnożenia kontroli przeprowadzanych przez krajowe lub regionalne instytucje audytowe, Komisję, Trybunał Obrachunkowy i same podmioty, i proponuje w związku z tym systematyczną organizację wspólnych audytów na danym obszarze w celu uniknięcia dublowania zadań i przyczynienia się do wspólnej analizy (art. 65 ust. 2).

W kierunku faktycznie uproszczonej inżynierii finansowej ukierunkowanej na przedsiębiorczość

56.

Uważa, że potrzebne jest dalsze wyjaśnienie co do stosowania instrumentów finansowych, jeśli chodzi o ich księgowanie przy korzystaniu z funduszy UE, ich nadzorowanie i odpowiedzialność za nie. Popiera jednakże wykorzystanie instrumentów inżynierii finansowej do zwiększenia efektu dźwigni funduszy, pod warunkiem że będzie to element wprowadzony dodatkowo obok dotacji polityki spójności, a nie ich kosztem oraz, że wsparcie to ogranicza się do konwencjonalnych form instrumentów finansowych (udział w kapitale własnym, pożyczki, gwarancje), a nie do nieprzejrzystych instrumentów finansowych, takich jak pochodne lub strukturyzowane instrumenty finansowe.

57.

Uważa, że nadmiernie wiążące jest postanowienie, zgodnie z którym instrumenty finansowe muszą zostać zastosowane w ciągu 2 lat od ich uruchomienia zgodnie z celami programu i przez okres co najmniej 10 lat od daty zamknięcia programu.

Wspólny plan działania – nowość, którą należy wypróbować

58.

Wyraża zadowolenie z propozycji Komisji dotyczącej opracowania wspólnych planów działania (Joint Action Plans) obejmujących grupę projektów zrealizowanych na odpowiedzialność beneficjenta jako część programu operacyjnego lub programów operacyjnych w zamian za znaczne ograniczenie przepisów dotyczących zarządzania i kontroli, ubolewa jednak, że wykluczono projekty infrastrukturalne.

59.

Wnosi, by wspólny plan działania był ustalany z Komisją, państwem członkowskim i samorządami terytorialnymi uczestniczącymi w programie, również z uwzględnieniem wielkości środków, i domaga się, by obniżono próg do 5 mln euro.

Działania przynoszące dochód: potrzeba większej elastyczności

60.

Uważa, że lepszym rozwiązaniem byłoby powrócenie do przepisów obowiązujących w latach 2000–2006, które przewidywały zastosowanie jednej konkretnej (mniejszej) wysokości wkładu w wypadku projektów przynoszących dochód.

Zryczałtowanie kosztów: opóźniające się uproszczenie

61.

Przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji dotyczącą różnych form uproszczonych dotacji i zachęca instytucje zarządzające oraz beneficjentów do częstszego używania standardowej skali kosztów jednostkowych, kwot ryczałtowych i finansowania ryczałtowego.

62.

Wnosi, by Komisja i państwa członkowskie, uwzględniając należycie doświadczenia zdobyte już w obecnym okresie programowania, jak najszybciej przyjęły sprawiedliwą, rzetelną i weryfikowalną metodologię obliczeń, a także metody i skale kosztów jednostkowych, by umożliwić wykonawcom projektu ich zastosowanie na początku programowania.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Motyw 14

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisja, aktem delegowanym, powinna przyjąć wspólne ramy strategiczne, które przekładają cele Unii na kluczowe działania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, w celu wskazania wyraźnego kierunku strategicznego dla procesu programowania na poziomie państw członkowskich i regionów. Wspólne ramy strategiczne powinny ułatwiać sektorową i terytorialną koordynację interwencji Unii z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz z innych właściwych polityk i instrumentów Unii.

Komisja wspólne ramy strategiczne, które przekładają cele Unii na kluczowe działania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, w celu wskazania wyraźnego kierunku strategicznego dla procesu programowania na poziomie państw członkowskich i regionów. Wspólne ramy strategiczne powinny ułatwiać sektorową i terytorialną koordynację interwencji Unii z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz z innych właściwych polityk i instrumentów Unii.

Uzasadnienie

Za pomocą aktów delegowanych prawodawca może przekazywać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym, które uzupełniają lub zmieniają niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego. Jeśli chodzi o wspólne ramy strategiczne, ich celem jest przedstawienie wspólnych wskazówek i zasad dotyczących wszystkich wspólnie zarządzanych funduszy, dlatego też zawierają one zasadnicze elementy, które powinny być przedstawiane wszystkim instytucjom europejskim oraz móc podlegać zmianom w razie potrzeby.

Poprawka 2

Motyw 16

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Na podstawie wspólnych ram strategicznych przyjętych przez Komisję każde państwo członkowskie, we współpracy ze swoimi partnerami i z Komisją, powinno przygotować umowę partnerską. Umowa partnerska powinna przekładać elementy wyszczególnione we wspólnych ramach strategicznych na kontekst krajowy oraz ustanawiać stanowcze zobowiązanie do osiągania celów Unii poprzez programowanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych.

Na podstawie wspólnych ram strategicznych przyjętych przez Komisję każde państwo członkowskie we współpracy ze swoimi partnerami i z Komisją, powinno przygotować umowę partnerską. Umowa partnerska powinna przekładać elementy wyszczególnione we wspólnych ramach strategicznych na kontekst krajowy oraz ustanawiać zobowiązanie do osiągania celów Unii poprzez programowanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych.

Uzasadnienie

Uważamy, że władze lokalne i regionalne – jako organy finansujące i realizujące politykę spójności – powinny w pełni uczestniczyć w opracowaniu, negocjowaniu, wykonywaniu i zmianie umowy partnerskiej.

Poprawka 3

Motyw 18

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Należy określić podstawy oceny wykonania dla każdego programu w celu monitorowania postępów w osiąganiu celów ustanowionych dla każdego programu w trakcie okresu programowania. Komisja powinna przeprowadzić ocenę wykonania we współpracy z państwami członkowskimi w 2017 i 2019 r. Należy przewidzieć rezerwę na wykonanie i alokować ją w 2019 r., jeżeli cele pośrednie ustanowione w postawie oceny wykonania zostały osiągnięte. Nie powinny istnieć rezerwy na wykonanie dla programów europejskiej współpracy terytorialnej ze względu na ich różnorodność i wielonarodowy charakter. Jeżeli niedociągnięcia w osiąganiu celów pośrednich lub końcowych są znaczne, Komisja powinna mieć możliwość zawieszenia płatności na rzecz programu lub zastosowania korekt finansowych na zakończenie okresu programowania, aby mieć pewność, że budżet Unii nie jest wykorzystywany w sposób rozrzutny lub nieefektywny.

Należy określić podstawy oceny wykonania dla każdego programu w celu monitorowania postępów w osiąganiu celów ustanowionych dla każdego programu w trakcie okresu programowania. Komisja powinna przeprowadzić ocenę wykonania we współpracy z państwami członkowskimi w 2017 i 2019 r. Należy przewidzieć rezerwę

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Popiera się natomiast utworzenie rezerwy elastyczności składającej się ze środków pochodzących z automatycznego anulowania, w celu finansowania inicjatyw o charakterze eksperymentalnym w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu lub podjęcia działania w wypadku kryzysu.

Poprawka 4

Motyw 19

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Ustanowienie ścisłych powiązań między polityką spójności a zarządzaniem gospodarczym Unii zagwarantuje, że efektywność wydatków z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych jest podparta rozsądną polityką gospodarczą, a także, że fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych mogą być w razie potrzeby przekierowywane w celu rozwiązania problemów gospodarczych, z którymi boryka się dane państwo. Proces ten musi być stopniowy i zaczynać się od zmian w umowie partnerskiej i programach, aby wspierać realizację zaleceń Rady mających na celu korektę zakłóceń równowagi makroekonomicznej i rozwiązywanie trudności gospodarczych i społecznych. W przypadkach, w których pomimo zwiększonego wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych państwo członkowskie nie podejmie skutecznych działań dotyczących procesu zarządzania gospodarczego, Komisja powinna mieć prawo zawiesić w całości lub części płatności i zobowiązania. Decyzje w sprawie zawieszenia powinny być proporcjonalne i skuteczne, z uwzględnieniem wpływu poszczególnych programów na sytuację gospodarczą i społeczną w danym państwie członkowskim oraz wcześniejszych zmian w umowie partnerskiej. Podejmując decyzję o zawieszeniu, Komisja powinna także przestrzegać zasady równego traktowania państw członkowskich, uwzględniając w szczególności wpływ zawieszenia na gospodarkę danego państwa członkowskiego. Zawieszenia powinny być zniesione, a środki ponownie udostępnione danemu państwu członkowskiemu niezwłocznie po podjęciu przez to państwo członkowskie niezbędnych działań.

Ustanowienie ścisłych powiązań między polityką spójności a zarządzaniem gospodarczym Unii zagwarantuje, że efektywność wydatków z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych jest podparta rozsądną polityką gospodarczą, a także, że fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych mogą być w razie potrzeby przekierowywane w celu rozwiązania problemów gospodarczych, z którymi boryka się dane państwo. Proces ten musi być stopniowy i zaczynać się od zmian w umowie partnerskiej i programach, aby wspierać realizację zaleceń Rady mających na celu korektę zakłóceń równowagi makroekonomicznej i rozwiązywanie trudności gospodarczych i społecznych.

Uzasadnienie

Komitet Regionów stanowczo nie zgadza się na przepisy dotyczące uwarunkowania makroekonomicznego. Stosowanie kar i zachęt finansowych związanych z paktem stabilności i wzrostu, z zamiarem zapewnienia przestrzegania warunków makroekonomicznych, może bowiem niekorzystnie wpłynąć na władze lokalne i regionalne, które nie ponoszą odpowiedzialności za nieprzestrzeganie tych zobowiązań przez państwa członkowskie.

Poprawka 5

Motyw 29

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Konieczne jest dostosowanie ustaleń dotyczących monitorowania i sprawozdawczości funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, aby uprościć ustalenia dotyczące zarządzania na wszystkich szczeblach. Ważne jest, aby zapewnić proporcjonalne wymogi dotyczące sprawozdawczości, a także dostępność wyczerpujących informacji na temat postępów w kluczowych punktach przeglądu. W związku z powyższym konieczne jest, aby wymogi dotyczące sprawozdawczości odzwierciedlały potrzeby w zakresie informacji w danych latach i były zgodne z harmonogramem ocen wykonania.

Konieczne jest dostosowanie ustaleń dotyczących monitorowania i sprawozdawczości funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, aby uprościć ustalenia dotyczące zarządzania na wszystkich szczeblach. Ważne jest, aby zapewnić proporcjonalne wymogi dotyczące sprawozdawczości, a także dostępność wyczerpujących informacji na temat postępów w kluczowych punktach przeglądu. W związku z powyższym konieczne jest, aby wymogi dotyczące sprawozdawczości odzwierciedlały potrzeby w zakresie informacji w danych latach .

Uzasadnienie

Jeśli chodzi o podstawę oceny wykonania, musi to być mechanizm sterowania i kontroli celów realizowanych przez cały okres programowania.

Poprawka 6

Motyw 43

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego za realizację i kontrolę operacji w programach powinny odpowiadać w pierwszym rzędzie państwa członkowskie w ramach swoich systemów zarządzania i kontroli. W celu wzmocnienia skuteczności kontroli nad wyborem i realizacją operacji oraz funkcjonowaniem systemu zarządzania i kontroli należy określić funkcje instytucji zarządzającej.

Zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego za realizację i kontrolę operacji w programach powinny odpowiadać w pierwszym rzędzie państwa członkowskie w ramach swoich systemów zarządzania i kontroli. W celu wzmocnienia skuteczności kontroli nad wyborem i realizacją operacji oraz funkcjonowaniem systemu zarządzania i kontroli należy określić funkcje instytucji zarządzającej.

Uzasadnienie

Fundusze objęte zakresem wspólnych ram strategicznych są częścią polityki regionalnej, a zatem wszelkie wzmianki w rozporządzeniu dotyczące władz zaangażowanych w tej dziedzinie powinny uwzględniać główne podmioty, którymi są władze lokalne i regionalne.

Poprawka 7

Motyw 44

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu zapewnienia gwarancji ex ante w odniesieniu do struktury głównych systemów zarządzania i kontroli państwa członkowskie powinny wyznaczyć organ akredytujący odpowiedzialny za akredytację i cofanie akredytacji organów zarządzania i kontroli.

Uzasadnienie

Chodzi o to, by uniknąć mnożenia organów i podmiotów, które uczyniłyby jeszcze bardziej złożonym system zarządzania i kontroli.

Poprawka 8

Nowy motyw po motywie 55

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

 

Uzasadnienie

Jak dotąd zamiar ustanowienia wspólnych przepisów dla wszystkich funduszy nie został zrealizowany, jeśli chodzi o określenie przepisów przejściowych i związanego z tym udziału UE (stopy współfinansowania). Przepisy przejściowe wprowadzane są w odniesieniu do EFRR i EFS (łącznie z siatką bezpieczeństwa), nie ma ich jednak dla EFFROW. W ten sposób zasady wsparcia przy realizacji różnych funduszy są odmienne. Jest to sprzeczne z założonym celem harmonizacji. Dlatego konieczne jest, aby te przepisy przejściowe miały zastosowanie także do EFRROW.

Poprawka 9

Motyw 58

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Aby skupić się na wynikach i osiągnięciu celów strategii „Europa 2020”, z pięciu procent środków przeznaczonych na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” należy utworzyć rezerwę na wykonanie dla każdego z funduszy oraz kategorii regionu w każdym państwie członkowskim.

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Popiera się natomiast utworzenie rezerwy elastyczności składającej się ze środków pochodzących z automatycznego anulowania, powiązanej z Funduszem Dostosowania do Globalizacji i z Funduszem Solidarności Unii Europejskiej w celu finansowania inicjatyw o charakterze eksperymentalnym w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu lub podjęcia działania w wypadku kryzysu.

Poprawka 10

Motyw 84

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Procesowi rocznego rozliczenia rachunków powinno towarzyszyć roczne zamknięcie zakończonych operacji (w odniesieniu do EFRR i Funduszu Spójności) lub wydatków (w odniesieniu do EFS). W celu zmniejszenia kosztów związanych z ostatecznym zamknięciem programów operacyjnych, zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i w celu zapewnienia pewności prawnej roczne zamknięcie powinno być obowiązkowe, ograniczając tym samym okres, w którym należy przechowywać dokumenty potwierdzające i w którym można przeprowadzać audyt operacji oraz nakładać korekty finansowe.

Procesowi rocznego rozliczenia rachunków towarzyszyć roczne zamknięcie zakończonych operacji (w odniesieniu do EFRR i Funduszu Spójności) lub wydatków (w odniesieniu do EFS). W celu zmniejszenia kosztów związanych z ostatecznym zamknięciem programów operacyjnych, zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i w celu zapewnienia pewności prawnej roczne zamknięcie , ograniczając tym samym okres, w którym należy przechowywać dokumenty potwierdzające i w którym można przeprowadzać audyt operacji oraz nakładać korekty finansowe.

Uzasadnienie

Uważa się, że proponowane roczne rozliczenie rachunków wprowadza w rzeczywistości roczne zamknięcie, co zwiększy obciążenia biurokratyczne, wprowadzi obowiązkowe finansowe korekty nieprawidłowości wykrytych przez Komisję Europejską i/lub Europejski Trybunał Obrachunkowy i zmniejszy elastyczność dotyczącą zgłaszania i zastępowania nadsubskrypcji, która istnieje obecnie w okresie 2007–2013.

Poprawka 11

Motyw 87

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Częstotliwość audytów operacji powinna być proporcjonalna do zakresu unijnego wparcia z funduszy. W szczególności liczba przeprowadzanych audytów powinna być ograniczona, jeżeli łączne wydatki kwalifikowalne na operację nie przekraczają 100 000 EUR. Niemniej jednak powinna istnieć możliwość przeprowadzenia audytu w dowolnym momencie w sytuacji, gdy istnieją dowody na istnienie nieprawidłowości lub nadużycia finansowego, bądź po zamknięciu zakończonej operacji w ramach audytu próby. Aby zakres audytów przeprowadzanych przez Komisję był proporcjonalny do ryzyka, Komisja powinna móc ograniczyć swoje audyty związane z programami operacyjnymi, jeżeli nie występują poważne niedociągnięcia lub jeżeli instytucja audytowa jest wiarygodna.

Częstotliwość audytów operacji powinna być proporcjonalna do zakresu unijnego wparcia z funduszy. W szczególności , jeżeli łączne wydatki kwalifikowalne na operację nie przekraczają  EUR. Niemniej jednak powinna istnieć możliwość przeprowadzenia audytu w dowolnym momencie w sytuacji, gdy istnieją dowody na istnienie nieprawidłowości lub nadużycia finansowego, bądź po zamknięciu zakończonej operacji w ramach audytu próby. Aby zakres audytów przeprowadzanych przez Komisję był proporcjonalny do ryzyka, Komisja powinna móc ograniczyć swoje audyty związane z programami operacyjnymi, jeżeli nie występują poważne niedociągnięcia lub jeżeli instytucja audytowa jest wiarygodna.

Uzasadnienie

W celu zagwarantowania rzeczywistej proporcjonalności w dziedzinie kontroli programów operacyjnych Komitet proponuje, by operacje, w których przypadku łączne wydatki kwalifikowalne nie przekraczają 250 000 euro, nie były poddawane więcej niż jednemu audytowi.

Poprawka 12

Motyw 88

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

W celu uzupełnienia i zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu powinny zostać przekazane Komisji w odniesieniu do: europejskiego kodeksu dobrych praktyk w zakresie celów i kryteriów wspierania realizacji partnerstwa, przyjęcia wspólnych ram strategicznych, dodatkowych zasad w sprawie alokacji rezerwy na rzecz wzrostu gospodarczego i konkurencyjności, definicji obszaru i ludności objętych strategiami rozwoju lokalnego, szczegółowych zasad dotyczących instrumentów finansowych (ocena ex ante, kwalifikowalność wydatków, rodzaje działalności, które nie są wspierane, łączenie wsparcia, przekazywanie aktywów i zarządzanie nimi, wnioski o płatności i kapitalizacja rocznych odsetek), definicji stawki ryczałtowej dla operacji przynoszących dochód, obowiązków państw członkowskich dotyczących procedury zgłaszania nieprawidłowości i odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, wzoru poświadczenia wiarygodności dotyczącego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli, warunków audytów krajowych, kryteriów akredytacji organów zarządzających i organów certyfikujących, identyfikacji powszechnie uznawanych nośników danych, poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana, zmiany załączników i szczegółowych środków koniecznych do ułatwienia przejścia od stosowania rozporządzenia (WE) nr 1083/2006. Komisja powinna mieć również uprawnienia do zmiany załączników I i IV na potrzeby przyszłych dostosowań. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami.

W celu uzupełnienia i zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów niniejszego rozporządzenia uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu powinny zostać przekazane Komisji w odniesieniu do: europejskiego kodeksu dobrych praktyk w zakresie celów i kryteriów wspierania realizacji partnerstwa, szczegółowych zasad dotyczących instrumentów finansowych (ocena ex ante, kwalifikowalność wydatków, rodzaje działalności, które nie są wspierane, łączenie wsparcia, przekazywanie aktywów i zarządzanie nimi, wnioski o płatności i kapitalizacja rocznych odsetek), definicji stawki ryczałtowej dla operacji przynoszących dochód, obowiązków państw członkowskich dotyczących procedury zgłaszania nieprawidłowości i odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, wzoru poświadczenia wiarygodności dotyczącego funkcjonowania systemu zarządzania i kontroli, warunków audytów krajowych, kryteriów akredytacji organów zarządzających i organów certyfikujących, identyfikacji powszechnie uznawanych nośników danych, poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana, zmiany załączników i szczegółowych środków koniecznych do ułatwienia przejścia od stosowania rozporządzenia (WE) nr 1083/2006. Komisja powinna mieć również uprawnienia do zmiany załączników I i IV na potrzeby przyszłych dostosowań. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również z ekspertami.

Uzasadnienie

Za pomocą aktów delegowanych prawodawca przekazuje Komisji Europejskiej uprawnienia do przyjęcia aktów o charakterze nieustawodawczym, które uzupełniają lub zmieniają niektóre elementy aktu ustawodawczego. Proponowane w tym motywie skreślenie służy zapewnieniu spójności z przedstawionymi w opinii poglądami dotyczącymi w szczególności art. 12 (wspólne ramy strategiczne), art. 18 (rezerwa na wykonanie) oraz art. 29 (strategie rozwoju lokalnego).

Poprawka 13

Motyw 90

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisja powinna mieć uprawnienia do przyjmowania, w drodze aktów wykonawczych, w odniesieniu do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, decyzji zatwierdzających umowy partnerskie, decyzji przyznających rezerwę na wykonanie oraz decyzji zawieszających płatności w związku z polityką gospodarczą państw członkowskich, a także – w odniesieniu do funduszy – decyzji przyjmujących programy operacyjne, decyzji zatwierdzających duże projekty, decyzji zawieszających płatności oraz decyzji w sprawie korekt finansowych.

Komisja powinna mieć uprawnienia do przyjmowania, w drodze aktów wykonawczych, w odniesieniu do wszystkich funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, decyzji zatwierdzających umowy partnerskie, decyzji przyjmujących programy operacyjne, decyzji zatwierdzających duże projekty, decyzji zawieszających płatności oraz decyzji w sprawie korekt finansowych.

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Poprawka 14

Art. 5 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Partnerstwo i wielopoziomowe sprawowanie rządów

1.   W odniesieniu do umowy partnerskiej i odpowiednio każdego programu operacyjnego państwo członkowskie organizuje partnerstwo z następującymi partnerami:

a)

właściwe organy regionalne, lokalne, miejskie i inne władze publiczne;

b)

partnerzy gospodarczy i społeczni; oraz

c)

podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerzy działający na rzecz ochrony środowiska, organizacje pozarządowe oraz podmioty odpowiedzialne za promowanie równości i niedyskryminacji.

Partnerstwo i wielopoziomowe sprawowanie rządów

1.   W odniesieniu do umowy partnerskiej i odpowiednio każdego programu operacyjnego partnerstwo z następującymi partnerami:

a)

inne władze publiczne;

b)

partnerzy gospodarczy i społeczni; oraz

c)

podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerzy działający na rzecz ochrony środowiska, organizacje pozarządowe oraz podmioty odpowiedzialne za promowanie równości i niedyskryminacji.

Uzasadnienie

Celem poprawki jest położenie nacisku na to, by samorządy terytorialne w każdym państwie członkowskim były zgodnie z zasadą wielopoziomowego sprawowania rządów w pełni zaangażowane w opracowywanie, negocjowanie i wdrażanie poszczególnych dokumentów strategicznych, to znaczy wspólnych ram strategicznych, umowy partnerskiej i programów operacyjnych. Uważamy, że jeżeli chodzi o partnerstwo, niesprawiedliwe jest traktowanie władz lokalnych i regionalnych w ten sam sposób co partnerów gospodarczych i społecznych, gdyż jako przedstawiciele ogólnych interesów obywateli i regionów, którymi zarządzają, uczestniczą one w zarządzaniu funduszami strukturalnymi i ich finansowaniu.

Poprawka 15

Art. 9 punkty 6 i 11

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Cele tematyczne

[…]

6.

ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystywania zasobów;

[…]

11.

wzmacnianie potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej.

Cele tematyczne

[…]

6.

ochrona środowiska naturalnego i wspieranie efektywności wykorzystywania zasobów;

[…]

11.

wzmacnianie potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej.

Uzasadnienie

W odniesieniu do pkt 6:

Jest bardzo ważne, by włączyć ochronę dziedzictwa kulturowego do celów tematycznych funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych; propozycja ta jest ponadto zgodna z przepisami art. 5 ust. 6 lit. c) wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

W odniesieniu do pkt 11:

Pomoc techniczna również powinna ułatwić strategiczne interwencje oddolne. Agenda terytorialna 2020 zatwierdzona przez państwa członkowskie w 2011 r. zawiera bardzo użyteczne zalecenia dotyczące rozwoju terytorialnego w UE.

Poprawka 16

Artykuł 11

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wspólne ramy strategiczne określają:

a)

dla każdego celu tematycznego – kluczowe działania, które mają być wspierane z każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strukturalnych;

b)

najważniejsze wyzwania terytorialne w odniesieniu do obszarów miejskich, wiejskich, przybrzeżnych i obszarów rybołówstwa, jak również obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, o których mowa w art. 174 i 349 Traktatu – tymi wyzwaniami należy zająć się w ramach funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

c)

horyzontalne zasady i cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

d)

priorytetowe obszary działań w zakresie współpracy dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, w stosownych przypadkach, biorąc pod uwagę strategię makroregionalną i strategię na rzecz basenów morskich;

e)

mechanizmy koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami i innymi stosownymi politykami i instrumentami Unii, w tym zewnętrznymi instrumentami współpracy;

f)

mechanizmy mające na celu zapewnienie spójności i zgodności programowania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych z zaleceniami dla poszczególnych państw przyjętymi na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i odpowiednimi zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu.

Wspólne ramy strategiczne określają:

a)

dla każdego celu tematycznego – kluczowe działania, które mają być wspierane z każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strukturalnych;

)

horyzontalne zasady i cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

)

mechanizmy koordynacji między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz między tymi funduszami i innymi stosownymi politykami i instrumentami Unii, w tym zewnętrznymi instrumentami współpracy;

)

mechanizmy mające na celu zapewnienie spójności i zgodności programowania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych z zaleceniami dla poszczególnych państw przyjętymi na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i odpowiednimi zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu.

Uzasadnienie

Uważamy, że proponowane przez Komisję kluczowe działania objęte zakresem wspólnych ram strategicznych stanowią nową formę koncentracji. Poza tym uwarunkowania terytorialne powinny być uwzględniane w programach operacyjnych. To samo dotyczy – w stosownych wypadkach – ewentualnych interakcji między strategiami regionalnymi włączonymi do tych programów a strategiami makroregionalnymi.

Poprawka 17

Artykuł 12

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 142 dotyczącego wspólnych ram strategicznych w ciągu 3 miesięcy od przyjęcia niniejszego rozporządzenia.

W przypadku poważnych zmian w unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu Komisja dokonuje przeglądu i w razie potrzeby przyjmuje, w drodze aktu delegowanego zgodnie z art. 142, zmienione wspólne ramy strategiczne.

W terminie 6 miesięcy od przyjęcia zmienionych wspólnych ram strategicznych państwa członkowskie proponują, w razie potrzeby, zmiany do swoich umów partnerskich i programów w celu zapewnienia ich spójności ze zmienionymi wspólnymi ramami strategicznymi.

Komisja .

W przypadku poważnych zmian w unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu Komisja dokonuje przeglądu i w razie potrzeby przyjmuje, w drodze aktu delegowanego zgodnie z art. 142, zmienione wspólne ramy strategiczne.

W terminie 6 miesięcy od przyjęcia zmienionych wspólnych ram strategicznych państwa członkowskie proponują, w razie potrzeby, zmiany do swoich umów partnerskich i programów w celu zapewnienia ich spójności ze zmienionymi wspólnymi ramami strategicznymi.

Uzasadnienie

Za pomocą aktów delegowanych prawodawca może przekazywać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym, które uzupełniają lub zmieniają niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego. Jeśli chodzi o wspólne ramy strategiczne, ich celem jest przedstawienie wspólnych wskazówek i zasad dotyczących wszystkich wspólnie zarządzanych funduszy, dlatego też zawierają one zasadnicze elementy, które powinny być przedstawiane wszystkim instytucjom europejskim oraz móc podlegać zmianom w razie potrzeby.

Poprawka 18

Artykuł 13

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przygotowanie umowy partnerskiej

1.   Każde państwo członkowskie przygotowuje umowę partnerską na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

2.   Umowa partnerska jest sporządzana przez państwa członkowskie we współpracy z partnerami, o których mowa w art. 5. Umowa partnerska jest przygotowywana w dialogu z Komisją.

3.   Umowa partnerska obejmuje całe wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w danym państwie członkowskim.

4.   Każde państwo członkowskie przekazuje swoją umowę partnerską Komisji w ciągu 3 miesięcy od przyjęcia wspólnych ram strategicznych.

Przygotowanie umowy partnerskiej

1.   Każde państwo członkowskie przygotowuje umowę partnerską na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

.   

   Umowa partnerska jest sporządzana przez państwa członkowskie we współpracy z partnerami, o których mowa w art. 5. Umowa partnerska jest przygotowywana w dialogu z Komisją.

   Umowa partnerska obejmuje całe wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych w danym państwie członkowskim.

.   Każde państwo członkowskie przekazuje swoją umowę partnerską Komisji w ciągu miesięcy od przyjęcia wspólnych ram strategicznych.

Uzasadnienie

Uważamy, że władze lokalne i regionalne – jako organy finansujące i realizujące politykę spójności – powinny w pełni uczestniczyć w opracowaniu, negocjowaniu, wykonywaniu i zmianie umowy partnerskiej. Biorąc pod uwagę ilość i stopień szczegółowości wymaganych informacji, konieczność zapewnienia skutecznego funkcjonowania partnerstwa oraz fakt, że programy powinny być przedstawiane równocześnie z umową (jak przewiduje art. 23 ust. 3), należy przewidzieć dłuższy okres czasu.

Poprawka 19

Artykuł 14

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Treść umowy partnerskiej

Umowa partnerska określa:

a)

rozwiązania zapewniające zgodność z unijną strategią na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, w tym:

i)

analizę rozbieżności i potrzeb rozwojowych w odniesieniu do celów tematycznych i kluczowych działań określonych we wspólnych ramach strategicznych oraz celów określonych w zaleceniach dla poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu;

ii)

zwięzłą analizę ocen ex ante programów, uzasadniającą wybór celów tematycznych i orientacyjne alokacje z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

iii)

dla każdego celu tematycznego – podsumowanie głównych rezultatów, jakich oczekuje się dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

iv)

orientacyjną alokację wsparcia unijnego według celów tematycznych na poziomie krajowym dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, jak również orientacyjną łączną kwotę wsparcia przewidzianą dla celu dotyczącego zmiany klimatu;

v)

główne obszary priorytetowe współpracy, biorąc pod uwagę, w stosownych przypadkach, strategię makroregionalną i strategię na rzecz basenów morskich;

vi)

horyzontalne zasady i cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

vii)

wykaz programów w ramach EFRR, EFS i Funduszu Spójności, z wyjątkiem programów objętych celem „Europejska współpraca terytorialna” oraz programów w ramach EFRROW i EFMR, wraz z odpowiednią orientacyjną alokacją według funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych oraz według roku;

b)

zintegrowane podejście do rozwoju terytorialnego wspieranego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, określające:

(i)

mechanizmy na poziomie krajowym i regionalnym zapewniające koordynację między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania, a także EBI;

(ii)

rozwiązania mające na celu zapewnienie zintegrowanego podejścia do wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rozwój terytorialny obszarów miejskich, wiejskich, nadbrzeżnych i obszarów rybołówstwa oraz obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, o których mowa w art. 28, 29 i 99, a także, w stosownych przypadkach, wykaz miast mających uczestniczyć w platformie na rzecz rozwoju obszarów miejskich, o której mowa w art. 7 rozporządzenia w sprawie EFRR;

[…]

e)

rozwiązania zapewniające efektywne wdrażanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, w tym:

i)

ocenę potrzeby wzmocnienia potencjału administracyjnego władz i, w stosownych przypadkach, beneficjentów oraz działania, które należy podjąć w tym celu;

ii)

krótki opis planowanych działań i odpowiadających im celów w programach dla zmniejszenia obciążeń administracyjnych beneficjentów;

iii)

ocenę istniejących systemów elektronicznej wymiany danych oraz planowanych działań, dzięki którym wszelka wymiana informacji między beneficjentami a organami odpowiedzialnymi za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odbywa się wyłącznie w drodze elektronicznej wymiany danych.

Treść umowy partnerskiej

Umowa partnerska określa:

a)

rozwiązania zapewniające zgodność z unijną strategią na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, w tym:

i)

analizę rozbieżności i potrzeb rozwojowych w odniesieniu do celów tematycznych i kluczowych działań określonych we wspólnych ramach strategicznych oraz celów określonych w zaleceniach dla poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu i w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu;

ii)

iii)

dla każdego celu tematycznego – podsumowanie głównych rezultatów, jakich oczekuje się dla każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

v)

horyzontalne zasady i cele polityczne wdrażania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

v)

wykaz programów w ramach EFRR, EFS i Funduszu Spójności, z wyjątkiem programów objętych celem „Europejska współpraca terytorialna” oraz programów w ramach EFRROW i EFMR, wraz z odpowiednią orientacyjną alokacją według funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych oraz według roku;

b)

zintegrowane podejście do rozwoju terytorialnego wspieranego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, określające:

(i)

mechanizmy na poziomie krajowym i regionalnym zapewniające koordynację między funduszami objętymi zakresem wspólnych ram strategicznych oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania, a także EBI;

(ii)

rozwiązania mające na celu zapewnienie zintegrowanego podejścia do wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rozwój terytorialny obszarów miejskich, wiejskich, nadbrzeżnych i obszarów rybołówstwa oraz obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, o których mowa w art. 28, 29 i 99, a także, w stosownych przypadkach, wykaz miast mających uczestniczyć w platformie na rzecz rozwoju obszarów miejskich, o której mowa w art. 7 rozporządzenia w sprawie EFRR;

[…]

e)

rozwiązania zapewniające efektywne wdrażanie funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych, w tym:

i)

krótki opis planowanych działań i odpowiadających im celów w programach dla zmniejszenia obciążeń administracyjnych beneficjentów;

ii)

ocenę istniejących systemów elektronicznej wymiany danych oraz planowanych działań, dzięki którym wszelka wymiana informacji między beneficjentami a organami odpowiedzialnymi za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę odbywa się wyłącznie w drodze elektronicznej wymiany danych.

Uzasadnienie

Zdaniem Komitetu nie jest konieczne, by w umowach partnerskich ponownie uwzględniać dane już przedstawione i wynegocjowane w ramach programów operacyjnych; w istocie przepisy te wydają się zbędne i nie prowadzą do uproszczenia. Ponadto państwa członkowskie nie mogą przyjmować na siebie zobowiązań podjętych wcześniej na poziomie lokalnym i regionalnym.

Jeśli chodzi o zintegrowane podejście do wykorzystania funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych, ma ono także zasadnicze znaczenie na obszarach podmiejskich, których jest coraz więcej w UE. Istnieje ryzyko, że obszary te zostaną pozbawione środków przeznaczonych nie tylko na obszary wiejskie, lecz również na miasta.

Co się tyczy europejskiej współpracy terytorialnej, ze względu na swój multilateralny charakter nie może ona być zarządzana za pomocą instrumentu umowy partnerskiej. Dlatego należy ją wyraźnie wyłączyć z zakresu tej umowy.

Poprawka 20

Artykuł 16

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Koncentracja tematyczna

Państwa członkowskie koncentrują wsparcie, zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy, na działaniach przynoszących największą wartość dodaną w odniesieniu do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, podejmując wyzwania określone w zaleceniach dotyczących poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, a także biorąc pod uwagę potrzeby krajowe i regionalne.

Koncentracja tematyczna

Państwa członkowskie koncentrują wsparcie, zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy, na działaniach przynoszących największą wartość dodaną w odniesieniu do realizacji unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, podejmując wyzwania określone w zaleceniach dotyczących poszczególnych państw przyjętych na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz w odpowiednich zaleceniach Rady przyjętych na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, a także biorąc pod uwagę potrzeby krajowe i regionalne.

Uzasadnienie

Komitet pochwala zasadę koncentracji większości zasobów na ograniczonej liczbie celów tematycznych / priorytetów inwestycyjnych, uważa jednak, że wybór tych celów i priorytetów należy pozostawić w gestii instytucji zarządzających, które opierałyby się w tym celu na dostosowanych do lokalnych warunków celach strategii „Europa 2020” i wspólnych ram strategicznych.

Poprawka 21

Artykuł 17

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Uwarunkowania ex ante

1.   Uwarunkowania ex ante określa się dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych w postaci zasad dotyczących poszczególnych funduszy.

2.   Państwa członkowskie oceniają, czy mające zastosowanie uwarunkowania ex ante zostały spełnione.

3.   Jeżeli uwarunkowania ex ante nie są spełnione w dniu przekazania umowy partnerskiej, państwa członkowskie podają w umowie partnerskiej zestawienie działań, które mają zostać podjęte na poziomie krajowym lub regionalnym, oraz harmonogram realizacji tych działań, aby zapewnić spełnienie tych uwarunkowań nie później niż dwa lata po przyjęciu umowy partnerskiej lub do dnia 31 grudnia 2016 r., zależnie od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.

4.   Państwa członkowskie ustalają w odpowiednich programach szczegółowe działania w zakresie spełnienia uwarunkowań ex ante, w tym harmonogram realizacji tych działań.

5.   Komisja ocenia przekazane informacje dotyczące spełnienia uwarunkowań ex ante w ramach swojej oceny umowy partnerskiej oraz programów. Zatwierdzając program, Komisja może postanowić o zawieszeniu wszystkich lub części płatności okresowych na rzecz programu do czasu zadowalającego zakończenia działań mających na celu spełnienie uwarunkowań ex ante. Nieprzeprowadzenie działań zmierzających do spełnienia uwarunkowania ex ante w terminie określonym w programie stanowi podstawę zawieszenia płatności przez Komisję.

6.   Ustępy 1–5 nie mają zastosowania do programów w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”.

Uwarunkowania ex ante

1.   Uwarunkowania ex ante określa się dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych w postaci zasad dotyczących poszczególnych funduszy.

2.   Państwa członkowskie oceniają, czy mające zastosowanie uwarunkowania ex ante zostały spełnione.

3.   Jeżeli uwarunkowania ex ante nie są spełnione w dniu przekazania umowy partnerskiej, państwa członkowskie podają w umowie partnerskiej zestawienie działań, które mają zostać podjęte na poziomie krajowym lub regionalnym, oraz harmonogram realizacji tych działań, aby zapewnić spełnienie tych uwarunkowań nie później niż lata po przyjęciu umowy partnerskiej lub do dnia 31 grudnia 2016 r., zależnie od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.

4.   Państwa członkowskie lokalnymi ustalają w odpowiednich programach działania w zakresie spełnienia uwarunkowań ex ante, w tym harmonogram realizacji tych działań.

5.   Komisja ocenia przekazane informacje dotyczące spełnienia uwarunkowań ex ante w ramach swojej oceny umowy partnerskiej oraz programów. Nieprzeprowadzenie działań zmierzających do spełnienia uwarunkowania ex ante w terminie określonym w programie podstawę zawieszenia płatności przez Komisję.

6.   Ustępy 1–5 nie mają zastosowania do programów w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”.

Uzasadnienie

Zdaniem Komitetu takie uwarunkowania ex ante – z wyjątkiem tych uwarunkowań, które państwo członkowskie zobowiązało się przestrzegać – nie powinny prowadzić do zawieszenia płatności lub do korekt finansowych. W istocie w wypadku gdy takie uwarunkowania ex ante nie zostaną spełnione na początku okresu programowania, związana z nimi inwestycja nie będzie mogła zostać zaprogramowana, dlatego też nie będzie potrzeby późniejszego nakładania kar. Ponadto jest istotne, aby Komisja wzięła pod uwagę kontekst instytucjonalny każdego państwa członkowskiego i podział kompetencji w ich obrębie. Jest bowiem nie do przyjęcia, aby jakieś państwo członkowskie podejmowało zobowiązania, których podjęcie pozostaje w kompetencji władz lokalnych lub regionalnych, i na odwrót.

Poprawka 22

Artykuł 18

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Rezerwa na wykonanie

5 % środków przydzielonych każdemu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz państwu członkowskiemu, z wyjątkiem środków przydzielonych na cel „Europejska współpraca terytorialna” i na tytuł V rozporządzenia w sprawie EFMR, stanowi rezerwę na wykonanie, która ma zostać przydzielona zgodnie z art. 20.

Rezerwa

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Popiera się natomiast utworzenie, w ramach środków przydzielonych każdemu państwu członkowskiemu, rezerwy elastyczności składającej się ze środków pochodzących z automatycznego anulowania, w celu finansowania inicjatyw o charakterze eksperymentalnym w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu lub podjęcia działania w wypadku kryzysu.

Poprawka 23

Artykuł 19

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Ocena wykonania

1.   Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, przeprowadza ocenę wykonania programów we wszystkich państwach członkowskich w 2017 r. i 2019 r., odnosząc się do podstawy oceny wykonania określonej w odpowiednich umowach partnerskich i programach. Metoda określania podstawy oceny wykonania jest przedstawiona w załączniku I.

2.   W ramach oceny analizuje się osiągnięcie celów pośrednich programów na poziomie priorytetów, na podstawie informacji i ocen przedstawionych w sprawozdaniach z postępu prac przedkładanych przez państwa członkowskie w 2017 i 2019 r.

Ocena wykonania

1.   Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, przeprowadza ocenę wykonania programów we wszystkich państwach członkowskich w 2017 r. i 2019 r., odnosząc się do podstawy oceny wykonania określonej w odpowiednich umowach partnerskich i programach. Metoda określania podstawy oceny wykonania jest przedstawiona w załączniku I.

2.   W ramach oceny analizuje się osiągnięcie celów pośrednich programów na poziomie priorytetów, na podstawie informacji i ocen przedstawionych w sprawozdaniach z postępu prac przedkładanych przez państwa członkowskie w 2017 i 2019 r.

   

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Jeśli chodzi o podstawę oceny wykonania, musi to być mechanizm sterowania i kontroli celów realizowanych przez cały okres programowania. Jego zadaniem w przypadku, gdy wytyczone cele nie zostaną zrealizowane, powinno być nie zastosowanie korekt finansowych, lecz uruchomienie mechanizmów wsparcia technicznego przez Komisję.

Poprawka 24

Artykuł 20

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Alokacja rezerwy na wykonanie

1.   W przypadku gdy ocena wykonania przeprowadzona w 2017 r. wskazuje, że w ramach priorytetu w danym programie nie zrealizowano celów pośrednich określonych na rok 2016, Komisja kieruje zalecenia do państwa członkowskiego, którego to dotyczy.

2.   Na podstawie przeglądu w 2019 r. Komisja przyjmuje decyzję, w drodze aktów wykonawczych, w celu określenia dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych oraz każdego państwa członkowskiego programów i priorytetów, które osiągnęły swoje cele pośrednie. Państwo członkowskie proponuje przydział rezerwy na wykonanie dla programów i priorytetów określonych w tej decyzji Komisji. Komisja zatwierdza zmiany programów, których to dotyczy, zgodnie z art. 26. Jeżeli państwo członkowskie nie przedstawi informacji zgodnie z art. 46 ust. 2 i 3, rezerwa na wykonanie dla danych programów lub priorytetów nie jest przydzielana.

3.   Jeżeli z oceny wykonania wynika, że w ramach jakiegoś priorytetu nie osiągnięto celów pośrednich określonych w podstawie oceny wykonania, Komisja może zawiesić w całości lub w części płatność okresową dla priorytetu programu, zgodnie z procedurą ustanowioną w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy.

4.   Jeżeli Komisja ustali na podstawie analizy końcowego sprawozdania z realizacji programu, że cele określone w podstawie oceny wykonania nie zostały w znacznym stopniu osiągnięte, może ona zastosować korekty finansowe w odniesieniu do tych priorytetów, zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 142 ustanawiających kryteria i metodykę ustalenia poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana.

5.   Ustęp 2 nie ma zastosowania do programów w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” ani do tytułu V rozporządzenia w sprawie EFMR.

   

   

   

   

   

Uzasadnienie

Poprawka wyraża sprzeciw wobec tworzenia rezerwy na wykonanie na szczeblu krajowym, gdyż istnieje obawa, że mechanizm ten może zachęcić do wytyczania bardzo skromnych, a zatem łatwych do osiągnięcia celów, tak by móc skorzystać z dodatkowego finansowania, dając tym samym pierwszeństwo mało ambitnym projektom i zniechęcając do innowacji.

Poprawka 25

Artykuł 21

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Uwarunkowania związane z koordynacją polityk gospodarczych państw członkowskich

 

   […]

4.   W drodze odstępstwa od ust. 1, jeżeli pomoc finansowa jest udostępniana państwu członkowskiemu zgodnie z ust. 1 lit. d) i jest związana z programem dostosowawczym, Komisja może – nie czekając na wniosek od państwa członkowskiego – zmienić umowę partnerską i programy w celu maksymalizacji wpływu dostępnych funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na wzrost gospodarczy i konkurencyjność. W celu zapewnienia skutecznej realizacji umowy partnerskiej i odpowiednich programów Komisja angażuje się w ich zarządzanie jak określono w programie dostosowawczym lub w protokole ustaleń podpisanym z danym państwem członkowskim.

5.   Jeżeli państwo członkowskie nie odpowie na wezwanie Komisji, o którym mowa w ust. 1, lub nie zareaguje w zadowalający sposób w terminie jednego miesiąca na uwagi Komisji, o których mowa w ust. 2, Komisja może w ciągu trzech miesięcy po przesłaniu swoich uwag przyjąć, w drodze aktów wykonawczych, decyzję zawieszającą w całości lub części płatności w odniesieniu do danych programów.

6.   Komisja zawiesza, w drodze aktów wykonawczych, w całości lub części płatności i zobowiązania w odniesieniu do danych programów, jeżeli:

a)

Rada zdecyduje, że państwo członkowskie nie przestrzega szczególnych środków określonych przez Radę zgodnie z art. 136 ust. 1 Traktatu;

b)

Rada zdecyduje zgodnie z art. 126 ust. 8 lub art. 126 ust. 11 Traktatu, że dane państwo członkowskie nie podjęło skutecznych działań w celu skorygowania nadmiernego deficytu; albo

c)

Rada stwierdzi, zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr […]/2011 [w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania], że w dwóch następujących po sobie przypadkach państwo członkowskie nie przedstawiło wystarczającego planu działań naprawczych lub Rada przyjmie decyzję, w której stwierdza, że dane państwo członkowskie nie zastosowało się do zalecenia, zgodnie z art. 10 ust. 4 wspomnianego rozporządzenia;

d)

Komisja stwierdzi, że państwo członkowskie nie podjęło środków w celu wykonania programu dostosowawczego, o których mowa w rozporządzeniu Rady (UE) nr 407/2010 lub w rozporządzeniu Rady (WE) nr 332/2002 i w związku z tym postanowi o niezatwierdzeniu wypłaty pomocy finansowej przyznanej temu państwu członkowskiemu;

e)

Rada dyrektorów europejskiego mechanizmu stabilności stwierdzi, że warunek, pod którym państwu członkowskiemu udzielono pomocy finansowej w formie pożyczki w ramach europejskiego mechanizmu stabilności, nie został spełniony i w związku z tym postanowi o niewypłaceniu wsparcia dotyczącego stabilności, przyznanego temu państwu członkowskiemu.

7.   Decydując się na zawieszenie w całości lub części płatności lub zobowiązań zgodnie z, odpowiednio, ust. 5 i 6, Komisja dopilnowuje, aby zawieszenie było proporcjonalne i skuteczne, biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą i społeczną danego państwa członkowskiego i z poszanowaniem zasady równego traktowania państw członkowskich, w szczególności biorąc pod uwagę wpływ zawieszenia na gospodarkę danego państwa członkowskiego.

8.   Komisja bezzwłocznie znosi zawieszenie płatności i zobowiązań, w przypadku gdy państwo członkowskie zaproponowało zmiany do umowy partnerskiej i odpowiednich programów zgodnie z prośbą Komisji i zmiany te zostały zatwierdzone przez Komisję oraz, w stosownych przypadkach:

a)

Rada zdecydowała, że państwo członkowskie przestrzega szczególnych środków określonych przez Radę zgodnie z art. 136 ust. 1 Traktatu;

b)

Procedura nadmiernego deficytu zostaje zawieszona zgodnie z art. 9 rozporządzenia (WE) nr 1467/97 lub Rada zdecydowała zgodnie z art. 126 ust. 12 Traktatu o uchyleniu decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu;

c)

Rada przyjęła plan działań naprawczych przedstawiony przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr […] [rozporządzenie w sprawie nadmiernego zakłócenia równowagi] lub zawieszona zostaje procedura dotycząca nadmiernego zakłócenia równowagi zgodnie z art. 10 ust. 5 wspomnianego rozporządzenia, albo Rada zamknęła procedurę dotyczącą nadmiernego zakłócenia równowagi zgodnie z art. 11 wspomnianego rozporządzenia;

d)

Komisja stwierdziła, że państwo członkowskie podjęło środki w celu wykonania programu dostosowawczego, o którym mowa w rozporządzeniu Rady (UE) nr 407/2010 lub w rozporządzeniu Rady (WE) nr 332/2002, a w konsekwencji zdecydowała o zatwierdzeniu wypłaty pomocy finansowej przyznanej temu państwu członkowskiemu;

e)

Rada dyrektorów europejskiego mechanizmu stabilności stwierdziła, że warunek, pod którym państwu członkowskiemu udzielono pomocy finansowej w formie pożyczki w ramach europejskiego mechanizmu stabilności, został spełniony i w związku z tym postanowiła o wypłaceniu wsparcia dotyczącego stabilności przyznanego temu państwu członkowskiemu.

Jednocześnie Rada podejmuje decyzję, na podstawie wniosku Komisji, o ponownym ujęciu w budżecie zawieszonych zobowiązań zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady (UE) nr […] ustanawiającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020.

Uwarunkowania związane z koordynacją polityk gospodarczych państw członkowskich

 

   […]

   

   

   

   

   

Uzasadnienie

Komitet Regionów zdecydowanie odrzuca propozycje mające na celu powiązanie polityki spójności z przestrzeganiem paktu stabilności (uwarunkowanie makroekonomiczne); jego zdaniem uwarunkowanie makroekonomiczne odpowiada innym celom niż polityka spójności, uważa zatem, że samorządy terytorialne nie powinny znaleźć się w gorszej sytuacji z powodu nieprzestrzegania przez niektóre państwa członkowskie zobowiązań, zwłaszcza w zakresie krajowego deficytu budżetowego. Komitet zgadza się, że w niektórych wypadkach należy wprowadzić zmiany w umowie i programach operacyjnych, odrzuca jednak możliwość zawieszania całości lub części płatności.

Poprawka 26

Artykuł 23

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przygotowanie programów

1.   Fundusze wdrażane są w ramach programów zgodnie z umową partnerską. Każdy program obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

2.   Programy sporządzane są przez państwa członkowskie lub jakikolwiek inny wyznaczony przez nie organ, we współpracy z partnerami.

3.   Programy przedstawiane są przez państwa członkowskie w tym samym czasie, co umowy partnerskie, z wyjątkiem programów europejskiej współpracy terytorialnej, które są przedstawiane w ciągu sześciu miesięcy od momentu zatwierdzenia wspólnych ram strategicznych. Wszystkim programom towarzyszy ocena ex ante, o której mowa w art. 48.

Przygotowanie programów

1.   Fundusze wdrażane są w ramach programów zgodnie z umową partnerską. Każdy program obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.

2.   Programy sporządzane są przez państwa członkowskie lub jakikolwiek inny wyznaczony przez nie organ, we współpracy z partnerami.

   

   Programy przedstawiane są przez państwa członkowskie , z wyjątkiem programów europejskiej współpracy terytorialnej, które są przedstawiane w ciągu sześciu miesięcy od momentu zatwierdzenia wspólnych ram strategicznych. Wszystkim programom towarzyszy ocena ex ante, o której mowa w art. 48.

Uzasadnienie

Komitet jest zdania, że wszystkie podmioty (Komisja Europejska, państwa członkowskie, włądze lokalne i regionalne) powinny zachęcać do podejmowania decyzji o opracowywaniu programów opartych na wielu funduszach (decyzje takie Komitet zdecydowanie popiera), jak również udzielać konkretnego wsparcia takim inicjatywom; w tym celu powinna usunąć wszelkie przeszkody natury proceduralnej i zapobiec nadmiernym obciążeniom związanym z kontrolami, które to utrudnienia mogłyby, zgodnie z zasadą proporcjonalności, wynikać z faktu, że program wykorzystujący wiele funduszy ma także większą skalę finansową. Komitet obawia się ponadto, że zapis przewidujący jednoczesne przedstawianie umowy i programów może opóźnić rozpoczęcie operacji, dlatego też proponuje się termin sześciomiesięczny.

Poprawka 27

Art. 25 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Procedura przyjmowania programów

1.   Komisja ocenia spójność programów z niniejszym rozporządzeniem, przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy, skutecznością ich wkładu w cele tematyczne i priorytety Unii specyficzne dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych, wspólnymi ramami strategicznymi, umowami partnerskimi, zaleceniami dla poszczególnych państw przyjętymi na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz z zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, biorąc pod uwagę ocenę ex ante. Ocena dotyczy w szczególności adekwatności strategii programu, wskaźników, odpowiednich celów ogólnych i szczegółowych oraz alokacji środków budżetowych.

Procedura przyjmowania programów

1.   Komisja ocenia spójność programów z niniejszym rozporządzeniem, przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy, skutecznością ich wkładu w cele tematyczne i priorytety Unii specyficzne dla każdego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych, wspólnymi ramami strategicznymi, umowami partnerskimi, zaleceniami dla poszczególnych państw przyjętymi na podstawie art. 121 ust. 2 Traktatu oraz z zaleceniami Rady przyjętymi na podstawie art. 148 ust. 4 Traktatu, biorąc pod uwagę ocenę ex ante. Ocena dotyczy w szczególności adekwatności strategii programu, wskaźników, odpowiednich celów ogólnych i szczegółowych oraz alokacji środków budżetowych.

Uzasadnienie

Należy podkreślić fakt, że ocenie powinny także podlegać konkretne dowody wykonalności strategii, nie tylko jej adekwatność.

Poprawka 28

Art. 28 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Rozwój kierowany przez lokalną społeczność

1.   Rozwój kierowany przez lokalną społeczność, który w odniesieniu do EFRROW określany jest nazwą LEADER – inicjatywa wspólnotowa na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, jest:

a)

skoncentrowany na konkretnych terytoriach subregionalnych;

b)

kierowany przez lokalną społeczność w postaci lokalnych grup działania, w których skład wchodzą przedstawiciele publicznych i prywatnych lokalnych interesów społeczno-gospodarczych, przy czym na poziomie podejmowania decyzji ani sektor publiczny, ani żadna z grup interesu nie reprezentuje więcej niż 49 % głosów;

Rozwój kierowany przez lokalną społeczność

1.   Rozwój kierowany przez lokalną społeczność, który w odniesieniu do EFRROW określany jest nazwą LEADER – inicjatywa wspólnotowa na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, jest:

a)

skoncentrowany na konkretnych terytoriach subregionalnych;

b)

kierowany przez lokalną społeczność w postaci lokalnych grup działania, w których skład wchodzą przedstawiciele publicznych i prywatnych lokalnych interesów społeczno-gospodarczych, przy czym na poziomie podejmowania decyzji ani sektor publiczny, ani żadna z grup interesu nie reprezentuje więcej niż 49 % głosów,;

Uzasadnienie

Nie należy niesprawiedliwie karać istniejących już partnerstw lokalnych, dlatego że nie mają one dokładnie takiego systemu głosów, jak wymagany we wniosku dotyczącym dyrektywy. Rozporządzanie powinno zostawiać odpowiedni margines swobody, aby pozwalać partnerom określać praktyczne rozwiązanie podczas przygotowywania umowy o partnerstwie.

Poprawka 29

Artykuł 29

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Strategie rozwoju lokalnego

1.   Strategia rozwoju lokalnego zawiera przynajmniej następujące elementy:

a)

definicję obszaru i ludności objętych strategią;

b)

analizę potrzeb i potencjału obszaru w zakresie rozwoju, w tym analizę mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń;

c)

opis strategii i jej celów, opis zintegrowanego i innowacyjnego charakteru strategii oraz hierarchię celów, w tym jasne i wymierne cele dotyczące produktów/usług lub rezultatów. Strategia jest spójna z odpowiednimi programami wszystkich zaangażowanych funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

d)

opis procesu zaangażowania społeczności w opracowanie strategii;

e)

plan działania wskazujący, w jaki sposób cele przekładają się na działania;

f)

opis rozwiązań w zakresie zarządzania i monitorowania strategii wykazujący potencjał lokalnej grupy działania do realizacji strategii oraz opis szczegółowych uzgodnień dotyczących oceny;

g)

plan finansowy strategii, w tym planowaną alokację każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych.

2.   Państwa członkowskie określają kryteria wyboru strategii rozwoju lokalnego. Przepisy dotyczące poszczególnych funduszy mogą określać kryteria wyboru.

[….]

6.   Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 142 dotyczących definicji obszaru i ludności objętych strategią, o której mowa w ust. 1 lit. a).

Strategie rozwoju lokalnego

1.   Strategia rozwoju lokalnego zawiera następujące elementy:

a)

definicję obszaru i ludności objętych strategią;

b)

analizę potrzeb i potencjału obszaru w zakresie rozwoju, w tym analizę mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń;

c)

opis strategii i jej celów, ;

)

plan działania wskazujący, w jaki sposób cele przekładają się na działania;

)

opis rozwiązań w zakresie zarządzania i monitorowania strategii wykazujący potencjał lokalnej grupy działania do realizacji strategii oraz opis szczegółowych uzgodnień dotyczących oceny;

)

plan finansowy strategii, w tym planowaną alokację każdego z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych.

2.   Państwa członkowskie określają kryteria wyboru strategii rozwoju lokalnego. Przepisy dotyczące poszczególnych funduszy mogą określać kryteria wyboru. Przepisy dotyczące poszczególnych funduszy mogą określać kryteria wyboru.

[….]

   

Uzasadnienie

Komitet pozytywnie ocenia propozycje Komisji dotyczące działań na rzecz rozwoju lokalnego i zintegrowanych inwestycji terytorialnych, zarazem jednak domaga się większego uproszczenia zasad i procedur wdrażania tych nowych przepisów, tak aby nie zniechęcać podmiotów lokalnych do korzystania z nich. W tym kontekście uważa za nieproporcjonalny przepis przewidujący akty delegowane w celu definicji obszaru i ludności objętych strategią rozwoju lokalnego, zważywszy że zadanie to leży zwykle w gestii samorządów lokalnych i regionalnych, jako że zakłada ono konkretną znajomość dynamiki i problemów danego obszaru. Co więcej, powinno być całkowicie możliwe łączenie strategii rozwoju lokalnego z realizacją zintegrowanych inwestycji terytorialnych i wspólnych planów działania.

Ponadto istotne jest, by strategie rozwoju lokalnego, które zostaną wdrożone, sprzyjały kontaktom obszarów miejskich z wiejskimi i by podmioty lokalne na obszarach podmiejskich mogły być pełnoprawnymi partnerami w realizacji tych strategii.

Poprawka 30

Artykuł 35

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wnioski o płatność, w tym wydatki na instrumenty finansowe

2.   W odniesieniu do instrumentów finansowych, o których mowa w art. 33 ust. 1 lit. b), wdrażanych zgodnie z art. 33 ust. 4 lit. a) i b), łączne kwalifikowalne wydatki przedstawione we wniosku o płatność obejmują oraz odrębnie ujawniają łączną kwotę wsparcia, które zostało wypłacone lub ma być wypłacone do instrumentu finansowego z przeznaczeniem na inwestycje na rzecz ostatecznych odbiorców, które mają zostać dokonane w ustalonym okresie wynoszącym maksymalnie dwa lata, włączając koszty zarządzania lub opłaty za zarządzanie.

3.   Kwota wyliczona zgodnie z ust. 2 jest dostosowywana w kolejnych wnioskach o płatność w celu uwzględnienia różnicy między kwotą wsparcia wypłaconą wcześniej do danego instrumentu finansowego a kwotami faktycznie zainwestowanymi na rzecz ostatecznych odbiorców, powiększonymi o koszty zarządzania i opłaty za zarządzanie. Kwoty te ujawnia się odrębnie we wniosku o płatność.

[….]

Wnioski o płatność, w tym wydatki na instrumenty finansowe

2.   W odniesieniu do instrumentów finansowych, o których mowa w art. 33 ust. 1 lit. b), wdrażanych zgodnie z art. 33 ust. 4 lit. a) i b), łączne kwalifikowalne wydatki przedstawione we wniosku o płatność obejmują oraz odrębnie ujawniają łączną kwotę wsparcia, które zostało wypłacone lub ma być wypłacone do instrumentu finansowego na rzecz ostatecznych odbiorców, które mają zostać dokonane w ustalonym okresie wynoszącym maksymalnie dwa lata, włączając koszty zarządzania lub opłaty za zarządzanie.

3.   

[….]

Uzasadnienie

We wniosku dotyczącym rozporządzenia zachęca się w szczególności do korzystania ze standardowych instrumentów przewidzianych przez Komisję. Celem, który zresztą popieramy, jest zahamowanie nadmiernego wykorzystywania instrumentów inżynierii finansowej tylko do uzyskania poświadczenia wydatków. Proponowane przez Komitet poprawki zmierzają do zapewnienia równowagi, m.in. poprzez większe zróżnicowanie warunków oraz wprowadzenie marginesu tolerancji odnośnie do zdolności przestrzegania przepisów.

Poprawka 31

Artykuł 39

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wykorzystanie środków pozostałych po zamknięciu programu

Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu dopilnowania, aby zasoby i zyski kapitałowe oraz inne dochody związane ze wsparciem z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz instrumentów finansowych były wykorzystywane zgodnie z celami programu przez okres co najmniej 10 lat od daty zamknięcia programu.

Wykorzystanie środków pozostałych po zamknięciu programu

Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu dopilnowania, aby zasoby i zyski kapitałowe oraz inne dochody związane ze wsparciem z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz instrumentów finansowych były wykorzystywane zgodnie z celami programu przez okres co najmniej lat od daty zamknięcia programu.

Uzasadnienie

Komitet jest zdania, że okres, w którym należy wykorzystać instrumenty inżynierii finansowej i pochodzące z nich zasoby, nie powinien być tak długi. Okres 10 lat od zamknięcia programu oznacza bowiem długotrwały brak pewności prawa.

Poprawka 32

Art. 40 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Sprawozdanie z wdrażania instrumentów finansowych

2.   Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, zawiera, odnośnie do każdego instrumentu finansowego, następujące informacje:

a)

określenie programu operacyjnego i priorytetu, z których udzielane jest wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

[….]

e)

łączna kwota wsparcia wypłaconego lub przyznanego w umowach gwarancyjnych przez instrument finansowy na rzecz ostatecznych odbiorców, w podziale na program i priorytet lub środek, podana we wnioskach o płatność przedłożonych Komisji;

f)

przychody instrumentu finansowego i zwroty do instrumentu finansowego;

g)

efekt mnożnikowy inwestycji dokonywanych w ramach instrumentu finansowego oraz wartość inwestycji i udziałów;

h)

wkład instrumentu finansowego w osiąganie wskaźników danego programu i priorytetu.

[….]

Sprawozdanie z wdrażania instrumentów finansowych

2.   Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, zawiera, odnośnie do każdego instrumentu finansowego, następujące informacje:

a)

określenie programu operacyjnego i priorytetu, z których udzielane jest wsparcie z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

[….]

e)

łączna kwota wsparcia wypłaconego lub przyznanego w umowach gwarancyjnych przez instrument finansowy na rzecz ostatecznych odbiorców, w podziale na program i priorytet lub środek, podana we wnioskach o płatność przedłożonych Komisji;

przychody

)

efekt mnożnikowy inwestycji dokonywanych w ramach instrumentu finansowego oraz wartość inwestycji i udziałów;

wkład

[….]

Uzasadnienie

Celem jest uproszczenie wymogów rocznej sprawozdawczości na temat wymaganych przez Komisję danych dotyczących wdrażania instrumentów finansowych.

Poprawka 33

Artykuł 42 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Skład komitetu monitorującego

1.   Komitet monitorujący składa się z przedstawicieli instytucji zarządzającej, wszelkich instytucji pośredniczących i przedstawicieli partnerów. Każdy członek komitetu monitorującego ma prawo głosu.

W skład komitetu monitorującego program w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” wchodzą również przedstawiciele każdego państwa trzeciego uczestniczącego w tym programie.

Skład komitetu monitorującego

1.   Komitet monitorujący składa się z przedstawicieli instytucji zarządzającej, wszelkich instytucji pośredniczących i przedstawicieli partnerów. Każdy członek komitetu monitorującego ma prawo głosu.

W skład komitetu monitorującego program w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” wchodzą również przedstawiciele każdego państwa trzeciego uczestniczącego w tym programie

Uzasadnienie

Nie jest jasne, jakie będą zasady udziału państw trzecich i obszarów, które sąsiadują z regionami najbardziej oddalonymi, w europejskiej współpracy terytorialnej. W przypadku programów finansowanych ze środków EIS lub IPA, oprócz środków z EFFR, o których mowa w art. 28 rozporządzenia dotyczącego współpracy terytorialnej, jest jasne, że potrzebny będzie udział państw trzecich. Jednakże w wypadku regionów najbardziej oddalonych, państwa trzecie i regiony sąsiadujące (z wyjątkiem Wysp Kanaryjskich i Maroka) nie są uwzględnione ani w ramach EIS, ani w ramach IPA. Są to kraje, które otrzymują środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) i które nie wnoszą dodatkowych środków w ramach europejskiej współpracy terytorialnej. Co się tyczy programów współpracy terytorialnej dotyczących regionów najbardziej oddalonych, to przewiduje się jedynie dotacje z EFFR, mimo że należy także współpracować z państwami trzecimi. Pomimo tego, że 30 % owych dotacji może być wykorzystywanych poza obszarem UE, państwa trzecie nie powinny uczestniczyć w komitetach monitorujących.

Poprawka 34

Art. 43 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Funkcje komitetu monitorującego

1.   Komitet monitorujący zbiera się co najmniej raz w roku i dokonuje przeglądu realizacji programu i postępów w osiąganiu jego celów. Bierze przy tym pod uwagę dane finansowe, wskaźniki ogólne i specyficzne dla programu, w tym zmiany we wskaźnikach rezultatu i postępy w osiąganiu wartości docelowych ujętych ilościowo oraz celów pośrednich określonych w podstawie oceny wykonania.

Funkcje komitetu monitorującego

1.   Komitet monitorujący zbiera się co najmniej raz w roku i dokonuje przeglądu realizacji programu i postępów w osiąganiu jego celów. Bierze przy tym pod uwagę dane finansowe, wskaźniki ogólne i specyficzne dla programu, w tym zmiany we wskaźnikach rezultatu i postępy w osiąganiu wartości docelowych ujętych ilościowo w podstawie oceny wykonania.

Uzasadnienie

W celu oceny realizacji programu konieczne jest także uwzględnienie ocen in itinere, o których mowa w art. 49.

Poprawka 35

Art. 47 nowy ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przepisy ogólne

1.   Oceny przeprowadza się w celu poprawy jakości projektowania i realizacji programów, jak również w celu analizy ich efektywności, skuteczności oraz ich wpływu. Wpływ programów jest oceniany zgodnie z misją odpowiedniego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych w odniesieniu do celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu (2), jak również w odniesieniu do PKB oraz bezrobocia, w stosownych przypadkach.

2.   Państwa członkowskie zapewniają zasoby niezbędne do przeprowadzenia ocen i dopilnowują, aby stosowane były procedury mające na celu wyprodukowanie i zgromadzenie danych niezbędnych do przeprowadzenia ocen, w tym danych odnoszących się do wskaźników ogólnych i, w stosownych przypadkach, specyficznych dla programu.

Przepisy ogólne

1.   Oceny przeprowadza się w celu poprawy jakości projektowania i realizacji programów, jak również w celu analizy ich efektywności, skuteczności oraz ich wpływu. Wpływ programów jest oceniany zgodnie z misją odpowiedniego funduszu objętego zakresem wspólnych ram strategicznych w odniesieniu do celów unijnej strategii na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu (2), jak również w odniesieniu do PKB oraz bezrobocia, w stosownych przypadkach.

   

   Państwa członkowskie zapewniają zasoby niezbędne do przeprowadzenia ocen i dopilnowują, aby stosowane były procedury mające na celu wyprodukowanie i zgromadzenie danych niezbędnych do przeprowadzenia ocen, w tym danych odnoszących się do wskaźników ogólnych i, w stosownych przypadkach, specyficznych dla programu.

Uzasadnienie

Powinno być możliwe, aby w ocenach wpływu analizowane były także inne, równie ważne aspekty, zgodnie z podejściem „nie tylko PKB”, o którym mowa w opinii Komitetu Regionów „Pomiar postępu: wyjść poza PKB” (zob. CoR 163/2010 fin).

Poprawka 36

Art. 48 ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

3.   Oceny ex ante obejmują analizę:

[….]

o)

czy wartości docelowe ujęte ilościowo dotyczące wskaźników są realistyczne, przy uwzględnieniu przewidywanego wsparcia z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

p)

uzasadnienia proponowanej formy wsparcia;

q)

adekwatności zasobów ludzkich i zdolności administracyjnych do zarządzania programem;

r)

przydatności procedur monitorowania programu oraz gromadzenia danych koniecznych do przeprowadzenia ocen;

s)

przydatności celów pośrednich wybranych na potrzeby podstawy oceny wykonania;

t)

adekwatności planowanych środków mających na celu promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz zapobieganie dyskryminacji;

u)

adekwatności planowanych środków mających na celu promowanie zrównoważonego rozwoju.

3.   Oceny ex ante obejmują analizę:

[….]

o)

czy wartości docelowe ujęte ilościowo dotyczące wskaźników są realistyczne, przy uwzględnieniu przewidywanego wsparcia z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych;

p)

uzasadnienia proponowanej formy wsparcia;

q)

adekwatności zasobów ludzkich i zdolności administracyjnych do zarządzania programem;

)

adekwatności planowanych środków mających na celu promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz zapobieganie dyskryminacji;

)

adekwatności planowanych środków mających na celu promowanie zrównoważonego rozwoju.

Uzasadnienie

(W wersji polskiej dokumentu Komisji podpunkty i)–u) odpowiadają podpunktom a)–q) w pozostałych wersjach językowych. Zmiana ta wynika z błędu formatowania – przyp. tłum.).

Komitet uważa, że ocena ex ante nie może zawierać elementów, których nie da się odpowiednio wyrazić ilościowo przed uruchomieniem programów bądź też które zostały już ujęte w innych dokumentach (np. system zarządzania i kontroli, umowa partnerska). Dlatego też proponuje się wyeliminowanie niektórych informacji.

Poprawka 37

Art. 49 nowy ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Ocena podczas okresu programowania

1.   Instytucja zarządzająca sporządza dla każdego programu plan oceny i przedkłada go zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy.

2.   Państwa członkowskie zapewniają właściwy potencjał przeprowadzenia oceny.

3.   Podczas okresu programowania instytucje zarządzające przeprowadzają oceny, w tym oceny w celu analizy efektywności, skuteczności i wpływu każdego programu na podstawie planu oceny. Co najmniej raz podczas okresu programowania ocena obejmuje analizę sposobu, w jaki wsparcie z funduszy przyczyniło się do osiągnięcia celów w odniesieniu do każdej osi priorytetowej. Wszystkie oceny powinny być zbadane przez komitet monitorujący i przesłane do Komisji.

4.   Komisja może z własnej inicjatywy przeprowadzać oceny programów operacyjnych.

Ocena podczas okresu programowania

1.   Instytucja zarządzająca sporządza dla każdego programu plan oceny i przedkłada go zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy.

2.   Państwa członkowskie zapewniają właściwy potencjał przeprowadzenia oceny.

3.   Podczas okresu programowania instytucje zarządzające przeprowadzają oceny, w tym oceny w celu analizy efektywności, skuteczności i wpływu każdego programu na podstawie planu oceny. Co najmniej raz podczas okresu programowania ocena obejmuje analizę sposobu, w jaki wsparcie z funduszy przyczyniło się do osiągnięcia celów w odniesieniu do każdej osi priorytetowej. Wszystkie oceny powinny być zbadane przez komitet monitorujący i przesłane do Komisji.

   

.   Komisja może z własnej inicjatywy przeprowadzać oceny programów operacyjnych.

Uzasadnienie

W celu zapewnienia lepszego ukierunkowania na wyniki, jest pożądane, aby informacje uzyskane dzięki ocenom in itinere były rzeczywiście wykorzystywane do poprawy skuteczności programów.

Poprawka 38

Art. 54 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Operacje przynoszące dochód

1.   Dochody netto, które zostaną uzyskane po zakończeniu operacji w konkretnym okresie odniesienia, są określane z wyprzedzeniem za pomocą jednej z następujących metod:

a)

zastosowanie zryczałtowanej stawki procentowej dochodów dla danego typu operacji;

b)

obliczanie bieżącej wartości dochodu netto z operacji, biorąc pod uwagę zastosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” oraz, w stosownych przypadkach, zasady sprawiedliwości w powiązaniu ze względną zamożnością danego państwa członkowskiego.

Kwalifikowalne wydatki na operacje, które mają być współfinansowane, nie przekraczają bieżącej wartości kosztu inwestycji operacji pomniejszonej o bieżącą wartość dochodów netto, określoną zgodnie z jedną z tych metod.

Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych, zgodnie z art. 142, dotyczących definicji stawki zryczałtowanej, o której mowa w lit. a) powyżej.

Komisja przyjmuje metodykę opisaną w lit. b) w drodze aktów wykonawczych zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 143 ust. 3.

Operacje przynoszące dochód

1.   Dochody netto, które zostaną uzyskane po zakończeniu operacji w konkretnym okresie odniesienia, są określane z wyprzedzeniem za pomocą jednej z następujących metod:

a)

zastosowanie zryczałtowanej stawki procentowej dochodów dla danego typu operacji;

b)

obliczanie bieżącej wartości dochodu netto z operacji, biorąc pod uwagę zastosowanie zasady „zanieczyszczający płaci” oraz, w stosownych przypadkach, zasady sprawiedliwości w powiązaniu ze względną zamożnością danego państwa członkowskiego.

Kwalifikowalne wydatki na operacje, które mają być współfinansowane, nie przekraczają bieżącej wartości kosztu inwestycji operacji pomniejszonej o bieżącą wartość dochodów netto, określoną zgodnie z jedną z tych metod.

stawki zryczałtowanej, o której mowa w lit. a)

Komisja przyjmuje metodykę opisaną w lit. b) w drodze aktów wykonawczych zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 143 ust. 3.

Uzasadnienie

Komitet uważa, że lepszym rozwiązaniem byłoby powrócenie do przepisów obowiązujących w latach 2000–2006, które przewidywały zastosowanie jednej konkretnej (mniejszej) wysokości wkładu w wypadku projektów przynoszących dochód, tak aby nie zniechęcać autorów projektów.

Poprawka 39

Art. 55

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Kwalifikowalność

1.   Kwalifikowalność wydatków ustala się na podstawie przepisów krajowych, z wyjątkiem przypadków, w których szczegółowe przepisy zostały ustanowione w niniejszym rozporządzeniu lub na jego podstawie bądź w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy lub na ich podstawie.

6.   Dochód netto wygenerowany bezpośrednio przez operację podczas jej realizacji, który nie został wzięty pod uwagę w czasie zatwierdzania operacji, zostaje odjęty od wydatków kwalifikowalnych operacji we wniosku o płatność końcową złożonym przez beneficjenta. Zasada ta nie ma zastosowania do instrumentów finansowych i nagród.

Kwalifikowalność

1.   Kwalifikowalność wydatków ustala się na podstawie przepisów krajowych, z wyjątkiem przypadków, w których szczegółowe przepisy zostały ustanowione w niniejszym rozporządzeniu lub na jego podstawie bądź w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy lub na ich podstawie.

   

[…]

   

Uzasadnienie

Aby nie komplikować kontroli w trakcie realizacji działań, należy skreślić ustęp 6. Należy dodać nowy ustęp 9, gdyż współpraca terytorialna zasługuje na szczególny system, ponieważ stosowanie lub dostosowanie różnych przepisów prawnych stanowi zbyt wielką przeszkodę administracyjną dla właściwej realizacji projektów.

Poprawka 40

Artykuł 59 ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Specjalne zasady kwalifikowalności w przypadku dotacji

3.   Następujące koszty nie kwalifikują się do wkładu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych:

a)

odsetki od zadłużenia;

b)

zakup gruntów niezabudowanych i zabudowanych na kwotę przekraczającą 10 % łącznych wydatków kwalifikowalnych dla danej operacji. W wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach może zostać dozwolony wyższy odsetek dla operacji dotyczących ochrony środowiska naturalnego;

c)

podatek od wartości dodanej (VAT). Kwoty VAT są jednak kwalifikowalne, jeżeli nie istnieje możliwość ich odzyskania na mocy prawodawstwa krajowego VAT i jeżeli są płacone przez beneficjentów innych niż osoby niepodlegające opodatkowaniu zgodnie z definicją podaną w art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112/WE, pod warunkiem że takie kwoty VAT nie są ponoszone w związku z zapewnianiem infrastruktury.

Specjalne zasady kwalifikowalności w przypadku dotacji

3.   Następujące koszty nie kwalifikują się do wkładu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strukturalnych:

a)

odsetki od zadłużenia;

b)

zakup gruntów niezabudowanych i zabudowanych na kwotę przekraczającą 10 % łącznych wydatków kwalifikowalnych dla danej operacji. W wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach może zostać dozwolony wyższy odsetek dla operacji dotyczących ochrony środowiska naturalnego;

c)

podatek od wartości dodanej (VAT). .

Uzasadnienie

Komitet opowiada się za tym, by tylko odzyskiwalny podatek VAT nie kwalifikował się do wkładu z funduszy objętych wspólnymi ramami strategicznymi. Jeśli bowiem w przypadku wszystkich projektów wdrażanych przez instytucje sektora publicznego podatek VAT, którego nie można odzyskać, będzie zaliczany do wydatków niekwalifikowalnych, zwiększy to znacznie poziom współfinansowania krajowego i narazi na szwank zdolność poziomu lokalnego i regionalnego do realizowania projektów. Ponadto zdaniem Komitetu przepis dotyczący niekwalifikowalności kwot VAT ponoszonych w związku z zapewnianiem infrastruktury beneficjentom jest dyskryminujący w porównaniu z innymi rodzajami działań.

Poprawka 41

Artykuł 64

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Akredytacja i koordynacja

 

   […]

3.   Akredytacja opiera się na opinii niezależnego organu audytowego, który ocenia zgodność podmiotu z kryteriami akredytacji. Niezależny organ audytowy przeprowadza swoje zadania zgodnie z międzynarodowymi standardami audytu.

[…]

5.   Państwo członkowskie może wyznaczyć podmiot koordynujący, którego zadaniem jest kontaktowanie się z Komisją i dostarczanie jej informacji, propagowanie jednolitego stosowania przepisów UE, przygotowanie sprawozdania podsumowującego przedstawiającego ogólny przegląd wszystkich poświadczeń dotyczących zarządzania oraz opinii z audytu na poziomie krajowym, a także koordynacja wdrażania działań naprawczych w odniesieniu do niedociągnięć natury ogólnej.

Akredytacja i koordynacja

 

   […]

   

[…]

   

Uzasadnienie

Chodzi o to, by uniknąć mnożenia organów i podmiotów, które uczyniłyby jeszcze bardziej złożonym system zarządzania i kontroli.

Poprawka 42

Artykuł 67

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wspólne zasady dotyczące płatności

1.   Komisja dokonuje płatności wkładu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz każdego programu zgodnie ze środkami budżetowymi i z zastrzeżeniem dostępnego finansowania. Każdą płatność księguje się w ramach najwcześniej otwartego zobowiązania budżetowego odpowiedniego funduszu.

2.   Płatności dokonuje się w formie płatności zaliczkowej, płatności okresowych, płatności salda rocznego, w stosownych przypadkach, oraz płatności salda końcowego.

3.   Dla form wsparcia na podstawie art. 57 ust. 1 lit. b), c) i d) kwoty wypłacane na rzecz beneficjenta są traktowane jako wydatki kwalifikowalne.

Wspólne zasady dotyczące płatności

1.   Komisja dokonuje płatności wkładu z funduszy objętych zakresem wspólnych ram strategicznych na rzecz każdego programu zgodnie ze środkami budżetowymi i z zastrzeżeniem dostępnego finansowania. Każdą płatność księguje się w ramach najwcześniej otwartego zobowiązania budżetowego odpowiedniego funduszu.

2.   Płatności dokonuje się w formie płatności zaliczkowej, płatności okresowych oraz płatności salda końcowego.

3.   Dla form wsparcia na podstawie art. 57 ust. 1 lit. b), c) i d) kwoty wypłacane na rzecz beneficjenta są traktowane jako wydatki kwalifikowalne.

Uzasadnienie

Jesteśmy przeciwni zamieszczaniu odniesienia do „salda rocznego”, jako że wprowadza to zasadę rocznego rozliczania rachunków (rocznego zamknięcia). Uważa się, że proponowane roczne rozliczenie rachunków wprowadza w rzeczywistości roczne zamknięcie, co zwiększy obciążenia biurokratyczne, wprowadzi obowiązkowe finansowe korekty nieprawidłowości wykrytych przez Komisję Europejską i/lub Europejski Trybunał Obrachunkowy i zmniejszy elastyczność dotyczącą zgłaszania i zastępowania nadsubskrypcji, która istnieje obecnie w okresie 2007–2013.

Poprawka 43

Artykuł 75 ust. 1 lit. a)

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Składanie informacji

1)   Do dnia 1 lutego roku następującego po zakończeniu okresu obrachunkowego państwo członkowskie przedkłada Komisji następujące dokumenty i informacje zgodnie z [art. 56] rozporządzenia finansowego:

(a)

poświadczone roczne sprawozdania finansowe odpowiednich podmiotów akredytowanych zgodnie z art. 64;

Składanie informacji

1)   Do dnia 1 lutego roku następującego po zakończeniu okresu obrachunkowego państwo członkowskie przedkłada Komisji następujące dokumenty i informacje zgodnie z [art. 56] rozporządzenia finansowego:

(a)

poświadczone roczne sprawozdania finansowe odpowiednich podmiotów akredytowanych zgodnie z art. 64,

Uzasadnienie

Byłoby wskazane, aby – tak jak ma to miejsce w przypadku obecnego okresu programowania – roczne rozliczenie rachunków pozostało możliwym wyborem dokonywanym przez samą instytucję certyfikującą. Harmonogram przewidziany w art. 75 jest trudny do zrealizowania, gdyż jest on zbyt napięty.

Poprawka 44

Art. 82 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia

2.   Środki na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” zostają rozdzielone między następujące trzy kategorie regionów na poziomie NUTS 2:

a)

regiony słabiej rozwinięte, których PKB na mieszkańca jest niższy niż 75 % średniego PKB UE-27;

b)

regiony w okresie przejściowym, których PKB na mieszkańca wynosi między 75 % a 90 % średniej PKB UE-27;

c)

regiony lepiej rozwinięte, których PKB na mieszkańca jest wyższy niż 90 % średniej PKB UE-27.

Regiony są zaliczane do jednej z trzech kategorii na podstawie stosunku ich PKB na mieszkańca, mierzonego parytetem siły nabywczej i obliczanego na podstawie danych liczbowych Unii za okres od 2006 r. do 2008 r., do średniej PKB UE-27 w tym samym okresie odniesienia.

Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia

2.   Środki na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” zostają rozdzielone między następujące trzy kategorie regionów na poziomie NUTS 2:

a)

regiony słabiej rozwinięte, których PKB na mieszkańca jest niższy niż 75 % średniego PKB UE-27;

b)

regiony w okresie przejściowym, których PKB na mieszkańca wynosi między 75 % a 90 % średniej PKB UE-27;

c)

regiony lepiej rozwinięte, których PKB na mieszkańca jest wyższy niż 90 % średniej PKB UE-27.

Regiony są zaliczane do jednej z trzech kategorii na podstawie stosunku ich PKB na mieszkańca, mierzonego parytetem siły nabywczej i obliczanego na podstawie danych liczbowych Unii za okres , do średniej PKB UE-27 w tym samym okresie odniesienia.

Uzasadnienie

W celu wyjaśnienia, że do określania kwalifikowalności regionu należy stosować ostatnie dostępne dane, a nie dane z okresu przedkryzysowego z lat 2006–2008.

Poprawka 45

Artykuł 83 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zasoby ogólne

2.   Komisja, w drodze aktów wykonawczych, przyjmuje decyzję w sprawie rocznego podziału zasobów ogólnych między państwa członkowskie, bez uszczerbku dla przepisów ust. 3 niniejszego artykułu i art. 84 ust. 7.

Zasoby ogólne

2.   Komisja, w drodze aktów wykonawczych, przyjmuje decyzję w sprawie rocznego podziału zasobów ogólnych między państwa członkowskie bez uszczerbku dla przepisów ust. 3 niniejszego artykułu i art. 84 ust. 7”.

Uzasadnienie

KR pragnie zapewnić, że zasoby przydzielone na programy współpracy terytorialnej zostaną przyznane przez Komisję w oparciu o podział na obszary współpracy, a nie na krajowe pule środków.

Poprawka 46

Artykuł 84

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Środki na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „Europejska współpraca terytorialna”

2.   Przy podziale między państwa członkowskie stosuje się następuje kryteria:

a)

kwalifikująca się ludność, zamożność regionu, zamożność kraju oraz stopa bezrobocia w regionach słabiej rozwiniętych i w regionach w okresie przejściowym;

b)

kwalifikująca się ludność, zamożność regionu, stopa bezrobocia, wskaźnik zatrudnienia, poziom wykształcenia i gęstość zaludnienia w regionach lepiej rozwiniętych;

c)

ludność, zamożność kraju oraz powierzchnia w przypadku Funduszu Spójności.

3.   Do EFS przydziela się co najmniej 25 % środków funduszy strukturalnych przeznaczonych dla regionów słabiej rozwiniętych, 40 % środków dla regionów w okresie przejściowym i 52 % środków dla regionów lepiej rozwiniętych w każdym państwie członkowskim. Do celów niniejszego przepisu wsparcie dla państwa członkowskiego poprzez [instrument „Żywność dla potrzebujących”] uznaje się za część udziału funduszy strukturalnych przydzielonego do EFS.

[….]

5.   Wsparcie z funduszy strukturalnych do [instrumentu „Żywność dla potrzebujących”] w ramach inwestycji na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia wynosi 2 500 000 000 EUR.

Komisja, w drodze aktu wykonawczego, przyjmuje decyzję określającą kwoty, które mają zostać przeniesione z przydziału funduszy strukturalnych dla każdego państwa członkowskiego dla całego okresu, w każdym państwie członkowskim. Odpowiednio zmniejsza się przydział każdego państwa członkowskiego w ramach funduszy strukturalnych.

Roczne środki odpowiadające wsparciu z funduszy strukturalnych, o których mowa w akapicie pierwszym, zapisywane są we właściwych pozycjach budżetu [instrumentu „Żywność dla potrzebujących”] w roku budżetowym 2014.

6.   5 % środków na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” stanowi rezerwę na wykonanie, alokowaną zgodnie z art. 19.

[….]

8.   Środki na cel „Europejska współpraca terytorialna” ustala się na poziomie 3,48 % zasobów ogólnych dostępnych na cele zobowiązań budżetowych z funduszy na okres 2014–2020 (tj. w kwocie 11 700 000 004 EUR).

Środki na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” oraz „Europejska współpraca terytorialna”

2.   Przy podziale między państwa członkowskie stosuje się następuje kryteria:

a)

kwalifikująca się ludność, zamożność regionu, zamożność kraju oraz stopa bezrobocia w regionach słabiej rozwiniętych i w regionach w okresie przejściowym;

b)

kwalifikująca się ludność, zamożność regionu, stopa bezrobocia, wskaźnik zatrudnienia, poziom wykształcenia i gęstość zaludnienia w regionach lepiej rozwiniętych;

c)

ludność, zamożność kraju oraz powierzchnia w przypadku Funduszu Spójności.

3.   Do EFS przydziela się co najmniej 2 % środków funduszy strukturalnych przeznaczonych dla regionów słabiej rozwiniętych,  % środków dla regionów w okresie przejściowym i  % środków dla regionów lepiej rozwiniętych w każdym państwie członkowskim. Do celów niniejszego przepisu wsparcie dla państwa członkowskiego poprzez [instrument „Żywność dla potrzebujących”] uznaje się za część udziału funduszy strukturalnych przydzielonego do EFS.

[….]

5.   Wsparcie do [instrumentu „Żywność dla potrzebujących”] wynosi 2 500 000 000 EUR.

Komisja, w drodze aktu wykonawczego, przyjmuje decyzję określającą kwoty, które mają zostać przeniesione .

   

[….]

8.   Środki na cel „Europejska współpraca terytorialna” ustala się na poziomie 3,48 % zasobów ogólnych dostępnych na cele zobowiązań budżetowych z funduszy na okres 2014–2020 (tj. w kwocie 11 700 000 004 EUR).

Uzasadnienie

Komitet Regionów wnosi, by – obok kryteriów zwykle stosowanych przy przyznawaniu pomocy państwom członkowskim – uwzględniono również dodatkowe kryteria, takie jak poważne i trwałe niekorzystne warunki przyrodnicze lub demograficzne regionów, o których mowa w art. 174 TFUE.

Należy także wziąć pod uwagę inne kryteria demograficzne, takie jak duże rozproszenie ludności, wyludnienie niektórych obszarów w danym regionie, takich jak obszary wiejskie i przygraniczne, czy też starzenie się ludności, które może mieć poważne konsekwencje dla rozwoju gospodarczego i kosztów usług publicznych.

Ponadto Komitet jest zdania, że proponowany minimalny poziom środków przydzielanych do EFS jest zbyt wysoki. Wnosi zatem, by obniżyć ten próg w przypadku każdej kategorii regionów. Komitet uważa bowiem, że należy umożliwić regionom inwestowanie w sektory dające możliwości zatrudnienia i generujące miejsca pracy, zapewniając przy tym ambitny poziom finansowania w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych.

Ramy regulacyjne funduszy strukturalnych mogą stanowić nową podstawę prawną dla europejskiego programu pomocy żywnościowej dla potrzebujących, jednak w żadnym wypadku nie mogą – z finansowego punktu widzenia – zastąpić wspomnianego programu, którego cele wchodzą w zakres wspólnej polityki rolnej.

Wreszcie, KR pragnie zapewnić, że zasoby przydzielone na programy współpracy terytorialnej zostaną przyznane przez Komisję Europejską w oparciu o podział na obszary współpracy.

Poprawka 47

Art. 86 ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zasada dodatkowości

4.   Weryfikacja utrzymania w danym okresie poziomu publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” odbywa się wyłącznie w państwach członkowskich, w których regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują co najmniej 15 % ogółu ludności.

W państwach członkowskich, w których regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują co najmniej 70 % ludności, weryfikacja odbywa się na poziomie krajowym.

W państwach członkowskich, w których regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują więcej niż 15 % i mniej niż 70 % ludności, weryfikacja odbywa się na poziomie krajowym i regionalnym. W tym celu państwa członkowskie przekazują Komisji informacje na temat wydatków w regionach słabiej rozwiniętych i regionach w okresie przejściowym na każdym etapie procesu weryfikacji.

Zasada dodatkowości

4.   Weryfikacja utrzymania w danym okresie poziomu publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych na cel „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” odbywa się wyłącznie w państwach członkowskich, w których regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują co najmniej  % ogółu ludności.

W państwach członkowskich, w których regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przejściowym obejmują więcej niż  % i mniej niż 70 % ludności, weryfikacja odbywa się na poziomie krajowym i regionalnym. W tym celu państwa członkowskie przekazują Komisji informacje na temat wydatków w regionach słabiej rozwiniętych i regionach w okresie przejściowym na każdym etapie procesu weryfikacji.

Uzasadnienie

Komitet uważa za niecelowe i zbyteczne przeprowadzanie weryfikacji w zależności od odsetka ludności, ponieważ ustalanie zasad kontroli stosowania tej zasady leży w kompetencjach państw członkowskich. Ponadto z zadowoleniem należy przyjąć to, że weryfikacja zasady dodatkowości nie będzie przeprowadzana w państwach członkowskich, w których tylko niewielki odsetek ludności mieszka w regionach słabiej rozwiniętych i regionach w okresie przejściowym. Aby uczynić zadość zasadzie proporcjonalności, powinno się – dla uproszczenia administracji – podnieść ten odsetek do 20 %.

Poprawka 48

Art. 87 ust. 2 lit. c) i h)

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Treść i przyjęcie programów operacyjnych w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

2.   Program operacyjny określa:

[…]

c)

wkład na rzecz zintegrowanego podejścia do rozwoju terytorialnego określonego w umowie partnerskiej, w tym:

i)

mechanizmy zapewniające koordynację między funduszami, EFRROW, EFMR oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania oraz EBI;

ii)

w stosownych przypadkach – planowane zintegrowane podejście do rozwoju terytorialnego obszarów miejskich, wiejskich, przybrzeżnych i rybołówstwa oraz obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, w szczególności ustalenia dotyczące wdrożenia art. 28 i 29;

iii)

wykaz miast, w których realizowane będą zintegrowane działania na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, orientacyjny roczny przydział wsparcia z EFRR na te działania, w tym środki przekazane miastom na zarządzanie na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr [EFRR], a także orientacyjny roczny przydział wsparcia z EFS na działania zintegrowane;

iv)

identyfikacja obszarów, na których rozwój lokalny będzie kierowany przez lokalną społeczność;

v)

ustalenia dotyczące działań międzyregionalnych i transnarodowych z udziałem beneficjentów znajdujących się w co najmniej jednym innym państwie członkowskim;

vi)

w stosownych przypadkach – wkład planowanych interwencji w realizację strategii makroregionalnych i strategii na rzecz basenów morskich;

d)

wkład w zintegrowane podejście określone w umowie partnerskiej w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb obszarów geograficznych najbardziej dotkniętych ubóstwem lub grup docelowych najbardziej zagrożonych dyskryminacją lub wykluczeniem, ze szczególnym uwzględnieniem zmarginalizowanych społeczności, oraz orientacyjny przydział środków;

[…]

h)

przepisy wykonawcze dotyczące programu operacyjnego, obejmujące:

i)

wskazanie organu akredytującego, instytucji zarządzającej, w stosownych przypadkach instytucji certyfikującej oraz instytucji audytowej;

ii)

wskazanie podmiotu, któremu Komisja będzie przekazywać płatności;

Treść i przyjęcie programów operacyjnych w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

2.   Program operacyjny określa:

[…]

c)

wkład na rzecz zintegrowanego podejścia do rozwoju terytorialnego określonego w umowie partnerskiej, w tym:

i)

mechanizmy zapewniające koordynację między funduszami, EFRROW, EFMR oraz innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania oraz EBI;

ii)

w stosownych przypadkach – planowane zintegrowane podejście do rozwoju terytorialnego obszarów miejskich, wiejskich, przybrzeżnych i rybołówstwa oraz obszarów o szczególnych uwarunkowaniach terytorialnych, w szczególności ustalenia dotyczące wdrożenia art. 28 i 29;

iii)

wykaz miast, realizowane będą zintegrowane działania na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, orientacyjny roczny przydział wsparcia z EFRR na te działania, w tym środki przekazane miastom na zarządzanie na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr [EFRR], a także orientacyjny roczny przydział wsparcia z EFS na działania zintegrowane;

iv)

identyfikacja obszarów, na których rozwój lokalny będzie kierowany przez lokalną społeczność;

v)

ustalenia dotyczące działań międzyregionalnych i transnarodowych z udziałem beneficjentów znajdujących się w co najmniej jednym innym państwie członkowskim;

vi)

w stosownych przypadkach – wkład planowanych interwencji w realizację strategii makroregionalnych i strategii na rzecz basenów morskich lub funkcjonalnych obszarów górskich;

wkład w zintegrowane podejście określone w umowie partnerskiej w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb obszarów geograficznych najbardziej dotkniętych ubóstwem lub grup docelowych najbardziej zagrożonych dyskryminacją lub wykluczeniem, ze szczególnym uwzględnieniem zmarginalizowanych społeczności, oraz orientacyjny przydział środków;

[…]

)

przepisy wykonawcze dotyczące programu operacyjnego, obejmujące:

i)

wskazanie instytucji zarządzającej, w stosownych przypadkach instytucji certyfikującej oraz instytucji audytowej;

ii)

wskazanie podmiotu, któremu Komisja będzie przekazywać płatności;

Uzasadnienie

Propozycja Komisji, by określić stałą liczbę miast, ma charakter nadmiernie preskryptywny. Proponuje się zatem, by wykaz ten był orientacyjny. Ponadto ów wykaz miast powinien zostać opracowany w partnerstwie w władzami lokalnymi i regionalnymi.

Proponuje się włączenie litery d) do litery c) (viii), co pozwoli wyczerpująco potraktować kwestię podejścia zintegrowanego; z kolei aby zachować spójność z poprawką proponowaną do art. 64 ust. 3, proponuje się skreślenie wzmianki o zewnętrznym organie akredytującym.

Poprawka 49

Art. 91 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Informacje, które mają zostać przedłożone Komisji

2.   Duże projekty przedłożone Komisji do zatwierdzenia muszą być zawarte w wykazie dużych projektów programu operacyjnego. Wykaz zostaje poddany przeglądowi przez państwo członkowskie lub instytucję zarządzającą w ciągu dwóch lat od przyjęcia programu operacyjnego i może, na wniosek państwa członkowskiego, zostać dostosowany zgodnie z procedurą określoną w art. 26 ust. 2, w szczególności w celu włączenia dużych projektów, w przypadku których przewidywana data zakończenia przypada przed końcem 2022 r.

Informacje, które mają zostać przedłożone Komisji

2.   Duże projekty przedłożone Komisji do zatwierdzenia muszą być zawarte w wykazie dużych projektów programu operacyjnego. przed końcem 2022 r.

Uzasadnienie

Komitet Regionów opowiada się za tym, by duże projekty przedłożone w okresie programowania mogły się rozpoczynać bez oczekiwania na przyjęcie przez Komisję, jak zaproponowano w ramach bieżącego programowania. Wnosi, by można było zgłaszać wydatki jeszcze przed zatwierdzeniem dużego projektu przez Komisję, tak aby nie opóźniać rozpoczęcia operacji.

Poprawka 50

Art. 93 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

1.   Wspólny plan działania to operacja definiowana i zarządzana w odniesieniu do produktów/usług oraz rezultatów, które chce osiągnąć. Obejmuje grupę projektów, nie polegających na udostępnianiu infrastruktury, prowadzonych na odpowiedzialność beneficjenta, jako część programu operacyjnego lub programów operacyjnych.Produkty/usługi oraz rezultaty wspólnego planu działania są uzgadniane przez państwo członkowskie i Komisję i przyczyniają się do osiągnięcia szczegółowych celów programów operacyjnych oraz stanowią podstawę wsparcia z funduszy. Rezultaty odnoszą się do bezpośrednich skutków wspólnego planu działania. Beneficjentem jest podmiot prawa publicznego. Wspólnych planów działania nie uważa się za duże projekty.

1.   Wspólny plan działania to operacja definiowana i zarządzana w odniesieniu do produktów/usług oraz rezultatów, które chce osiągnąć. Obejmuje grupę projektów prowadzonych na odpowiedzialność beneficjenta, jako częśćprogramu operacyjnego lub programów operacyjnych. Produkty/usługi oraz rezultaty wspólnego planu działania są uzgadniane przez państwo członkowskie i Komisję i przyczyniają się do osiągnięcia szczegółowych celów programów operacyjnych oraz stanowią podstawę wsparcia z funduszy. Rezultaty odnoszą się do bezpośrednich skutków wspólnego planu działania. Beneficjentem jest podmiot prawa publicznego. Wspólnych planów działania nie uważa się za duże projekty.

Uzasadnienie

Komitet stwierdza, że wspólny plan działania ułatwia przede wszystkim wdrażanie EFS, w ramach konkretnych, ściśle określonych działań, ubolewa jednak, że korzystanie z tego mechanizmu jest utrudnione w przypadku EFRR wskutek wykluczenia projektów infrastrukturalnych.

Poprawka 51

Art. 93 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Zakres

2.   Wsparcie publiczne przyznane na wspólny plan działania wynosi co najmniej 10 000 000 EUR lub 20 % wsparcia publicznego programu operacyjnego lub programów operacyjnych, w zależności od tego, która wartość jest niższa.

Zakres

2.   Wsparcie publiczne przyznane na wspólny plan działania wynosi co najmniej 000000 EUR lub  % wsparcia publicznego programu operacyjnego lub programów operacyjnych, w zależności od tego, która wartość jest niższa.

Uzasadnienie

Niższy próg postrzegany jest powszechnie jako bardziej odpowiedni do tego, by zagwarantować, że to narzędzie dostosowane jest do osiągalnej masy krytycznej. Jednakże należy zauważyć, że jest to prawnie wiążące minimum, a w wielu państwach członkowskich próg, który zostanie uzgodniony w wyniku negocjacji, będzie znacznie wyższy.

Poprawka 52

Art. 102 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Przekazywanie danych finansowych

1.   Do dnia 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca i 31 października instytucja zarządzająca przekazuje Komisji drogą elektroniczną następujące dane do celów monitorowania, dla każdego programu operacyjnego oraz w podziale na osie priorytetowe:

a)

łączne koszty kwalifikowalne i publiczne koszty kwalifikowalne operacji oraz liczba operacji wybranych do udzielenia wsparcia;

b)

łączne koszty kwalifikowalne i publiczne koszty kwalifikowalne umów lub innych zobowiązań prawnych zaciągniętych przez beneficjentów w ramach realizacji operacji wybranych do udzielenia wsparcia;

c)

łączne wydatki kwalifikowalne zadeklarowane przez beneficjentów instytucji zarządzającej.

Przekazywanie danych finansowych

1.   Do dnia 31 stycznia 31 lipca instytucja zarządzająca przekazuje Komisji drogą elektroniczną następujące dane do celów monitorowania, dla każdego programu operacyjnego oraz w podziale na osie priorytetowe:

a)

łączne koszty kwalifikowalne i publiczne koszty kwalifikowalne operacji oraz liczba operacji wybranych do udzielenia wsparcia;

b)

łączne koszty kwalifikowalne i publiczne koszty kwalifikowalne umów lub innych zobowiązań prawnych ;

c)

łączne wydatki kwalifikowalne zadeklarowane przez beneficjentów instytucji zarządzającej.

Uzasadnienie

Komitet pragnie uprościć przekazywanie danych finansowych poprzez zmniejszenie jego częstości z czterech do dwóch rocznie. Chciałby również uprościć przekazywanie informacji dotyczących wybranych operacji. Wymagane byłyby tylko następujące informacje: łączne koszty kwalifikowalne, publiczne koszty kwalifikowalne, umowy i inne zobowiązania prawne zawarte między instytucjami zarządzającymi i beneficjentami.

Poprawka 53

Artykuł 105

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Działania informacyjne i promocyjne

1.   Państwa członkowskie i instytucje zarządzające są odpowiedzialne za:

(a)

zapewnienie stworzenia jednej strony internetowej lub jednego portalu internetowego zawierającego informacje na temat wszystkich programów operacyjnych w danym państwie członkowskim i dostęp do nich;

(b)

informowanie potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania w ramach programów operacyjnych;

(c)

upowszechnianie wśród obywateli Unii roli i osiągnięć polityki spójności i funduszy przez działania informacyjne i komunikacyjne na temat rezultatów i skutków umów partnerskich, programów operacyjnych i operacji.

2.   W celu zapewnienia przejrzystości dotyczącej wsparcia z funduszy państwa członkowskie prowadzą wykaz operacji, w podziale na programy operacyjne i fundusze, w formacie CSV lub XML, który jest dostępny za pośrednictwem strony internetowej lub portalu internetowego przedstawiających wykaz oraz krótki opis wszystkich programów operacyjnych w danym państwie członkowskim.

Wykaz operacji jest aktualizowany co najmniej raz na trzy miesiące.

Minimum informacji, jakie mają być zawarte w wykazie operacji, określono w załączniku V.

Działania informacyjne i promocyjne

1.   Państwa członkowskie i instytucje zarządzające są odpowiedzialne za:

(a)

zapewnienie stworzenia jednej strony internetowej lub jednego portalu internetowego zawierającego informacje na temat wszystkich programów operacyjnych w danym państwie członkowskim i dostęp do nich;

(b)

informowanie potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania w ramach programów operacyjnych;

(c)

upowszechnianie wśród obywateli Unii roli i osiągnięć polityki spójności i funduszy przez działania informacyjne i komunikacyjne na temat rezultatów i skutków umów partnerskich, programów operacyjnych i operacji.

   

.   W celu zapewnienia przejrzystości dotyczącej wsparcia z funduszy państwa członkowskie prowadzą wykaz operacji, w podziale na programy operacyjne i fundusze, w formacie CSV lub XML, który jest dostępny za pośrednictwem strony internetowej lub portalu internetowego przedstawiających wykaz oraz krótki opis wszystkich programów operacyjnych w danym państwie członkowskim.

Wykaz operacji jest aktualizowany co najmniej raz na .

Minimum informacji, jakie mają być zawarte w wykazie operacji, określono w załączniku V.

Uzasadnienie

Przepisy powinny zezwolić na wspólne organizowanie działań podnoszących świadomość przez Komisję Europejską i Komitet Regionów, aby wspomóc władze lokalne i regionalne w wyjaśnianiu funkcjonowania polityki spójności zarówno w fazie ex ante, podczas jej realizacji, oraz w fazie ex post. KR powinien mieć możliwość wspierania wysiłków władz lokalnych i regionalnych jako beneficjentów funduszy spójności odpowiedzialnych za osiąganie wyników w terenie. KR powinien także dysponować środkami umożliwiającymi wyjaśnienie obywatelom sposobu wykorzystania funduszy strukturalnych oraz roli Unii Europejskiej w tym procesie.

Ponadto Komitet pragnie uprościć procedury dotyczące działań informacyjnych i promocyjnych. Tak więc aktualizowanie wykazu operacji dwa razy w roku wydaje się wystarczające.

Poprawka 54

Art. 110 ust. 3

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Określenie stopy współfinansowania

3.   Stopa współfinansowania na poziomie każdej osi priorytetowej programów operacyjnych w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” nie może być wyższa niż:

a)

85 % dla Funduszu Spójności;

b)

85 % dla słabiej rozwiniętych regionów państw członkowskich, których średni PKB na mieszkańca w okresie 2007–2009 wynosił poniżej 85 % średniej UE-27 w tym samym okresie, oraz dla regionów najbardziej oddalonych;

c)

80 % dla regionów słabiej rozwiniętych państw członkowskich innych niż regiony wymienione w lit. b), kwalifikujących się do systemu przejściowego Funduszu Spójności w dniu 1 stycznia 2014 r.;

d)

75 % dla słabiej rozwiniętych regionów państw członkowskich, innych niż regiony wymienione w lit. b) i c), oraz dla wszystkich regionów, których PKB na mieszkańca w okresie 2007-2013 wynosił poniżej 75 % średniej UE-25 w okresie odniesienia, jednak których PKB na mieszkańca wzrósł do powyżej 75 % średniego PKB w UE-27;

e)

60 % dla regionów w okresie przejściowym innych niż regiony, o których mowa w lit. d);

f)

50 % dla regionów lepiej rozwiniętych innych niż regiony, o których mowa w lit. d);

Stopa współfinansowania na poziomie każdej osi priorytetowej programów operacyjnych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” nie może być wyższa niż 75 %.

Określenie stopy współfinansowania

3.   Stopa współfinansowania na poziomie każdej osi priorytetowej programów operacyjnych w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” nie może być wyższa niż:

a)

85 % dla Funduszu Spójności;

b)

85 % dla słabiej rozwiniętych regionów państw członkowskich, których średni PKB na mieszkańca w okresie 2007–2009 wynosił poniżej 85 % średniej UE-27 w tym samym okresie, oraz dla regionów najbardziej oddalonych;

c)

80 % dla regionów słabiej rozwiniętych państw członkowskich innych niż regiony wymienione w lit. b), kwalifikujących się do systemu przejściowego Funduszu Spójności w dniu 1 stycznia 2014 r.;

d)

75 % dla słabiej rozwiniętych regionów państw członkowskich, innych niż regiony wymienione w lit. b) i c), oraz dla wszystkich regionów, których PKB na mieszkańca w okresie 2007-2013 wynosił poniżej 75 % średniej UE-25 w okresie odniesienia, jednak których PKB na mieszkańca wzrósł do powyżej 75 % średniego PKB w UE-27;

e)

60 % dla regionów w okresie przejściowym innych niż regiony, o których mowa w lit. d);

f)

50 % dla regionów lepiej rozwiniętych innych niż regiony, o których mowa w lit. d);

Stopa współfinansowania programów operacyjnych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” nie może być wyższa niż  %.

Uzasadnienie

Proponowana stopa współfinansowania programów operacyjnych w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” w wysokości 75 % jest niższa niż stopa współfinansowania dla słabiej rozwiniętych regionów w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. Ta niższa stopa współfinansowania sprawia, że programy europejskiej współpracy terytorialnej są w tych słabiej rozwiniętych regionach nieatrakcyjne. Komitet Regionów nie zgadza się zatem na to, by programy europejskiej współpracy terytorialnej były współfinansowane w mniejszym stopniu, tzn. do 75 %. Komitet Regionów uważa takie zróżnicowanie za nieuzasadnione i domaga się ustalenia stopy współfinansowania dla obu celów na takim samym poziomie 85 %. W celu utrzymania jakości współpracy konieczne jest zachowanie aktualnych warunków określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 (rozporządzeniu ogólnym) w art. 53 ust. 3 i 4:

„3.   Dla programów operacyjnych w ramach celu Europejska współpraca terytorialna, w których co najmniej jeden uczestnik należy do państwa członkowskiego, którego średni PKB na mieszkańca w okresie 2001–2003 wynosił poniżej 85 % średniej UE-25 w tym samym okresie, wkład EFRR nie przekracza 85 % kwalifikowalnych wydatków. Dla wszystkich innych programów operacyjnych wkład EFRR nie przekracza 75 % kwalifikowalnych wydatków współfinansowanych z EFRR.

4.   Wkład funduszy na poziomie osi priorytetowej nie podlega pułapom określonym w ust. 3 i w załączniku III. Jest on jednak ustalony w sposób zapewniający zgodność z maksymalną kwotą wkładu funduszy oraz maksymalnym wskaźnikiem wkładu poszczególnych funduszy ustalonych na poziomie programu operacyjnego”.

Jednocześnie Komitet Regionów nie uważa za słuszne, by maksymalną stopę współfinansowania określać na poziomie każdej osi priorytetowej. Takie rozwiązanie uniemożliwia różnicowanie wysokości współfinansowania w ramach poszczególnych osi priorytetowych, aby motywować beneficjentów do wypełniania określonych strategicznych celów.

Poprawka 55

Art. 111 ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Kształtowanie stopy współfinansowania

4.   objęcia obszarów o poważnych i trwałych niekorzystnych warunkach przyrodniczych lub demograficznych, do których zalicza się:

a)

wyspiarskie państwa członkowskie, kwalifikujące się do wsparcia z Funduszu Spójności, oraz inne wyspy, z wyjątkiem wysp, na których znajduje się stolica państwa członkowskiego, lub które posiadają stałe połączenie z lądem stałym;

b)

obszary górskie w rozumieniu prawodawstwa krajowego danego państwa członkowskiego;

c)

obszary o niskiej (poniżej 50 osób na kilometr kwadratowy) i bardzo niskiej (poniżej 8 osób na kilometr kwadratowy) gęstości zaludnienia

Kształtowanie stopy współfinansowania

4.   objęcia obszarów o poważnych i trwałych niekorzystnych warunkach przyrodniczych lub demograficznych, do których zalicza się:

a)

wyspiarskie państwa członkowskie, kwalifikujące się do wsparcia z Funduszu Spójności, oraz inne wyspy, z wyjątkiem wysp, na których znajduje się stolica państwa członkowskiego, lub które posiadają stałe połączenie z lądem stałym;

b)

obszary górskie w rozumieniu prawodawstwa krajowego danego państwa członkowskiego;

c)

obszary o niskiej (poniżej 50 osób na kilometr kwadratowy) i bardzo niskiej (poniżej 8 osób na kilometr kwadratowy) gęstości zaludnienia

Poprawka 56

Art. 112 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Obowiązki państw członkowskich

2.   Państwa członkowskie zapobiegają nieprawidłowościom oraz je wykrywają i korygują, a także odzyskują kwoty nienależnie wypłacone wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności. Państwa członkowskie powiadamiają o tych nieprawidłowościach Komisję i informują ją o przebiegu powiązanych postępowań administracyjnych i prawnych.

Obowiązki państw członkowskich

2.   Państwa członkowskie , a także odzyskują kwoty nienależnie wypłacone wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności. Państwa członkowskie powiadamiają o tych nieprawidłowościach Komisję i informują ją o przebiegu powiązanych postępowań administracyjnych i prawnych.

Uzasadnienie

Zgadzamy się na propozycję doprecyzowania tekstu Komisji, lecz nie uważamy za konieczne ograniczania wprowadzanych systemów elektronicznej wymiany danych jedynie do podmiotów publicznych będących beneficjentami.

Poprawka 57

Art. 113

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Wyznaczanie instytucji

 

   […]

5.   W przypadku celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”, pod warunkiem przestrzegania zasady rozdzielenia funkcji, instytucja zarządzająca, instytucja certyfikująca i, w stosownych przypadkach, instytucja audytowa, mogą stanowić część tego samego organu lub podmiotu publicznego. W przypadku programów operacyjnych, dla których łączna kwota wsparcia z funduszy przekracza kwotę 250 000 000 EUR, instytucja audytowa nie może jednak stanowić części tego samego organu lub podmiotu publicznego co instytucja zarządzająca.

[…]

7.   Państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca może powierzyć instytucji pośredniczącej zarządzanie częścią programu operacyjnego w drodze pisemnej umowy między instytucją pośredniczącą a państwem członkowskim lub instytucją zarządzającą („dotacja globalna”). Instytucja pośrednicząca przedstawia gwarancje swojej płynności finansowej i kompetencji w danej dziedzinie, jak również w zarządzaniu administracyjnym i finansowym.

Wyznaczanie instytucji

 

   […]

5.   W przypadku celu „Inwestycje na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”, pod warunkiem przestrzegania zasady rozdzielenia funkcji, instytucja zarządzająca, instytucja certyfikująca i, w stosownych przypadkach, instytucja audytowa, mogą stanowić część tego samego organu lub podmiotu publicznego.

[…]

7.   Państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca może powierzyć instytucji pośredniczącej zarządzanie częścią programu operacyjnego w drodze pisemnej umowy między instytucją pośredniczącą a państwem członkowskim lub instytucją zarządzającą („dotacja globalna”). Instytucja pośrednicząca przedstawia gwarancje swojej płynności finansowej i kompetencji w danej dziedzinie, jak również w zarządzaniu administracyjnym i finansowym.

Uzasadnienie

Zdaniem KR-u byłoby lepiej utrzymać obecny system, w ramach którego nawet w przypadku programów dla których kwota wsparcia przekracza 250 mln EUR, instytucja audytowa może należeć do tego samego podmiotu prawa publicznego co instytucja zarządzająca.

KR uważa ponadto, że wymagane gwarancje nie powinny mieć zastosowania do instytucji pośredniczących, które są podmiotem prawa publicznego.

Poprawka 58

Art. 114 ust. 2

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Funkcje instytucji zarządzającej

2.   W odniesieniu do zarządzania programem operacyjnym, instytucja zarządzająca:

a)

wspiera prace komitetu monitorującego i dostarcza mu informacji wymaganych do wykonywania jego zadań, w szczególności dane dotyczące postępów programu operacyjnego w osiąganiu celów, dane finansowe i dane odnoszące się do wskaźników i celów pośrednich;

b)

opracowuje i przedkłada Komisji roczne i końcowe sprawozdania z realizacji po ich zatwierdzeniu przez komitet monitorujący;

c)

udostępnia instytucjom pośredniczącym oraz beneficjentom informacje, które są istotne odpowiednio dla wykonywania ich zadań i realizacji operacji;

d)

tworzy system elektronicznej rejestracji i przechowywania danych dotyczących każdej operacji, które są niezbędne do monitorowania, oceny, zarządzania finansowego, weryfikacji i audytu, w tym danych dotyczących poszczególnych uczestników operacji, w stosownych przypadkach;

e)

dopilnowuje, aby dane, o których mowa w lit. d), były gromadzone, wprowadzane do systemu i tam przechowywane, a dane na temat wskaźników były podzielone według płci w przypadkach wymaganych załącznikiem I do rozporządzenia w sprawie EFS.

Funkcje instytucji zarządzającej

2.   W odniesieniu do zarządzania programem operacyjnym, instytucja zarządzająca:

a)

wspiera prace komitetu monitorującego i dostarcza mu informacji wymaganych do wykonywania jego zadań, w szczególności dane dotyczące postępów programu operacyjnego w osiąganiu celów, dane finansowe i dane odnoszące się do wskaźników i celów pośrednich;

b)

opracowuje i przedkłada Komisji roczne i końcowe sprawozdania z realizacji po ich zatwierdzeniu przez komitet monitorujący;

c)

udostępnia instytucjom pośredniczącym oraz beneficjentom informacje, które są istotne odpowiednio dla wykonywania ich zadań i realizacji operacji;

d)

tworzy system elektronicznej rejestracji i przechowywania danych dotyczących każdej operacji, które są niezbędne do monitorowania, oceny, zarządzania finansowego, weryfikacji i audytu;

e)

dopilnowuje, aby dane, o których mowa w lit. d), były gromadzone, wprowadzane do systemu i tam przechowywane, a dane na temat wskaźników były podzielone według płci w przypadkach wymaganych załącznikiem I do rozporządzenia w sprawie EFS.

Uzasadnienie

Istotne znaczenie ma możliwość przechowywania danych dotyczących każdej operacji, które mogą okazać się przydatne z różnych powodów, np. w przypadku sporów itp.

Poprawka 59

Artykuł 117

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Akredytacja i cofnięcie akredytacji instytucji zarządzającej i instytucji certyfikującej

1.   Organ akredytujący przyjmuje formalną decyzję w celu akredytacji instytucji zarządzających i certyfikujących, które spełniają kryteria akredytacyjne przyjęte przez Komisję w drodze aktów delegowanych, zgodnie z art. 142.

2.   Formalna decyzja, o której mowa w ust. 1, jest oparta na sprawozdaniu i opinii niezależnej instytucji audytowej, która ocenia system zarządzania i kontroli, w tym rolę instytucji pośredniczących, a także jego zgodność z art. 62, 63, 114 i 115. Organ akredytujący bierze pod uwagę, czy systemy zarządzania i kontroli dla programu operacyjnego są podobne do systemów obowiązujących w poprzednim okresie programowania, jak również wszelkie dowody skuteczności ich funkcjonowania.

3.   Państwo członkowskie przedkłada Komisji formalną decyzję, o której mowa w ust. 1, w ciągu sześciu miesięcy od daty przyjęcia decyzji w sprawie przyjęcia programu operacyjnego.

4.   W przypadku gdy łączna kwota pomocy z funduszy dla programu operacyjnego przekracza 250 000 000 EUR Komisja może zażądać, w terminie dwóch miesięcy od otrzymania formalnej decyzji, o której mowa w ust. 1, sprawozdania i opinii niezależnego organu audytowego, oraz opisu systemu zarządzania i kontroli.

Komisja może przedstawić swoje uwagi w terminie dwóch miesięcy od otrzymania tych dokumentów.

Podejmując decyzję o wystąpieniu o te dokumenty, Komisja bierze pod uwagę, czy systemy zarządzania i kontroli dla danego programu operacyjnego są podobne do systemów obowiązujących w poprzednim okresie programowania, czy instytucja zarządzająca pełni również funkcje instytucji certyfikującej, oraz uwzględnia wszelkie dowody sprawności ich funkcjonowania.

   

   

   

   

Uzasadnienie

Należy sprzeciwić się przewidzianej akredytacji instytucji zarządzających i kontrolujących. Wdrażanie polityki spójności przez państwa członkowskie jest zgodne z zasadą pomocniczości UE. Akredytacja organów państwowych przez inne organy państwowe nie znajduje w niektórych państwach członkowskich oparcia w prawie administracyjnym i narusza niezależność organizacji władzy państw członkowskich.

Poprawka 60

Art. 118 nowy ust. 4

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Współpraca z instytucjami audytowymi

Współpraca z instytucjami audytowymi

   

Uzasadnienie

Komitet Regionów proponuje ponowne włączenie art. 74 ust. 1 rozporządzenia ogólnego dotyczącego okresu programowania 2007–2013, tak aby wprowadzić uproszczenia w dziedzinie proporcjonalności kontroli.

Poprawka 61

Art. 121 ust. 1

Tekst zaproponowany przez Komisję

Poprawka KR-u