ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 305

European flag  

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 50
15 grudnia 2007


Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

 

III   Akty przygotowawcze

 

KOMITET REGIONÓW

 

71. sesja plenarna w dniach 10 i 11 października 2007 r.

2007/C 305/01

Opinia Komitetu Regionów Pakiet energetyczny

1

2007/C 305/02

Opinia Komitetu Regionów

6

2007/C 305/03

Opinia Komitetu Regionów Przyszłość Europejskich portów lotniczych

11

2007/C 305/04

Opinia komitetu Regionów Ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 °C oraz Uwzględnienie działalności lotniczej w systemie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we wspólnocie

15

2007/C 305/05

Opinia Komitetu Regionów Samorząd lokalny i regionalny na Ukrainie a rozwój współpracy między UE a Ukrainą

20

2007/C 305/06

Opinia Komitetu Regionów Europejska Przestrzeń Badawcza — Nowe perspektywy

25

2007/C 305/07

Opinia perspektywiczna Komitetu Regionów Czynniki powodzenia lokalnych i regionalnych strategii antycypowania i towarzyszenia restrukturyzacji

30

2007/C 305/08

Opinia Komitetu Regionów Pakiet Lepsze stanowienie prawa 2005 i 2006

38

2007/C 305/09

Opinia Komitetu Regionów w sprawie: Zastosowanie podejścia globalnego do migracji do południowych granic morskich Unii Europejskiej oraz do regionów sąsiadujących z Unią Europejską na wschodzie i południowym wschodzie

43

2007/C 305/10

Opinia perspektywiczna Komitetu Regionów Sytuacja kobiet migrujących w Unii Europejskiej

48

2007/C 305/11

Projekt opinii Komitetu Regionów Równe szanse a sport

53

PL

 


III Akty przygotowawcze

KOMITET REGIONÓW

71. sesja plenarna w dniach 10 i 11 października 2007 r.

15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/1


Opinia Komitetu Regionów „Pakiet energetyczny”

(2007/C 305/01)

KOMITET REGIONÓW

Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne w decydującym stopniu przyczyniają się do powodzenia inicjatyw europejskich. Prawo europejskie wdraża się na szczeblu lokalnym i regionalnym, dlatego to na lokalnych decydentach i obywatelach spoczywa obowiązek rzeczywistej i zgodnej z zasadami rozwoju zrównoważonego zmiany zużycia energii poprzez własną postawę.

Jest zdania, że polityka energetyczna oraz polityka ochrony klimatu są ściśle z sobą powiązane i należy je skoordynować — wszak 80 % emisji CO2 w Europie powstaje przy produkcji energii. Z tego względu ważne jest, by działania proponowane w ramach polityki ochrony klimatu były uwzględniane także w energetyce i na odwrót. Polityka energetyczna nastawiona na środowisko i efektywność jest jednocześnie zawsze polityką klimatyczną.

Popiera starania Komisji o natychmiastowe zniesienie barier administracyjnych, nierównego dostępu do sieci (np. dyskryminacji dostawców odnawialnych źródeł energii) i skomplikowanych procedur.

Apeluje do Komisji, aby poprzez odpowiednie działania zapobiegła koncentracji rynku i sprzyjała różnorodności uczestników rynku.

Popiera cel, według którego do 2020 r., dzięki większej efektywności energetycznej, w UE zaoszczędzono by 20 % energii. Jednocześnie po myśli Komitetu byłoby nadanie temu celowi charakteru wiążącego.

Z naciskiem podkreśla, że efektywność energetyczna jest istotą europejskiej polityki energetycznej i dlatego we wszelkich rozważaniach powinna mieć najwyższy priorytet.

Powątpiewa, że technologie CCS (przechwytywanie i magazynowanie węgla) można traktować jako długoterminowe rozwiązanie, ponieważ znacznie zmniejszają one moc danej elektrowni i na chwilę obecną nie są zbyt opłacalne. Niemniej w skali globalnej strategia CCS może być rozwiązaniem przejściowym.

Dokumenty źródłowe

Komunikat Komisji do Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego „Europejska polityka energetyczna”

COM(2007) 1 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Perspektywy rynku wewnętrznego energii elektrycznej i gazu”

COM(2006) 841 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Zrównoważona produkcja energii z paliw kopalnych: cel — niemal zerowa emisja ze spalania węgla po 2020 r.”

COM(2006) 843 wersja ostateczna

Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Raport w sprawie postępu w dziedzinie biopaliw. Raport w sprawie postępu w zakresie użycia biopaliw i innych paliw odnawialnych w państwach członkowskich Unii Europejskiej”

COM(2006) 845 wersja ostateczna

Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Plan priorytetowych połączeń międzysieciowych”

COM(2006) 846 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Działania na rzecz europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych”

COM(2006) 847 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Mapa drogowa na rzecz energii odnawialnej. Energie odnawialne w XXI wieku: budowa bardziej zrównoważonej przyszłości”

COM(2006) 848 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Działania wynikające z zielonej księgi. Sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych”

COM(2006) 849 wersja ostateczna

Sprawozdawca

:

Bernd VÖGERLE, burmistrz Gerasdorfu koło Wiednia (AT/SPE)

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

Wprowadzenie

1.

Podkreśla znaczenie energii jako zasadniczego filaru współczesnego życia. Dlatego przerwy i ograniczenia w dostawach mają daleko sięgające skutki i powodują znaczne szkody w gospodarce. Wspólna europejska polityka energetyczna oraz jej cele (bezpieczeństwo dostaw, zgodność z zasadami zrównoważonego rozwoju i konkurencyjność) odgrywają więc z punktu widzenia władz lokalnych i regionalnych istotną rolę. Do osiągnięcia tych celów konieczna jest wyważona kombinacja źródeł energii.

2.

Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne w decydującym stopniu przyczyniają się do powodzenia inicjatyw europejskich. Prawo europejskie wdraża się na szczeblu lokalnym i regionalnym, dlatego to na lokalnych decydentach i obywatelach spoczywa obowiązek rzeczywistej i zgodnej z zasadami rozwoju zrównoważonego zmiany zużycia energii poprzez własną postawę.

3.

Wzywa więc odpowiedzialne instytucje europejskie, a zwłaszcza Komisję, aby w europejskiej polityce energetycznej przy konkretnej realizacji pakietu energetycznego właściwie uwzględniła zasadniczą rolę władz lokalnych i regionalnych.

4.

Jest zdania, że polityka energetyczna oraz polityka ochrony klimatu są ściśle z sobą powiązane i należy je skoordynować — wszak 80 % emisji CO2 w Europie powstaje przy produkcji energii. Z tego względu ważne jest, by działania proponowane w ramach polityki ochrony klimatu były uwzględniane także w energetyce i na odwrót. Polityka energetyczna nastawiona na środowisko i efektywność jest jednocześnie zawsze polityką klimatyczną.

5.

Zwraca uwagę, że w realizacji europejskich celów decydującą rolę do odegrania ma świadomie działający konsument. Dlatego wszystkie rozważania powinny koncentrować się właśnie na konsumentach. Przypomina też, że każda podwyżka cen energii szczególnie boleśnie uderza w najsłabsze kręgi społeczeństwa. Z tego powodu, mając na uwadze cele zrównoważonego rozwoju i spójnej polityki klimatycznej, dotacje sektora publicznego należy przeznaczać na działania zwiększające efektywność energetyczną i kształtujące świadomość, a nie na czysto finansowe wsparcie.

Rynek wewnętrzny

6.

Zwraca uwagę, że nie we wszystkich państwach członkowskich spełniły się nadzieje wiązane z liberalizacją rynku energii elektrycznej i gazu, czyli spadek cen i likwidacja monopolu dostawców energii. Ponadto uważa, że z powodu niedoinwestowania elektrowni i sieci, a w szczególności niewystarczajacego inwestowania w odnawialne i lokalne źródła energii i sieci, zagrożone są dostawy. Jeśli obecne tendencje utrzymają się, w przyszłości można spodziewać się problemów z zaopatrzeniem w energię.

7.

Wzywa więc Komisję do zapewnienia producentom i operatorom sieci impulsów do ponownego (jak przed liberalizacją) inwestowania w rozbudowę elektrowni i infrastruktury sieci. Można byłoby to uzyskać m.in. w drodze ustanowienia regionalnych i lokalnych planów produkcji energii, które opierałyby się na informacjach podmiotów szczebla lokalnego i regionalnego.

8.

Popiera starania Komisji o natychmiastowe zniesienie barier administracyjnych, nierównego dostępu do sieci (np. dyskryminacji dostawców odnawialnych źródeł energii) i skomplikowanych procedur.

9.

Opowiada się za podziałem (unbundling), w ramach którego za wystarczające uznaje się rozdzielenie spółek przy pomocy silnego podmiotu regulującego.

10.

Apeluje do Komisji, aby poprzez odpowiednie działania zapobiegła koncentracji rynku i sprzyjała różnorodności uczestników rynku (włączając w to przedsiębiorstwa miejskie).

11.

Wzmocnienie sieci międzynarodowych postrzega jako lepsze możliwości funkcjonowania (choćby przy zakupie energii) szczebla lokalnego i regionalnego.

12.

Odrzuca pomysł tworzenia nowych struktur administracyjnych, takich jak np. europejski „urząd regulacji energetyki”, jako że cele zaproponowane przez Komisję, a następnie poparte przez Radę, zrealizować mogą krajowe organy regulacyjne.

13.

Apeluje do Komisji o takie skonstruowanie mechanizmu handlu uprawnieniami do emisji, aby w ramach planu rozdziału uprawnień elektrownie otrzymywały tylko tyle zezwoleń, ile odpowiada produkcji planowanej ilości energii elektrycznej i cieplnej w elektrowni gazowo-parowej w cyklu skojarzonym. Byłby to wyraźny sygnał świadczący o celu zwiększania efektywności energetycznej przy wytwarzaniu energii elektrycznej.

Efektywność energetyczna

14.

Popiera cel, według którego do 2020 r., dzięki większej efektywności energetycznej, w UE zaoszczędzono by 20 % energii. Jednocześnie po myśli Komitetu byłoby nadanie temu celowi charakteru wiążącego.

15.

Z naciskiem podkreśla, że efektywność energetyczna jest istotą europejskiej polityki energetycznej i dlatego we wszelkich rozważaniach powinna mieć najwyższy priorytet.

16.

Nawołuje kompetentne instytucje europejskie, przede wszystkim Komisję, aby zapewniły odpowiednie uwarunkowania w takich dziedzinach jak:

pojazdy energooszczędne,

wysokie normy (w szczególności także funkcja gotowości — stand-by, którą można wyłączyć) dla urządzeń (domowych) i ich lepsze oznakowanie,

możliwie niskie ogólne zużycie energii lub standard domu pasywnego w nowym budownictwie,

internalizacja kosztów zewnętrznych poprzez konsekwentne wyliczanie kosztów w całym „cyklu życia” czy łańcuchu dostaw produktów i usług przy zamówieniach publicznych,

pożyczki EBI dla programów na rzecz efektywności energetycznej, realizowanych przez władze lokalne i regionalne,

dotacje z tytułu zwiększania efektywności energetycznej w ramach rozporządzenia dotyczącego wyłączeń grupowych.

17.

Podkreśla, że na szczeblu regionalnym i lokalnym realizuje się wiele działań, a do sukcesu inicjatywy europejskiej przyczyniają się:

rozwój regionalny przy uwzględnieniu aspektów energetyki,

programy pomocowe na rzecz działań z zakresu efektywności energetycznej (np. renowacja budynków, wymiana przestarzałego oświetlenia, wymiana urządzeń gospodarstwa domowego),

programy pomocowe na rzecz odnawialnych źródeł energii,

zdefiniowanie standardów budownictwa wykraczających poza dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej budynków,

planowanie przestrzenne,

kierowanie transportem (publiczne środki transportu, trasy rowerowe),

zarządzanie parkingami w celu ograniczenia ruchu samochodowego w miastach i wsparcia idei wspólnego użytkowania samochodu (ang. carpooling) oraz samochodów bardziej przyjaznych dla środowiska,

doradztwo energetyczne dla przedsiębiorstw,

kampanie informacyjne, uświadamianie (np. konkretne informacje o oszczędzaniu energii w gospodarstwie domowym, przy korzystaniu z samochodu itd.),

oddziaływanie poprzez przykład (oszczędzanie energii w sektorze publicznym) oraz szkolenie własnych pracowników,

wykorzystanie zamówień publicznych dla zwiększenia efektywności energetycznej towarów i usług.

18.

Postuluje, aby udostępnić więcej środków unijnych na wymianę metod sprawdzonych na szczeblu regionalnym i lokalnym, np. w ramach programu „Inteligentna Energia — Europa”.

19.

Wzywa Komisję do ustanowienia celu odnośnie efektywności energetycznej na poziomie zagregowanym (tzn. energochłonności gospodarki jako całości). Pozwoliłoby to państwom członkowskim oraz regionom na elastyczność w osiąganiu celu przy wykorzystaniu szerszego zakresu środków, w tym także środków nastawionych na zmniejszenie zużycia energii przez urządzenia oraz na restrukturyzację przemysłu (regionalnego).

Odnawialne źródła energii

20.

Popiera wiążący cel, aby do 2020 r. 20 % wykorzystywanej energii pochodziło ze źródeł odnawialnych.

21.

Podkreśla znaczenie lokalnych, miejscowych źródeł energii ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia oraz ich znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw i wydajności przesyłu i zwraca uwagę, że wspieranie odnawialnych źródeł energii powinno przebiegać według istniejących uwarunkowań geograficznych, klimatycznych i gospodarczych. Podkreśla w tym kontekście, że władze lokalne i regionalne mogą odegrać kluczową rolę w promowaniu i pozyskiwaniu lokalnych odnawialnych źródeł energii.

22.

Popiera cele w dziedzinie energii odnawialnej przy uwzględnieniu sektora ogrzewania i chłodzenia, przy czym szczególną wagę należy przyłożyć do produkcji energii elektrycznej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła/zimna.

23.

Zauważa, że przy wszystkich działaniach na pierwszym planie należy postawić zrównoważony rozwój. Kraje, które wcześnie postawiły na biomasę jako źródło energii, już teraz pokrywają znaczną część zapotrzebowania na energię poprzez wykorzystanie biomasy. Pojawia się jednak często taki problem, że energia dostępna w regionie (przede wszystkim w postaci drewna) nie wystarcza na pokrycie zapotrzebowania i biopaliwa muszą być transportowane na miejsce przeznaczenia nawet z dużych odległości. W takim wypadku wyjścia alternatywne w zdecydowanie mniejszym stopniu odpowiadają zasadom rozwoju zrównoważonego. Stąd też należy rozważyć inne rodzaje transportu o mniejszym zużyciu energii.

24.

Jest zdania, że państwa członkowskie, które dysponują jedynie ograniczonymi możliwościami wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, powinny otrzymać możliwość realizacji swoich celów w zakresie energii odnawialnej poprzez wymianę albo w ramach unijnego systemu „certyfikatów zielonej energii”, albo też w ramach dwustronnych umów z innymi państwami, posiadającymi większe zasoby energii odnawialnej. Ma to służyć ograniczeniu ogólnych kosztów realizacji celów w zakresie energii odnawialnej.

25.

Wnosi, żeby Komisja i państwa członkowskie przewidziały obowiązek wysłuchania władz lokalnych i regionalnych w procesie opracowywania krajowych planów działania na rzecz odnawialnych źródeł energii.

Biopaliwa

26.

Popiera wiążący cel, aby do 2020 r. 10 % z całości wykorzystywanych paliw stanowiły biopaliwa, pod warunkiem że zapewniony będzie zrównoważony charakter produkcji.

27.

Podkreśla, jak ważne będzie zróżnicowanie źródeł energii i rodzajów biomasy.

28.

Szczególną wagę przywiązuje do tego, by polityka w dziedzinie klimatu rozpatrywana była w kontekście międzynarodowym i by różne biopaliwa były propagowane na podstawie ich wpływu na środowisko i klimat z perspektywy ich cyklu życia, uwzględniającej metody produkcji, transport itd. Oprócz wspierania własnej wydajnej produkcji europejskiej pewną rolę mógłby odegrać import z krajów spoza UE. Należy wspierać wywierające minimalny wpływ na środowisko energooszczędne praktyki produkcji biopaliw, niezależnie od typu tych biopaliw i od rodzaju wykorzystywanych roślin.

29.

Zwraca uwagę, że wspieranie produkcji biopaliw w krajach trzecich przeczy celowi zmniejszenia energetycznego uzależnienia od importu i prowadzi do dalszej zależności. Z tego względu Komitet podkreśla, że import z krajów spoza UE powinien mieć drugorzędne znaczenie. W przypadku importu należy uwzględnić kwestie zrównoważonego rozwoju i efektywności energetycznej z perspektywy cyklu życia poszczególnych biopaliw.

30.

Wskazuje na znaczenie wytwarzania biopaliw w sposób zrównoważony, tak aby uniknąć utraty różnorodności biologicznej. Należy wystrzegać się sytuacji, gdy duże „monokultury” roślin energetycznych (skoncentrowana uprawa pojedynczej rośliny na rozległym obszarze) w nadmiernym stopniu naruszają lokalny ekosystem.

31.

Podkreśla, że importując surowce wykorzystywane w bioenergii należy przestrzegać zasad zrównoważonego rozwoju. Poprzez tego typu wymogi stawiane partnerom handlowym, UE może poprzeć ekologiczne i społecznie sprawiedliwe modele gospodarcze. Trzeba niezwłocznie rozpocząć dyskusje na forum międzynarodowym oraz prace nad odpowiednimi regulacjami.

Wykorzystanie węgla

32.

Powątpiewa, że technologie CCS (przechwytywanie i magazynowanie węgla) można traktować jako długoterminowe rozwiązanie, ponieważ znacznie zmniejszają one moc danej elektrowni i na chwilę obecną nie są zbyt opłacalne. Niemniej w skali globalnej strategia CCS może być rozwiązaniem przejściowym.

33.

Należy w większym stopniu promować badania i rozwój technologii CCS.

34.

Domaga się, by przy udzielaniu zezwoleń na nowe elektrownie węglowe uwzględniano technologie CCS, kiedy tylko staną się one opłacalne komercyjnie.

Technologie energetyczne

35.

Stwierdza, że obecnie podejmowane wysiłki w sektorze technologii energetycznych nie są wystarczające. Ponadto system ten jest tak bardzo ociężały, że wdrażanie nowych technologii często trwa przez dziesięciolecia.

36.

Wzywa zatem do dalszego zwiększenia środków przeznaczonych na technologie energetyczne w programie ramowym badań, rozwoju technologicznego i demonstracji oraz w programie „Inteligentna Energia — Europa”. Właśnie demonstracja nowych technologii na szczeblu regionalnym i lokalnym przyczynia się do podnoszenia świadomości społeczeństwa, jak również do zwiększenia odpowiednich kwalifikacji wśród siły roboczej. Wsparcie badań i rozwoju musi być dostępne zarówno dla mniejszych prywatnych podmiotów komercyjnych, jak i dla podmiotów publicznych.

37.

Podtrzymuje opinię, że poprzez rozwój postępowych technologii tworzy się także podstawę dla możliwości eksportowych. Stwarza to szansę na wiele nowych miejsc pracy.

Współpraca międzynarodowa

38.

Jest zdania, że tylko daleko idąca i szeroka współpraca ponadgraniczna, jak również porozumienia w dziedzinie polityki energetycznej i ochrony klimatu mające na celu równowagę ekologiczną, wyższą efektywność energetyczną oraz oszczędne wykorzystywanie energii, mają pozytywne skutki w krótkim i długim okresie, a także przyniosą korzyści obecnym i przyszłym pokoleniom w UE i poza nią.

39.

Apeluje, by wsparcie techniczne krajów trzecich w żadnym wypadku nie polegało na tym, że produkty lub sposoby produkcji, które w UE uznano za przestarzałe lub zakazane, były odpłatnie lub nieodpłatnie eksportowane do krajów trzecich. Należy przy tym zwrócić uwagę na to, by tego rodzaju kryteria obowiązywały wszystkie szczeble (unijny, krajowy, regionalny, lokalny) i wszystkie instytucje (także EBI).

Wymiar społeczny

40.

Wzywa Komisję do silniejszego zaangażowania na rzecz wykorzystania w UE najlepszych doświadczeń międzynarodowych w dziedzinie oszczędności energii oraz rozpowszechniania inicjatyw europejskich, starań UE oraz sprawdzonych rozwiązań, także poza UE.

41.

Przypomina, że władze lokalne i regionalne tylko w niewielu obszarach i w bardzo ograniczonym zakresie mogą wpływać na ceny energii. Możliwości istnieją tam, gdzie na dużą skalę można wykorzystać własne zasoby energii, o ile są one cenowo konkurencyjne wobec innych surowców energetycznych na zliberalizowanym rynku. Ponadto, poprzez kampanie uświadamiające, można starać się przygotować obywateli na wyższe koszty związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Komitet jest przeciwny ciągłemu dotowaniu (dopłaty do kosztów energii, dodatki na ogrzewanie), ponieważ ogólnie nie prowadzi to do żadnej zmiany zachowań u konsumentów. Popiera natomiast wspieranie działań na rzecz efektywności energetycznej, które z jednej strony pozwalają ograniczyć koszty, a drugiej podnoszą jakość życia. Działania te powinny obejmować dostęp konsumentów do informacji dotyczących wykorzystania energii (inteligentne liczniki) oraz informowanie władz lokalnych i regionalnych o wykorzystaniu energii na danym obszarze, by mogły one przedsięwziąć środki na rzecz zwiększenia wydajności i zająć się wsparciem dla osób o niewielkich dochodach (ubóstwo energetyczne).

42.

Z troską obserwuje skutki rosnącego popytu na surowce energetyczne, który przekłada się na nadmierny wzrost cen artykułów spożywczych. Konieczna zatem wydaje się rozległa analiza rynku energii oraz prognoz popytu na surowce bioenergetyczne, zwłaszcza by móc ocenić konsekwencje dla rynku żywności nawet na szczeblu niewielkich regionów.

Bruksela, 10 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/6


Opinia Komitetu Regionów

„Sprawozdanie roczne sześciu koordynatorów europejskich dotyczące TEN-T”

„Sieci transeuropejskie — W kierunku podejścia zintegrowanego” oraz

„Wydłużenie głównych transeuropejskich osi transportowych”

(2007/C 305/02)

KOMITET REGIONÓW

Przede wszystkim przypomina o znaczeniu sieci TEN-T, które znacząco przyczyniają się do realizacji celów lizbońskich.

Podkreśla również kluczową rolę, jaką mogą odegrać koordynatorzy przy osiąganiu przez państwa członkowskie porozumienia w sprawie spójnych parametrów w poszczególnych oddziałach krajowych na każdej osi TEN-T. W związku z tym Komitet Regionów wzywa Komisję do uzależnienia wsparcia finansowego UE od osiągnięcia tego porozumienia.

Uważa, że Komisja Europejska mogłaby również zachęcać do tworzenia sieci pomiędzy różnymi lokalnymi i regionalnymi podmiotami, których dotyczą priorytetowe projekty TEN-T, np. poprzez organizowanie corocznego forum. Komitet Regionów deklaruje ponadto swe zainteresowanie oraz gotowość współpracy z Komisją w tym zakresie.

Wyraża ponownie żal z powodu rażącej niespójności między kapitalnym znaczeniem sieci TEN dla Unii Europejskiej, o którym przypomina wspomniany komunikat, i kluczową rolą, jaką mogą odgrywać zachęty finansowe UE, a niewielkimi środkami przyznanymi w budżecie — nawet jeśli budżet ten koncentruje się na odcinkach transgranicznych i wąskich gardłach — w konsekwencji zwraca uwagę na potrzebę synergii między wszystkimi dostępnymi źródłami finansowania na szczeblu UE.

Podkreśla znaczenie rozszerzenia sieci transportowych poza Unię Europejską celem zwiększenia wymiany handlowej dóbr i przepływu osób, nie tylko z sąsiadującymi krajami, ale również z resztą świata.

Dokumenty źródłowe

Sprawozdanie roczne sześciu koordynatorów europejskich dotyczące TEN-T

COM(2006) 490 wersja ostateczna

Sieci transeuropejskie — w kierunku podejścia zintegrowanego

COM(2007) 135 wersja ostateczna

Wydłużenie głównych transeuropejskich osi transportowych

COM(2007) 32 wersja ostateczna

Sprawozdawca

:

Bernard SOULAGE, pierwszy wiceprzewodniczący Rady Regionalnej Rhône-Alpes (FR/PES)

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

A.   Sieci TEN

Ogólnie

1.

Przede wszystkim przypomina o znaczeniu sieci TEN-T, które znacząco przyczyniają się do realizacji celów lizbońskich. Sprzyjają one pogłębianiu spójności terytorialnej i zwiększaniu konkurencyjności regionów poprzez ułatwianie przepływu dóbr i osób. Obywatele europejscy zamieszkujący regiony odczują skutki funkcjonowania TEN-T w ich codziennym życiu, co może tylko umocnić legitymację Unii Europejskiej.

W odniesieniu do sprawozdań koordynatorów

2.

W szczególności pragnie podziękować koordynatorom za ich efektywną pracę na rzecz postępów w realizacji priorytetowych projektów TEN-T, co potwierdza w każdym względzie użyteczność ich zadania.

3.

Sądzi, że praca ta oraz przekazywane przez Komisję informacje na jej temat znacznie zwiększają przejrzystość tych projektów i ich realizacji, zatem pragnie, by dialog między Komitetem Regionów a Komisją nadal przebiegał aktywnie, zważywszy że liczne regiony są bezpośrednio zainteresowane takimi inwestycjami na swych obszarach.

4.

Wskazuje zwłaszcza na mocne strony wykonanego przez koordynatorów działania, które umożliwiły:

lepsze poznanie projektów oraz stopnia ich rzeczywistej realizacji, co powinno pozwolić na bardziej świadome podejmowanie decyzji co do alokacji środków na projekty z budżetu TEN-T;

faktyczną poprawę koordynacji pomiędzy zainteresowanymi pomiotami, zwłaszcza w odniesieniu do odcinków transgranicznych, uznanych za najbardziej delikatne, a zatem większą skuteczność na etapie badania i planowania projektów, szczególnie w przypadku braku formalnej międzynarodowej struktury (np. między Słowenią a Włochami);

identyfikację każdego projektu z jedną osobą, co w wypadku projektów transgranicznych może ułatwić często złożone funkcjonowanie konferencji międzyrządowych oraz nadać rangę i niezależność UE przy promocji lub obronie projektu (np. komisarz Loyola de Palacio w związku z projektem mającym połączyć Lyon i Turyn).

5.

Stwierdza, że prace te również ułatwiły koordynację na szczeblu ministerialnym w danym państwie, monitorowaną przez obserwatora zewnętrznego.

6.

Zgadza się z Komisją co do konieczności wniesienia wystarczającego wkładu (masy krytycznej, często szacowanej przez koordynatorów na maksymalny dozwolony w rozporządzeniu poziom) w projekty transgraniczne celem ich uruchomienia, a zatem osiągnięcia maksymalnego efektu dźwigni oraz efektu domina w odniesieniu do sieci krajowych.

7.

Zwraca uwagę na podstawową kwestię interoperacyjności, która w znacznym stopniu warunkuje uzyskanie zwrotu z inwestycji, oraz podkreśla w szczególności decyzję podjętą przy rozmieszczaniu ERTMS, aby skupić się na sześciu priorytetowych korytarzach transportowych, co będzie sprzyjać dobremu wykorzystaniu i atrakcyjności inwestycji w nową infrastrukturę dokonanych w ramach tych osi transportowych.

8.

Podkreśla również kluczową rolę, jaką mogą odegrać koordynatorzy przy osiąganiu przez państwa członkowskie porozumienia w sprawie spójnych parametrów w poszczególnych oddziałach krajowych na każdej osi TEN-T. W związku z tym Komitet Regionów wzywa Komisję do uzależnienia wsparcia finansowego UE od osiągnięcia tego porozumienia.

9.

Podkreśla, podobnie jak większość sprawozdawców, konieczność podjęcia działań przez same państwa celem jak najlepszego wykorzystania tych inwestycji: zmiany w wyborze rodzajów transportu, dobre zarządzanie priorytetami w zakresie wykorzystania infrastruktury, optymalizacja planowania harmonogramu inwestycji w ramach danej osi.

10.

Proponuje, by koordynatorzy uczestniczyli również w dyskusjach dotyczących różnych projektów celem zapewnienia, jeśli nie spójności stosowanego podejścia, to przynajmniej wymiany uwag i dobrych praktyk w zakresie analiz, tworzenia i finansowania projektów. Komisja Europejska mogłaby również zachęcać do tworzenia sieci pomiędzy różnymi lokalnymi i regionalnymi podmiotami, których dotyczą priorytetowe projekty TEN-T, np. poprzez organizowanie corocznego forum. Komitet Regionów deklaruje ponadto swe zainteresowanie oraz gotowość współpracy z Komisją w tym zakresie.

11.

Ma nadzieję, że z uwagi na dotychczasowe pozytywne doświadczenia, jednocześnie ze wspomnianym rozszerzeniem zadań już działających koordynatorów, zostaną ewentualnie wyznaczeni inni koordynatorzy dla priorytetowych projektów finansowanych przez Unię w zakresie transportu, zwłaszcza w dziedzinach, które „wymagają silnego, często politycznego bodźca dla przezwyciężenia trudności fazy planowania i realizacji”, a ponadto w zakresie priorytetowych projektów. Komitet Regionów wskazuje w każdym razie, że dotychczas powołano koordynatorów jedynie dla sześciu projektów, które są na zaawansowanych etapach przygotowań, podczas gdy na innych osiach priorytetowych istnieje potrzeba takiego wsparcia ze względu na zaangażowanie większej liczby państw członkowskich (np. projekt nr 22 obejmujący 8 państw członkowskich).

12.

Stwierdza, że różne sprawozdania koordynatorów sporządzone już w lipcu 2006 r. określają pilne i konieczne etapy realizacji celem nadania wiarygodności projektom, jak również zobowiązania, które powinny podjąć państwa członkowskie celem optymalizacji głównej inwestycji, a w konsekwencji.

13.

Pragnie, by została sporządzona ocena zakresu, w jakim etapy te — tudzież zobowiązania — zostały zrealizowane w praktyce, tak by można było podejmować świadome decyzje przy przyznawaniu środków z budżetu TEN-T na okres 2007-2013. Analizy i zalecenia koordynatorów powinny zostać odpowiednio uwzględnione przy podejmowaniu decyzji o przyznawaniu wsparcia, w szczególności z wieloletniego programu TEN.

14.

Stwierdza, że niepewność finansowania wspólnotowego po roku 2013 może zablokować projekty, na które w bieżącym okresie budżetowym przeznacza się niewielkie środki; wnosi zatem o opracowanie mechanizmów w celu zmniejszenia tego utrudnienia.

15.

Komisja dysponuje dokładniejszymi, bardziej szczegółowymi i wyczerpującymi informacjami na temat stanu przygotowań projektów priorytetowych wspieranych przez koordynatorów. Nie może to być przeszkodą w równym traktowaniu projektów.

16.

Niemniej jednak wyraża żal, że nie została przeprowadzona analiza porównawcza tych projektów, ich stanu realizacji oraz wzajemnych synergii, i zaleca Komisji sporządzenie analiz na podstawie aktualnych i właściwych danych statystycznych, odpowiednio pozyskiwanych od zainteresowanych państw członkowskich. Choć w komunikacie podkreśla się konieczność zapewnienia jak najlepszej koordynacji między projektami celem optymalnej pod względem terminów realizacji sieci TEN-T, nie przeprowadzono jeszcze żadnej analizy w tym zakresie. Badanie takie mogłaby wykonać grupa sterująca ds. TEN. Mogłoby ono dostarczyć dodatkowych informacji użytecznych przy alokacji, zresztą bardzo ograniczonej, środków wspólnotowych na okres 2007-2013.

W odniesieniu do pracy grupy sterującej ds. TEN

17.

Zgadza się z Komisją co do wagi zapewnienia synergii pomiędzy projektami TEN w ramach danej osi oraz co do korzyści, jakie mogą z nich wypływać zarówno pod względem inwestycji (redukcja kosztów, mniejszy wpływ na obszar), jak i efektywności samych projektów.

18.

Zważywszy na trudności napotkane przy łączeniu projektów o bardzo różnym charakterze (przykładowo tunel kolejowy i linia wysokiego napięcia), pragnie, by cel dotyczący synergii został uwzględniony nie tylko w zaplanowanym podręczniku dobrych praktyk, ale również w zakresie kompetencji koordynatorów.

19.

Wyraża ponownie żal z powodu rażącej niespójności między kapitalnym znaczeniem sieci TEN dla Unii Europejskiej, o którym przypomina wspomniany komunikat, i kluczową rolą, jaką mogą odgrywać zachęty finansowe UE, a niewielkimi środkami przyznanymi w budżecie — nawet jeśli budżet ten koncentruje się na odcinkach transgranicznych i wąskich gardłach — w konsekwencji zwraca uwagę na potrzebę synergii między wszystkimi dostępnymi źródłami finansowania na szczeblu UE. Komisja Europejska powinna również zbadać nowe źródła finansowania, które byłyby możliwe w przyszłości. W związku z tym wydaje się konieczne dokonanie średniookresowego przeglądu dyrektywy w sprawie eurowiniet celem uwzględnienia kosztów zewnętrznych.

20.

Zauważa, że ukończenie realizacji 30 priorytetowych osi spowolni wzrost emisji dwutlenku węgla związanych z transportem zaledwie o 4 %, co jest skromnym wynikiem, dlatego wnosi, by w trakcie zmiany obowiązującej dyrektywy w sprawie eurowiniet odpowiednio uwzględnić koszty zewnętrzne, aby zwłaszcza we wrażliwych regionach i obszarach, dla których należy przewidzieć także środki bezpośrednie i bardziej ukierunkowane — ale nie tylko tam — wprowadzić środki zachęcające do zmian w wyborze rodzajów transportu. Wykorzystanie nowych technologii informacyjnych, które proponuje komunikat, mogłoby przysłużyć się temu celowi, podobnie jak rozwój inteligentnych systemów transportu, dziedziny, w której przykładowo kraje azjatyckie są o wiele bardziej zaawansowane niż Europa.

21.

Popiera proponowany rozwój PPP, w szczególności poprzez zapewnienie większej pewności prawnej oraz rozwój innowacyjnych instrumentów finansowych dostępnych w EBI. Niemniej — obok niezaprzeczalnych korzyści takich rozwiązań finansowych — należy mieć na względzie dodatkowe koszty, jakie mogą one początkowo generować, oraz prawidłowo ustalić sposób transferu ryzyka.

22.

Podkreśla, że korzyści z otwarcia rynków dla konkurencji zostały uznane w dziedzinie telekomunikacji, a zatem takie korzystne skutki powinny być możliwe również w sektorze transportu kolejowego. Nie jest realne liczyć na to, że finansowanie z prywatnych źródeł inwestycji w infrastrukturę kolejową osiągnie taki sam poziom jak w przypadku telekomunikacji, niemniej jednak należałoby oczekiwać, iż otwarcie kolei na konkurencję może prowadzić do lepszego wykorzystania inwestycji realizowanych przez podmioty publiczne.

23.

Domaga się doprecyzowania zasad dekonsolidacji (w znaczeniu kryteriów konwergencji z Maastricht) — i ewentualnie ich złagodzenia — w odniesieniu do kredytów zaciąganych na inwestycje w projekty TEN. Kwestią tą należałoby się zająć w przypadku każdej strategicznej inwestycji na rzecz rozwoju Unii.

B.   Wydłużenie głównych transeuropejskich osi transportowych

Ogólnie

24.

Podkreśla znaczenie wydłużenia osi poza Unię Europejską celem zwiększenia wymiany handlowej dóbr i przepływu osób, nie tylko z sąsiadującymi krajami, ale również z resztą świata.

25.

Dodaje, że usprawnienie połączeń z krajami sąsiadującymi z Unią Europejską wzmocni również efektywność znaczących inwestycji zrealizowanych w ramach sieci TEN-T.

26.

Uznaje, że planowy rozwój oraz integracja sektora transportowego między UE a krajami sąsiadującymi w pełni przyczynia się do realizacji agendy lizbońskiej poprzez pobudzanie handlu, trwałego wzrostu i pogłębianie spójności społecznej.

27.

Stwierdza, że takie rozszerzenie sieci stanowi istotny czynnik dla stabilizacji demokracji i gospodarki w krajach sąsiadujących i element europejskiej polityki sąsiedztwa oraz przyczynia się do szerzenia dorobku wspólnotowego, a zatem do ułatwienia współpracy na wszystkich szczeblach z krajami sąsiadującymi z UE, a w niektórych przypadkach nawet przygotowanie do ewentualnego członkostwa.

W odniesieniu do sprawozdania grupy wysokiego szczebla

28.

Podkreśla przede wszystkim wysoką jakość sprawozdania grupy wysokiego szczebla kierowanej przez komisarz Loyolę de Palacio, której pamięci składa hołd.

29.

Wysoko ocenił proces konsultacji, który nadał wiarygodność zadaniom grupy wysokiego szczebla oraz wzbogacił jej pracę.

30.

Pragnie, by to niezmiernie bogate i szczegółowe sprawozdanie służyło jako podstawa do dokładnego określenia krótko- i średnioterminowych działań.

31.

Zwraca uwagę na celowość wyznaczonych osi ponadnarodowych:

5 „transnarodowych osi” pokrywa całość potrzeb na połączenia poprzez wydłużenie priorytetowych osi TEN, grupując je w rozległych obszarach;

autostrady morskie — aktualnie kluczowy element w rozwoju handlu światowego — zostały właściwie uwzględnione jako osobna oś;

stwierdza, że możliwe sposoby ulepszeń są bardzo podobne do tych, które określono w Unii celem realizacji TEN-T:

lepsza koordynacja pomiędzy krajami leżącymi wzdłuż danej osi,

wyeliminowanie wszelkich wąskich gardeł,

poprawa interoperacyjności,

wymiana dobrych praktyk.

32.

W tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą identyfikacji wąskich gardeł oraz rozwiązania tego problemu w logistyce transportu towarowego.

33.

Odnotowuje, że sprawozdanie proponuje ścisłe terminy, które nie zostały ujęte w komunikacie: analiza i uaktualnienie głównych osi, projektów i działań horyzontalnych do 2010, wraz z przeglądem śródokresowym w 2008 r.

W odniesieniu do komunikatu Komisji

34.

Popiera skierowane do Rady i Parlamentu zalecenie przyjęcia propozycji zmiany koncepcji paneuropejskich korytarzy i obszarów zgodnie z wytycznymi zawartymi w sprawozdaniu.

35.

Niemniej jednak wyraża żal z powodu faktu, że choć osie te zostały uznane za dotyczące wszystkich środków transportu, brak jest jakiejkolwiek ogólnej wytycznej mówiącej, jakie rodzaje transportu należy promować, poza autostradami morskimi, których znaczenie podkreśla Komitet Regionów; taka ogólna wytyczna umożliwiłaby w szczególności wspieranie przestawiania się na rodzaje transportu przyjazne dla środowiska.

36.

Przypomina z tej okazji kluczowe elementy swej opinii z 16 lutego 2007 r. w sprawie średniookresowego przeglądu Białej księgi w sprawie transportu:

rozszerzenie sieci TEN-T na państwa sąsiadujące jest jednym z najważniejszych celów europejskiej polityki transportowej, jednak ukończenie TEN-T w UE-27 musi pozostać kwestią o pierwszorzędnym znaczeniu dla UE;

jednym z celów europejskiej polityki transportowej powinno być zmniejszanie wpływu transportu na środowisko, łącznie z wypełnianiem zobowiązań wynikających z protokołu z Kioto dotyczącego emisji CO2 (pkt 1.4);

zrównoważenie obciążenia poszczególnych rodzajów transportu lądowego jest kwestią o charakterze priorytetowym i należy wprowadzić strategie na rzecz intermodalności i multimodalności (pkt 2.1).

37.

Zatem pragnie, podobnie jak uczynił to wyrażając obawy w czasie konsultacji publicznych, by położono duży nacisk na aspekty środowiskowe; chciałby również, by zasada wyboru rodzajów transportu była spójna z zobowiązaniami wynikającymi z protokołu z Kioto oraz celami zrównoważonego rozwoju.

38.

Podkreśla znaczenie i pilny charakter działań horyzontalnych na rzecz promowania interoperacyjności, zawartych w komunikacie, w którym również wyszczególnia się zasady opracowywania planów działania.

39.

Popiera zaproponowaną strukturę instytucjonalną, składającą się z trzech szczebli, mianowicie:

regionalne grupy sterujące koordynowane między sobą,

posiedzenia ministerialne celem podejmowania strategicznych decyzji oraz

sekretariat zapewniający wsparcie administracyjne i techniczne,

a na przyszłość apeluje o to, by:

po pierwsze, w finansowaniu sekretariatu brały udział zainteresowane kraje, wspólnie z Komisją Europejską, co pozwoli zapewnić jakość i ciągłość jego prac;

po drugie, sekretariat już na najwcześniejszym etapie był zaangażowany w przyznawanie subwencji na projekty.

40.

Wyraża żal z powodu pewnej powściągliwości Komisji wobec planowanych działań zarówno pod względem inwestycji, jak i realizacji propozycji międzyinstytucjonalnych.

41.

Pragnie zatem, by bardzo szybko odbyły się dyskusje rozpoznawcze z państwami sąsiadującymi równolegle z ustanowieniem regionalnych grup sterujących celem określenia środków, które miałyby być wdrożone w krótkim i średnim terminie.

42.

Domaga się, by już na wczesnych etapach tego procesu zostały potwierdzone wymogi finansowe, określone w sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla, lecz nie wspomniane w komunikacie.

43.

Domaga się również, by zainteresowane władze lokalne i regionalne zostały w szerokim zakresie zaangażowane w planowanie i wdrażanie działań, tak by osiągnąć efektywną synergię z działaniami lokalnymi zarówno w dziedzinie gospodarki, jak i planowania przestrzennego.

Bruksela, 10 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/11


Opinia Komitetu Regionów „Przyszłość Europejskich portów lotniczych”

(2007/C 305/03)

KOMITETU REGIONÓW

Przedstawione są następujące zalecenia:

Konieczne jest wprowadzenie pewnych uregulowań prawnych, ale nie powinny być one zbyt restrykcyjne, a ich zastosowanie powinno ograniczać się do tych dziedzin, w których prawo krajowe wydaje się być mało skuteczne (zasada pomocniczości). Powinna je cechować przejrzystość w ramach procedury konsultacji i europejskiej procedury apelacyjnej.

Próg miliona pasażerów wydaje się arbitralny i raczej niepotrzebny, jako że spowodowałby objęcie dyrektywą ponad 150 portów lotniczych; wiele z nich to małe regionalne porty lotnicze, które nie będą w stanie sprostać takim obowiązkom administracyjnym. Dyrektywa ta powinna więc mieć zastosowanie jedynie do tych lotnisk, których udział w ogólnym rynku pasażerów w UE przekracza 1 %.

Niezależne krajowe organy regulacyjne powinny również mieć możliwość przyznawania zwolnień lotniskom, które znajdują się poniżej tego progu, jeśli wydaje się, że posiadają one znaczną siłę rynkową. Wszelkie badania rynkowe przeprowadzane przez krajowe organy regulujące ruch lotniczy odbywają się pod nadzorem Komisji Europejskiej w celu zapewnienia jednakowego traktowania w całej Europie (należy więc zmienić art. 1 ust. 2 COM(2006) 820).

Dyrektywa powinna zachowywać neutralność wobec zasady finansowania z jednego źródła — „single-till”.

Istotną składową potencjału przepustowego jest brak przeszkód w dotarciu do portu lotniczego dzięki różnym nowym sposobom przemieszczania się; stanowi to warunek pełniejszego wykorzystania istniejącego potencjału regionalnych portów lotniczych.

Regionalne porty lotnicze są niezbędne dla rozkwitu regionów i mogą odegrać istotną rolę w rozładowaniu zatorów w dużych portach lotniczych. Mogą one zresztą ukierunkować swą działalność na lotnictwo ogólne oraz potencjalnie na szereg usług, na które w przyszłości będzie mniej miejsca w dużych portach lotniczych ze względu na zwiększenie się komercyjnego ruchu w lotnictwie.

Dokument źródłowy:

Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad realizacji usług transportu lotniczego na terenie Wspólnoty

COM(2006) 396 wersja ostateczna

Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Plan działania w zakresie przepustowości, efektywności i bezpieczeństwa portów lotniczych w Europie”

COM(2006) 819 wersja ostateczna

Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych

COM(2006) 820 wersja ostateczna

Sprawozdanie Komisji w sprawie stosowania dyrektywy Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r.

COM(2006) 821 wersja ostateczna

Sprawozdawca

:

radny Gordon KEYMER, Rada Okręgu Tandridge, (UK/PPE)

I.   Zalecenia polityczne

I.   Potrzeba legislacji

1.

Konieczne jest wprowadzenie pewnych uregulowań prawnych, ale nie powinny być one zbyt restrykcyjne, a ich zastosowanie powinno ograniczać się do tych dziedzin, w których prawo krajowe wydaje się być mało skuteczne (zasada pomocniczości). Powinna je cechować przejrzystość w ramach procedury konsultacji i europejskiej procedury apelacyjnej.

II.   Opłaty lotniskowe

2.

Próg miliona pasażerów wydaje się arbitralny i raczej niepotrzebny, jako że spowodowałby objęcie dyrektywą ponad 150 portów lotniczych; wiele z nich to małe regionalne porty lotnicze, które nie będą w stanie sprostać takim obowiązkom administracyjnym. Zaleca się, by krajowe organy regulujące ruch lotniczy przeprowadziły badania rynku, które byłyby pod nadzorem UE w celu zapewnienia jednakowego traktowania w całej Europie.

3.

Dyrektywa ma zastosowanie jedynie do tych lotnisk, które mają ponad 1 % udziału w ogólnym rynku pasażerów w UE.

4.

Niezależne krajowe organy regulacyjne mogą przyznawać zwolnienia na podstawie badania warunków konkurencyjności rynku lub w wypadku tych lotnisk, które mają mniej niż 20 % udziału w rynku krajowym. Mogą również uwzględnić lotniska, które znajdują się poniżej tego progu, jeśli wydaje się, że posiadają one znaczną siłę rynkową.

5.

Wszelkie badania rynkowe przeprowadzane przez krajowe organy regulujące ruch lotniczy odbywają się pod nadzorem Komisji Europejskiej w celu zapewnienia jednakowego traktowania w całej Europie.

6.

Dyrektywa powinna zachowywać neutralność wobec zasady finansowania z jednego źródła — „single-till” (finansowanie z kilku źródeł — „dual-till” może się dobrze sprawdzać).

7.

Należy pozwolić portom lotniczym na różnicowanie opłat zarówno w celu przyciągnięcia linii zakładających w danym porcie swoją bazę, jak i po to, by umożliwić rozwój terminali tanich linii lotniczych.

III.   Organ regulacyjny

8.

Krajowe organy regulacyjne muszą być w pełni niezależne zarówno pod względem operacyjnym, jak i finansowym.

IV.   Potencjał przepustowy

9.

Europa musi poprawić wykorzystanie istniejącego potencjału przepustowego, jak i inwestować w nowy potencjał.

10.

Istotną składową potencjału przepustowego jest brak przeszkód w dotarciu do portu lotniczego dzięki różnym nowym sposobom przemieszczania się; stanowi to warunek pełniejszego wykorzystania istniejącego potencjału regionalnych portów lotniczych. Chodzi zwłaszcza o połączenie portów lotniczych z centrami miast i liniami szybkiej kolei oraz o gęstszą sieć szybkich połączeń kolejowych, które ograniczyłyby krótkodystansowy ruch samochodowy i podniosłyby przepustowość.

11.

Lotnictwo cywilne odgrywa istotną rolę w rozszerzonej Europie, umożliwiając szybkie i proste przemieszczanie się pomiędzy regionalnymi portami lotniczymi. Dlatego też przepisy dotyczące przemieszczania w lotnictwie cywilnym powinny zostać zachowane.

V.   Obsługa naziemna

12.

Dyrektywa z 1996 r. przyniosła korzyści w postaci wzrostu wydajności, obniżenia kosztów i utworzenia nowych miejsc pracy. Można by lepiej stosować istniejącą dyrektywę, ale tworzenie nowych regulacji nie jest konieczne.

VI.   Skutki dla planowania

13.

Uznając związek pomiędzy istnieniem połączeń regionalnych a wzrostem gospodarczym, Komitet Regionów uważa, że regionalne porty lotnicze są niezbędne dla rozkwitu regionów i mogą odegrać istotną rolę w rozładowaniu zatorów w dużych portach lotniczych. Mogą one zresztą ukierunkować swą działalność na lotnictwo ogólne oraz potencjalnie na szereg usług, na które w przyszłości będzie mniej miejsca w dużych portach lotniczych ze względu na zwiększenie się komercyjnego ruchu w lotnictwie.

14.

Władze lokalne i regionalne powinny zaangażować się w lotnictwo w inny sposób, stosując krótszą perspektywę czasową i bardziej dynamiczne podejście.

15.

W lokalnym i regionalnym planowaniu przestrzennym w perspektywie długoterminowej należy w większym stopniu uwzględniać przyszły rozwój portów lotniczych (infrastruktura mieszkaniowa, sieci transportowe, planowanie sieci handlu detalicznego itd.).

II.   Zalecenia komitetu regionów

Zalecenie 1

Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie opłat lotniskowych [COM(2006) 0820]

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Główne zadanie i główna działalność handlowa portów lotniczych polegają na zapewnianiu obsługi statków powietrznych od momentu lądowania do startu oraz obsługi pasażerów i ładunków, w celu umożliwienia przewoźnikom lotniczym świadczenia usług transportu lotniczego. W tym celu porty lotnicze oferują pewne urządzenia i usługi związane z eksploatacją statków powietrznych i obsługą pasażerów i ładunków, których koszty pokrywane są na ogół z opłat lotniskowych.

Główne zadanie i główna działalność handlowa portów lotniczych polegają na zapewnianiu obsługi statków powietrznych od momentu lądowania do startu oraz obsługi pasażerów i ładunków, w celu umożliwienia przewoźnikom lotniczym świadczenia usług transportu lotniczego. W tym celu porty lotnicze oferują pewne urządzenia i usługi związane z eksploatacją statków powietrznych i obsługą pasażerów i ładunków, których koszty pokrywane są na ogół, ale niekoniecznie wyłącznie, z opłat lotniskowych.

Uzasadnienie

Dyrektywa powinna zachowywać neutralność wobec zasady finansowania z jednego źródła — „single-till” (finansowanie z kilku źródeł — „dual-till” może się dobrze sprawdzać).

Zalecenie 2

Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie opłat lotniskowych [COM(2006) 0820]

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

art. 1.2

Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich portów lotniczych położonych na terytorium, na którym stosuje się postanowienia Traktatu, otwartych dla ruchu handlowego, obsługujących rocznie ponad 1 milion pasażerów lub 25 000 ton ładunków.

art. 1.2

Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do dwudziestu największych wszystkich portów lotniczych położonych na terytorium UE , na którym stosuje się postanowienia Traktatu, otwartych dla ruchu handlowego., obsługujących rocznie ponad 1 milion pasażerów lub 25 000 ton ładunków.

art. 1.2

Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich portów lotniczych znajdujących się na terytorium, na którym stosuje się postanowienia Traktatu, otwartych dla ruchu handlowego i obsługujących rocznie ponad 1 % całkowitego rynku pasażerów w UE.

Niezależne krajowe organy regulacyjne mogą przyznawać zwolnienia na podstawie badania warunków konkurencyjności rynku lub w wypadku tych lotnisk, które mają mniej niż 20 % udziału w rynku krajowym. Mogą również uwzględnić lotniska, które znajdują się poniżej tego progu, jeśli wydaje się, że posiadają one znaczną siłę rynkową.

Wszelkie badania rynkowe przeprowadzane przez krajowe organy regulujące ruch lotniczy odbywają się pod nadzorem Komisji Europejskiej w celu zapewnienia jednakowego traktowania w całej Europie.

Uzasadnienie

Dyrektywa w proponowanej formie dotyczyłaby przeszło 150 portów lotniczych; wiele z nich nie posiada odpowiedniego wyposażenia, by sprostać wynikającym z niej obowiązkom administracyjnym, a ich udział w rynku nie stanowi gwarancji ich włączenia. Gwoli przykładu, każdy port lotniczy spośród dwudziestu największych w UE obsługuje przeszło 10 milionów pasażerów.

Bruksela, 10 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/15


Opinia komitetu Regionów „Ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 °C” oraz „Uwzględnienie działalności lotniczej w systemie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we wspólnocie”

(2007/C 305/04)

KOMITETU REGIONÓW

Wzywa Komisję do zwiększenia wysiłków podejmowanych na najwyższym szczeblu politycznym na rzecz wzmocnienia międzynarodowej koalicji przeciwko zmianom klimatu, ponieważ problem zmian klimatycznych można rozwiązać jedynie w przypadku, kiedy wezmą w tym udział wszystkie (duże) kraje.

Jest zdania, że państwa członkowskie, które dysponują jedynie ograniczonymi możliwościami wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, powinny otrzymać możliwość realizacji swoich celów w zakresie energii odnawialnej poprzez handel — albo w ramach unijnego systemu „certyfikatów zielonej energii”, albo też poprzez dwustronne umowy z innymi państwami, posiadającymi większe zasoby energii odnawialnej. Ma to umożliwić zmniejszenie ogólnych kosztów związanych z osiąganiem wyznaczonych celów w zakresie wykorzystania energii odnawialnych.

Zaleca udostępnienie dalszych zasobów i opracowanie dalszych działań oprócz wykorzystania funduszy strukturalnych w celu wsparcia polityki przystosowywania się do skutków zmian klimatu i podejmowania środków mających na celu łagodzenie skutków zmian klimatu, takich jak oszczędzanie energii i korzystanie z energii odnawialnych w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Podkreśla znaczenie elastyczności regionalnej w osiąganiu celów w zakresie efektywności energetycznej i energii odnawialnej wychodząc z założenia, że zmniejszyłoby to ogólne koszty polityki dotyczącej klimatu. Jednakże cele te powinny obowiązywać na szczeblu UE.

Zgadza się z Komisją Europejską, że należy rozszerzyć system handlu uprawnieniami do emisji na lotnictwo, ponieważ ilość gazów cieplarnianych pochodzących z tego sektora gwałtownie wzrasta, oraz wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę całego oddziaływania tego sektora na klimat.

Zamierza sprzyjać tworzeniu stałej sieci ambitnych władz lokalnych i regionalnych, pragnących usprawnić wymianę informacji i stworzyć platformę dla powstawania nowych pomysłów na rzecz opłacalnego ograniczania emisji gazów cieplarnianych.

Dokumenty źródłowe

Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Ograniczenie globalnego ocieplenia do 2 °C w perspektywie roku 2020 i dalszej”

COM(2007) 2

Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/87/WE w celu uwzględnienia działalności lotniczej w systemie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie

COM(2006) 818 wersja ostateczna — 2006/0304 (COD)

Sprawozdawca

:

Lenie DWARSHUIS-VAN DE BEEK (NL/ALDE), Członek rady wykonawczej prowincji Holandia Południowa

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

1.

Uważa, że zdrowe środowisko naturalne jest zasadniczym warunkiem wstępnym działalności ludzkiej i jest zatem zdania, że ochrona środowiska naturalnego ma kluczowe znaczenie dla dobrobytu ludzi.

2.

Jest zdania, iż dobrze przemyślana polityka ochrony środowiska i klimatu na pewno sprzyja rozwojowi gospodarczemu.

Odnośnie do oceny zagrożeń wywołanych zmianami klimatycznymi

3.

Wyraża pogląd, że zagrożenie związane z zaawansowanymi zmianami klimatu, spowodowane emisją gazów cieplarnianych, stanowi palący problem, którym należy zająć się z pełną determinacją począwszy przede wszystkim od obecnego pokolenia.

4.

Zgadza się z oceną, że zmiany klimatu będą wywierać poważny wpływ na jakość życia ludzi, np. jeśli chodzi o stres wywołany wysokimi temperaturami, problemy zdrowotne, zniszczenie różnorodności biologicznej, spadek wydajności rolnictwa w niektórych regionach, pogorszenie warunków dla rozwoju turystyki, a także szkody spowodowane przez podniesienie się poziomu mórz i skrajne warunki pogodowe, które mogą spowodować masowe migracje z powodów środowiskowych ku najbliżej położonym rozwiniętym regionom.

5.

Uważa, że polityka klimatyczna wywoła także szereg korzystnych efektów, ponieważ przyczyni się ona również do poprawy jakości powietrza (dzięki mniejszej emisji dwutlenku siarki, cząstek stałych i tlenków azotu), bezpieczeństwa dostaw energii (na skutek zmniejszenia uzależnienia od importu paliw kopalnych) oraz żyzności gleby (dzięki mniejszym stratom materii organicznej).

6.

W pełni zgadza się z Komisją, że koszty związane z przedsięwzięciem środków politycznych w celu ograniczenia zmian klimatu będą znacznie niższe niż szacowane koszty zmian klimatu. Polityka dotycząca klimatu jest zatem niezwykle skuteczna.

7.

Popiera twierdzenia protokołu z Kioto dotyczące znaczenia gruntów rolnych jako zbiorników węgla. Zwiększenie zawartości organicznego węgla i magazynowanie substancji organicznej w glebie przyczynia się również znacznie do poprawy krajowego bilansu dwutlenku węgla. Stosując uprawę ziemi nastawioną na ochronę gleby można również ograniczyć wydzielanie innych gazów istotnych dla zmian klimatycznych, takich jak podtlenek azotu, metan itd. Przy tym nie chodzi tu głównie o utrzymanie zdolności magazynowania, ale przede wszystkim o jej wykorzystanie. Gleba musi aktywnie spełniać swoją funkcję magazynowania węgla, aby zaznaczył się jej pozytywny wpływ na bilans CO2, jak również inne korzystne zjawiska, takie jak zwiększanie żyzności ziemi i zdolności do magazynowania wody. Wykorzystanie humusu jako elementu uprawy roli oraz regionalne odzyskiwanie substancji organicznych poprzez kompost i pozostałości plonów to ważne cele na rzecz poprawy bilansu dwutlenku węgla.

Odnośnie do międzynarodowego wymiaru polityki klimatycznej

8.

Wzywa Komisję do zwiększenia wysiłków podejmowanych na najwyższym szczeblu politycznym na rzecz wzmocnienia międzynarodowej koalicji przeciwko zmianom klimatu, ponieważ problem zmian klimatycznych można rozwiązać jedynie w przypadku, kiedy wezmą w tym udział wszystkie (duże) kraje.

9.

Wzywa Komisję do opracowania harmonogramu dla istotnych inicjatyw przeciwdziałania zmianom klimatycznym oraz jasnej strategii włączania władz lokalnych i regionalnych, które powinny być dostępne przed szczytem ONZ poświęconym zagadnieniom klimatu w Kopenhadze w 2009 r.

Odnośnie do wymiaru regionalnego zmian klimatu oraz polityki klimatycznej

10.

Zauważa, że wrażliwość europejskich regionów na zmiany klimatyczne wykazuje znaczne zróżnicowanie w zależności od różnic w uwarunkowaniach naturalnych i gęstości zaludnienia.

11.

Zauważa również, że dostępność efektywnych pod względem kosztów rozwiązań w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych jest bardzo zróżnicowana w zależności od regionu, co spowodowane jest różnicami w uwarunkowaniach naturalnych i strukturze gospodarczej.

12.

Ubolewa zatem, że Komisja nie poświęca więcej uwagi regionalnemu podziałowi kosztów bierności i korzyści wynikających z działania, oraz wzywa Komisję do przeprowadzenia wnikliwej analizy wymiaru regionalnego kosztów i korzyści związanych ze zmianami klimatu oraz polityką klimatyczną.

13.

Zaleca udostępnienie dalszych zasobów i opracowanie dalszych działań oprócz wykorzystania funduszy strukturalnych w celu wsparcia polityki przystosowywania się do skutków zmian klimatu i podejmowania środków mających na celu łagodzenie skutków zmian klimatu, takich jak oszczędzanie energii i korzystanie z energii odnawialnych w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Oznaczałoby to zwiększenie wsparcia dla europejskiej polityki klimatycznej.

14.

Wzywa Komisję do zwiększenia w ramach śródokresowego przeglądu budżetu w 2008 r. środków finansowych przeznaczonych na działania związane z łagodzeniem skutków zmian klimatu, ponieważ ambitne cele, które zostały wyznaczone w odniesieniu do klimatu, można zrealizować jedynie w przypadku udostępnienia większych środków publicznych.

Odnośnie do celów polityki klimatycznej

15.

Zgadza się z Komisją Europejską, Radą Europejską oraz Parlamentem Europejskim, że Unia Europejska powinna realizować ambitne i jednostronnie narzucone cele, ponieważ potrzebne jest przywództwo, by stworzyć ogólnoświatową koalicję na rzecz powstrzymania zmian klimatu. Zatem z zadowoleniem przyjmuje cel dotyczący zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej o co najmniej 20 % do roku 2020, w stosunku do poziomu z roku 1990, niezależnie od polityki prowadzonej w innych regionach świata.

16.

Wzywa także Komisję do określenia celów pośrednich w zakresie emisji CO2, np. do roku 2013 lub 2015, w celu przyspieszenia, badania i monitorowania postępu w realizacji działań związanych z łagodzeniem skutków zmian klimatu.

17.

Popiera cele dotyczące zwiększenia do roku 2020 efektywności energetycznej o przynajmniej 20 % oraz udziału wykorzystania energii odnawialnych do przynajmniej 20 %. Cele te mogą okazać się skutecznymi instrumentami w wysiłkach na rzecz osiągnięcia ogólnego celu dotyczącego zmniejszenia emisji. Do ich osiągnięcia potrzebne są nie tylko nowe rozwiązania technologiczne, lecz także postępująca zmiana świadomości zarówno po stronie producentów (np. poprzez projekty wydajne energetycznie i zarazem atrakcyjne dla konsumentów), jak również konsumentów.

18.

Podkreśla znaczenie elastyczności regionalnej w osiąganiu celów w zakresie efektywności energetycznej i energii odnawialnej wychodząc z założenia, że zmniejszyłoby to ogólne koszty polityki dotyczącej klimatu. Jednakże cele te powinny obowiązywać na szczeblu UE.

Odnośnie do systemu handlu uprawnieniami do emisji jako instrumentu polityki klimatycznej

19.

Zgadza się z Komisją, że europejski system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) powinien odgrywać pierwszoplanową rolę, ponieważ jest on potencjalnie efektywnym pod względem kosztów narzędziem ograniczania emisji gazów cieplarnianych.

20.

Wzywa Komisję do skutecznego kontrolowania ilości udzielanych zezwoleń, ponieważ system ETS będzie funkcjonował sprawnie tylko wtedy, gdy pułap (tj. całkowity poziom zezwoleń na emisję) jest znacząco niższy od poziomu emisji gazów cieplarnianych.

21.

Podkreśla, że powinno się ograniczyć całkowitą ilość zezwoleń udzielanych w ramach ETS zgodnie z celami emisji ustalonymi przez Komisję na rok 2020, aby uniknąć nadmiernego obciążenia z tytułu ograniczania emisji tych sektorów, które nie biorą udziału w ETS, takich jak gospodarstwa domowe i inni drobni odbiorcy energii.

22.

Popiera wprowadzenie częściowej sprzedaży na aukcjach uprawnieniami do emisji, zwłaszcza w przypadku chronionych sektorów gospodarki, ponieważ stworzy to silniejsze bodźce dla ograniczenia emisji, a tym samym przyczyni się do poprawy skuteczności systemu ETS. Podejście to jest także w większym stopniu zgodne z zasadą „zanieczyszczający płaci”. Ponadto przy częściowej sprzedaży koszty ponoszone przez uczestniczące firmy byłyby niższe niż w przypadku wprowadzenia na aukcję wszystkich zezwoleń.

23.

Jest zdania, że aukcje uprawnień oraz bezpłatny (referencyjny) przydział pozostałej (zasadniczej) części uprawnień mogą znajdować się w gestii państw członkowskich, pod warunkiem, że procedury przydziału zostaną zharmonizowane w ramach UE, co pozwoli uniknąć zniekształceń konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi i poprawić efektywność systemu. W przyszłym systemie wymiany handlowej można by rozważyć w poszczególnych sektorach gospodarki o porównywalnych wynikach podział lub ustalenie na poziomie wspólnotowym celów, które znajdowałyby się poza krajowym celem redukcji i obejmowały jednakowy dla wszystkich uczestników rynku przydział uprawnień do emisji na jednostkę produkcji.

24.

Wzywa Komisję do rozważenia, czy nie należałoby udostępnić odpowiednich środków, np. pochodzących z funduszy strukturalnych, jako rekompensatę dla regionów najbardziej oddalonych, które mogłyby stosunkowo silnie odczuć uwzględnienie działalności lotniczej w systemie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych.

25.

Przyjmuje z zadowoleniem wszystkie wysiłki mające na celu skoordynowanie europejskiego systemu handlu emisjami z podobnymi systemami w krajach trzecich. Należy zapobiegać, za pomocą odpowiednich środków takich jak opłaty wyrównawcze, zniekształceniom konkurencji na korzyść wytwórców z państw, w których nie ma porównywalnego systemu handlu emisjami.

26.

Przyjmuje z zadowoleniem propozycję w sprawie rozszerzenia systemu ETS na inne gazy oraz sektory, ponieważ przyczyni się to do poprawy efektywności systemu oraz jego lepszego funkcjonowania.

27.

Wzywa Komisję do starannego rozważenia możliwości włączenia do systemu ETS podmiotów niedużych, lecz energochłonnych, ponieważ pozwoliłoby to im prawdopodobnie obniżyć koszty redukcji.

28.

Zgadza się z Komisją Europejską, że należy rozszerzyć system handlu uprawnieniami do emisji na lotnictwo, ponieważ ilość gazów cieplarnianych pochodzących z tego sektora gwałtownie wzrasta, oraz wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę całego oddziaływania tego sektora na klimat.

29.

Wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę szczególnych cech sektora lotnictwa przy przyznawaniu zezwoleń w systemie ETS, aby można było uwzględnić fakt, iż emisje pochodzące z sektora lotnictwa (zarówno jeśli chodzi o węgiel jak i o wodór) wywierają większy wpływ na zmiany klimatu niż działalność mająca miejsce na poziomie ziemi.

30.

Opowiada się stanowczo przeciwko proponowanym wyłączeniom lotów rządowych, ponieważ to właśnie rządy powinny dawać dobry przykład, aby pozyskać społeczne poparcie dla tej polityki.

31.

Uważa, że wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (CCS) powinno zostać objęte systemem ETS, lecz przy spełnieniu ostrych wymogów dotyczących nadzoru i bezpieczeństwa. Najpierw należy udowodnić z pomocą jednostek demonstracyjnych, w jakim stopniu i jakim kosztem technologie te mogą przyczynić się do zapobiegania emisjom gazów cieplarnianych.

Odnośnie do innych instrumentów polityki klimatycznej

32.

Wzywa Komisję do opracowania systemów, za pomocą których państwa członkowskie oraz regiony będą mogły w sposób opłacalny zrealizować cele dotyczące energii odnawialnej i efektywności energetycznej.

33.

Jest zdania, że państwa członkowskie, które dysponują jedynie ograniczonymi możliwościami wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, powinny otrzymać możliwość realizacji swoich celów w zakresie energii odnawialnej poprzez handel — albo w ramach unijnego systemu „certyfikatów zielonej energii”, albo też poprzez dwustronne umowy z innymi państwami, posiadającymi większe zasoby energii odnawialnej. Ma to umożliwić zmniejszenie ogólnych kosztów związanych z osiąganiem wyznaczonych celów w zakresie wykorzystania energii odnawialnych.

34.

Wzywa Komisję do ustanowienia celu dotyczącego efektywności energetycznej na poziomie zagregowanym (tzn. energochłonności gospodarki jako całości), z uwzględnieniem różnic regionalnych w strukturze sektorowej. Pozwoliłoby to państwom członkowskim oraz regionom na elastyczność w osiąganiu celu przy wykorzystaniu szerszego zakresu środków, w tym także środków na rzecz zmniejszenia zużycia energii przez urządzenia oraz restrukturyzacji przemysłu (regionalnego).

35.

Z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji Europejskiej, aby od 2012 r. zmniejszać przeciętne emisje dwutlenku węgla nowych, sprzedawanych w UE samochodów osobowych do 120 g/km i wzywa Komisję do podjęcia wszelkich możliwych wysiłków, np. poprzez wspieranie badań w tej dziedzinie w celu ograniczenia emisji do 95 g CO2/km do 2020 r.

36.

Wzywa Komisję do należytego uwzględnienia zasady pomocniczości przy tworzeniu nowych instrumentów polityki. Władze lokalne i regionalne są odpowiednie do podejmowania skutecznych środków w dziedzinie transportu publicznego, infrastruktury transportowej i energetycznej, planowania przestrzennego efektywności energetycznej i komunikacji, których adresatami są obywatele.

Odnośnie do roli władz lokalnych i regionalnych w europejskiej polityce klimatycznej

37.

Jest przekonany, że skuteczna europejska polityka klimatyczna wymaga środków stosowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym.

38.

Uważa, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania ważną rolę w przystosowaniu się do zmian klimatu. Komitet Regionów opracuje wkrótce opinię na ten temat.

39.

Zauważa, że władze lokalne i regionalne już przyczyniają się na wiele sposobów do osiągnięcia celów wspólnotowej polityki dotyczącej klimatu, na przykład:

a)

uświadamiając obywatelom, np. w szkołach, konieczność działań w celu powstrzymania dalszych zmian klimatu;

b)

czyniąc z zagadnień klimatycznych i energetycznych siłę napędową planowania przestrzennego;

c)

zachęcając do inwestowania w infrastrukturę dla stacji biomasy i biopaliwa;

d)

pobudzając inwestycje w infrastrukturę cieplną (np. ciepło rezydualne, geotermia, magazynowanie chłodu i ciepła w ziemi) pozwalające udostępnić źródła ciepła jego odbiorcom;

e)

wzmacniając zmiany w wyborze środków transportu poprzez planowanie przestrzenne;

f)

zachęcając do rozwijania regionalnego transportu publicznego, np. lekkiej kolei;

g)

planując i tworząc większą liczbę ścieżek dla pieszych i innych dróg przewidzianych dla ruchu niezmotoryzowanego;

h)

wspierając czyste technologie w transporcie publicznym dzięki proekologicznym zamówieniom publicznym;

i)

upraszczając procedury zezwoleń dla projektów w zakresie energii odnawialnych;

j)

poprawiając uregulowania władz lokalnych i regionalnych w zakresie efektywności energetycznej poprzez tworzenie ośrodków eksperckich;

k)

tworząc międzynarodowe partnerstwa w celu poszerzenia międzynarodowej koalicji na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu i przekazywania energooszczędnych technologii krajom słabiej rozwiniętym;

l)

pobudzając badania i rozwój w dziedzinie technologii poprzez tworzenie „dolin energetycznych”;

m)

łącząc cele w zakresie efektywności energetycznej lub energii odnawialnej z regionalnymi celami w zakresie zatrudnienia, innowacji, polityki społecznej;

n)

wyznaczając ambitne cele, takie jak plany działań na rzecz zmniejszenia emisji na szczeblu lokalnym bądź regionalnym, a także wspierania „obszarów neutralnych z punktu widzenia klimatu” czy „transportu publicznego i budownictwa neutralnego z punktu widzenia klimatu”;

o)

wykorzystując zamówienia publiczne jako narzędzie zmniejszania zużycia energii oraz zwiększania efektywności energetycznej towarów i usług;

p)

wspierając przetwarzanie substancji organicznej i surowców na szczeblu lokalnym i regionalnym, ponieważ ograniczenie przewozów przyczynia się do poprawy bilansu CO2.

40.

Będzie wypełniał swoje obowiązki usilnie zachęcając do realizacji tego typu środków na szczeblu lokalnym i regionalnym poprzez trzy rodzaje działań:

a)

poprawę upowszechniania wiedzy na temat efektywnych pod względem kosztów środków na rzecz ograniczania zmian klimatu;

b)

wspieranie współpracy między regionami Unii Europejskiej;

c)

wspieranie współpracy między regionami Unii Europejskiej a innymi częściami świata, takimi jak Stany Zjednoczone, Chiny lub Indie, m.in. poprzez rozwój już istniejących stosunków pomiędzy tymi regionami.

41.

Wzywa Komisję do zorganizowania konferencji poświęconej lokalnej i regionalnej polityce klimatycznej, w celu rozpowszechnienia najlepszych wzorców wśród regionów Europy i omówienia skutecznych metod wspierania przez Komisję lokalnej i regionalnej polityki klimatycznej.

42.

Zamierza sprzyjać tworzeniu stałej sieci ambitnych władz lokalnych i regionalnych, pragnących usprawnić wymianę informacji i stworzyć platformę dla powstawania nowych pomysłów na rzecz opłacalnego ograniczania emisji gazów cieplarnianych.

43.

Wyraża gotowość aktywnego uczestniczenia w dalszym procesie tworzenia europejskiej polityki klimatycznej.

Bruksela, 10 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/20


Opinia Komitetu Regionów „Samorząd lokalny i regionalny na Ukrainie a rozwój współpracy między UE a Ukrainą”

(2007/C 305/05)

KOMITET REGIONÓW

Odnotowuje, że w następstwie wydarzeń, które doprowadziły do „pomarańczowej rewolucji” pod koniec 2004 r., Ukraina realizuje program ambitnych reform, których celem jest mocne zakorzenienie w kraju demokracji i gospodarki rynkowej oraz zbliżenie Ukrainy do UE. Zauważa jednak, że reformy te znajdują się jeszcze w delikatnym stadium rozwoju.

Z zadowoleniem przyjmuje otwarcie przez UE i Ukrainę negocjacji nad nową ulepszoną umową w marcu 2007 r.

Z zainteresowaniem oczekuje realizacji kolejnego etapu ukraińskiego planu reformy administracyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji władz lokalnych i regionalnych, decentralizacji fiskalnej oraz reformy terytorialnej.

Z zadowoleniem przyjmuje propozycję ustanowienia platformy instytucjonalnej w celu ułatwienia konsultacji z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego w UE i na Ukrainie w kontekście toczących się negocjacji nad nową ulepszoną umową. Żałuje jednak, że na chwilę obecną nie poczyniono żadnych starań, by zapewnić ten sam poziom konsultacji w odniesieniu do podmiotów współpracy transgranicznej i regionalnej oraz zachęca w związku z tym Komisję Europejską do ustanowienia podobnego komitetu platformy instytucjonalnej dla przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych UE i Ukrainy.

Zaleca, by z praktyczną pomocą ze strony Komisji Europejskiej oraz zgodnie z umową o partnerstwie i współpracy podpisaną przez UE i Ukrainę mógł sporządzić projekt umowy ramowej we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi na Ukrainie i w państwach członkowskich UE. Taka umowa mogłaby stanowić podstawę współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi w państwach członkowskich UE oraz odpowiednimi władzami na Ukrainie.

Przypomina, że środki przydzielone na współpracę transgraniczną na wschodniej granicy UE stanowią jedynie 5 % ENPI. Jest zdania, że środki przydzielone na cały ENPI są niewystarczające i domaga się, by co najmniej 10 % środków ENPI zostało przeznaczonych na wspieranie programów współpracy transgranicznej.

Sprawozdawca

:

Istvan SÉRTŐ-RADICS (HU/ALDE), burmistrz miasta Uszka, wiceprzewodniczący komisji RELEX

Zalecenia polityczne

Strategia dotycząca stosunków między UE a Ukrainą oraz najważniejsze wyzwania

KOMITET REGIONÓW

1.

Chciałby, aby niniejsza opinia z inicjatywy własnej przyczyniła się do krzewienia demokracji na Ukrainie zarówno na szczeblu regionalnym, jak i lokalnym, a także aby stanowiła zachętę do podejmowania konkretnych wysiłków oraz dodała rozmachu działaniom w kontekście strategicznego partnerstwa i planu działania w zakresie sąsiedztwa UE i Ukrainy, w ramach nowej europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). Niniejsza opinia powinna zatem w szczególności skupić się na możliwościach rozwiązywania wspólnych problemów za pośrednictwem nasilonej współpracy transgranicznej i współpracy regionalnej między władzami lokalnymi i regionalnymi UE oraz Ukrainy.

2.

Jest zdania, że polityczna stabilność i rozwój gospodarczy Ukrainy leżą w strategicznym interesie UE, jednak za zacieśnieniem wzajemnych stosunków przemawia jeszcze więcej argumentów po rozszerzeniu i przystąpieniu do Unii kolejnych dwóch krajów, które mają z Ukrainą wspólne granice lądowe bądź morskie. Do kompleksowego rozwoju Ukrainy powinien przyczyniać się fakt, że kraj ten w dalszym ciągu umacnia się jako dobrze prosperujący rynek dla eksportu i inwestycji z UE oraz jako stabilny, przewidywalny i gotowy do współpracy partner na rzecz pokoju i bezpieczeństwa w Europie. Wszystkie te czynniki mają wielkie znaczenie dla stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu w UE.

3.

Przypomina, że Ukraina przeprowadza obecnie reformę samorządową, tak więc konkretne przykłady i wzory z państw członkowskich UE byłyby z pewnością mile widziane. Kolejnym ważnym krokiem jest jednak upewnienie się, na ile spójnie i przejrzyście wdrażane jest prawodawstwo. Obejmuje to budowanie potencjału instytucjonalnego, który jest niezbędny do zapewnienia rozwoju demokracji oraz sprawowania dobrych rządów i przestrzegania europejskich zasad pomocniczości, bliskości i partnerstwa. Kategorie te są osią trwałego rozwoju gospodarczego, który jest celem nie tylko Ukrainy, lecz także UE.

4.

Przypomina, że ze względu na znaczne wydłużenie się wspólnej granicy pomiędzy UE a Ukrainą, państwo to, wraz z innymi krajami należącymi do Nowych Niepodległych Państw, stanie się jeszcze bardziej znaczącym i strategicznym sąsiadem Unii. UE powinna dążyć do wypracowania dobrych i wyważonych stosunków z Ukrainą — swoim drugim co do wielkości sąsiadem — a zatem wspierać sprawowanie dobrych rządów i demokrację w tym kraju, nie tylko na szczeblu krajowym, lecz także regionalnym i lokalnym. Należy przedsięwziąć praktyczne i konkretne środki w reakcji na dynamiczne przemiany i nowe wyzwania, które wiążą się z przystąpieniem do UE najpierw dziesięciu, a obecnie jeszcze dwóch krajów, i które mają poważne konsekwencje dla stosunków pomiędzy UE a Ukrainą.

5.

Podkreśla, że rozszerzenie UE wpływa nie tylko na stosunki Ukrainy z obecnymi państwami członkowskimi UE, lecz także na jej relacje z innymi krajami należącymi do Nowych Niepodległych Państw oraz z Rosją. Należy zatem ponownie ocenić obecne struktury współpracy i inne sieci oraz udoskonalić je w taki sposób, aby nie stanowiły przeszkody, lecz żeby przede wszystkim umożliwiały bardziej konkretne postępy stabilności demokracji, rzeczywistej decentralizacji oraz spójności terytorialnej. Ponadto należy zaznaczyć, że wraz z przystąpieniem do UE nowych krajów wyraźnie zmienią się perspektywy regionu Morza Czarnego. Konieczne jest podjęcie tych nowych wyzwań pod względem politycznym i ekonomicznym.

6.

Wspomina o tym, że w przeszłości UE pomagała krajom Europy Środkowo-Wschodniej budować lokalną demokrację i skuteczną administrację na szczeblu lokalnym. Miało to miejsce na przykład za pośrednictwem programów ramowych TACIS i Twinning. Koordynacja tych programów była jednak niewystarczająca i dlatego KR pragnąłby poprzeć skuteczniejsze podejście do zarządzania nowymi unijnymi programami pomocy zewnętrznej, takimi jak nowy Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) oraz nowy Fundusz Inwestycyjny na rzecz Sąsiedztwa. Należy wyjaśnić, jaki — z punktu widzenia władz lokalnych i regionalnych — jest związek między wszystkimi starymi i nowymi strategiami, zwłaszcza zaś między związanymi z nimi programami i instrumentami finansowymi.

7.

Przypomina, że twinning między władzami lokalnymi i regionalnymi zyskał szczególne uznanie UE i okazał się użytecznym sposobem zwiększenia skuteczności administracji i intensyfikacji kontaktów międzyludzkich. KR pragnąłby zatem, aby takie programy partnerstwa były kontynuowane i w miarę możliwości rozszerzane w celu zaspokajania szczególnych potrzeb związanych z tworzeniem instytucji szczebla lokalnego i regionalnego na Ukrainie i w omawianym obszarze geograficznym. Ponadto demokracja lokalna i regionalna stanowi kluczowe narzędzie dalszego rozwoju instytucji demokratycznych i budowania potencjału administracyjnego na Ukrainie i powinna dać sygnał świadczący o zgodności między innymi z zasadami zapisanymi w Europejskiej karcie samorządu lokalnego przyjętej 15 października 1985 r. W debatę muszą więc być zaangażowane wszystkie zainteresowane strony, w tym organizacje lokalne i regionalne oraz organy szczebla niższego niż krajowy.

8.

Sądzi, że wiarygodne partnerstwo musi opierać się na strategii i konkretnej agendzie opartej na wspólnych interesach, aby dążyć do zrealizowania powziętych zamiarów politycznych. W tym celu konieczne jest przyjęcie szczególnych praktycznych rozwiązań, które pozwalają na reagowanie na zmiany i nowe wyzwania pojawiające się w relacjach pomiędzy nowo rozszerzoną UE a Ukrainą. Na szczeblu lokalnym i regionalnym niezbędne jest zapewnienie wzrostu gospodarczego, ponieważ jest on fundamentem przyszłego dobrobytu; ponadto rozwój musi być dostosowany do różnorodnych zadań władz lokalnych i regionalnych. Edukacja, ochrona środowiska, transport, rozwój biznesu oparty na współpracy publiczno-prywatnej, usługi socjalne oraz opieka zdrowotna to główne aspekty rozwoju regionalnego, które mogą przyczynić się do wzrostu gospodarczego na Ukrainie i w UE oraz doprowadzić do ściślejszej współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi.

9.

Zaleca, by UE zwracała także baczną uwagę na regiony, które szczególnie potrzebują wzrostu gospodarczego i rozwoju. Na przykład należy wykorzystać Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa, aby pomóc obszarom, które pozostają w tyle w pogrążonych w depresji gospodarczej regionach Ukrainy. Ważne jest także, by skupić się na dostosowaniu zasad europejskiej polityki strukturalnej i polityki spójności do warunków lokalnych, uwzględniając potrzebę poprawy warunków życia, rozwoju zrównoważonego i wzmocnionej regionalnej konkurencyjności.

10.

Przypomina, że ma zamiar priorytetowo potraktować dziedziny podlegające kompetencjom lokalnym i regionalnym. Władze krajowe są odpowiedzialne za kwestie dotyczące społeczeństwa jako całości, natomiast władze lokalne i regionalne koncentrują swoje działania na zagadnieniach, które są ważne dla poszczególnych grup społeczeństwa i blisko związane z codziennym życiem obywateli.

11.

Zauważa, że poprzez bliską współpracę nad pojedynczymi projektami UE może pomóc zagwarantować, że reformy administracji publicznej i usług publicznych są wprowadzane w sposób wyważony na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. W ten sposób na szczeblu pojedynczych projektów UE może pomóc w rozbudowywaniu kapitału ludzkiego poprzez rozwój poszczególnych sektorów. UE musi nadal rozwijać osobiste stosunki w tym obszarze, zwłaszcza poprzez partnerstwa zawierane na polu edukacji.

Stosunki między UE a Ukrainą: ostatnie wydarzenia

12.

Odnotowuje, że w następstwie wydarzeń, które doprowadziły do „pomarańczowej rewolucji” pod koniec 2004 r., Ukraina realizuje program ambitnych reform, których celem jest mocne zakorzenienie w kraju demokracji i gospodarki rynkowej oraz zbliżenie Ukrainy do UE. Zauważa jednak, że reformy te znajdują się jeszcze w delikatnym stadium rozwoju.

13.

Odnotowuje, że cele polityczne określone w umowie o partnerstwie i współpracy z kwietnia 1998 r. oraz w planie działania UE-Ukraina z lutego 2005 r. pozostają ważną bazą dla rozwoju współpracy pomiędzy UE i Ukrainą. Umowa określa ramy dwustronnej współpracy oraz główne fora i organy decyzyjne, aby zapewnić, że kwestie interesujące obie strony są podejmowane na wszystkich szczeblach, że następuje wymiana informacji, a konflikty są rozwiązywane.

14.

Z zadowoleniem przyjmuje otwarcie przez UE i Ukrainę negocjacji nad nową ulepszoną umową w marcu 2007 r. Głównym celem tej nowej umowy, stanowiącej odzwierciedlenie strategicznego znaczenia pogłębiania stosunków UE-Ukraina, jest zbliżenie Ukrainy do UE, wzmocnienie współpracy politycznej, zwiększenie handlu i inwestycji i co za tym idzie przyczynienie się do rozwoju gospodarczego i dobrobytu na Ukrainie.

15.

Z zadowoleniem przyjmuje propozycję ustanowienia platformy instytucjonalnej w celu ułatwienia konsultacji z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego w UE i na Ukrainie w kontekście toczących się negocjacji nad nową ulepszoną umową. Żałuje jednak, że na chwilę obecną nie poczyniono żadnych starań, by zapewnić ten sam poziom konsultacji w odniesieniu do podmiotów współpracy transgranicznej i regionalnej oraz zachęca w związku z tym Komisję Europejską do ustanowienia podobnego komitetu platformy instytucjonalnej dla przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych UE i Ukrainy.

16.

Wskazuje na fakt, że postrzega współpracę w ramach nowej europejskiej polityki sąsiedztwa jako coś oddzielnego od procesu przystępowania do UE, tzn. współpraca sama w sobie nie przesądza o członkostwie w UE. Wzmocniona współpraca w ramach nowej EPS może jednak sprzyjać procesom reform na Ukrainie oraz określić przyszłą długofalową strategię relacji, być może przyczyniając się do zbliżenia tego kraju do UE.

17.

Jest gotowy do wzięcia konstruktywnego udziału w określaniu i kształtowaniu wspólnej przestrzeni, w tym wspólnego obszaru gospodarczego, wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, jak również współpracy w zakresie bezpieczeństwa zewnętrznego oraz badań, edukacji i kultury, tak jak to uzgodniono na szczytach UE-Ukraina w grudniu 2005 r. i październiku 2006 r.

18.

Uważa, że władze lokalne i regionalne są zasadnie zaangażowane w wiele aspektów tej wspólnej przestrzeni i wysuwa propozycję, by brał bezpośredni udział w pracach nad kształtowaniem wspólnej przestrzeni w odniesieniu do zagadnień, które podlegają jego kompetencjom, oraz tych objętych otwartą metodą koordynacji.

19.

Z zainteresowaniem oczekuje realizacji kolejnego etapu ukraińskiego planu reformy administracyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji władz lokalnych i regionalnych, decentralizacji fiskalnej oraz reformy terytorialnej, a także spodziewa się postępów w odniesieniu do możliwości współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi UE i Ukrainy.

20.

Ma nadzieję, że zasady Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego z października 1985 r. także zostaną uwzględnione we wnioskach legislacyjnych, które zostaną w najbliższym czasie przedstawione.

21.

Wyraża zadowolenie z uwagi, jaką poświęca się współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi w UE i na Ukrainie, ponieważ będzie to oznaczało priorytetowe traktowanie rozwiązywania wspólnych problemów, które stanowią przedmiot troski społeczeństwa, na szczeblu władz lokalnych i regionalnych.

22.

Jest zdania, że wymiana informacji i sprawdzonych rozwiązań na szczeblu lokalnym i regionalnym sprzyja demokracji oraz rozwojowi społeczno-gospodarczemu.

23.

Z zadowoleniem odnotowuje, że pozytywne rezultaty projektów realizowanych wspólnie przez władze lokalne i regionalne UE i Ukrainy utwierdziły pragnienie kontynuowania współpracy w sprzyjających warunkach, a także chciałby podkreślić, że trwała współpraca pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi jest koniecznym i ważnym warunkiem wypełnienia swojej roli przez opracowujących wspólne projekty.

Proces decyzyjny i kluczowe priorytety na szczeblu lokalnym i regionalnym

24.

Chciałby zdecydowanie wezwać władze lokalne i regionalne w UE i na Ukrainie do współpracy w dziedzinach istotnych dla obu stron, z uwagi na to, że są liczne możliwości współpracy na wielu polach, na przykład w zakresie kultury, spraw społecznych, gospodarki regionalnej, ochrony środowiska, transportu, rolnictwa oraz specyficznych inicjatyw promujących działania badawczo-rozwojowe sektora prywatnego. Są to dziedziny o szczególnym znaczeniu dla terytorialnych kompetencji w zakresie rozwoju regionalnego.

25.

Uważa, że zdrowie oraz w dużym stopniu opieka zdrowotna to główne elementy potencjału wzrostu społeczeństwa i że są to w związku z tym ważne sektory leżące w zakresie kompetencji władz lokalnych i regionalnych. Wiążą się one z zagadnieniami społecznymi oraz mają bezpośredni lub pośredni wpływ także na inne sektory. Dlatego też stały się kluczowymi elementami innych sektorów, sprzyjając stabilności społecznej i służąc jej utrzymywaniu.

26.

Zaleca, by z praktyczną pomocą ze strony Komisji Europejskiej oraz zgodnie z umową o partnerstwie i współpracy podpisaną przez UE i Ukrainę mógł sporządzić projekt umowy ramowej we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi na Ukrainie i w państwach członkowskich UE. Taka umowa mogłaby stanowić podstawę współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi w państwach członkowskich UE oraz odpowiednimi władzami na Ukrainie.

27.

Opowiada się za promowaniem wymiany informacji i rozpowszechniania sprawdzonych rozwiązań w obszarach działań, o ile odbywa się to w warunkach korzystnych dla całego społeczeństwa. Byłby gotowy do pomocy w organizacji regularnych debat na temat Ukrainy, umożliwiających ocenę współpracy i stosunków między UE a Ukrainą. Takie debaty stanowiłyby szczególny wkład w dziedzinach podlegających kompetencji władz lokalnych i regionalnych.

28.

Sądzi, że wymiana doświadczeń i informacji z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym przyczyniłaby się do lepszego wzajemnego zrozumienia pomiędzy UE a Ukrainą w istotnych dla nich dziedzinach. Pojawiłyby się dzięki temu także nowe możliwości podejmowania konkretnych inicjatyw skierowanych do Ukrainy w postaci wspólnych warsztatów, seminariów, spotkań i konferencji, ze względu na fakt, że obaj partnerzy są tym zainteresowani i chcieliby przyczynić się do bliższej współpracy pomiędzy UE a Ukrainą.

Współpraca transgraniczna i regionalna

29.

Wskazuje na to, że drugi etap nowego programu sąsiedztwa ma być realizowany w latach 2007-2013 i prawdopodobnie utoruje drogę ściślejszej i bardziej efektywnej współpracy transgranicznej z konkretnymi rezultatami.

30.

Podziela pogląd, że potrzeba wydatniejszej pomocy technicznej i politycznej, aby zapewnić stałą współpracę transgraniczną i międzyregionalną pomiędzy UE a sąsiednimi krajami leżącymi po drugiej stronie wspólnej granicy w latach 2007-2013, oraz że nowy Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) powinny być wykorzystywane do zapewnienia solidnego wsparcia celom współpracy terytorialnej.

31.

Z zadowoleniem przyjmuje przygotowany przez Komisję Europejską krajowy dokument strategiczny ENPI dla Ukrainy na lata 2007-2013 oraz przypomina, że współpraca transgraniczna stanowi kluczowy element współpracy pomiędzy sąsiadami. Podkreśla, że ta forma współpracy jest najlepszym sposobem na rozwianie wątpliwości co do wprowadzenia granicy Schengen, a także przynosi ogromne korzyści regionom przygranicznym po obu stronach granicy, niezależnie od obecnego etapu rozwoju wschodniego regionu przygranicznego UE.

32.

Przypomina, że środki przydzielone na współpracę transgraniczną na wschodniej granicy UE stanowią jedynie 5 % ENPI. Jest zdania, że środki przydzielone na cały ENPI są niewystarczające i domaga się, by co najmniej 10 % środków ENPI zostało przeznaczonych na wspieranie programów współpracy transgranicznej.

33.

Uważa — w świetle powyższego — że priorytety współpracy transgranicznej muszą być bardzo starannie określone, by zmaksymalizować synergie i uniknąć bezproduktywnego rozproszenia środków. Tak niewielkiej sumy pieniędzy nie należy wykorzystywać do wspierania ogólnych programów rozwoju gospodarczego i społecznego w regionach przygranicznych. Podobnie nierealistyczne jest oczekiwanie, że tak niskim budżetem można objąć inne priorytetowe cele UE, takie jak zapewnienie skutecznych i bezpiecznych granic, którymi to celami należy się zająć w ramach innych polityk UE.

34.

Zaleca wzmocnienie trzech priorytetów współpracy transgranicznej, jakimi są a) rozwiązanie wspólnych problemów na granicach, w tym kwestii wspólnej infrastruktury lokalnej i zintegrowanego rozwoju regionalnego, b) kontakty międzyludzkie oraz c) rozwój zasobów ludzkich i wsparcie dla edukacji, nauki i badań w regionach przygranicznych.

35.

Zwraca uwagę na fakt, że korzystne jest stymulowanie i pogłębianie zainteresowania współpracą — zwłaszcza w dziedzinie kultury i edukacji — opartą na działaniach kulturalnych i tradycjach, które są charakterystyczne dla rodzimej kultury lokalnej i regionalnej.

36.

Z zadowoleniem oczekuje możliwej przyszłej roli instrumentu prawnego europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) we wspomnianych wyżej dziedzinach, a zwłaszcza zdrowia publicznego, transportu publicznego, gotowości na wypadek klęski żywiołowej czy tworzenia ponadnarodowych struktur dla turystyki. Ponadto ugrupowania takie będą mogły służyć za dodatkowe narzędzie wdrażania strategii partnerstwa publiczno-prywatnego. Dlatego też wzywa właściwe władze na Ukrainie i w sąsiednich państwach UE do poczynienia odpowiednich kroków w celu umożliwienia udziału partnerów z Ukrainy w przyszłych ugrupowaniach współpracy terytorialnej, zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1082/2006.

37.

Uznaje za istotne, by UE nasiliła współpracę finansową z Ukrainą, w szczególności za pośrednictwem ENPI oraz poprzez wprowadzenie nowych instrumentów, takich jak Fundusz Inwestycyjny na rzecz Sąsiedztwa, które mogłyby zostać wykorzystane przez instytucje państw członkowskich zapewniające pomoc na rzecz rozwoju w celu stymulowania inwestycji w krajach EPS, a także proponuje, by Ukraina przyczyniła się do podpisania porozumienia dotyczącego wspólnego finansowania, które ma być wdrażane przez wspólną fundację.

38.

Podkreśla znaczenie programów partnerstwa miast dla wymiany informacji w konkretnych obszarach działań.

39.

Z zadowoleniem przyjmuje, że Komisja Europejska kładzie nacisk na znaczenie odpowiedzialności lokalnej przy jednoczesnym zapewnieniu wsparcia na poziomie krajowym. Jednak w kontekście budowania lepszej współpracy sugeruje, by wdrażanie programów dwustronnych także zostało wzięte pod uwagę w planie działania w zakresie sąsiedztwa UE i Ukrainy.

Szczególna sytuacja regionów bezpośrednio graniczących z UE

40.

Podkreśla, że międzynarodowe stosunki pomiędzy UE a Ukrainą mają największy wpływ na ukraińskie regiony bezpośrednio graniczące z UE. Popiera zatem bliższą współpracę w tych regionach za sprawą stosunków międzyregionalnych i partnerstwa między władzami lokalnymi.

41.

Domaga się szybkiego zawarcia umów dwustronnych między Ukrainą a sąsiednimi państwami członkowskimi w celu wdrożenia zasad małego ruchu granicznego ustanowionych przez rozporządzenie (WE) nr 1931/2006.

42.

Podkreśla znaczenie udzielania znajdującym się w depresji gospodarczej, zacofanym regionom pomocy w nadrobieniu zaległości i sądzi, że wymaga to istnienia na Ukrainie strategii rządowej zgodnej z zasadami europejskiej polityki regionalnej, jak również opracowania systemu instrumentów i instytucji. Regiony państw członkowskich mogłyby być w tym pomóc poprzez transfer wiedzy, przy zapewnieniu wszystkim zainteresowanym stronom możliwości udziału w konkretnych projektach, mogłyby współpracować w poszczególnych dziedzinach objętych planem działania w zakresie sąsiedztwa UE i Ukrainy, a także przyczynić się do rozpowszechniania najlepszych wzorców. Jest niezwykle ważne, by zapewnić środki finansowe na realizację swoistej treści planu działania w zakresie sąsiedztwa UE i Ukrainy. Środki te muszą być łatwo dostępne.

43.

Podkreśla znaczenie kontaktów międzyludzkich w regionach wielokulturowych, zwłaszcza w dziedzinie kultury i edukacji, a także współpracy między młodymi ludźmi. To właśnie nagromadzenie doświadczenia i wiedzy może zadziałać jako olbrzymi bodziec do współpracy transgranicznej i może pomóc Ukrainie w przeprowadzeniu niezbędnych reform.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/25


Opinia Komitetu Regionów „Europejska Przestrzeń Badawcza — Nowe perspektywy”

(2007/C 305/06)

KOMITET REGIONÓW

Podkreśla, że aby zrealizować cel przekształcenia Europy w wiodące społeczeństwo wiedzy i dynamicznie rozwijający się obszar gospodarczy, należy zintensyfikować proces tworzenia europejskiej przestrzeni badawczej. Regiony, poprzez tworzenie wspierających warunków programowych, strukturalnych i legislacyjnych w ramach swych strategii badawczych, znacznie przyczyniają się do wniesienia dodatkowej wartości w tworzenie prężnej europejskiej przestrzeni badawczej.

Popiera ideę koordynacji regionalnych, krajowych i unijnych programów oraz priorytetów badawczych. Niemniej, kierując się zasadą pomocniczości, podkreśla odpowiedzialność państw członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych w zakresie nauki i badań oraz odrzuca centralizację i planowanie badań na szczeblu europejskim.

Za szczególnie istotne dla rozwoju europejskiej przestrzeni badawczej uznaje postępy w zakresie mobilności naukowców, wraz z koniecznym dostosowaniem przepisów dotyczących prawa do pobytu oraz przepisów emerytalnych, jak również dodatkowe przyjazne rodzinie rozwiązania pomocowe.

Podkreśla konieczność ustalenia norm i praw dla ochrony własności intelektualnej. Opracowanie europejskiej karty postępowania z własnością intelektualną publicznych instytucji naukowo-badawczych i szkół wyższych może wnieść ważny wkład w tworzenie europejskiej przestrzeni badawczej oraz we wspieranie sieci współpracy.

Zachęca uczelnie wyższe do obierania nowych kierunków współpracy między instytucjami publicznymi a podmiotami prywatnymi, np. w ramach wspólnych funduszy innowacji. Uczelnie wyższe należy postrzegać jako siłę napędzającą innowacje w regionach i odpowiednio je wspierać.

Dokumenty źródłowe

Zielona księga „Europejska Przestrzeń Badawcza: Nowe perspektywy”

COM(2007) 161 wersja ostateczna

Komunikat „Poprawa transferu wiedzy między instytucjami badawczymi a przemysłem w całej Europie: przyjęcie otwartego modelu innowacyjności — Realizacja strategii lizbońskiej”

COM(2007) 182 wersja ostateczna

Sprawozdawca

:

Michael SCHROEREN (DE/EPP), członek parlamentu kraju związkowego Nadrenii Północnej-Westfalii

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

1.

Potwierdza ogromne znaczenie stworzenia europejskiej przestrzeni badawczej dla gospodarczego i społecznego rozwoju Europy i jej innowacyjności, dla realizacji celów lizbońskich, dla trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz dla sukcesu regionów Europy, jak i dla poprawy jakości życia jej obywateli.

2.

Podziela pogląd, że odkąd zapadła decyzja o utworzeniu europejskiej przestrzeni badawczej na lizbońskim posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2000 r. podjęto istotne działania dla jej urzeczywistnienia. Niemniej, by zrealizować cel dalszego przekształcenia Europy w wiodące społeczeństwo wiedzy i dynamicznie rozwijający się obszar gospodarczy, trzeba ten proces zintensyfikować.

3.

Z zadowoleniem przyjmuje zatem inicjatywę Komisji UE, która zieloną księgą rozpoczyna przegląd postępów, sukcesów i porażek na drodze do europejskiej przestrzeni badawczej od jej początków w 2000 r., a także rozważa i opisuje nowe pomysły z uwzględnieniem ostatnich tendencji.

4.

Za szczególnie istotne dla rozwoju europejskiej przestrzeni badawczej Komitet Regionów uznaje postępy w zakresie mobilności naukowców, wraz z koniecznym dostosowaniem przepisów dotyczących prawa do pobytu oraz przepisów emerytalnych, jak również dodatkowe przyjazne rodzinie rozwiązania pomocowe. Ponadto silniejsza koordynacja oraz współpraca państw członkowskich i regionów w odniesieniu do programów badawczych może prowadzić do efektu synergii i tym samym do zwiększenia wartości europejskiej przestrzeni badawczej, a w rezultacie do wzmocnienia konkurencyjności Europy na światowym rynku wiedzy. W tym kontekście pilnie potrzebne jest zwiększenie transferu wiedzy, także poprzez współpracę w „klastrach innowacyjnych”. Programy wsparcia UE, a zwłaszcza 8. program ramowy na rzecz badań (8PR), powinny zostać odpowiednio rozszerzone i ukierunkowane, a sam 8PR trzeba jeszcze skuteczniej niż dotychczas powiązać z europejskimi funduszami strukturalnymi.

5.

Podkreśla szczególną rolę regionów, które w ramach swych strategii badawczych, poprzez tworzenie wspierających warunków programowych, strukturalnych i legislacyjnych, znacznie przyczyniają się do wniesienia dodatkowej wartości w sferę badań naukowych oraz do tworzenia i ożywienia europejskiej przestrzeni badawczej. UE powinna ustanawiać legislacyjne warunki ramowe tylko wtedy, gdy wydaje się to konieczne dla stworzenia europejskiej przestrzeni badawczej i gdy rozwiązania koordynacyjne, także w ramach otwartej metody koordynacji, nie są wystarczające. Odrzuca się więc wychodzące ponad to scentralizowane zamysły na szczeblu europejskim.

6.

Pragnie zwrócić uwagę na istotne znaczenie miast w rozwijaniu innowacyjnych środowisk. Działalność miast ma znaczący wpływ zarówno na tworzenie europejskiej przestrzeni badawczej w zakresie mobilności naukowców — jedynie wszechstronne, tolerancyjne i nowatorskie środowiska przyciągają naukowców — jak i na wspieranie rozwoju infrastruktury badawczej. W tym kontekście należy wspomnieć o regionalnej polityce innowacji, ośrodkach technologicznych, inkubatorach biznesu, parkach naukowo-technologicznych i kapitale podwyższonego ryzyka.

7.

Uważa, że w Zielonej księdze w sprawie europejskiego obszaru badawczego brakuje wzmianki o tym, że bliższa współpraca między sektorem badań finansowanych ze środków publicznych a innymi podmiotami społeczeństwa dotyczy także władz lokalnych i regionalnych, a nie tylko wspomnianego w kilku przypadkach przemysłu. W wielu państwach członkowskich władze lokalne i regionalne odpowiadają za ważne obszary dobra publicznego. Należy rozwijać współpracę pomiędzy uczelniami wyższymi i podmiotami publicznymi, istnieje bowiem duże zapotrzebowanie na „innowacje społeczne”, potrzebne przede wszystkim do tego, aby można było sprostać wielkim wyzwaniom społecznym i w ten sposób przyczynić się do realizacji strategii lizbońskiej.

Odnośnie do mobilności naukowców

8.

Popiera pogląd, że tematyczna, instytucjonalna i przestrzenna mobilność naukowców ma duże znaczenie dla dalszego rozwoju i przekazywania wiedzy i dlatego też powinna stać się oczywistym elementem dzisiejszych życiorysów zawodowych i karier.

9.

Podziela opinię, że tak pojmowanej mobilności naukowców często jeszcze na przeszkodzie stoją niewystarczające ramy prawne i instytucjonalne, złe warunki pracy oraz utrudnienia w rozwoju kariery.

10.

Podkreśla znaczenie szkolenia naukowców w różnych regionach Unii Europejskiej, w tym w nowych państwach członkowskich. Szkolenie naukowców na terenie całej Unii zapewni równość szans, również pod względem dostępu do szkoleń badawczych, i zoptymalizuje europejski potencjał talentów z korzyścią dla całej Europy. Perspektywa ta podkreśla znaczenie finansowania uczelni wyższych i instytutów badawczych z instrumentów finansowania wspólnotowego i krajowego oraz środków pochodzących od władz lokalnych i regionalnych.

11.

Zachęca władze lokalne i regionalne do podejmowania działań mieszczących się w zakresie ich kompetencji i zmierzających do poprawy mobilności w każdej sferze, zwłaszcza jeśli chodzi o wymianę pomiędzy sferą nauki a przemysłem. Bardzo istotna jest w tym kontekście ścisła, ogólnoeuropejska współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami, uczelniami oraz instytutami naukowo-badawczymi, także z udziałem podmiotów politycznych i administracji szczebla lokalnego, regionalnego i krajowego. Konieczne jest także ciągłe zwiększanie udziału kobiet wśród osób decydujących się na karierę naukową. Dlatego znaczącą rolę odgrywają w tym zakresie: elastyczne przepisy dotyczące przebiegu kariery i czasu pracy, uregulowanie przenoszenia praw do świadczeń z tytułu ubezpieczeń emerytalnych, a także dostosowana do potrzeb oferta opieki nad dziećmi i inne dodatkowe przyjazne rodzinie rozwiązania (np. pomoc w zakresie podjęcia pracy zawodowej przez drugiego ze współmałżonków czy partnerów).

12.

Akcentuje konieczność pozyskiwania wybitnych naukowców z krajów pozaeuropejskich i podkreśla w związku z tym, jak ważne są unijne programy na rzecz mobilności — takie jak program stypendialny Marie Curie — oraz z zadowoleniem przyjmuje działania pomocowe podejmowane w niektórych regionach w ramach programów powrotu dla naukowców.

13.

Zasadniczo popiera wobec tego konieczność większej otwartości regionalnych i krajowych programów w zakresie badań i rozwoju, ale jednocześnie dostrzega potrzebę jasnego określenia ich struktury.

14.

Popiera rolę UE w zakresie umożliwienia — za pośrednictwem otwartej metody koordynacji, poprzez wprowadzenie przejrzystości i przedstawienie sprawdzonych w regionach najlepszych praktyk — lepszego wzajemnego dostosowania działań na rzecz mobilności, podejmowanych przez władze regionalne i krajowe.

Odnośnie do stworzenia doskonałej jakości infrastruktury badawczej

15.

Powtarza, że dostrzega konieczność zapewnienia nowoczesnej i wydajnej infrastruktury badawczej w Europie, zwłaszcza poprzez tworzenie nowoczesnych wirtualnych sieci i naukowych baz danych oraz popiera pogląd, że musi się udać pozyskać na ten cel środki nie tylko z zasobów unijnych, ale i ze źródeł regionalnych, krajowych i prywatnych. Decydującego znaczenia nabiera przy tym osiągnięcie celu 3 % PKB, gdzie 2/3 środków pochodziłoby z sektora prywatnego.

16.

Przypomina swoje stanowisko, że dla zapewnienia międzynarodowej konkurencyjności europejskiej przestrzeni badawczej trzeba przyspieszyć tworzenie sieci i dalszy rozwój istniejących instytucji badawczych. Europejskie fundusze strukturalne mogą wnieść znaczny wkład w finansowanie i tworzenie nowej infrastruktury badawczej. Należy ponadto dążyć do wprowadzenia ściślejszych powiązań z programem ramowym na rzecz badań. Zielone księga jak dotąd niewystarczająco naświetla ten aspekt oraz rolę funduszy strukturalnych w tworzeniu europejskiej przestrzeni badawczej.

17.

Zachęca do przedyskutowania w tym kontekście także kwestii realizacji i finansowania przedstawionego przez Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) europejskiego planu działania (roadmap) jako ważnego etapu tworzenia europejskiej przestrzeni badawczej, przy czym na pierwszym planie powinny się znajdować jasne i przejrzyste procesy decyzyjne oraz kryterium doskonałości.

18.

Z zadowoleniem przyjmuje zatem podejmowane w różnych regionach starania, by poprzez większą autonomię szkół wyższych pogłębić zaangażowanie sektora prywatnego, i wyraźnie zachęca do obierania nowych kierunków współpracy między instytucjami publicznymi a podmiotami prywatnymi, np. w ramach wspólnych funduszy innowacji, które mogą także służyć za przykład trwałego wykorzystywania i gwarantowania środków publicznych. Należy też w większym stopniu niż dotychczas postrzegać szkoły wyższe jako siłę napędzającą innowacje w regionach, wspierać je i włączać na szczeblu regionalnym, krajowym i europejskim w odpowiednie dyskusje.

19.

Podziela przekonanie o konieczności ściślejszej koordynacji działań podmiotów publicznych i prywatnych oraz inicjatyw podejmowanych przez państwa członkowskie w zakresie badań i rozwoju, a także uznaje otwartą metodę koordynacji za odpowiednie narzędzie dla uzyskania w tej dziedzinie efektu synergii.

Odnośnie do lepszego ukierunkowania ośrodków badawczych na wybitne osiągnięcia

20.

Podkreśla znaczenie szkół wyższych i pozauniwersyteckich instytucji badawczych dla badań podstawowych i badań stosowanych, będących siłą napędową rozwoju społecznego, kulturalnego i gospodarczego w regionach oraz w powiązaniach ponadregionalnych. Opowiada się więc za szeroką interpretacją pojęcia innowacji, wychodzącą poza znaczenie czysto ekonomiczne.

21.

Podkreśla znaczenie ponadgranicznej współpracy szkół wyższych i instytucji badawczo-naukowych z pozauniwersyteckimi partnerami z kręgów przemysłu, biznesu, administracji i kultury oraz z innymi grupami społecznymi.

22.

Popiera starania o tworzenie także wirtualnych biegunów doskonałości i w związku z tym podkreśla działania regionów na rzecz promowania współpracy podmiotów w ramach klastrów — także tych wirtualnych.

23.

Z zadowoleniem przyjmuje działania UE służące wzmocnieniu tych starań poprzez odpowiednie programy wsparcia lub podporządkowane im linie wsparcia — np. w ramach 7. programu ramowego na rzecz badań (7PR) — oraz zachęca do tego, by konsekwentnie rozwijać odpowiednie programy pod kątem ściślejszej współpracy wspomnianych instytucji i podmiotów w celu osiągnięcia niezbędnej masy krytycznej i utworzenia klastrów o nieprzeciętnych wynikach i międzynarodowej renomie.

24.

Zauważa, że celem jest osiągnięcie masy krytycznej na poziomie instytutów badawczych, a masa krytyczna zależy od przedmiotu i dziedziny badania oraz od uczestników. Nie należy stosować jednego ogólnie obowiązującego podejścia do wszystkich dziedzin badawczych lub wszystkich form wsparcia.

25.

Z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony w zielonej księdze cel znalezienia równowagi między finansowaniem instytucjonalnym ośrodków naukowych a ich finansowaniem opartym na konkurencji. Zgodnie z uprzednio wyrażonym stanowiskiem Komitet Regionów wzywa do kontynuowania debaty na temat odpowiedniej równowagi pomiędzy finansowaniem instytucjonalnym a finansowaniem opartym na konkurencji. Znalezienie tej równowagi jest niezmiernie istotne dla dynamiki systemu.

26.

Komitet Regionów, jak już wcześniej wskazywał, ma tendencję do polegania na zdolności naukowców i zespołów badawczych do wybierania ciekawych i przydatnych dziedzin badań raczej w wyniku dobrowolnej współpracy (podejście oddolne) niż na drodze procesów w dużym stopniu odgórnych i zwyczajowej współpracy, która się z nimi wiąże.

27.

Podkreśla jednocześnie, że obok wspierania doskonałości i wybitnych osiągnięć niezbędne jest zapewnienie dobrej edukacji i szkolenia dla mieszkańców wszystkich regionów jako podstawy dobrobytu jednostek i społeczeństwa oraz innowacyjności regionów.

Odnośnie do demokratycznego i skutecznego transferu wiedzy

28.

Zgadza się z wyjaśnieniami dotyczącymi ogromnego znaczenia mediów cyfrowych dla demokratycznego, ponadgranicznego i skierowanego do określonych grup odbiorców rozpowszechniania wiedzy i zdobyczy nauki, a także doradztwa w kwestiach politycznych, oraz popiera rozpowszechnianie tej wiedzy także poprzez międzynarodowe sieci.

29.

Podkreśla, zwłaszcza w kontekście współpracy międzynarodowej, konieczność ustalenia norm i praw ochrony własności intelektualnej, bez czego oparta na zaufaniu współpraca międzyinstytucjonalna i transgraniczna, np. w ramach klastrów i ośrodków doskonałości, byłaby znacznie utrudniona.

30.

Podkreśla swe stanowisko, że w tej dziedzinie należy wspierać systematyczny rozwój i stosowanie europejskich oraz międzynarodowych norm poprzez rozpowszechnianie sprawdzonych rozwiązań, a w szczególności sprzyjać transferowi wiedzy pomiędzy przemysłem a publicznymi instytucjami naukowo-badawczymi. Opracowanie europejskiej karty postępowania z własnością intelektualną publicznych instytucji badawczo-naukowych i szkół wyższych może przy tym wnieść ważny wkład w tworzenie europejskiej przestrzeni badawczej oraz we wspieranie sieci współpracy.

31.

Z naciskiem zwraca uwagę, że także w przypadku większych unijnych projektów współpracy, jak np. Europejskiego Instytutu Technologii, należy zapewnić udział regionów i MŚP oraz dać im możliwość współdziałania.

Odnośnie do koordynacji programów i priorytetów badawczych

32.

Popiera ideę koordynacji oraz dostosowania regionalnych i krajowych programów i priorytetów badawczych z myślą o europejskiej przestrzeni badawczej i rynku badań naukowych oraz w celu lepszego uzgodnienia działań badawczo-naukowych poszczególnych państw i lepszego nakierowania na wspólny cel utworzenia europejskiej przestrzeni badań. Niemniej jednak, kierując się zasadą pomocniczości, podkreśla odpowiedzialność państw członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych w zakresie nauki i badań oraz odrzuca centralizację i planowanie badań na szczeblu europejskim.

33.

Ponownie stwierdza, że tworzenie europejskiej przestrzeni badawczej oraz koordynacja badań także pod względem merytorycznym może się znacznie usprawnić, jeśli władze lokalne i regionalne zagwarantują dobre warunki do prowadzenia badań. Odbywa się to za pośrednictwem unijnych programów pomocowych, jak choćby 7PR, ale także inne, odpowiednio dostosowane i ukierunkowane programy strukturalne mogą umożliwić spore postępy w tworzenie synergii między wsparciem strukturalnym a wsparciem na rzecz badań.

34.

Kieruje się przy tym przekonaniem, że nie jest możliwe proste „kopiowanie” modeli badań i innowacji przynoszących sukcesy w danym regionie i przenoszenie ich na inne regiony czy władze polityczne. Jednak z każdorazowym uwzględnieniem warunków strukturalnych, społecznych i kulturalnych mogą one posłużyć w innych regionach, także tych o niekorzystnej sytuacji, jako przykład opracowywania odpowiednich modeli.

35.

Podziela pogląd, że program ERA-Net służący koordynacji regionalnych i europejskich programów badawczych sprawdził się i powinien być dalej rozwijany.

36.

Wskazuje na to, że unijne analizy porównawcze (benchmarking) uzyskają akceptację regionów tylko wtedy, gdy uwzględni się w nich specyficzne uwarunkowania, etapy i potrzeby rozwoju poszczególnych regionów. Aby powiodły się takie unijne porównania regionów, konieczne jest opracowanie odpowiednich wskaźników i metod analiz, które faktycznie pozwalałyby na porównanie regionów oraz prowadziły do dających się wykorzystać wyników. Zaangażowanie regionów w ten proces jest nieodzownym warunkiem powodzenia przyszłych porównań.

37.

Uważa, że w Zielonej księdze w sprawie europejskiego obszaru badawczego brakuje wzmianki o tzw. platformach społecznych, których celem jest w istocie opracowanie i realizacja strategicznych programów badawczych w kontekście wielkich wyzwań społecznych, takich jak np. ochrona środowiska naturalnego, starzenie się społeczeństwa oraz integracja. Należy odnotować z zadowoleniem, że w programie prac na rzecz celów współpracy z grudnia 2006 r. w części poświęconej naukom społecznym i humanistycznym wspomniano o platformach społecznych na rzecz miast i spójności społecznej. Komisja powinna jednak bardziej rozbudować to innowacyjne podejście, formułując przyszłe tematy badań, co mogłoby nastąpić m.in. już w ramach dialogu z naukowcami, podmiotami publicznymi, przedsiębiorstwami i społeczeństwem obywatelskim.

Odnośnie do otwartości europejskiej przestrzeni badawczej na świat

38.

Popiera pogląd o daleko idącym umiędzynarodowieniu nauki i badań oraz podkreśla konieczność współpracy i wymiany wiedzy oraz naukowców, wykraczającej nawet poza granice Unii.

39.

Z zadowoleniem przyjmuje działania państw członkowskich, które tworząc sprzyjające warunki ramowe — choćby poprzez odpowiednią zmianę prawa imigracyjnego — wzmacniają tę międzynarodową współpracę, oraz zachęca do ścisłej współpracy państw członkowskich w tych dziedzinach.

Odnośnie do dalszych działań

40.

Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji UE dotyczącą szeroko zakrojonej debaty publicznej z udziałem Komitetu Regionów, w której przedstawiono priorytetowe zagadnienia i działania służące stworzeniu europejskiej przestrzeni badawczej. Zagadnienia i działania te należy skonkretyzować i dalej rozwijać, przestrzegając obowiązującej w dziedzinie badań naukowych zasady pomocniczości.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/30


Opinia perspektywiczna Komitetu Regionów „Czynniki powodzenia lokalnych i regionalnych strategii antycypowania i towarzyszenia restrukturyzacji”

(2007/C 305/07)

KOMITET REGIONÓW KIERUJE NASTĘPUJĄCE ZALECENIA:

Istotne jest uznanie procesów restrukturyzacyjnych w miastach i regionach za stałe zjawisko towarzyszące naszemu życiu społeczno-gospodarczemu. Restrukturyzację należy traktować jako szansę na rozwiązanie istniejących i przyszłych problemów gospodarczych;

KR zaleca, by na terenie całej Unii Europejskiej organizacje niezależne od podmiotów zaangażowanych w ten proces prowadziły ciągły monitoring tych procesów. Unia Europejska oraz państwa członkowskie powinny zachęcać do tworzenia partnerstwa na szczeblu lokalnym i regionalnym pomiędzy władzami administracyjnymi, podmiotami gospodarczymi i partnerami społecznymi, propagując w ten sposób współpracę na rzecz rozwoju lokalnego w zglobalizowanym świecie, zwłaszcza na obszarach peryferyjnych, na których istnieje zagrożenie utraty dziedzictwa kulturowego.

Restrukturyzacja w ujęciu regionalnym i lokalnym musi zagwarantować realizację celów zgodnych z polityką UE, czyli zagwarantować konkurencyjność oraz innowacyjność, z zachowaniem wysokiego poziomu zatrudnienia gwarantującego odpowiedni poziom życia obywateli UE. Współczesny proces restrukturyzacji powinien być jednocześnie wstępem do procesu modernizacji zmierzającego do stworzenia gospodarki zorientowanej na przyszłość, opartej na wiedzy oraz innowacyjności. Nie da się osiągnąć tego celu bez zwiększania inwestycji w kapitał ludzki.

Zintegrowane podejście do restrukturyzacji obszarów wiejskich gwarantuje, a przynajmniej powinno gwarantować, zapewnienie minimalnego poziomu dostępności do usług użyteczności publicznej o charakterze gospodarczym w celu przyciągnięcia firm i wykwalifikowanych pracowników oraz ograniczenia odpływu ludności. Należy przy tym uwzględnić fakt, że środki z EFRR, EFS i EFRROW służą wspieraniu rozwiązań modernizacyjnych, nie zaś inicjatywom oznaczającym utrzymanie stanu obecnego. Jednym z ważnych instrumentów, które pomagają sprostać najpilniejszym problemom mogącym wyniknąć z procesów restrukturyzacji, jest Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji.

Sprawozdawca

:

Witold KROCHMAL, burmistrz Miasta i Gminy Wołów (PL/UEN-EA)

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

Kontekst społeczno-gospodarczy i polityczny opinii

1.

16 października 2006 r. Komisja Europejska zwróciła się do Komitetu Regionów z wnioskiem o opracowanie opinii perspektywicznej w sprawie skutecznych strategii restrukturyzacyjnych w miastach i regionach Europy. Zdaniem Komisji opinia Komitetu będzie stanowić istotny wkład w wypracowanie podejścia Komisji do procesów restrukturyzacyjnych niezbędnych w gospodarce europejskiej.

2.

Obecnie Unia Europejska znajduje się w okresie głębokich przemian gospodarczych polegających na restrukturyzacji całych gospodarek regionów i miast. W związku z tym przed władzami lokalnymi i regionalnymi stoi kolejne wyzwanie, które muszą podjąć, by zachować równowagę społeczno-gospodarczo-ekologiczną.

3.

Restrukturyzację należy traktować jako szansę na rozwiązanie istniejących i przyszłych problemów gospodarczych oraz łagodzenie i eliminowanie ich negatywnych skutków. Ze względu na bliski kontakt z lokalną rzeczywistością oraz umiejętność adekwatnej, szybkiej i elastycznej reakcji, szczebel regionalny i lokalny może być najbardziej skuteczną płaszczyzną wdrażania strategii restrukturyzacji, szczególnie gdy procesy te nie służą rozwiązaniu problemów strukturalnych.

4.

Restrukturyzacja w ujęciu regionalnym i lokalnym musi zagwarantować realizację celów zgodnych z polityką UE, czyli zagwarantować konkurencyjność oraz innowacyjność, z zachowaniem wysokiego poziomu zatrudnienia gwarantującego odpowiedni poziom życia obywateli UE.

5.

Wyzwania te dotyczą szczególnie regionów oraz miast, ponieważ władze lokalne mają znaczne możliwości w zakresie przełożenia strategicznych wytycznych na konkretne działania oraz mobilizowania lokalnych podmiotów społecznych i gospodarczych do podjęcia takich działań.

6.

Celem niniejszej opinii jest wniesienie wielu elementów do debaty na temat współczesnych procesów restrukturyzacji — w ujęciu lokalnym i regionalnym — które stały się ciągłym i nieuniknionym procesem towarzyszącym stale naszemu życiu społeczno-gospodarczemu.

7.

Głównymi przyczynami restrukturyzacji, które władze lokalne, regionalne oraz państwowe muszą zwalczać i w miarę możliwości również przewidywać i antycypować, są:

rozszerzanie procesu globalizacji,

kwestia bezpieczeństwa i walka z terroryzmem,

kwestie energii i zmian klimatycznych,

otwarcie gospodarek światowych na handel międzynarodowy,

rozwój rynku wewnętrznego UE,

wprowadzanie nowych innowacyjnych technologii,

podwyższanie standardów w zakresie ochrony środowiska,

wzrost znaczenia usług użyteczności publicznej,

zmiany popytu konsumentów.

8.

Procesy restrukturyzacyjne mogą być prowadzone na różnych poziomach oraz w różnych obszarach:

na poziomie międzysektorowym,

na poziomie sektorowym,

na poziomie przedsiębiorstwa.

9.

Bez względu na podejście branżowe i sektorowe procesy restrukturyzacji prowadzone są głównie w ujęciu lokalnym. Wynika to z tego, że społeczności lokalne i regionalne są najbardziej dotknięte skutkami tych procesów.

10.

Ze względu na tempo występujących czynników wymuszających restrukturyzację, bardzo często są to procesy nagłe, polegające na szybkim dostosowaniu przedsiębiorstw do wymogów zglobalizowanej gospodarki oraz zmieniającego się rynku konsumentów.

11.

W wyniku wzrastającej globalizacji gospodarki coraz większego znaczenia nabierają kryzysy o charakterze koniunkturalnym lub niewystarczająca konkurencyjność przedsiębiorstw czy sektorów. Są one trudne do przewidzenia i poprzez swoją częstotliwość mogą poważnie wpłynąć na strukturę gospodarczą regionu.

12.

Z tego samego powodu jesteśmy coraz częściej świadkami zjawiska delokalizacji, rozumianego jako nagłe przeniesienie działalności gospodarczej z jednego regionu do drugiego. Te niespodziewane decyzje opierają się na kryteriach strategicznych, finansowych oraz kryteriach związanych z kosztami czynników produkcji itp., lecz w niektórych wypadkach sprzyjają im zachęty ze strony regionów i polityka przyciągania inwestycji.

13.

Taki sposób restrukturyzacji — na gorąco, pomimo istniejących w wielu krajach solidnych instrumentów prawnych oraz profesjonalnych kadr, nie daje satysfakcjonujących efektów. Proces taki nie jest w stanie zapobiec głębokim, negatywnym zmianom socjalnym ani terytorialnym i prowadzi do uprzywilejowania krótkotrwałych rozwiązań ze szkodą dla bardziej trwałych i stabilniejszych rozwiązań. Efektem takich działań są często poważne problemy społeczne oraz terytorialne. Korzyści dla przedsiębiorstw wynikające z delokalizacji wiążą się często z poważnymi cięciami dla regionów, z których się przenoszą.

14.

Wyzwaniem nie jest zahamowanie nieuchronnego procesu zmian strukturalnych, lecz jego zaakceptowanie, i to w taki sposób, aby regiony i gminy jak najdłużej były chronione przed jego negatywnymi konsekwencjami i aby stwarzać dla nich długoterminowe możliwości.

15.

Radykalna restrukturyzacja dotknęła w szczególnym stopniu państwa, które przystąpiły do UE w 2004 i w 2007 roku. Wynikało to w dużej części z różnego poziomu rozwoju gospodarczego oraz postępu w dziedzinie nowych technologii i innowacyjności w państwach UE-27. W wielu wypadkach osiągnięto oczekiwane efekty gospodarcze, natomiast nie uniknięto negatywnych następstw społecznych wynikających głównie z krótkiego okresu realizacji procesów.

16.

Ze względu na ciągłość występowania procesów restrukturyzacji, niezbędna jest ich analiza w krajach dawnej UE-15 z wykorzystaniem metody antycypacji jako sposobu umożliwiającego wczesne rozpoznanie zbliżających się trudności i tym samym częściowe wyeliminowanie lub zmniejszenie negatywnych skutków restrukturyzacji.

17.

Powodzenie procesu restrukturyzacji, zwłaszcza antycypacja problemów, zależy w dużej mierze od dialogu pomiędzy przedsiębiorstwem, trzecim sektorem, pracownikami oraz ich organizacjami (np. związkami zawodowymi), władzami lokalnymi bądź regionalnymi, wyższymi uczelniami i instytucjami badawczymi oraz instytucjami z obszaru administracji, takimi jak agencje rozwoju regionalnego. Bardzo często od jakości tego dialogu zależy efekt i sukces procesu restrukturyzacji.

18.

Szczególną rolę w procesie należy przypisać władzom lokalnym i regionalnym. Możemy wyróżnić trzy typy działań w wypadku zbliżającej się restrukturyzacji:

wzmocnienie i, tam gdzie to konieczne, zróżnicowanie lokalnego pasma ekonomicznego i socjalnego oraz infrastruktury,

działania na rzecz utrzymania głównych pracodawców oraz wzmocnienia MŚP jako źródła zatrudnienia,

rozwinięcie atrakcyjności regionu, miasta bądź gminy.

Działania te, podobnie jak proces restrukturyzacji, wymagają odpowiednich danych statystycznych zasobów informacji oraz specjalnej strategii ich gromadzenia i dzielenia się nimi ze wszystkimi uczestnikami procesów restrukturyzacji.

19.

Polityka informacyjna powinna zwracać szczególną uwagę na MŚP, które ze względu na swoją specyfikę mogą mieć utrudniony dostęp do zasobów informacji umożliwiających przewidywanie zmian na rynku.

20.

Sektor MŚP zasługuje na specjalną ochronę zarówno w trakcie procesu restrukturyzacji, jak i w okresie przewidywanych zmian. To właśnie na tych etapach najbardziej potrzebna jest interwencja, by wzmocnić i rozwinąć kompetencje oraz zdolności kierownicze, organizacyjne i strategiczne sprzyjające wzrostowi MŚP poprzez wyjście poza tradycyjny model oparty na rodzinie założycielskiej przedsiębiorstwa oraz poprzez wprowadzenie systemu kontroli i zarządzania odpowiedniego do poziomu globalnej konkurencji. Analizowane przykłady pokazują, że najbardziej sprawdziła się strategia stosunków podwykonawczych, ale tylko w wypadkach, gdy udało się przekroczyć zwykłą wymianę rynkową i doprowadzić do współpracy partnerskiej przedsiębiorstw lub współpracy firm w sieci, zwłaszcza na poziomie regionalnym.

Wnioski

21.

Przeanalizowane procesy restrukturyzacji pokazują, że nie ma jednego podejścia do takiego procesu — zależy ono w dużym stopniu od kategorii samorządu (region, miasto, gmina), branży gospodarczej, charakteru obszaru zarówno pod względem położenia (obszary peryferyjne) i zagospodarowania (rolnicze, przemysł lekki, przemysł ciężki), jak i stopnia rozwoju gospodarczego państwa, w którym znajduje się obszar restrukturyzowany.

22.

Współczesny proces restrukturyzacji powinien być jednocześnie wstępem do procesu modernizacji zmierzającego do stworzenia gospodarki zorientowanej na przyszłość, opartej na wiedzy oraz innowacyjności. Nie da się osiągnąć tego celu bez zwiększania inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i podnoszenie umiejętności. Do tego niezbędne są skuteczne i wydajne inwestycje działające na regionalnym lub lokalnym rynku pracy, które będą w stanie odpowiedzieć z wyprzedzeniem na wyzwania stawiane przez gwałtowny proces restrukturyzacji gospodarczej i społecznej.

23.

Rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki oraz dostosowanie edukacji i szkoleń do nowych wymagań w zakresie kwalifikacji, będących wynikiem wprowadzonego procesu restrukturyzacji, wiąże się z dodatkowymi kosztami. Niezbędne są odpowiednie mechanizmy w celu zapewnienia, że koszty te zostaną poniesione zarówno przez przedsiębiorstwa, organy publiczne, jak i osoby fizyczne. Szczególne wsparcie powinno przypaść kompleksowym strategiom szkoleń, zapewniającym kwalifikacje wymagane w gospodarce opartej na wiedzy i innowacyjności. Wymiana doświadczeń oraz współpraca partnerska pomiędzy regionami i miastami w dziedzinie edukacji i szkoleń są niezbędne dla efektywnego przebiegu tych procesów.

24.

Jak pokazują wyżej przytoczone przykłady, działania z zakresu inwestycji w kapitał ludzki są niezwykle ważne w procesach restrukturyzacji i regeneracji obszarów miejskich i wiejskich. Są podstawowym zadaniem instytucji zaangażowanych w proces restrukturyzacji na poziomie lokalnym. Zagadnienia z zakresu mobilności zawodowej i gospodarczej oraz dopasowanie podaży i popytu na rynku pracy na poziomie lokalnym mają zasadniczy wpływ na skuteczność realizowanych procesów restrukturyzacyjnych. Wspieranie mobilności osób poszukujących pracy, osób zagrożonych bezrobociem, a zwłaszcza pracowników o niskich kwalifikacjach, powinno odbywać się poprzez świadczenie indywidualnych usług w zakresie poszukiwania pracy, stażów zawodowych oraz szkoleń mających zapewnić dostosowanie umiejętności osób poszukujących pracy oraz osób zagrożonych bezrobociem do potrzeb lokalnego rynku pracy. Ma to szczególne znaczenie w wypadku młodzieży, dla której znalezienie pracy jest wyjątkowo trudne.

25.

Płynne przejście od kształcenia do pracy na obszarach podlegających procesom restrukturyzacji ułatwiają przedsięwzięcia wynikające z założeń Europejskiego Działania na rzecz Młodzieży. Obejmują one doradztwo zawodowe, pomoc w uzupełnieniu wykształcenia i dostęp do odpowiednich szkoleń.

26.

Takie działania powinny przeciwdziałać niekorzystnym zmianom na obszarach miejskich i wiejskich, takim jak np. wyludnianie się obszarów wiejskich, które stanowi problem nie tylko ze względu na ryzyko zatracenia zdolności funkcjonowania wiejskiej społeczności lokalnej jako gminy, z czym z kolei wiąże się utrata wartości kulturowych, tradycji i specyfiki lokalnej, lecz również ryzyko utraty równowagi hydrogeologicznej. Te procesy udaje się zatrzymać najbardziej efektywnie i skutecznie poprzez działania wspierane przez EFOR (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego), EFS (Europejski Fundusz Społeczny) oraz EFRROW (Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich). Zintegrowane podejście do restrukturyzacji obszarów wiejskich gwarantuje, a przynajmniej powinno gwarantować zapewnienie minimalnego poziomu dostępności do usług pożytku ogólnego o charakterze gospodarczym w celu przyciągnięcia firm i wykwalifikowanych pracowników oraz ograniczenia odpływu ludności. Należy przy tym uwzględnić fakt, że środki z EFRR, EFS i EFRROW służą wspieraniu rozwiązań modernizacyjnych, nie zaś inicjatywom oznaczającym utrzymanie stanu obecnego.

27.

Jednym z ważnych instrumentów, które pomagają sprostać najpilniejszym problemom mogącym wyniknąć z procesów restrukturyzacji, jest Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji. Oferuje on krótkoterminowe wsparcie regionom dotkniętym delokalizacją działalności gospodarczej spowodowaną przez globalizację. Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje utworzenie tego instrumentu i zaleca zwiększenie jego budżetu do 1 mld EUR rocznie. Komitet oczekuje, że pierwszy raport roczny w sprawie wyników uzyskanych przez Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji w 2007 r. (raport ma się ukazać w 2008 r.) zbada dokładnie, czy kryteria interwencji zawarte w art. 2 rozporządzenia (WE) 1927/2006 pozwalają na prawidłową realizację zadań funduszu. Ponadto Komitet proponuje wniesienie swojego wkładu do przyszłej dyskusji na temat ewentualnego przeglądu tych kryteriów.

28.

W wyniku procesów restrukturyzacji wiele obszarów coraz bardziej uzależnia się od turystyki. Zintegrowane podejście z wykorzystaniem zasobów naturalnych i bogactwa kulturowego jest w takim wypadku ukierunkowane na jakość, a jego głównym celem jest zadowolenie konsumentów. Elementem niezbędnym do osiągnięcia sukcesu w tych procesach jest rozwój komunikacji poprzez przyłączenie restrukturyzowanego obszaru do głównych sieci krajowych i europejskich oraz wykorzystanie nowych technologii, w tym szerokopasmowego internetu, do szeroko rozumianej łączności, a także właściwe środki w zakresie kształcenia i szkolenia.

29.

Właśnie bogactwo kulturowe oraz zasoby naturalne powinny stać się głównymi instrumentami wykorzystywanymi w procesach. Czasami stanowią one główne atuty restrukturyzacji, zwłaszcza na obszarach peryferyjnych o małej gęstości zaludnienia. Umożliwiają one dynamiczny rozwój turystyki, która staje się dźwignią rozwoju lokalnego.

30.

Około 60 % ludności UE mieszka na obszarach miejskich liczących ponad 50 tys. ludności. To w miastach i na obszarach miejskich zlokalizowana jest większość miejsc pracy, przedsiębiorstw, wyższych uczelni i innych instytucji życia społeczno-gospodarczego. Obszary te stwarzają nie tylko szanse, ale i zagrożenia. Procesy restrukturyzacyjne przeprowadzane w miastach europejskich obejmują — oprócz działań związanych ściśle z gospodarką — działania z zakresu szeroko rozumianej rewitalizacji obszarów miejskich.

31.

Jak pokazują przykłady, tylko kompleksowe rozwiązanie problemów gospodarczych, społecznych i przestrzennych przynosi efekty oczekiwane przez mieszkańców, władze miejskie oraz UE. Na obszarach miejskich łatwiej jest znaleźć partnerów dla procesu restrukturyzacji, ale tylko zachowanie partnerstwa publiczno-prywatnego, jak również współpraca z trzecim sektorem i zastosowanie różnych źródeł finansowania doprowadziło do pozytywnego zakończenia procesu.

32.

Miasta, które utrzymują dominującą pozycję w regionach, np. ze względu na wielkość bądź historię, przyjęły strategię odnowy jako siły napędowej regionu. Dzisiaj ich pozycja pozwala wspomagać procesy restrukturyzacyjne w całym regionie, zarówno poprzez partnerstwo bezpośrednie, jak i poprzez instytucje zlokalizowane w danym mieście.

33.

Podjęte działania w zakresie zwiększania konkurencyjności i promowania przedsiębiorczości, innowacji oraz rozwoju usług pozwoliły przyciągnąć i utrzymać siłę roboczą o wysokich kwalifikacjach. Poprawiło to w znaczny sposób poziom i zakres usług dla mieszkańców. Odpowiednie planowanie, projektowanie i utrzymanie przestrzeni miejskich wpłynęło na zmniejszenie przestępczości w miastach, co uatrakcyjniło ulice, parki i place zabaw. Otoczenie miejskie wysokiej jakości jest niezbędnym elementem skutecznego procesu restrukturyzacji ze względu na gwarancję atrakcyjnego miejsca do pracy, życia oraz inwestowania.

34.

Praktyka pokazuje, że miasta, które w swoich działaniach przyjęły zasadę tworzenia klastrów, w znaczny sposób zwiększyły swoją konkurencyjność. Relacje pomiędzy obszarami miejskimi i wiejskimi powinny być utrzymane na odpowiednim poziomie poprzez zapewnianie równości szans pod względem warunków rozwoju, dzięki czemu zmniejszane są różnice między obszarami miejskimi a wiejskimi.

35.

Zróżnicowane podejście do procesów restrukturyzacji w ujęciu terytorialnym powinno być monitorowane przez sieci skupiające obszary o podobnych rodzajach restrukturyzacji (sieć regionów peryferyjnych, sieć regionów górniczych).

36.

Ważne jest również, aby podmioty będące partnerami procesu restrukturyzacji miały zwiększony dostęp do źródeł finansowania. Powinny to być — oprócz dotacji i dostępnych funduszy europejskich — takie środki jak gwarancje bankowe, wzajemne gwarancje, pożyczki i mikrokredyty. Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Fundusz Inwestycyjny mają tu do odegrania dużą rolę.

37.

Nie istnieje jeden model restrukturyzacji gwarantujący ostateczny sukces. Pomimo różnorodności procesów restrukturyzacyjnych można jednak wskazać pewne cechy, które są charakterystyczne dla procesów zakończonych pozytywnie:

stałe monitorowanie procesów gospodarczych w celu wcześniejszej antycypacji restrukturyzacji;

antycypacja nieograniczająca się tylko do przewidywania i prognozowania, lecz budująca prawdopodobne scenariusze i przygotowująca do ich realizacji;

obecność zorganizowanego dialogu społecznego i obywatelskiego, w tym przepływu informacji pomiędzy uczestnikami procesu restrukturyzacji;

istnienie struktur łączących instytucje akademickie, naukowo-badawcze, przemysł oraz władze administracyjne na każdym poziomie;

istnienie wysokiej jakości, łatwo dostępnej struktury edukacyjnej i szkoleniowej;

regularna publiczna ocena jakości, efektywności oraz skutków realizowanych działań;

istnienie zdywersyfikowanych źródeł finansowania procesów restrukturyzacji, które powinny obejmować wszystkie zainteresowane podmioty, co prowadziłoby do większej efektywności działań;

zdolność regionu bądź miasta do prowadzenia polityki terytorialnej umożliwiającej podtrzymanie zdolności podmiotów lokalnych do produkowania towarów i świadczenia usług oraz ich dystrybucji;

świadomość społeczności lokalnej w zakresie konieczności ciągłych zmian, wyrażająca się w tożsamości regionalnej lub lokalnej. Zagwarantuje to zintegrowane podejście do rozwoju zrównoważonego pod względem ekonomicznym, społecznym i ekologicznym, co stanowi dodatkowy czynnik przyciągający nowe inwestycje;

wysoce proaktywna postawa władz regionalnych i lokalnych, oparta na zdolnościach przywódczych i dostępności instrumentów związanych z konkurencją oraz instrumentów finansowych;

odpowiedni projekt, dostosowany do rzeczywistości i wszechstronny, łączący różne aspekty, z uwzględnieniem każdego przypadku: rozwój gospodarczy, edukacja, integracja społeczna, kultura, urbanistyka itp.

Zalecenia Komitetu Regionów

38.

Istotne jest, by Komisja Europejska uznała procesy restrukturyzacyjne w miastach i regionach za stałe zjawisko towarzyszące naszemu życiu społeczno-gospodarczemu.

39.

Komitet wzywa władze lokalne i regionalne do rozwinięcia na swoich obszarach rzeczywistych działań antycypacyjnych uwzględniających monitoring, wspieranie istniejącej gospodarki oraz ujęcie w strategiach regionalnych i lokalnych działań w tym zakresie, opartych na projektach o szerokim zasięgu, wspólnych dla miast i regionów.

40.

W związku z tym zaleca, by na terenie całej Unii Europejskiej organizacje niezależne od podmiotów zaangażowanych w ten proces prowadziły ciągły monitoring tych procesów, obejmujący w ujęciu geograficznym oraz przedmiotowym przedsiębiorstwa, partnerów społecznych oraz społeczności lokalne i regionalne. System powinien uwzględniać analizy zmian społeczno-gospodarczych na poziomach krajowym, regionalnym i lokalnym, z uwzględnieniem obszarów wiejskich, peryferyjnych i górskich, oraz analizować przyszłe tendencje gospodarcze na rynku pracy.

41.

Zaleca publikowanie zbioru dobrych praktyk w zakresie restrukturyzacji w celu wykorzystania ich w innych regionach i miastach Unii Europejskiej. Publikacje takie powinny być uporządkowane według typów obszarów o podobnych rodzajach restrukturyzacji: regiony rolnicze, regiony peryferyjne, regiony o przemyśle ciężkim (górnicze), lekkim (włókiennicze), tereny miejskie.

42.

Unia Europejska oraz państwa członkowskie powinny zachęcać, poprzez wykorzystanie instrumentów finansowych, do tworzenia partnerstwa na szczeblu lokalnym i regionalnym pomiędzy władzami administracyjnymi, podmiotami gospodarczymi i partnerami społecznymi, propagując w ten sposób współpracę na rzecz rozwoju lokalnego w zglobalizowanym świecie. Ułatwi to znacznie antycypację procesów restrukturyzacyjnych.

43.

Wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do zwrócenia szczególnej uwagi na elastyczność unijnych mechanizmów finansowania, a zwłaszcza Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), w celu zapewnienia dostępności środków pozwalających szybko reagować na sytuacje pojawiające się nagle i bez ostrzeżenia. W takich przypadkach występuje bezpośrednia potrzeba finansowania inkubatorów, działań związanych z zatrudnieniem, pomocy i poradnictwa dla nowo powstałych przedsiębiorstw oraz ukierunkowanego szkolenia. Prawdopodobieństwo, że osoba, która utraciła miejsce pracy w wyniku restrukturyzacji, znajdzie nową pracę jest największe w ciągu pierwszych trzech miesięcy od momentu zwolnienia, a następnie zmniejsza się zdecydowanie. Mechanizmy stosowania różnych instrumentów wspólnotowych powinny zatem brać pod uwagę wspomnianą potrzebę natychmiastowego reagowania. Wśród środków szybkiego reagowania na ewentualne negatywne konsekwencje restrukturyzacji powinna znaleźć się pomoc pozwalająca zaspokoić najpilniejsze potrzeby osób, których dotyczy ta sytuacja (mieszkaniowe, związane z opieką zdrowotną, doradztwem, itp.). Osoby dotknięte procesami restrukturyzacji potrzebują wsparcia społecznego umożliwiającego im podjęcie nowej działalności i dostosowanie się do restrukturyzacji.

44.

Zaleca wykorzystanie położenia transgranicznego niektórych regionów i miast w procesach restrukturyzacyjnych i wzywa do usunięcia wszystkich przeszkód proceduralnych blokujących przepływ siły roboczej i kapitału oraz utrudniających restrukturyzację.

45.

Zaleca Komisji Europejskiej zintegrowane podejście do finansowania procesów restrukturyzacyjnych w ramach funduszy strukturalnych UE, które umożliwi rozwiązywanie zarówno problemów gospodarczych, jak i socjalnych i społecznych przy jednoczesnym realizowaniu strategii Unii.

46.

Wzywa państwa członkowskie do likwidacji barier prawnych oraz innych utrudnień w tworzeniu partnerstw publiczno-prywatnych (PPP), które aktywnie i skutecznie mogą wspierać procesy restrukturyzacji.

47.

Zaleca Komisji Europejskiej oraz innym instytucjom współfinansującym procesy restrukturyzacji zwiększenie nadzoru nad efektywnością wydawanych środków, zwłaszcza w zakresie tzw. projektów miękkich finansowanych z EFS.

48.

Wzywa Unię Europejską do uwzględniania — w obecnych oraz nowo opracowywanych kierunkach polityki — aspektów związanych z procesami restrukturyzacyjnymi: od etapu ich antycypacji, aż do ich zakończenia.

49.

Wzywa państwa członkowskie do stosowania instrumentów finansowych zgodnych z prawem UE w stosunku do podmiotów procesu restrukturyzacji, zwłaszcza na obszarach peryferyjnych, na których istnieje zagrożenie utraty dziedzictwa kulturowego lub tożsamości lokalnej bądź regionalnej, oraz tam, gdzie restrukturyzacja dotyczy sektora MŚP, dla którego proces ten jest wyjątkowo trudny.

50.

Oczekuje, że Komisja zasięgnie jego opinii, gdy wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, które mają wygasnąć w październiku 2009 r., będą musiały zostać poddane przeglądowi w latach 2007-2008.

51.

Zaleca zwłaszcza państwom członkowskim i wszystkim podmiotom uczestniczącym w procesie restrukturyzacji dbanie o zachowanie tradycji i kultury lokalnej, która może być również atutem w obecnych lub przyszłych przemianach restrukturyzacyjnych.

52.

Zaleca wykorzystanie nowej inicjatywy Komisji Europejskiej „Regiony na rzecz zmian gospodarczych” oraz tworzących się w ramach tej inicjatywy sieci miast i regionów, współfinansowanych przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, do antycypacji procesów restrukturyzacji oraz upowszechniania dobrych praktyk w zakresie dostosowania regionów i miast do zmian związanych z globalizacją.

53.

Zaleca Komisji zwracanie szczególnej uwagi na stosowanie zachęt regionalnych w procesach delokalizacji.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


ZAŁĄCZNIK

Krótkie streszczenie nadesłanych przykładów restrukturyzacji miast i regionów

To, co wydawało się przejściowym kryzysem adaptacyjnym w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, stało się powracającym motywem życia społeczno-gospodarczego współczesnej Europy. Przyjęło postać permanentnego przystosowania się przedsiębiorstwa oraz jego otoczenia do zmieniających się wymagań rynkowych, czyli ciągłego procesu restrukturyzacji. Dla celów opinii opracowanej na wniosek Komisji Europejskiej na temat procesów restrukturyzacji w regionach i miastach UE przeanalizowano nadesłane informacje o przebiegu tych procesów oraz inne informacje znajdujące się w licznych dokumentach, natomiast wnioski i zalecenia umieszczono w opinii.

Szkocja, Wielka Brytania — przykład dobrej konkurencji na rynku światowym

W latach 2002-2006 liczba pracowników zatrudnionych w przemyśle zmniejszyła się z 276 000 do 227 000, a produkcja na eksport ogólnie zmniejszyła się o 36 %. Większość firm przeniosła swoją produkcję do nowych krajów UE lub Indii i Chin. Obecnie plan ekonomiczny rozwoju Szkocji FEDS ukierunkowany jest na zagwarantowanie produktywności i konkurencyjności na rynku światowym. Szkockie władze utworzyły program PACE (Partnership Action for Continnued Employment), który pozwolił wszystkim podmiotom sektora publicznego oraz prywatnego uniknąć masowych zwolnień w sposób aktywny. Restrukturyzacja silnie uderzyła w szkocki rynek pracy, zwłaszcza w przemysł. Jednakże wzrost zatrudnienia w usługach i otoczeniu biznesowym powoduje, że Szkocja rejestruje jeden z najwyższych wskaźników zatrudnienia w UE, a bezrobocie jest najniższe od 30 lat. Poza tym szkocka gospodarka czerpie korzyści z procesów globalizacji. Szkockie banki rozszerzyły swoją działalność za granicą, co wzmocniło ich pozycję wśród konkurencji.

Kraj Basków, Hiszpania — restrukturyzacja regionu oraz miast w nim leżących

W latach 80. przemysł oparty był na sektorze stoczniowym ( przemysł hutniczy i metali ciężkich zaczął podupadać). Rząd baskijski, pracodawcy oraz związki zawodowe zdecydowali się na restrukturyzację i unowocześnienie sektorów przemysłu. Utworzono 9 klastrów, które stanowiły 45 % PKB Kraju Basków. Są one do dzisiaj siłą napędową gospodarki. Po 20 latach trwania procesu PKB Kraju Basków znajduje się na 3. miejscu w Europie, za Luksemburgiem i Irlandią. Bezrobocie, które w 1990 r. wynosiło 25 %, obecnie wynosi 4,5 %. Istnieje duży udział kapitału w inwestycjach w zakresie innowacji, z czego 66 % stanowią środki prywatne (średnia w Hiszpanii 48 %, a w Europie 54 %). Proces restrukturyzacji połączony był z rewitalizacją miast regionu, w tym stolicy Bilbao. Ważną rolę w przeprowadzaniu tego procesu odegrała kultura i tożsamość lokalna, co spowodowało, że społeczeństwo w dużej mierze zaakceptowało sam proces.

Kreta, Grecja — od rolnictwa do usług turystycznych

Restrukturyzacja na Krecie, finansowana przez fundusze krajowe i europejskie, opiera się na współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami a ośrodkami badawczymi (Uniwersytet Kreteński, Centrum Badawcze w Heraklionie) i ma na celu przejście ludności z sektora rolnego do sektora usług. Cel ten został osiągnięty tylko w części. Głównym tego powodem była pionowa struktura i odgórny charakter działań. Wzmocniono silne już ośrodki, marginalizując obszary peryferyjne, leżące w głębi wyspy, co zwiększyło jeszcze dystans pomiędzy subregionami i nie przyczyniło się do zwiększenia konkurencyjności.

Miasto Tawira, Włochy

Restrukturyzacja oparta na rewitalizacji spowodowała w efekcie rozwój usług turystycznych i zwiększenie inwestycji w ten sektor, co sfinansowało ochronę dziedzictwa historycznego i architektonicznego, a to z kolei spowodowało dalsze zwiększenie ruchu turystycznego oraz napływ prywatnego kapitału. Proces ten finansowany był z funduszy Piter, Urbcom, Interreg i Proalgarve.

Regiony, Austria

Restrukturyzacja polegająca na przejściu od jednosektorowej gospodarki do wielokierunkowej struktury przemysłu opartego na projektach B+R oraz do sektora turystyki i usług okołobiznesowych. Proces ten jest wspierany intensywnie przez ciągły rozwój możliwości kształcenia i szkolenia zawodowego.

Miasto Porto, Portugalia

Niedawno rozpoczęto restrukturyzację wymuszoną opuszczeniem miasta przez szereg instytucji administracyjnych oraz gospodarczych, które zostały przeniesione do stolicy, regresem demograficznym oraz upadkiem tradycyjnego handlu na rzecz hipermarketów. Celem restrukturyzacji jest aktywizacja centrum miasta, rozwój usług kulturalnych oraz rewitalizacja zasobów mieszkaniowych. W 2004 r. została utworzona inicjatywa PortoVivo, której zadaniem jest przyciągnięcie inwestycji prywatnych do miasta. Ten wielki projekt restrukturyzacji i rewitalizacji przewidziany jest na 20 lat. W tym czasie planuje się przeprowadzić renowację przeszło 5 000 budynków, co spowoduje uratowanie cennego dziedzictwa historycznego i kulturalnego, rozbudowę sektora usług i utworzenie nowych miejsc pracy.

Liberec, Republika Czeska

Proces restrukturyzacji wywołany przez zmianę systemu politycznego ma na celu przybliżenie gospodarki do standardów UE. Finansowany jest przede wszystkim z budżetu państwa i regionu oraz funduszy UE. Jego efektem jest wsparcie udzielone sektorowi MŚP oraz rozwój PPP. Główne problemy to zadłużenie oraz stan finansów publicznych.

Miasto Wrocław, Polska

W ciągu 17 lat miasto zmieniło zarówno swój charakter gospodarczy, jak i wygląd zewnętrzny. Rewitalizacja centrum oraz poszczególnych dzielnic miasta przyciągnęła inwestorów prywatnych. Powstały hotele, restauracje. Otwarta polityka władz miasta, współpraca z miastami partnerskimi, władzami regionu oraz rządem krajowym, współpraca pomiędzy miastem a otaczającymi je gminami zaowocowały lokalizacją nowych gałęzi przemysłu w otoczeniu miasta. Utworzony niedawno Wrocławski Park Technologiczny, uczelnie miasta oraz przemysł stworzyły wiele inicjatyw w zakresie B+R. W tym okresie bezrobocie spadło z 18 % do 6 %, natomiast negatywnym skutkiem rozwoju jest wzrost cen w mieście, np. ceny nieruchomości wzrosły o 400 %.


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/38


Opinia Komitetu Regionów Pakiet „Lepsze stanowienie prawa” 2005 i 2006

(2007/C 305/08)

KOMITET REGIONÓW

Sądzi, że konieczne jest wzmocnienie działań prowadzonych przez Unię Europejską, państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne poprzez rzeczywiste partnerstwo, aby skuteczniej odpowiadać na wyzwania gospodarcze, społeczne, ekologiczne i demokratyczne, przed którymi stoi Europa, w poszanowaniu kompetencji poszczególnych szczebli władzy.

Za priorytet uznaje ulepszenie przepisów, uproszczenie dorobku prawnego Wspólnoty, stosowanie zasady pomocniczości i proporcjonalności, jak również wzmocnienie metod konsultacji i oceny oddziaływania w celu promowania należytego sprawowania rządów na wielu szczeblach w Unii Europejskiej.

Ubolewa, że w pakiecie „Lepsze stanowienie prawa” znajduje się niewiele odniesień do wymiaru lokalnego i regionalnego, podczas gdy przyjęta w 2001 r. Biała księga na temat sprawowania rządów w Europie podkreślała konieczność zbudowania lepszego partnerstwa pomiędzy różnymi szczeblami władzy, zważywszy że władze lokalne i regionalne są odpowiedzialne zależnie od swych kompetencji za wdrażanie, a nawet transponowanie prawodawstwa europejskiego.

Pragnie, by w przepisach instytucjonalnych w ramach obecnej konferencji międzyrządowej zachowano postanowienia przewidziane w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy dotyczące władz lokalnych i regionalnych oraz Komitetu Regionów, a zwłaszcza odnoszące się do definicji, realizacji i monitorowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.

Pozytywnie odnosi się do jak najszybszego wdrożenia przez Komisję oraz parlamenty krajowe i regionalne mechanizmu monitorowania zasady pomocniczości, umożliwiającego dogłębną analizę wniosków legislacyjnych UE na bardzo wczesnym etapie procesu prawodawczego.

Wnosi o zwiększenie swojego udziału w ocenie oddziaływania terytorialnego głównych polityk wspólnotowych i oferuje Komisji swoje doświadczenie i wiedzę jako wkład w analizy oddziaływania wszelkich nowych wniosków prawodawczych mających znaczny wpływ terytorialny.

Pragnie, by inicjatywie „Lepsze stanowienie prawa” towarzyszyły odpowiednie działania informacyjne i komunikacyjne skierowane do podmiotów wprowadzających w życie prawodawstwo wspólnotowe — w większości wypadków władz lokalnych i regionalnych — oraz beneficjentów prawodawstwa wspólnotowego, w szczególności obywateli europejskich.

Dokumenty źródłowe

Sprawozdanie: „Lepsze stanowienie prawa 2005”

COM(2006) 289 wersja ostateczna; SEC(2006) 289

Strategiczny przegląd procesu lepszego stanowienia prawa w Unii Europejskiej

COM(2006) 689 wersja ostateczna

Dokument roboczy Komisji — Pierwsze sprawozdanie z realizacji strategii uproszczenia otoczenia regulacyjnego

COM(2006) 690 wersja ostateczna

Dokument roboczy Komisji: Pomiar kosztów administracyjnych oraz redukcja obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej

COM(2006) 691 wersja ostateczna

Program działań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej

COM(2007) 23 wersja ostateczna; SEC(2007) 84; SEC(2007) 85

Sprawozdanie: „Lepsze stanowienie prawa 2006”

COM(2007) 286 wersja ostateczna; SEC(2007) 737

Sprawozdawca

:

Luc VAN DEN BRANDE, deputowany do parlamentu flamandzkiego (BE-PPE)

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

Zalecenia ogólne

1.

Sądzi, że konieczne jest wzmocnienie działań prowadzonych przez Unię Europejską, państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne poprzez rzeczywiste partnerstwo, aby skuteczniej odpowiadać na wyzwania gospodarcze, społeczne, ekologiczne i demokratyczne, przed którymi stoi Europa, w poszanowaniu kompetencji poszczególnych szczebli władzy.

2.

Za priorytet uznaje ulepszenie przepisów, uproszczenie dorobku prawnego Wspólnoty, stosowanie zasady pomocniczości i proporcjonalności, jak również wzmocnienie metod konsultacji i oceny oddziaływania w celu promowania należytego sprawowania rządów na wielu szczeblach w Unii Europejskiej.

3.

W związku z wysiłkami Komisji na rzecz ujednolicania i przekształcania wniosków prawodawczych, których podejmuje się Komisja, Komitet podkreśla, że „lepsze stanowienie prawa” nie musi oznaczać wyłącznie „stanowienia mniejszej liczby przepisów”, a każdorazowe wycofanie wniosku legislacyjnego przez Komisję powinno być uzasadnione oceną faktycznej wartości dodanej, jaką niesie ze sobą wniosek prawodawczy z inicjatywy Unii Europejskiej. Komitet usilnie zachęca Komisję Europejską, by w pełni odgrywała swą rolę siły napędowej procesu integracji europejskiej, oraz przypomina, że podstawowym warunkiem lepszego stanowienia prawa i lepszych uregulowań prawnych jest umiejętność przełożenia na konkretne działania polityczne spójnej, długofalowej wizji politycznej.

4.

Popiera Komisję Europejską w jej wysiłkach na rzecz lepszego stanowienia prawa realizowanych poprzez wycofywanie bieżących wniosków legislacyjnych, gdy wydaje się to niezbędne ze względu na zasadę pomocniczości, i wzywa Komisję do kontynuowania tych działań;

5.

Ubolewa, że w pakiecie „Lepsze stanowienie prawa” znajduje się niewiele odniesień do wymiaru lokalnego i regionalnego, podczas gdy przyjęta w 2001 r. Biała księga na temat sprawowania rządów w Europie podkreślała konieczność zbudowania lepszego partnerstwa pomiędzy różnymi szczeblami władzy, zważywszy że władze lokalne i regionalne są odpowiedzialne zależnie od swych kompetencji za wdrażanie, a nawet transponowanie prawodawstwa europejskiego, powinny być zatem w większym stopniu włączone w inicjatywę „Lepsze stanowienie prawa”, szczególnie poprzez obecność Komitetu w różnych międzyinstytucjonalnych grupach koordynacyjnych.

6.

Pragnie, by władze lokalne, parlamenty i zgromadzenia regionalne — w ramach przyznanych im kompetencji — były zaangażowane w tworzenie i formułowanie prawa wspólnotowego w celu wzmocnienia legitymizacji demokratycznej procesu decyzyjnego.

7.

Popiera priorytet określony w programie prac Komisji Europejskiej na 2007 r., którym jest ulepszenie otoczenia regulacyjnego dla realizacji m.in. celów konkurencyjnego wzrostu, zatrudnienia, zrównoważonego rozwoju i strategii lizbońskiej, a tym samym dla poprawy jakości życia obywateli europejskich.

8.

Z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie „Lepsze stanowienie prawa 2006”, które uwzględnia oczekiwania Komitetu dotyczące konsultowania z nim wszelkich inicjatyw oraz angażowania go na etapie przedlegislacyjnym, szczególnie w odniesieniu do stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności w kontekście analiz oddziaływania; podkreśla jednak konieczność zwiększenia w przyszłości wysiłków na rzecz koordynacji między różnymi szczeblami władzy oraz komunikowania o wspólnotowym procesie decyzyjnym, o zasięgu wspólnotowej interwencji legislacyjnej oraz o jej wpływie finansowym i administracyjnym na władze lokalne i regionalne.

Stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności

9.

Ponownie wyraża swoje zaangażowanie w ujęcie w konstytucji zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz — zważywszy na brak Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy — podkreśla, jak ważne jest dla władz lokalnych i regionalnych oraz Komitetu Regionów jak najszybsze wprowadzenie w życie protokółów lub ich odpowiednich zapisów dotyczących roli parlamentów narodowych w UE oraz stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.

10.

Pragnie, by w przepisach instytucjonalnych w ramach obecnej konferencji międzyrządowej zachowano postanowienia przewidziane w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy dotyczące władz lokalnych i regionalnych oraz Komitetu Regionów, a zwłaszcza odnoszące się do definicji, realizacji i monitorowania wspomnianych dwóch zasad.

11.

Podkreśla, że zgodnie z traktatem w jego obecnym kształcie zasady pomocniczości i proporcjonalności stanowią swego rodzaju dźwignie dla zarządzania na wielu szczeblach, i dlatego też odpowiedzialność za ich stosowanie musi być wspólna, co wymaga ustanowienia prawdziwej kultury pomocniczości w Unii Europejskiej.

12.

Z zadowoleniem przyjmuje deklarację berlińską z dnia 25 marca 2007 r. wydaną z okazji pięćdziesięciolecia podpisania traktatów rzymskich, w której podkreślono konieczność podziału zadań między Unię Europejską, państwa członkowskie i ich władze regionalne i lokalne, uznając w ten sposób system sprawowania rządów na różnych szczeblach.

13.

Zachęca instytucje europejskie do regularnego i systematycznego uwzględniania wymiaru lokalnego i regionalnego zasady pomocniczości oraz proporcjonalności na wszystkich etapach procesu legislacyjnego.

14.

W tym celu pragnie udostępnić swoją wiedzę, szczególnie poprzez sieć monitorowania zasady pomocniczości zgodnie z wnioskami i ocenami przeprowadzonych dotychczas dwóch testów pilotażowych.

15.

Usilnie zachęca parlamenty regionalne do utworzenia komisji parlamentarnych ds. nadzoru nad stosowaniem zasady pomocniczości. Komisje takie stałyby się głównymi partnerami do kontaktów w ramach wspomnianej sieci.

16.

Z zadowoleniem odnosi się do inicjatywy Komisji Europejskiej dotyczącej bezpośredniego informowania parlamentów krajowych o każdym nowym wniosku prawodawczym i dokumencie konsultacyjnym oraz zachęca parlamenty do dzielenia się z Komitetem uwagami mającymi na celu usprawnienie procesu tworzenia polityki, szczególnie w odniesieniu do zasady pomocniczości i proporcjonalności oraz do samej treści wniosków prawodawczych, jak również domaga się, by praktyka ta została rozszerzona — zgodnie z podziałem kompetencji w każdym państwie członkowskim — na organy legislacyjne na szczeblach poniżej krajowego.

17.

Wnosi o zawarcie w tych państwach członkowskich, w których uprawnienia dzielone są między szczebel krajowy i regionalny, wiążących porozumień wewnętrznych dotyczących procedur wczesnego ostrzegania w ramach monitoringu stosowania zasady pomocniczości.

18.

Wzywa zatem Komisję Europejską do utworzenia systemu informatycznego umożliwiającego samorządom lokalnym i regionalnym dostęp do odpowiednich informacji na wszystkich etapach procesu legislacyjnego.

19.

Pozytywnie odnosi się do jak najszybszego wdrożenia przez Komisję oraz parlamenty krajowe i regionalne mechanizmu monitorowania zasady pomocniczości, umożliwiającego dogłębną analizę wniosków legislacyjnych UE na bardzo wczesnym etapie procesu prawodawczego. Podkreśla fakt, że Komitet powinien mieć zapewnioną możliwość współpracy w ramach ustanawiania tego mechanizmu, tak by można było odnieść jak największe korzyści z istniejących synergii. Komitet jest gotów podzielić się doświadczeniami zgromadzonymi za pośrednictwem swojej sieci monitorowania stosowania zasady pomocniczości.

Proces konsultacji i zorganizowany dialog

20.

Jako instytucjonalny przedstawiciel władz lokalnych i regionalnych Unii Europejskiej oraz instytucjonalny partner Komisji Europejskiej, podkreśla znaczenie swej doradczej roli w ramach procesu legislacyjnego; jakikolwiek sposób wzmocnienia tej konsultacji czyni proces decyzyjny bardziej otwartym, dostępnym dla zainteresowanych podmiotów, operacyjnym, demokratycznym oraz umożliwia podejmowanie decyzji na poziomie najbliższym obywatelom europejskim.

21.

Ponownie przypomina o zobowiązaniach podjętych w ramach protokołu o współpracy podpisanego w listopadzie 2005 r. z Komisją Europejską, w którym stwierdzono, że „w ramach zasady dobrego sprawowania rządów Komitet powinien w pełni odgrywać rolę pośrednika w dialogu pomiędzy stowarzyszeniami samorządów terytorialnych, natomiast Komisja czuwa, by Komitet w pełni uczestniczył w przygotowaniach politycznych do wspólnie organizowanych posiedzeń” i wyraża zadowolenie z uczestnictwa w dialogu zorganizowanym, od 2004 r., dziewięciu członków Komisji Europejskiej, jak również przedstawicieli prawie osiemdziesięciu stowarzyszeń europejskich i krajowych, reprezentujących władze lokalne i regionalne.

22.

Uważa, że zorganizowany dialog ze stowarzyszeniami społeczności terytorialnych jest narzędziem, które należy wykorzystywać w szczególności na etapie opracowywania programu prac legislacyjnych Komisji Europejskiej.

23.

Zgłasza pewne propozycje dla dalszej debaty z partnerami uczestniczącymi w zorganizowanym dialogu w celu usprawnienia zasad jego prowadzenia i zapewnienia realizacji jego pierwotnych celów, jak również wzmocnienia roli politycznej i instytucjonalnej Komitetu Regionów:

organizowanie w odpowiednim momencie w ciągu roku sesji zorganizowanego dialogu, by umożliwić stowarzyszeniom władz lokalnych i regionalnych oraz Komisji podjęcie prawdziwego dialogu w sprawie prac priorytetowych, zanim Komisja przyjmie swój roczny program prac legislacyjnych;

opracowanie rocznego programu zorganizowanego dialogu i programu obrad posiedzeń w ścisłej współpracy między Komitetem a europejskimi i krajowymi stowarzyszeniami samorządów terytorialnych;

rozwinięcie kontaktów z mediami lokalnymi i regionalnymi we współpracy ze stowarzyszeniami samorządów terytorialnych;

umożliwienie samorządom terytorialnym zgłaszania pisemnych uwag i proponowania dotyczących ich tematów, zgodnie z harmonogramem prac Unii Europejskiej, i otrzymywania na nie odpowiedzi;

sporządzanie protokołów przez kompetentne służby Komisji Europejskiej po każdym posiedzeniu;

położenie nacisku na wzmocnienie monitorowania zorganizowanego dialogu poprzez regularną ocenę w ścisłej współpracy z Komitetem oraz krajowymi i europejskimi stowarzyszeniami reprezentującymi samorządy terytorialne.

24.

Ponadto pragnie, by zwiększył się zakres jego odpowiedzialności za prowadzenie zorganizowanego dialogu oraz by proces ten był bardziej przejrzysty;

25.

Powtarza zalecenia wydane w swojej opinii w sprawie sprawozdania rocznego „Lepsze stanowienie prawa 2004”, wzywające do usystematyzowania konsultacji władz lokalnych i regionalnych na wczesnym etapie stanowienia prawa europejskiego, oraz uważa za niezbędne zapewnienie skuteczności takich konsultacji i ich późniejszego uwzględnienia w dalszych działaniach.

Lepsza transpozycja i stosowanie prawodawstwa i polityki wspólnotowej na szczeblu lokalnym i regionalnym

26.

Przypomina, że władze lokalne i regionalne zależą głównie od dobrej lub złej transpozycji prawodawstwa wspólnotowego na poziomie krajowym. Zwraca uwagę na znaczenie lepszej koordynacji między szczeblem krajowym a samorządami terytorialnymi.

27.

Przypomina o konieczności konkretnego wprowadzenia w życie zasady partnerstwa na etapie stanowienia prawa, jak i w fazie wdrażania prawodawstwa i polityki wspólnotowej.

28.

Przypomina, że Komisja Europejska zaproponowała i opracowała inicjatywę trójstronnych umów i konwencji dotyczących konkretnych celów. Ponawia swą propozycję dokonania przeglądu tychże instrumentów, oraz — w świetle rezultatu testów przeprowadzonych z inicjatywy Komisji w odniesieniu do konwencji trójstronnych — proponuje wprowadzenie w życie europejskich paktów terytorialnych.

29.

Podkreśla, że podobnie jak europejskie ugrupowania współpracy terytorialnej, europejskie pakty terytorialne umożliwiają wzmocnienie spójności terytorialnej oraz zwiększenie elastyczności polityk o silnym wpływie na poziom lokalny, dzięki zorganizowanej współpracy między różnymi szczeblami sprawowania rządów w celu realizacji założeń wspólnie określonych na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim. Korzystanie z tego instrumentu nadal byłoby dobrowolne.

30.

Zwraca uwagę na fakt, że prawdziwe partnerstwo nie może funkcjonować bez zaangażowania finansowego każdej ze stron umowy. Proponuje, by dyskusje w sprawie finansowania europejskich paktów terytorialnych były ukierunkowane na możliwość osiągnięcia po stronie Unii Europejskiej synergii między istniejącymi liniami budżetowymi w danych obszarach a funduszami strukturalnymi, zaś po stronie szczebla lokalnego, regionalnego i krajowego — synergii między dostępnymi liniami budżetowymi, bez konieczności ustanawiania dodatkowego instrumentu finansowego wspólnotowej polityki regionalnej ani też przeznaczania na ten cel dodatkowych środków finansowych.

31.

Uważa za właściwe wzmożenie konsultacji między Unia Europejską, Radą Unii Europejskiej, Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Regionów w odniesieniu do definicji i wprowadzenia w życie europejskich paktów terytorialnych.

32.

Zapewnia Komisję Europejską o swojej woli odgrywania proaktywnej roli w działaniach zmierzających do zawarcia europejskich paktów terytorialnych oraz bycia godnym zaufania partnerem dla wszystkich zainteresowanych stron.

33.

Domaga się niemniej większego wsparcia ze strony Komisji Europejskiej dla inicjatyw wychodzących od władz lokalnych i regionalnych. Podkreśla ponadto konieczność zwrócenia większej uwagi na istniejące projekty, których nie można porzucać po zakończeniu fazy testowej.

Analiza oddziaływania i ocena obciążeń administracyjnych i finansowych

34.

Z zadowoleniem odnosi się do wniosku Komisji Europejskiej dotyczącego utworzenia niezależnego komitetu ds. analiz oddziaływania podlegającego przewodniczącemu w celu wzmocnienia nadzoru, zgodnie z zaleceniem Komitetu zawartym w opinii w sprawie sprawozdania „Lepsze stanowienie prawa 2004”.

35.

Wnosi o zwiększenie swojego udziału w ocenie oddziaływania terytorialnego głównych polityk wspólnotowych. Wskazuje ponadto na decydującą rolę samorządów regionalnych i lokalnych, jaką mogą odgrywać w transpozycji prawa i jego wprowadzaniu w życie, jeśli zostaną odpowiednio włączone w proces tworzenia aktów prawodawczych.

36.

Popiera poszukiwanie wspólnej metody przeprowadzania analizy oddziaływania, jak również wspólnej metodologii oceny kosztów administracyjnych wynikających z wdrażania prawodawstwa europejskiego. Proponuje, by metodologia taka została dostosowana do szczebla lokalnego i regionalnego, aby można było jak najlepiej oszacować koszty finansowe i obciążenia administracyjne po stronie władz lokalnych i regionalnych, jak również pragnie być w pełni włączony we współpracę międzyinstytucjonalną w tej dziedzinie.

37.

Z zadowoleniem przyjmuje program działań Komisji Europejskiej na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych Unii Europejskiej, a także przedstawiony na szczycie Rady Europejskiej w dniach 8-9 marca 2007 r. cel zmniejszenia obciążeń o 25 %, który Unia Europejska i państwa członkowskie mają wspólnie osiągnąć do 2012 r.; przypomina jednak o konieczności uwzględnienia wymiaru lokalnego i regionalnego, jak również roli władz lokalnych i regionalnych w realizacji tego celu;

38.

W duchu porozumienia o współpracy z listopada 2005 r. oferuje Komisji swoje doświadczenie i wiedzę jako wkład w analizy oddziaływania wszelkich nowych wniosków prawodawczych mających znaczny wpływ terytorialny.

39.

Zobowiązuje się w tym celu przeprowadzić test pilotażowy w ramach platformy monitorowania strategii lizbońskiej Komitetu Regionów, aby przyczynić się z jednej strony do usystematyzowania konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi w sprawie prawodawstwa europejskiego na etapie jego tworzenia, z drugiej zaś — do opracowania wspólnej metody analizy oddziaływania wspomnianego prawodawstwa na szczebel lokalny i regionalny. W związku z tym sądzi, że jego obecność na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej byłaby właściwa i zgodna z jego zaangażowaniem na rzecz pomyślnej realizacji celów lizbońskich.

Uproszczenie prawodawstwa wspólnotowego, przejrzystość i informacja

40.

Ponawia swój wniosek o uwzględnienie wymiaru regionalnego w krajowych planach działań ukierunkowanych na uproszczenie prawodawstwa.

41.

Wyraża zadowolenie z inicjatywy Komisji mającej na celu zwiększenie przejrzystości oraz przypomina w tym względzie, że jeśli Unia Europejska rzeczywiście pragnie wzmocnić swoją legitymację demokratyczną, powinna również włączać więcej podmiotów lokalnych i regionalnych do swego procesu prawodawczego i decyzyjnego. W związku z tym ubolewa, że w inicjatywie tej nie ma odniesienia do wymiaru lokalnego i regionalnego, oraz wzywa Komisję do szerszego uwzględnienia tej kwestii.

42.

Pragnie, by inicjatywie „Lepsze stanowienie prawa” towarzyszyły odpowiednie działania informacyjne i komunikacyjne skierowane do podmiotów wprowadzających w życie prawodawstwo wspólnotowe — w większości wypadków władz lokalnych i regionalnych — oraz beneficjentów prawodawstwa wspólnotowego, w szczególności obywateli europejskich. Nie da się właściwie wdrożyć prawodawstwa europejskiego, jeżeli zainteresowane strony go nie rozumieją. Dlatego właśnie, poza włączeniem wspomnianych podmiotów do procesu stanowienia prawa na etapie przedlegislacyjnym, potrzebne jest również informowanie i komunikacja.

43.

W tym względzie zwraca uwagę Komisji Europejskiej na konieczność zapewnienia tłumaczeń wszystkich przyjętych przez nią wniosków prawodawczych na wszystkie oficjalne języki Unii Europejskiej jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem etapu legislacyjnego na poziomie Wspólnoty, a zatem również przed skierowaniem wniosku do Komitetu Regionów o wydanie opinii.

44.

Podkreśla potencjał swojej sieci monitorowania zasady pomocniczości jako ewentualnego narzędzia skutecznej informacji i komunikacji w ramach wspólnotowego procesu legislacyjnego.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/43


Opinia Komitetu Regionów w sprawie: „Zastosowanie podejścia globalnego do migracji do południowych granic morskich Unii Europejskiej oraz do regionów sąsiadujących z Unią Europejską na wschodzie i południowym wschodzie”

(2007/C 305/09)

KOMITET REGIONÓW

Uważa, że europejska polityka migracyjna oraz zarządzanie granicami zewnętrznymi Unii Europejskiej leżą odpowiednio w zakresie kompetencji Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich, które jednak współpracują ze sobą na zasadzie solidarności, wzajemnego zaufania oraz przy pełnym poszanowaniu praw człowieka i europejskiej polityki migracyjnej.

Jest zdania, że w kwestii polityki migracyjnej na pierwszej linii frontu znajdują się władze lokalne i regionalne bądź to ze względu na problemy, jakie niesie ze sobą nielegalna migracja (przyjmowanie przybyszów i związane z tym zarządzanie, kwestie nielegalnego zatrudnienia, przestępczości oraz bezpieczeństwa w miastach), bądź to z uwagi na usługi, jakie władze lokalne zobowiązane są zapewnić mieszkańcom (schronienie, opieka zdrowotna, edukacja itp.).

Zaleca niezwłoczne działania na rzecz harmonizacji prawa, aby położyć kres handlowi ludźmi i organizacjom przestępczym zajmującym się tym procederem.

Przypomina, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania istotną rolę, jeśli chodzi o promowanie współpracy i programów typu „miasta partnerskie”. Ponadto władze lokalne i regionalne wnoszą we współpracę zdecentralizowaną swą wiedzę i doświadczenie. Należy systematycznie uwzględniać te aspekty przy opracowywaniu europejskiej polityki imigracyjnej.

Wzywa Komisję, aby zachęcała i przyczyniała się do odnajdowania praktycznych rozwiązań dla lepszego zarządzania południowymi zewnętrznymi granicami morskimi oraz do lepszego radzenia sobie Wspólnoty, państw członkowskich oraz władz lokalnych i regionalnych z takimi krytycznymi sytuacjami jak masowy napływ nielegalnych imigrantów.

Jednocześnie zachęca podmioty lokalne i regionalne do korzystania — na potrzeby określonych projektów — z dostępnych funduszy oraz podkreśla, że środki z tych funduszy powinny być udostępnione bez opóźnień.

Zaleca ściślejsze włączenie władz lokalnych i regionalnych i ich stowarzyszeń krajowych, szczególnie w państwach kandydujących, ale również w krajach partnerskich, do takich działań UE jak szkolenie i programy partnerskie dla funkcjonariuszy organów ścigania, do współpracy z Fronteksem, do działań w dziedzinie opieki społecznej i szkolenia urzędników zajmujących się sprawami pracy, rehabilitacji ofiar handlu ludźmi, zbierania danych i monitorowania przepływów migracyjnych.

Dokumenty źródłowe:

Podejście globalne do migracji w rok później: ku kompleksowej europejskiej polityce migracyjnej

COM(2006) 735 wersja ostateczna

Doskonalenie zarządzania południowymi granicami morskimi Unii Europejskiej

COM(2006) 733 wersja ostateczna

Zastosowanie podejścia globalnego do migracji do regionów sąsiadujących z Unią Europejską na wschodzie i południowym wschodzie

COM(2007) 247 wersja ostateczna

Sprawozdawca

:

Ian MICALLEF (MT/EPP), radny gminy Gzira

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

Zalecenia ogólne

1.

Uważa, że europejska polityka migracyjna oraz zarządzanie granicami zewnętrznymi Unii Europejskiej leżą odpowiednio w zakresie kompetencji Unii Europejskiej i poszczególnych państw członkowskich, które jednak współpracują ze sobą na zasadzie solidarności, wzajemnego zaufania oraz przy pełnym poszanowaniu praw człowieka i europejskiej polityki migracyjnej.

2.

Popiera wysiłki Unii Europejskiej, która od 1999 r. podjęła szereg inicjatyw zmierzających ku kompleksowej europejskiej polityce migracyjnej, i zachęca Komisję Europejską do dalszych działań na rzecz ściślejszej współpracy i koordynacji pomiędzy UE a krajami trzecimi, a także przyjmuje ze szczególnym zadowoleniem potwierdzenie wspólnego celu tej polityki zawarte w konkluzjach szczytu Rady Europejskiej z 21-22 czerwca 2007 r.

3.

Jest zdania, że w kwestii polityki migracyjnej na pierwszej linii frontu znajdują się władze lokalne i regionalne bądź to ze względu na problemy, jakie niesie ze sobą nielegalna migracja (przyjmowanie przybyszów i związane z tym zarządzanie, kwestie nielegalnego zatrudnienia, przestępczości oraz bezpieczeństwa w miastach), bądź to z uwagi na usługi, jakie władze lokalne zobowiązane są zapewnić mieszkańcom (schronienie, opieka zdrowotna, edukacja itp.).

4.

Podkreśla ważną rolę, jaką pełnią władze lokalne i regionalne, zarówno dzięki ich doświadczeniom zdobytym dzięki stosunkom z krajami pochodzenia, jak i ze względu na opracowywane przez nie własne środki na rzecz integracji imigrantów, w szczególności w zakresie służby zdrowia, mieszkalnictwa, edukacji i zatrudnienia.

5.

Zachęca Komisję, by we współpracy z władzami krajowymi, lokalnymi i regionalnymi prowadziła kampanie informacyjne na temat polityki legalnej migracji oraz jej korzystnego wpływu, w celu rozproszenia obaw społeczeństwa i zwiększenia świadomości na ten temat. Jednocześnie wzywa Komisję do wspierania kampanii w krajach pochodzenia, mających na celu informowanie ich mieszkańców o możliwościach legalnej migracji oraz uświadamianie im niebezpieczeństw związanych z nielegalną migracją.

6.

Wzywa Komisję Europejską, by zaproponowała mechanizmy gwarantujące, iż przyszłe procedury regulowania statusu imigrantów nielegalnych zostaną skoordynowane i będą stanowić część wspólnego systemu imigracyjnego i azylowego. Dlatego z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, aby w 2007 r. przedstawić badania na temat istniejących praktyk w zakresie regulowania statusu imigrantów oraz ich efektów dla państw członkowskich i władz lokalnych i regionalnych.

7.

Popiera propozycję Komisji przewidującą, że w przypadku gdy państwa członkowskie w danym regionie znajdą się w krytycznej sytuacji, związanej na przykład z masowym napływem migrantów, należy zwiększyć możliwości operacyjne sieci patroli przybrzeżnych.

8.

Z zadowoleniem przyjmuje decyzję Parlamentu Europejskiego o znacznym zwiększeniu budżetu Frontexu oraz o zatwierdzeniu środków przeznaczonych dla zespołów szybkiej interwencji na granicy. Zaleca, by działalność zespołów szybkiej interwencji na granicy obejmowała koordynowanie działań państw członkowskich oraz innych zainteresowanych stron, w tym także łączność z proponowanymi regionalnymi ośrodkami dowodzenia na południowych granicach morskich (1) i z tymi samorządami regionalnymi, które w znacznej mierze dotyka napływ migrantów.

9.

Popiera propozycję utworzenia rezerwy ekspertów ze służb administracji państw członkowskich, którzy mogliby zostać szybko oddelegowani do miejsc interwencji w innych państwach członkowskich, mających nadwerężone możliwości operacyjne, w celu udzielenia pomocy przy niezwłocznej wstępnej ocenie na miejscu przybycia imigrantów, przy identyfikacji osób, które mogą zostać odesłane do swoich państw pochodzenia lub państw tranzytowych, a następnie przy sprawnym rozpatrywaniu indywidualnych przypadków, w tym przy ocenie stanu zdrowia imigrantów i uchodźców oraz związanej z tym sytuacji epidemiologicznej, jak również przy podejmowaniu właściwych kroków w odniesieniu do osób niepełnoletnich bez opiekunów oraz innych grup wymagających szczególnego traktowania.

10.

Zaleca, aby rezerwa ekspertów ze służb administracji państw członkowskich znajdowała się możliwie najbliżej potrzebujących wsparcia władz lokalnych i regionalnych, z udziałem — w razie potrzeby — przedstawicieli samorządów lokalnych i regionalnych z dotkniętych obszarów lub krajowych czy regionalnych stowarzyszeń władz lokalnych. Samorządy lokalne i regionalne powinny mieć możliwość zwrócenia się o interwencję tych ekspertów na ich terenie, gdyż przybycie nielegalnych imigrantów do państwa członkowskiego ma natychmiastowy wpływ na lokalną społeczność czy dany region.

11.

Zgadza się z propozycją Rady ds. wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, aby porozumienia o partnerstwie w zakresie migracji i rozwoju zobowiązywały partnerów do uznania zasad demokracji i państwa prawa oraz do przestrzegania praw człowieka.

12.

Zaleca niezwłoczne działania na rzecz harmonizacji prawa, aby położyć kres handlowi ludźmi i organizacjom przestępczym zajmującym się tym procederem.

13.

Przychyla się do apelu Komisji do państw członkowskich, aby zwiększyły swoje wysiłki na rzecz zapewnienia sprawnej realizacji uzgodnionych już środków i uzupełnienia działań UE krajowymi inicjatywami.

14.

Podkreśla, że należy traktować władze lokalne i regionalne jako zainteresowane podmioty i włączać je we wszelkie inicjatywy dialogu, w tym z krajami pochodzenia i z krajami tranzytowymi, zwłaszcza za pośrednictwem Komitetu Regionów.

15.

Podkreśla znaczenie takich konferencji jak konferencja „Miasta, które integrują: polityka europejska, praktyki lokalne”, zorganizowanej w 2006 r. w celu wymiany najlepszych praktyk i zacieśnienia współpracy pomiędzy regionami. KR pragnie aktywnie włączyć się w przyszłe przedsięwzięcia tego typu. Zaleca też UE wykorzystanie potencjału regionów tworzących zewnętrzne granice morskie jako platformy budowania wzajemnie korzystnych relacji z krajami trzecimi.

16.

Przypomina, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania istotną rolę, jeśli chodzi o promowanie współpracy i programów typu „miasta partnerskie”. Ponadto władze lokalne i regionalne wnoszą we współpracę zdecentralizowaną swą wiedzę i doświadczenie, zdobyte poprzez świadczenie usług publicznych w zakresie ochrony zdrowia i edukacji, usług komunalnych, poprzez gospodarczy rozwój terytorialny, wsparcie instytucjonalne dla zarządzania lokalnego oraz poprzez znajomość mechanizmów demokracji lokalnej i regionalnej i funkcjonowania instytucji demokratycznych. Należy systematycznie uwzględniać te aspekty przy opracowywaniu europejskiej polityki imigracyjnej.

17.

Wzywa Komisję, aby zachęcała i przyczyniała się do odnajdowania praktycznych rozwiązań dla lepszego zarządzania południowymi zewnętrznymi granicami morskimi oraz do lepszego radzenia sobie Wspólnoty, państw członkowskich oraz władz lokalnych i regionalnych z takimi krytycznymi sytuacjami jak masowy napływ nielegalnych imigrantów.

18.

Podkreśla swoje jednomyślne wezwanie z lutego 2007 r. (CdR 258/2006) (2) do utworzenia agencji odpowiedzialnej konkretnie za kwestię nielegalnej imigracji i zwracania się o azyl przez obywateli krajów trzecich; agencja ta powinna znaleźć się na Malcie.

19.

Apeluje, by zwrócić szczególną uwagę na regiony UE położone nad Morzem Śródziemnym i Oceanem Atlantyckim, które muszą radzić sobie ze znaczą liczbą imigrantów i brakiem środków pozwalających na przyjęcie tych imigrantów w sposób odpowiadający godności ludzkiej. Aby zapobiec dalszym tragicznym wypadkom nielegalnych imigrantów, z których wielu ginie przy próbach dotarcia do wybrzeży UE, oraz skutkom tej imigracji dla bezpieczeństwa i spójności całej UE, konieczne są błyskawiczne i zdecydowane działania na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i unijnym. Z tego powodu KR podkreśla pilną konieczność opracowania strategii krótkoterminowej, aby skutecznie stawić czoła problemom wynikającym z napływu nielegalnych imigrantów, i usilnie wzywa do utworzenia specjalnego instrumentu finansowego przeznaczonego dla regionów o największej liczbie imigrantów oraz obszarów tranzytowych o znacznym przepływie nielegalnych migrantów.

20.

Podkreśla potrzebę, aby państwa członkowskie w sposób praktyczny zamanifestowały swoją solidarność, podejmując konkretne środki na rzecz złagodzenia presji wywieranej na przygraniczne państwa i regiony przez ciągłe masowe fale napływu migrantów; odbyłoby się to poprzez pozwolenie na przemieszczanie się i przyjęcie takich migrantów na ich terytorium do momentu, do którego nie zostanie podjęta ostateczna decyzja dotycząca ich statusu.

21.

Jednocześnie zachęca podmioty lokalne i regionalne do korzystania — na potrzeby określonych projektów — z dostępnych funduszy, a mianowicie z Funduszu Granic Zewnętrznych, Funduszu na rzecz Powrotu Imigrantów, Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców oraz Funduszu na rzecz Integracji. Podkreśla, że środki z tych funduszy powinny być udostępnione bez opóźnień. Komitet z niepokojem zauważa, że fundusze te miały zostać uruchomione już w styczniu 2007 r., a Fundusz na rzecz Powrotu Imigrantów zostanie udostępniony najwcześniej w 2008 r.

22.

Wzywa państwa członkowskie, by przestrzegając zasady pomocniczości, włączały władze lokalne i regionalne w opracowywanie swoich polityk migracyjnych oraz krajowych planów migracji i zatrudnienia, które obejmowałyby także dopuszczalne limity pracowników cudzoziemskich. Ponadto uważa, że wymiar lokalny i regionalny powinien być zaangażowany w tworzenie analiz, statystyk i sprawozdań, na których oparta będzie europejska polityka imigracyjna.

W odniesieniu do kontaktów z Afryką

23.

Popiera podejście polegające na zintensyfikowaniu dialogu i współpracy z Afryką w zakresie migracji, co obejmuje wiele zagadnień związanych z migracją, począwszy od imigracji legalnej i nielegalnej, aż po poprawę ochrony uchodźców i lepsze wykorzystanie powiązań między polityką migracyjną a polityką w dziedzinie rozwoju.

24.

Przypomina, że w odniesieniu do krajów Afryki Północnej podejmowane będą dalsze działania promujące i rozwijające porozumienia dwustronne na poziomie regionalnym w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS) oraz planu działania na rzecz szerszego sąsiedztwa między regionami peryferyjnymi a krajami sąsiadującymi Afryki Subsaharyjskiej, obejmujących kwestie dotyczące migracji. Należałoby również kontynuować prace w kontekście Euromedu, a także dalej rozszerzać dwustronną współpracę z partnerami z rejonu Morza Śródziemnego, włączając w to władze lokalne i regionalne.

25.

W ramach tej współpracy dwustronnej kwestią podstawową byłoby wykorzystanie doświadczeń niektórych regionów, takich jak regiony peryferyjne, które ze względu na swoje szczególne położenie geograficzne oraz swoje sprawdzone doświadczenia oferują UE unikalną platformę współpracy z krajami sąsiadującymi.

26.

Popiera współpracę UE z Afryką opartą na strategii UE na rzecz Afryki, której głównym celem jest osiągnięcie milenijnych celów rozwoju na rzecz propagowania zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa i dobrego sprawowania rządów w Afryce poprzez pielęgnowanie dialogu z krajami AKP na podstawie programu działań przewidzianego w art. 13 umowy z Kotonu.

27.

Przypomina, że 13 art. umowy z Kotonu stanowi: „Na wniosek państwa członkowskiego i bez żadnych dodatkowych formalności każde z państw AKP akceptuje powrót i ponownie przyjmuje swoich obywateli przebywających nielegalnie na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Państwa (…) AKP dostarczają swoim obywatelom dokumenty tożsamości właściwe do tego celu”.

28.

Podkreśla, że UE powinna działać na rzecz egzekwowania tego artykułu i znacznie bardziej zabiegać o to, by kraje pochodzenia z powrotem przyjmowały tych imigrantów, którzy nie spełniają warunków azylowych, a którzy mimo to zdecydowali się na nielegalne przekroczenie granic UE.

29.

Odnotowuje propozycję utworzenia platform współpracy w zakresie migracji i rozwoju, łączących wysiłki państw afrykańskich, państw członkowskich UE oraz organizacji międzynarodowych na rzecz skuteczniejszego zarządzania migracją w interesie wszystkich stron. Jest zdania, że zarówno w owe platformy współpracy, jak i w dialog z krajami AKP zaangażować należy władze lokalne i regionalne, zwłaszcza te bezpośrednio zainteresowane, między innymi poprzez ich stowarzyszenia krajowe i regionalne, gdyż leżałoby to w interesie wszystkich stron.

30.

Popiera inicjatywę Komisji, aby w regionach Afryki o wysokiej stopie emigracji promować inwestycje w branże wymagające znacznej siły roboczej i zachęcać państwa członkowskie do udziału w tej inicjatywie. Nie należy przy tym zapominać, że wspieranie tych inwestycji jest niemożliwe bez odpowiedniego udziału prywatnych przedsiębiorstw. W tym celu należy stworzyć instrumenty ułatwiające dokonywanie tych inwestycji.

31.

Popiera propozycję Komisji, aby stworzyć charakterystyki ruchów migracyjnych dla każdego zainteresowanego kraju rozwijającego się, oraz aby stworzyć składające się z ekspertów z państw członkowskich zespoły wspierające ds. migracji, które mogłyby służyć konieczną pomocą tym państwom afrykańskim, które by o taką pomoc poprosiły. Komitet popiera też inicjatywy Komisji podejmowane z myślą o stworzeniu panafrykańskiej sieci „obserwatoriów” migracyjnych lub instytutów badań nad migracją. Zwraca jednak uwagę, że władze lokalne i regionalne powinny dysponować niezbędną wiedzą fachową, a ponadto podkreśla, że eksperci z regionów i miast z pewnością mogą wnieść w te zespoły znaczny wkład.

32.

Podkreśla, że samorządy lokalne i regionalne mogą dopomóc w zbieraniu informacji prezentowanych w portalu migracyjnym, europejskim portalu mobilności zawodowej, sieci EURES oraz w portalu poświęconym mobilności europejskich naukowców, które — jak stwierdzono powyżej — dostarczałyby krajom afrykańskim informacji na temat legalnych możliwości pracy w Europie, w tym poprzez konkretne kampanie informacyjne i ułatwianie zarządzania przemieszczaniem się pracowników sezonowych, wymianą studentów i naukowców oraz innymi legalnymi formami przemieszczania się osób.

W odniesieniu do zwalczania nielegalnej imigracji oraz zintensyfikowania działań na rzecz integracji

33.

Popiera propozycję dotyczącą nowego prawodawstwa mającego na celu karanie osób zatrudniających nielegalnych imigrantów oraz podjęcie inicjatyw pozwalających Europolowi ze szczególną uwagą traktować zwalczanie przypadków ułatwiania nielegalnej imigracji i handlu ludźmi.

34.

Akcentuje potrzebę starań na rzecz podjęcia wszystkich koniecznych środków, aby położyć kres handlowi ludźmi i działalności osób lub organizacji przestępczych zajmujących się tym procederem, a także aby zwalczać szarą strefę, która jest przyczyną tych zjawisk.

35.

Z aprobatą śledzi rosnące starania Komisji na rzecz środków w zakresie integracji. W tym kontekście opracowane zostaną instrumenty umożliwiające szerszy udział różnych zainteresowanych stron, w tym samych migrantów, co przyczyni się do propagowania skutecznej strategii integracji. KR uważa, że należy traktować władze lokalne i regionalne jako zainteresowane podmioty i włączać je we wszelkie inicjatywy dialogu.

36.

Stwierdza, że instrumenty te będą obejmowały: a) ustanowienie platformy integracji, w ramach której partnerzy będą mogli prowadzić regularną wymianę poglądów; b) konsolidację roli władz lokalnych; c) stworzenie witryny internetowej poświęconej zagadnieniu integracji i nowych edycji podręcznika integracji oraz rocznego sprawozdania na temat migracji i integracji.

W odniesieniu do Frontexu

37.

Zaleca zastosowanie przepisu art. 7 rozporządzenia Rady (WE) 2007/2004 ustanawiającego agencję Frontex, jako że ustanawia on istotny środek działań wynikających z solidarności między państwami członkowskimi, polegający na dobrowolnym utworzeniu zarządzanej przez agencję wspólnej bazy wyposażenia technicznego państw członkowskich, które to wyposażenie byłoby do dyspozycji innych państw członkowskich na ich prośbę, stosownie do analiz potrzeb i ryzyka dokonywanych przez Frontex.

38.

Stwierdza, że aby agencja Frontex mogła przygotowywać szczegółowe i ogólne analizy ryzyka w celu zapobiegania sytuacjom kryzysowym i zarządzania nimi w przypadku ich wystąpienia, będzie potrzebować dostępu do informacji gromadzonych przez oficerów łącznikowych ds. imigracji w poszczególnych państwach członkowskich.

39.

Popiera wniosek Komisji o zmianę rozporządzenia (WE) 377/2004 w sprawie utworzenia sieci oficerów łącznikowych ds. imigracji, by zapewnić agencji Frontex dostęp do informacji oraz umożliwić jej uczestniczenie w spotkaniach organizowanych w ramach tejże sieci. Należy wspierać dostęp do informacji, ponieważ stanowią one przydatny materiał.

40.

Przypomina o zapewnieniach Komisji, że przez cały okres spokojnych wód, zwłaszcza od połowy wiosny do początku jesieni, Frontex będzie patrolował granice morskie — szczególnie wokół Wysp Kanaryjskich i na Morzu Śródziemnym, aby zapobiec dalszemu napływowi imigrantów do państw członkowskich UE.

41.

Apeluje do Komisji, aby zachęcała państwa Afryki Północnej do współpracy na rzecz zapobiegania handlowi ludźmi w rejonie śródziemnomorskim Europy. Jednak najlepszym długofalowym rozwiązaniem jest wdrażanie polityki na rzecz rozwoju w krajach pochodzenia.

W odniesieniu do regionów sąsiadujących z Unią Europejską na wschodzie i południowym wschodzie

42.

Zauważa, że głównym celem stosowania podejścia globalnego do regionów sąsiadujących z Unią Europejską na wschodzie i południowym wschodzie jest utrzymanie spójności polityki, uzupełnienie trwającego dialogu i inicjatyw dotyczących współpracy w dziedzinie migracji i powiązanych obszarów, które już mają miejsce w ogólnym kontekście polityki stosunków zewnętrznych UE.

43.

Popiera zdanie Komisji, że dialog z władzami krajów kandydujących i partnerskich obejmowałby zagadnienie, w jaki sposób wpływ migracji na rozwój może przyczynić się do wzmocnienia stabilności i zwiększenia wzrostu w danym regionie, w tym również promowania strategii ochrony przed drenażem mózgów polegających między innymi na inwestowaniu w szkolenia i rozwijanie potencjału w celu poprawy warunków pracy i zwiększenia możliwości zatrudnienia.

44.

Proponuje ściślejszą współpracę z Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy w odniesieniu do krajów, które są członkami Rady, tak aby zwiększyć możliwości traktowania nielegalnych migrantów przez państwa partnerskie zgodnie ze standardami międzynarodowymi i potrzebami ofiar handlu ludźmi oraz innych osób w szczególnie trudnej sytuacji.

45.

Zaleca ściślejsze włączenie władz lokalnych i regionalnych i ich stowarzyszeń krajowych, szczególnie w państwach kandydujących, ale również w krajach partnerskich, do takich działań UE jak szkolenie i programy partnerskie dla funkcjonariuszy organów ścigania, do współpracy z Fronteksem, do działań w dziedzinie opieki społecznej i szkolenia urzędników zajmujących się sprawami pracy, rehabilitacji ofiar handlu ludźmi, zbierania danych i monitorowania przepływów migracyjnych.

46.

Z zadowoleniem przyjmuje propozycję, aby przyznać Fronteksowi istotniejszą rolę, która obejmowałaby rozwijanie współpracy z Rosją, Ukrainą, Mołdawią, Gruzją, Bałkanami Zachodnimi i krajami azjatyckimi, lecz podkreśla, że agencja powinna najpierw wzmocnić swoje obecne działania i analizę ryzyka, gdyż rozpoczęła je późno w ciągu roku i zawiesiła w okresie letnim, gdy w południowych częściach Europy występuje szczególnie duży napływ nielegalnych imigrantów.

47.

Popiera propozycję pogłębienia wszechstronnego dialogu z Rosją we wszystkich sprawach związanych z migracją, w tym w sprawie azylu, ochrony uchodźców wewnętrznych zgodnie ze standardami międzynarodowymi, walki z nielegalną imigracją i handlem ludźmi, migracji za pracą i wszystkich istotnych aspektów społecznych migracji.

48.

Przypomina, że państwa, które wątpiły w skuteczność takich wspólnych działań, chętniej przyznają środki Fronteksowi, nie tylko kierowane chęcią dzielenia obciążeń, ale również we własnym interesie, gdyż nielegalna imigracja jest problemem ogólnoeuropejskim, a nie jedynie dotykającym krajów przylegających do Morza Śródziemnego.

Bruksela, 11 listopada 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


(1)  COM(2006) 733, pkt 23.

(2)  Opinia Komitetu Regionów w sprawie przyszłej polityki morskiej Unii Europejskiej, przyjęta jednomyślnie na 68. sesji plenarnej w dn. 13-14 lutego 2007 r. (posiedzenie z 13 lutego 2007 r.).


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/48


Opinia perspektywiczna Komitetu Regionów „Sytuacja kobiet migrujących w Unii Europejskiej”

(2007/C 305/10)

KOMITET REGIONÓW

Podkreśla, że optymalna integracja imigrantek i imigrantów jest niezbędna także z punktu widzenia ich roli w wychowaniu dzieci, a tym samym dla faktycznego włączenia do społeczeństwa drugiego i trzeciego pokolenia osób obcego pochodzenia, ze względu na rolę kobiet w rozwoju społeczeństwa.

Podkreśla, że integracja oznacza zaakceptowanie i przestrzeganie podstawowych obowiązków i praw obywatela, będących częścią europejskiego dorobku prawnego.

Podkreśla zasadniczą rolę odgrywaną przez usługi publiczne, w szczególności świadczone na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz możliwości tworzenia sieci między usługami oraz w ramach społeczności lokalnych, ze stowarzyszeniami kobiet migrujących oraz wolontariuszy.

Wyraża zaniepokojenie w związku z wysokim poziomem niepowodzeń szkolnych i przypadków przerwania nauki wśród dziewcząt obcego pochodzenia, które mają trudności z wyborem kierunku kształcenia i zawodu, a często są także ograniczane przez rodzinę oraz przesądy kulturowe czy trudne warunki ekonomiczne. Jest zdania, że istotne znaczenie w tworzeniu równych szans edukacyjnych dla dziewcząt (i chłopców) z rodzin imigrantów ma zaznajamianie rodziców z systemem edukacji, aby byli oni w stanie podejmować ugruntowane decyzje co do kształcenia swoich dzieci, a zwłaszcza córek, uwzględniające ich indywidualne możliwości i pragnienia, wolne od stereotypów dotyczących płci. Uważa także, że istnieje potrzeba działań uwrażliwiających i angażujących wszystkie zainteresowane osoby w celu wspierania rzeczywistej równości szans.

Sprawozdawca

:

Sonia MASINI (IT/PSE), przewodnicząca prowincji Reggio Emilia

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

1.

Komitet Regionów wyraża zadowolenie w związku z wnioskiem Komisji Europejskiej o sporządzenie opinii perspektywicznej, między innymi ze względu na fakt, że obecny rok to Europejski Rok na rzecz Równych Szans dla Wszystkich, a 2008 r. będzie Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego.

2.

Potwierdza konieczność prowadzenia całościowej polityki europejskiej w dziedzinie imigracji, przewidującej stosowanie instrumentów uzgodnionych między państwami i społecznościami lokalnymi i regionalnymi oraz realizację spójnych działań w zakresie legalnej imigracji, w celu zarówno sprzyjania integracji imigrantów działających zgodnie z prawem państw przyjmujących, jak i wzmocnienia walki z nielegalną imigracją i łamaniem przepisów.

3.

Przypomina, że w komunikacie Komisji „Wspólna agenda na rzecz integracji” uznano, że w każdym działaniu należy uwzględnić perspektywę dotyczącą płci, jak również należy poświęcić szczególną uwagę młodym migrantom oraz dzieciom.

4.

Podkreśla, że optymalna integracja imigrantek i imigrantów jest niezbędna także z punktu widzenia ich roli w wychowaniu dzieci, a tym samym dla faktycznego włączenia do społeczeństwa drugiego i trzeciego pokolenia osób obcego pochodzenia, ze względu na rolę kobiet w rozwoju społeczeństwa.

5.

Przypomina, że w swojej opinii w sprawie planu polityki w dziedzinie legalnej migracji wskazał na obawy samorządów lokalnych i regionalnych związane z aspektem płci, jako że należy wziąć pod uwagę dyskryminację, jakiej mogą podlegać kobiety ze względu na płeć oraz pochodzenie etniczne i geograficzne oraz inne przyczyny dyskryminacji, o których jest mowa w art. 13 Traktatu WE.

6.

Przypomina o konieczności zapewnienia skutecznej ochrony prawnej przed dyskryminacją, rozważenia przyszłych działań uzupełniających obecne ramy prawne, włączenia zasad niedyskryminacji oraz równych szans do polityki Unii, promowania innowacji i dobrych rozwiązań, większego uwrażliwienia zainteresowanych stron i ludności miejscowej oraz współpracy z nimi, podjęcia problemu dyskryminacji i wykluczenia społecznego, które dotykają wiele mniejszości etnicznych.

7.

Powtarza, że integracja jest procesem dwukierunkowym, gdyż obejmuje społeczność krajów przyjmujących i same kobiety migrujące, postrzegane zarówno jako indywidualne jednostki, jak i członkowie społeczności danego kraju oraz że konieczne jest podnoszenie świadomości zarówno imigrantów, jak i społeczności miejscowych.

8.

Podkreśla, że integracja oznacza przede wszystkim zaakceptowanie i przestrzeganie podstawowych obowiązków i praw obywatela, będących częścią europejskiego dorobku prawnego, tak jak zostały one uznane przez Europejską konwencję praw człowieka, wspólne tradycje konstytucyjne państw członkowskich, Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej i Powszechną deklarację praw człowieka.

9.

Przyjmuje do wiadomości fakt, że szczególnie w odniesieniu do kobiet imigrantek może pojawić się konflikt między różnymi kategoriami praw indywidualnych oraz prawem do tożsamości kulturowej i religijnej oraz stwierdza, że to ostatnie prawo zasługuje na ochronę pod warunkiem, że zachowania wyrażające tę tożsamość nie naruszają niezbywalnych praw podstawowych i stanowią w każdym razie wynik wolnych i świadomych wyborów kobiet, a nie są narzucane przez rodzinę ani społeczność, do której przynależą, czy z której pochodzą.

10.

Stwierdza, że samorządy lokalne i regionalne zdobyły znaczne doświadczenie w dziedzinie polityki skierowanej do kobiet imigrantek w zakresie ich przyjmowania, mediacji, dostępu do rynku pracy i opieki społecznej, jak również w zakresie zwalczania różnych form wyzysku i przemocy, które może okazać się bardzo cenne w opracowywaniu nowych strategii i programów europejskich. Stwierdza także, że włączanie stowarzyszeń imigrantek oraz innych przedstawicielek zainteresowanych grup imigrantów i imigrantek w nieustający dialog z samorządami regionalnymi i lokalnymi, a także obecność przedstawicieli tych grup w administracji są konieczne do tworzenia skutecznych strategii i programów.

11.

Zachęca zatem, zgodnie ze stanowiskiem Parlamentu Europejskiego, by państwa członkowskie i Unia Europejska poparły te wysiłki zarówno na płaszczyźnie finansowej, jak i w zakresie zasobów ludzkich, poprzez wymianę informacji i dobrych rozwiązań.

12.

Przyjmuje z dużym zadowoleniem fakt zatwierdzenia programu ramowego „Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi”, a szczególnie ustanowienie funduszu na rzecz integracji, którego działania powinny uwzględniać wymiar związany z płcią oraz optymalną integrację kobiet w każdym wieku, ludzi młodych i dzieci migrantów.

13.

Ponawia swoje życzenie wyrażone w opinii w sprawie planu polityki w dziedzinie legalnej migracji, by w zarządzaniu funduszem na rzecz integracji uwzględniono potrzeby samorządów lokalnych i regionalnych oraz by te ostatnie w sposób aktywny i konstruktywny uczestniczyły w negocjacjach na temat programów krajowych i planów operacyjnych.

14.

Podkreśla zasadniczy wkład zorganizowanych społeczności kobiet migrujących oraz organizacji pozarządowych.

15.

Kładzie nacisk na znaczenie stosowania wspólnych środków z krajami pochodzenia na rzecz promowania praw kobiet i zachęca Komisję oraz państwa członkowskie do wspierania działań prowadzonych przez samorządy lokalne i regionalne we współpracy z tymi krajami oraz z właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi w celu ustalenia odpowiednich wskaźników.

16.

Podkreśla istotne znaczenie używania języka odzwierciedlającego różnicę płci.

Ramy statystyczne

17.

Podkreśla brak precyzyjnych danych statystycznych na temat imigracji w Unii Europejskiej, a szczególnie na temat imigracji nielegalnej i wszystkich przypadków nieuregulowanej sytuacji w miejscu pracy.

18.

Uznaje za istotne, by proces zbierania danych obejmował niewiążące zmienne dotyczące płci i by zostały opracowane wskaźniki mówiące o nierównościach płci.

19.

Podkreśla możliwości analizy, jakie stwarzają dane opracowywane na szczeblu regionalnym i lokalnym, niezbędne do prowadzenia zdecentralizowanej polityki i zapewnienia jakościowego podejścia do zjawiska migracji.

Usługi socjalne i zdrowotne

20.

Stwierdza, że dostęp do usług socjalno-zdrowotnych często stanowi pierwszy kontakt kobiety migrantki ze światem usług publicznych i z zasadami społeczeństwa przyjmującego oraz uważa, że koniecznie należy przezwyciężać pojawiającą się w rzeczywistości dyskryminację w celu wyeliminowania „nierówności w stanie zdrowia”.

21.

Ponadto podkreśla potrzebę objęcia wszystkich imigrantów kontrolą i prewencją zdrowotną zapewnianą przez odpowiednie służby oraz potrzebę opracowania i sfinansowania odpowiednich programów socjalnych i zdrowotnych, które na podstawie obiektywnych badań konkretnych problemów zdrowotnych mogłyby pomóc w zwalczaniu chorób często występujących wśród migrantów.

22.

Podkreśla potrzebę zintensyfikowania odpowiednich działań informacyjnych i podnoszących świadomość w dziedzinie zdrowia wśród osób wywodzących się ze środowisk imigranckich, szczególnie kobiet, i uznaje za ważne wypracowanie zorganizowanych form pozwalających na uważne zapoznanie się z indywidualnymi potrzebami i specyfiką kulturową z większym wykorzystaniem takich instrumentów, jak mediacja językowa i kulturowa czy dialog, nie tylko z poszczególnymi osobami i grupami, ale również ze stowarzyszeniami, przy czym poszanowanie różnic kulturowych musi opierać się przede wszystkim na poszanowaniu podstawowego prawa do zdrowia i samostanowienia kobiety, szczególnie w dziedzinie zdrowotnej i seksualnej.

23.

Popiera zatem prowadzenie ukierunkowanych działań informacyjnych, zapobiegawczych, wspierających i uwrażliwiających na rzecz zwalczania wszelkich praktyk czy tradycji dyskryminacyjnych lub upokarzających, a także docenienie skutecznych i dobrych jakościowo rozwiązań wprowadzanych w życie w różnych państwach członkowskich oraz na szczeblu regionalnym i lokalnym, o charakterze zapobiegawczym lub propagatorskim, wielodyscyplinarnym i interkulturowym, służących za pomost/dialog (jak np. mediacje językowo-kulturowe, szkoły rodzenia, inicjatywy mające na celu zaangażowanie kobiet imigrantek w życie społeczne, formy konsultacji interkulturowej itd.).

24.

Podkreśla zasadniczą rolę odgrywaną w terenie przez usługi publiczne, w szczególności świadczone na szczeblu lokalnym i regionalnym (w dziedzinach takich jak np. poradnie rodzinne) i możliwości tworzenia sieci między usługami oraz w ramach społeczności lokalnych, ze stowarzyszeniami kobiet migrujących, wolontariuszy i trzecim sektorem.

25.

Uważa za istotne szersze rozpowszechnienie dobrych rozwiązań w dziedzinie socjalnej i zdrowotnej poprzez ustanowienie prawdziwego europejskiego rejestru, do którego zostaną wprowadzone najlepsze ze strategii politycznych oraz dobre rozwiązania stosowane w tej dziedzinie.

Edukacja, polityka młodzieżowa i kultura

26.

Podkreśla, że młode pokolenie ma decydujące znaczenie dla powodzenia przyszłej integracji, również ze względu na jego istotną rolę pośrednika między społeczeństwem, w którym wzrastają, a rodziną, z której się wywodzą.

27.

Potwierdza konieczność prowadzenia specjalnych i odpowiednich działań umożliwiających pełne włączenie imigrantów do systemu kształcenia kraju przyjmującego (przede wszystkim nauka języka), szczególnie na początku ich pobytu.

28.

Powtarza, że niezbędne jest opracowanie programów nauczania odzwierciedlających różnorodność.

29.

Przypomina swoje uwagi zawarte w opinii w sprawie planu polityki w dziedzinie legalnej migracji na temat wysokiego poziomu niepowodzeń szkolnych wśród młodzieży obcego pochodzenia w niektórych krajach UE oraz propozycję opracowania instrumentów finansowych i specjalnych kierunków polityki w celu zaradzenia tym problemom. W szczególności wskazuje na konieczność podjęcia starań mających na celu umożliwienie wszystkim młodym ludziom realizacji ich aspiracji i ich potencjału. Podkreśla także konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na osiągnięcia szkolne i szanse edukacyjne dziewcząt; ścisły wzajemny kontakt nauczycieli z rodzicami. Obszerne informacje na temat szkolnictwa mają służyć rozpoznaniu indywidualnych możliwości dziewcząt i rozwijaniu ich zgodnie z ich indywidualnymi życzeniami i potrzebami.

30.

Kładzie nacisk na szczególną sytuację migrujących kobiet w każdym wieku, a zwłaszcza dziewcząt obcego pochodzenia — niekiedy rozdartych pomiędzy tożsamością kulturową przekazaną im przez rodzinę a atrakcyjnością nowej tożsamości oferowanej przez społeczeństwa, w których dorastają — i podkreśla, że zasługują one na szczególną uwagę, gdyż stanowią jedną z głównych sił, na której będzie się opierać przyszła Europa.

31.

Wyraża niepokój ze względu na wysoki poziom niepowodzeń szkolnych i przypadków przerwania nauki wśród dziewcząt obcego pochodzenia, które mają trudności z wyborem kierunku kształcenia i zawodu, a często są także ograniczane przez rodzinę oraz przesądy kulturowe czy trudne warunki ekonomiczne. Jest zdania, że istotne znaczenie w tworzeniu równych szans edukacyjnych dla dziewcząt (i chłopców) z rodzin imigrantów ma zaznajamianie ich rodziców z systemem edukacji, aby byli oni w stanie podejmować ugruntowane decyzje co do kształcenia swoich dzieci, a zwłaszcza córek, uwzględniające ich indywidualne możliwości i pragnienia, wolne od stereotypów dotyczących płci. Uważa także, że istnieje potrzeba działań uwrażliwiających i angażujących wszystkie zainteresowane osoby w celu wspierania rzeczywistej równości szans.

32.

Popiera wezwanie, zawarte w rezolucji Parlamentu w sprawie imigracji kobiet, do promowania dostępu młodych kobiet migrantek do zintegrowanego programu działań (2007-2013) na rzecz uczenia się przez całe życie.

33.

Uważa, że w opracowywaniu kierunków polityki na rzecz młodzieży należy prowadzić działania uwzględniające różnice kulturowe i różnice związane z płcią wobec młodzieży obcego pochodzenia, docenić wartość tej młodzieży jako zasobu cennego dla mediacji kulturowej, wspierać powstawanie miejsc poświęconych dialogowi kulturowemu i rozwój ruchu stowarzyszeniowego kobiet.

34.

Podkreśla, że komunikacja, szczególnie poprzez środki masowego przekazu, odgrywa decydującą rolę dla integracji kobiet migrantek i wnosi o promowanie działań wobec środków masowego przekazu służących wykorzystaniu związanego z nimi potencjału i zaradzeniu niedostatkowi informacji zarówno w społeczności imigrantów, jak i w społecznościach ich przyjmujących, w celu przezwyciężenia stereotypów i negatywnych przesądów.

35.

Potwierdza w tym względzie swoje zainteresowanie, wykazane w opinii w sprawie komunikatu „Wspólna agenda na rzecz integracji”, różnymi formami współpracy ze środkami masowego przekazu (poprzez promowanie dobrowolnych kodeksów postępowania dla dziennikarzy).

Integracja gospodarcza

36.

Potwierdza konieczność wspomagania dostępu kobiet migrantek do zatrudnienia i szkolenia zawodowego, między innymi poprzez pozytywne działania na rzecz zwalczania dyskryminacji i usuwania przeszkód, które w rzeczywistości uniemożliwiają osiągnięcie pełnej równości szans.

37.

Stwierdza, że często imigrantki wykonują prace tymczasowe, niewymagające kwalifikacji zawodowych i niskopłatne, w szarej strefie gospodarki lub w działalności prowadzonej nielegalnie. Zatem wzywa Komisję do przeprowadzenia badania w celu przeanalizowania tego zagadnienia i sporządzenia zaleceń, w jaki sposób najlepiej zaradzić temu problemowi.

38.

Podkreśla znaczenie działań na rzecz uznawania kwalifikacji zawodowych i dyplomów uzyskanych przez kobiety w krajach ich pochodzenia czy zdobytego tam doświadczenia zawodowego.

39.

Potwierdza swoje poparcie dla zamierzenia Komisji, by opracować ogólną dyrektywę ramową w sprawie praw obywateli państw trzecich legalnie zatrudnionych w jednym z państw członkowskich i dla rozwiązania w tych ramach problemu uznawania dyplomów i kwalifikacji zawodowych.

40.

Stwierdza, że szczególnie w niektórych państwach członkowskich imigrantki są przeważnie zatrudniane jako opiekunki lub pomoc domowa i że wpływa to na zmianę warunków opieki społecznej w Europie, zatem zwraca się do Komisji o przestudiowanie tego zjawiska i zastanowienie się nad opracowaniem specjalnych instrumentów w tym zakresie.

41.

Z naciskiem podkreśla, że również na polu gospodarczym należy wspierać niezależność i przedsiębiorczość kobiet, tak w krajach pochodzenia, jak i w państwach przyjmujących, za pomocą specjalnych instrumentów, na przykład mikrokredytów.

42.

Z zadowoleniem odnotował uwagę poświęconą w II edycji „Podręcznika integracji” działaniom wspierającym przedsiębiorczość imigrantów i uznaje, że ten rodzaj działań ma zasadnicze znaczenie dla budowania faktycznej niezależności kobiet, a także zwraca się do Komisji o poparcie takich inicjatyw, jak szkolenie zawodowe i językowe w krajach pochodzenia.

43.

Zwraca uwagę na szczególne problemy, z jakimi muszą się zmierzyć pracujące imigrantki posiadające dzieci, a zatem związaną z tym potrzebę działań na rzecz pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego, oraz podkreśla, jak ważne inicjatywy zrealizowano na szczeblu regionalnym i lokalnym, między innymi we współpracy ze stowarzyszeniami kobiet i wolontariuszy, oraz wzywa Komisję do poparcia tych inicjatyw.

44.

Przyjmuje do wiadomości, że w wielu przypadkach faktyczne korzystanie przez kobiety z ich praw jest utrudnione ze względu na poważne problemy, jakie napotykają w zakresie transportu i mobilności, a także ze względu na uwarunkowania kulturowe społeczności pochodzenia, i wzywa Komisję oraz państwa członkowskie do wspierania samodzielności kobiet w zakresie przemieszczania się (np. kursy prawa jazdy).

45.

Podkreśla, że praca w szarej strefie sprzyja formom wykorzystania kobiet i popiera działania na rzecz wychodzenia z szarej strefy i jej zwalczania.

46.

Podkreśla potrzebę zaplanowania odpowiednich działań mających na celu zwalczanie pracy nielegalnej, dbając o sprawiedliwe traktowanie ofiar takich sytuacji, i przyjmuje do wiadomości ostatni wniosek Komisji dotyczący dyrektywy mającej na celu wprowadzenie jednolitych sankcji wobec pracodawców zatrudniających imigrantki i imigrantów o nieuregulowanym statusie w kraju docelowym lub zatrudniających legalnych imigrantów i imigrantki w sposób nieuregulowany prawnie.

47.

Powtarza, zgodnie ze swoją opinią w sprawie planu polityki w dziedzinie legalnej imigracji, apel do Komisji i państw członkowskich o przyjęcie środków mających na celu ułatwienie migrantom przesyłania przekazów pieniężnych i wspieranie wykorzystania tych środków na produktywne inwestycje w ich krajach pochodzenia.

Ochrona przed formami przymusu i prawa do uczestnictwa

48.

Zaznacza, że część imigrantek może być szczególnie narażona na formy wykorzystania, łamania praw podstawowych, przymusu fizycznego i psychologicznego oraz zgadza się z Parlamentem Europejskim, że takie praktyki nie mogą być w żadnym wypadku tolerowane ani uzasadnione jakimkolwiek powodem natury kulturowej czy religijnej.

49.

Przyłącza się zatem do apelu skierowanego przez Parlament Europejski do państw członkowskich, by bezzwłocznie zajęły się tym problemem i zwalczały skutecznie wszelkie formy przemocy wobec kobiet zgodnie z przepisami krajowymi oraz normami międzynarodowymi i wspólnotowymi oraz uważa za istotne obszerne informowanie o tych przepisach i postanowieniach, aby osoby migrujące były ich świadome.

50.

Wzywa Komisję do wspierania takich działań oraz wysiłków podejmowanych przez samorządy regionalne i lokalne.

51.

Zauważa, że zjawisko przemocy domowej jest szczególnie rozpowszechnione i wzywa Komisję do zastanowienia się nad skutecznymi działaniami w celu jej zapobiegania i zwalczania oraz do pilnego opracowania rozwiązań, tak aby można je było włączyć do prawodawstwa UE. Zbrodnie w imię honoru to specyficzna postać przemocy w rodzinie, wymagająca szczególnej uwagi.

52.

Podkreśla, że małżeństwa i de facto związki pomiędzy osobami różnych narodowości są prawem obywateli oraz stwarzają grunt do wypracowania pozytywnej integracji między społecznościami o odmiennej kulturze, wrażliwości, religii i normach. Jednocześnie zwraca uwagę, że zapewnienie podstawowych praw kobietom i nieletnim dzieciom musi być niezależne od istnienia wzajemnych ustaleń prawnych.

53.

Zaznacza, że łączenie rodzin to coraz bardziej istotne i pozytywne zjawisko, usprawniające przebieg integracji i mające zasadnicze znaczenie dla ochrony prawa do życia rodzinnego. Zgadza się z Parlamentem Europejskim, że dyrektywa 2003/86/WE nie została jeszcze wdrożona w sposób satysfakcjonujący przez wszystkie państwa członkowskie.

54.

Podkreśla, że łączenie rodzin powinno się wiązać z przestrzeganiem indywidualnych praw wszystkich członków rodziny i z zagwarantowaniem kobietom swobodnego wyboru.

55.

Potępia małżeństwa zawierane pod przymusem oraz praktyki nieprzestrzegające praw europejskich (np. infibulacja, poligamia) oraz wzywa państwa członkowskie do pilnego podjęcia odpowiednich działań w celu pełnego wdrożenia praw zakazujących tych praktyk.

56.

Powtarza, zgodnie ze swoją opinią w sprawie zwalczania nielegalnej imigracji, zalecenie, by przyjąć w trybie priorytetowym wszelkie niezbędne środki pozwalające położyć kres handlowi ludźmi, którego ofiarami są przede wszystkim kobiety, i zlikwidować zajmujące się tym organizacje oraz wszelkie formy niewolnictwa, również dzieci i młodzieży, poprzez przyjęcie odpowiednich norm i specjalnych programów działania, jak również by uznać, że nawet jeśli niektóre z tych ofiar są nielegalnymi imigrantami, należy je traktować jako specjalne przypadki, oraz że w pewnych okolicznościach deportacja może prowadzić do ogromu przemocy wobec nich lub nawet do ich śmierci, jeśli osoby te zostaną zmuszone do powrotu do kraju pochodzenia.

57.

Popiera wezwanie skierowane do państw członkowskich przez Parlament Europejski w rezolucji w sprawie imigracji kobiet, by wykazać szczególną wrażliwość na kwestię udziału kobiet migrujących w życiu społecznym i politycznym, zgodnie z prawami krajowymi.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE


15.12.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 305/53


Projekt opinii Komitetu Regionów „Równe szanse a sport”

(2007/C 305/11)

ZALECENIA KOMITETU REGIONÓW

Sport można wykorzystać w celu rozwiązania problemów dyskryminacji i nierówności zarówno w jego własnej sferze, jak i całym społeczeństwie, a także by krzewić wartości społeczne, takie jak współpraca, tolerancja i solidarność.

Władze lokalne i regionalne powinny planować, rozwijać i krzewić równość poprzez organizowanie aktywności sportowej i usługi.

Niektóre grupy społeczne z różnych powodów w mniejszym stopniu uczestniczą w sporcie, mają słabą reprezentację na szczeblach decyzyjnych i są wykluczone z niektórych obiektów sportowych. W wielu krajach administracja sportowa nie odzwierciedla różnorodności społeczności, w której działa.

Władze lokalne i regionalne powinny zachęcać zawodników i widzów ze wszystkich społeczności do udziału w wydarzeniach sportowych i zapewniać im ochronę przed prześladowaniem i szykanowaniem. Powinny one udostępniać na równych zasadach obiekty sportowe, które do nich należą, którymi zarządzają, które finansują lub, na których wykorzystanie wydają zezwolenie. Powinny zachęcać członków wszystkich społeczności do angażowania się na wszystkich szczeblach administracji sportowej, zarządzania i trenerstwa — wypełnianie tych zadań powinno stać się wskaźnikiem ogólnych wyników działania władz lokalnych i regionalnych.

Władze lokalne i regionalne powinny uczyć się na podstawie doświadczeń innych władz w całej Europie i na całym świecie, a także promować najlepsze rozwiązania w skali lokalnej i regionalnej.

UE powinna ustanowić punkt odniesienia w zakresie promowania równych szans w sporcie i organizacji aktywności sportowej. W związku z tym Komitet ustanawia swoją Kartę równości w sporcie.

Sprawozdawca

:

Peter MOORE, członek Rady Miasta Sheffield (UK/ALDE)

„Sport może jednoczyć ludzi bardziej niż cokolwiek innego. Sport może dawać nadzieję tam, gdzie wcześniej była rozpacz. Przełamuje bariery rasowe. Śmieje się w obliczu dyskryminacji. Przemawia do ludzi w zrozumiałym dla nich języku.”

Nelson Mandela

„Ukryte oblicze sportu to tysiące entuzjastów, którzy w klubach piłki nożnej, wioślarskich, lekkoatletycznych i wspinaczkowych znajdują miejsce spotkań i wymiany, a przede wszystkim miejsce do uczenia się życia w społeczności. W tym mikrokosmosie ludzie uczą się przyjmowania na siebie odpowiedzialności, przestrzegania zasad, wzajemnej akceptacji, poszukiwania konsensusu i wprowadzania demokracji. Z tego punktu widzenia sport jest idealną szkołą demokracji.”

Daniel Tarschys

Sekretarz generalny Rady Europy

Zalecenia polityczne

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.

Uważa, że sport — podobnie jak inne dziedziny życia społecznego — może zarówno łączyć, jak i dzielić społeczeństwo.

2.

Jest zdania, że chociaż sport nie jest wolny od dyskryminacji i nierówności, to można go wykorzystać w celu rozwiązania tych problemów zarówno w jego własnej sferze, jak i całym społeczeństwie, a także by krzewić wartości społeczne, takie jak praca zespołowa, uczciwa konkurencja, współpraca, tolerancja i solidarność.

3.

Równe szanse dla wszystkich grup społecznych w sporcie i poprzez sport można najłatwiej osiągnąć dzięki wspólnym, wzajemnie się dopełniającym wysiłkom wszystkich sfer sprawowania rządów: władze lokalne i regionalne mają do odegrania kluczową rolę w tym zakresie.

4.

Przyjmuje z zadowoleniem wyznaczenie 2007 r. jako Europejskiego Roku Równych Szans dla Wszystkich. Wyraża ubolewanie, że KR i niektóre państwa członkowskie nie uczestniczą w jego obchodach tak intensywnie, jak byłoby to możliwe i uznaje jednocześnie niniejszą opinię za wkład do tych obchodów.

5.

Przypomina deklarację Rady Europejskiej z Nicei z 2000 r., w której apelowano do UE o uwzględnienie konkretnych cech charakterystycznych oraz społecznych, edukacyjnych i kulturowych funkcji sportu. Przypomina, że społeczne znaczenie sportu jest przedmiotem deklaracji nr 29 dołączonej do traktatu amsterdamskiego. Przyjmuje z zadowoleniem Białą księgę na temat sportu opublikowaną przez Komisję Europejską 11 lipca 2007 r. i zwraca się do Komisji, by zajęła się poruszoną w niej kwestią równych szans.

6.

Popiera definicję sportu ustaloną przez Radę Europy, według której sport oznacza „wszelkie formy aktywności fizycznej, które poprzez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane stawiają sobie za cel wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwijanie stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach”.

7.

Jest zdania, że dążenie do równości nie polega jedynie na rozwiązaniu kwestii bezprawnej dyskryminacji w wypadku jej występowania, lecz także na proaktywnym podejściu do zmiany poglądów i postaw mającej na celu wyeliminowanie niewiedzy i uprzedzeń oraz na jak najlepszym wykorzystaniu talentów naszych społeczności i umożliwieniu każdemu realizacji swego potencjału.

8.

Dostrzega, że dyskryminacja występuje w wielu postaciach: bezpośrednich i pośrednich, instytucjonalnych i indywidualnych, jawnych i subtelnych, a także odgrywa rolę w zmniejszaniu (lub zwiększaniu) dostępu, możliwości i szans życiowych grup społecznych w życiu społecznym, politycznym i gospodarczym.

9.

Odnotowuje, że niektóre grupy społeczne z różnych powodów w mniejszym stopniu uczestniczą w sporcie, mają słabą reprezentację na szczeblach decyzyjnych i — z szeregu różnych przyczyn — są wykluczone z niektórych obiektów sportowych. Zauważa, że w wyniku tego odsetek zachorowań związanych m.in. z siedzącym trybem życia jest w niektórych społecznościach nieproporcjonalnie wysoki.

10.

Dostrzega, że w wielu krajach administracja sportowa nie odzwierciedla różnorodności społeczności, w której działa. Jest zdania, że kwestią tą powinny zająć się władze lokalne i regionalne. Należy szkolić pracowników administracji, by ustalić przypadki dyskryminacji — zarówno celowej, jak i nieświadomej — oraz zająć się nimi.

11.

Przypomina prace Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC), we współpracy z organizacją Futbol Przeciwko Rasizmowi w Europie (FARE) oraz UEFA, w obszarze zwalczania rasizmu w piłce nożnej. Przyjmuje z zadowoleniem utworzenie Europejskiej Agencji Praw Podstawowych, która wnosi ze sobą możliwość poszerzenia zakresu ich prac. Apeluje, by w jej kompetencji leżały równe szanse w sporcie. Zwraca się do niej, by składała KR-owi coroczne sprawozdania na ten temat.

12.

Apeluje do organizatorów dużych międzynarodowych wydarzeń sportowych o (a) poruszenie kwestii równych szans w ich dyscyplinie sportowej i o (b) zorganizowanie seminariów równocześnie z danym wydarzeniem w celu omówienia problemów równości związanych ze sportem oraz włączenie wymiaru lokalnego i regionalnego.

Wiek

13.

Mając na uwadze, że polityka dotycząca sportu kierowana jest ze zrozumiałych powodów głównie do ludzi młodych, odnotowuje, że udział w sporcie znacznie maleje wraz z wiekiem, chociaż może on przedłużyć życie i podnieść jakość życia na starość.

14.

Uważa, że dla osób starszych sport stanowi okazję do uczenia się przez całe życie, zarówno poprzez rozwijanie umiejętności i kompetencji poprzez uprawianie sportu, jak też — szerzej — poprzez zaangażowanie się przez całe życie m.in. w zdobywanie kwalifikacji w zakresie trenerstwa, przywództwa sportowego i administracji.

15.

Postuluje, aby polityka władz lokalnych i regionalnych w dziedzinie sportu oraz organizacja aktywności sportowej były wyważone we wszystkich grupach wiekowych i by równą wartość przypisywano mniej dynamicznym i niewymagającym rywalizacji dyscyplinom sportowym, które są bardziej dostępne dla osób starszych.

Niepełnosprawność

16.

Przyznaje, że udział osób niepełnosprawnych w sporcie jest mniejszy. Należy podjąć kroki w celu zapewnienia, że osoby niepełnosprawne obu płci i w każdym wieku będą mogły w pełni wykorzystać swe prawo do uczestnictwa we wszystkich formach sportu.

17.

Wzywa, by w polityce władz lokalnych i regionalnych w dziedzinie sportu oraz w organizacji aktywności sportowej uwzględniano osoby niepełnosprawne i przypisywano równą wartość mniej dynamicznym i niewymagającym rywalizacji dyscyplinom sportowym, które są bardziej dostępne dla osób niepełnosprawnych. Apeluje o zwrócenie szczególnej uwagi na organizację aktywności sportowej i na udostępnianie obiektów sportowych osobom starszym, w tym na zapewnienie odpowiednich porad dotyczących ich zdrowia fizycznego i psychicznego.

18.

Zwraca się do władz lokalnych i regionalnych o monitorowanie zatrudniania osób niepełnosprawnych jako pracowników administracji sportowej i trenerów.

Płeć

19.

Odnotowuje, że udział mężczyzn w sporcie jest w niektórych państwach członkowskich większy od udziału kobiet, chociaż istnieją dowody, że ta różnica się zmniejsza.

20.

Apeluje do władz lokalnych i regionalnych, by, korzystając przede wszystkim ze swoich strategii w zakresie kształcenia i szkolenia, unikały stereotypów na temat płci i nie ukierunkowywały dziewcząt ani chłopców na pewne dyscypliny sportowe, zniechęcając ich do innych. Wzywa do zapewnienia chłopcom i dziewczętom takich samych możliwości uprawiania tych dyscyplin sportowych, które ich interesują. Sporządzając projekt budżetu przeznaczonego na obiekty sportowe i planowanie oferty sportowej, władze lokalne i regionalne powinny zastosować metodę budżetowania pod kątem płci.

21.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne monitorowały zachowanie równowagi między płciami w zatrudnianiu pracowników administracji sportowej i trenerów.

22.

Postuluje, by władze lokalne i regionalne zwracały szczególną uwagę na zapewnienie zajęć i obiektów sportowych dla kobiet w ciąży i młodych matek, w tym na zapewnienie odpowiedniego poradnictwa związanego z ich stanem, opieki nad dziećmi w ośrodkach i obiektach sportowych oraz bezpiecznego i dogodnego transportu publicznego po przystępnych cenach umożliwiającego dojazd do ośrodków i obiektów sportowych.

Rasa

23.

Przyznaje, że takie dyscypliny sportowe, jak np. koszykówka, baseball, biegi, tenis i siatkówka wymagają podobnej konstrukcji „bioenergetycznej”. Wiele wskazuje jednak na to, że indywidualna decyzja o wyborze określonej dyscypliny sportowej ma raczej podłoże społeczne i kulturowe niż fizyczne.

24.

Podkreśla znaczenie wolnego od dyskryminacji dostępu do wszelkich form aktywności sportowej dla wszystkich grup społecznych.

25.

Z zadowoleniem przyjmuje rezolucję Parlamentu Europejskiego dotyczącą piłki nożnej i rasizmu (z 14 marca 2006 r.), która wzywa wszystkie zainteresowane strony do podjęcia większych wysiłków na rzecz zwalczenia rasizmu w sporcie.

26.

Uważa, że stosunkowo wysoki poziom różnorodności rasowej w elitarnych dyscyplinach sportowych, zwłaszcza piłce nożnej, nie występuje na innych płaszczyznach działalności sportowej. Pojawienie się osób nienależących do rasy białej na najwyższym szczeblu niektórych dyscyplin sportowych może stworzyć wrażenie, że wyeliminowano akty rasizmu. W rzeczywistości jednak sport zawodowy stosunkowo niewielu wybawia od upośledzenia społecznego. Przypadki rasizmu mogą mieć również miejsce wówczas, kiedy zawodnikom nienależącym do rasy białej przydziela się stereotypowe role.

27.

Wzywa do unikania wśród nauczycieli i trenerów ewentualnych stereotypów rasowych, które mogłyby ukierunkować pewne mniejszości etniczne na niektóre dyscypliny sportowe lub zniechęcić je do nich.

28.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne monitorowały zachowanie równowagi rasowej i etnicznej przy zatrudnianiu pracowników administracji sportowej i trenerów.

Religia lub wyznanie

29.

Odnotowuje, że wszystkie religie i grupy wyznaniowe mają szczególne obyczaje (np. kąpiel oddzielnie dla mężczyzn i dla kobiet) i praktyki (np. rytuał, określona pora i częstotliwość modlitwy), które mogą prowadzić do mimowolnego wykluczenia ze sportu, a zatem zakaz noszenia muzułmańskiej chusty na głowę (hijabu) stwarza potencjalną barierę dla pełnego udziału muzułmanek w piłce nożnej. Uważa, że wykluczenie niektórych grup może być również spowodowane islamofobią, antysemityzmem oraz innymi rodzajami fobii bądź nienawiści i apeluje do UE o zajęcie się tą formą dyskryminacji, tak jak rasizmem czy ksenofobią. W tym kontekście UE powinna pobudzać i wspierać niezorganizowane dyscypliny sportu oraz dyscypliny uprawiane dla przyjemności (jako aktywność odzwierciedlającą równe szanse dla wszystkich) zarówno w państwach członkowskich, regionach i gminach, które zapewniają niezbędną infrastrukturę, jak i wśród obywateli i organizacji sportowych, które z niej korzystają.

30.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne promowały dialog między tymi grupami a organizatorami sportu w celu wspólnego zrozumienia tych kwestii i poszukiwania sposobów uwzględnienia konkretnych praktyk oraz obyczajów w tolerancyjny i konstruktywny sposób, przy zachowaniu świadomości, że w niektórych wypadkach znalezienie realistycznego rozwiązania może być niemożliwe.

Orientacja seksualna

31.

Uważa, że sposób traktowania osób homoseksualnych w sporcie jest szczególnym powodem do zaniepokojenia. Często muszą one dokonać trudnego wyboru między ukrywaniem swej tożsamości seksualnej a tworzeniem klubów sportowych i organizowaniem wydarzeń przeznaczonych jedynie dla osób homoseksualnych. Dostrzega, że o ile znaczący odsetek populacji europejskiej jest orientacji homoseksualnej, żaden z obecnych piłkarzy zawodowych nie ujawnił takiej orientacji. Ukrywanie orientacji seksualnej i segregacja nie mogą być rozwiązaniem długoterminowym: celem musi być stworzenie przyjaznej atmosfery dla wszystkich mężczyzn i kobiet we wszystkich klubach sportowych, bez względu na orientację seksualną.

32.

Apeluje do władz lokalnych i regionalnych o współpracę z lokalnymi i regionalnymi grupami osób homoseksualnych, biseksualnych i transseksualnych w celu znalezienia sposobów rozwiązania tych problemów.

33.

Przyjmuje z zadowoleniem pięciopunktowy przewodnik FARE 2006 dotyczący zwalczania homofobii w piłce nożnej.

Równe szanse w sporcie a organizacja aktywności sportowej

34.

Postuluje, by władze lokalne i regionalne sprzeciwiały się dyskryminacji i eliminowały ją ze sportu oraz organizacji aktywności sportowej.

35.

Uważa, że należy przeprowadzić więcej badań na temat sytuacji mniejszości w sporcie. Konieczne jest poświęcanie uwagi wszelkim formom dyskryminacji, które mogą się różnić w zależności od kraju, regionu, a nawet dyscypliny sportowej.

36.

Wzywa ogólnoeuropejskie organizacje sportowe, a zwłaszcza UEFA, do wprowadzania znaczących i skutecznych sankcji w wypadku szykanowania na tle rasowym lub innej dyskryminacji w czasie wydarzeń sportowych podlegających jej kompetencji; apeluje przede wszystkim do UEFA o skorygowanie tej sytuacji i złożenie KR-owi sprawozdania po europejskich mistrzostwach piłki nożnej w 2008 r.

37.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne zachęcały zawodników i widzów ze wszystkich społeczności do udziału w wydarzeniach sportowych, bez względu na to, czy są one organizowane przez władze lokalne lub regionalne, czy też nie i do zapewnienia im ochrony przed prześladowaniem i szykanowaniem.

38.

Wzywa władze lokalne i regionalne do udostępnienia na równych zasadach obiektów sportowych, które do nich należą, którymi zarządzają, które finansują bezpośrednio lub pośrednio lub na których wykorzystanie w celach sportowych wydają zezwolenie.

39.

Postuluje, by władze lokalne i regionalne zachęcały członków wszystkich społeczności do angażowania się na wszystkich szczeblach administracji sportowej, zarządzania i trenerstwa.

Promowanie równych szans poprzez sport

40.

Wzywa, by władze lokalne i regionalne wykorzystywały sport w celu szerzenia tolerancji i zrozumienia w kontekście integracji społecznej i zwalczania dyskryminacji.

41.

Apeluje do władz lokalnych i regionalnych o bardziej czynne zaangażowanie w organizację aktywności sportowej.

42.

Wnosi, by organy edukacji zachęcały dzieci nie tylko do uprawiania sportu, ale również do docenienia społecznego i kulturowego wymiaru sportu w całej jego różnorodności.

43.

Apeluje do europejskich sieci organizatorów sportu, trenerów i pracowników administracji sportowej, by uwzględniały i propagowały aspekt równości w swej pracy.

44.

Wzywa władze lokalne i regionalne oraz organizacje i kluby do zapewniania szkoleń z wielokulturowości, niedyskryminacji i tolerancji dla swych pracowników i trenerów.

Władze lokalne i regionalne

45.

Uważa, że podstawową funkcją władz lokalnych i regionalnych jest świadczenie usług w zakresie sportu, rekreacji i kultury. Usługi te należy uznać za kluczowe narzędzia promowania integracji społecznej i zwalczania dyskryminacji.

46.

Jest zdania, że władze lokalne i regionalne powinny planować, rozwijać i krzewić równość poprzez organizowanie aktywności sportowej i usługi, między innymi stosując metodę budżetowania pod kątem płci.

47.

Uważa, że organizacja aktywności sportowej i występująca w niej równość szans, a także równość szans osiągana dzięki niej powinny stać się wskaźnikiem ogólnych wyników działania władz lokalnych i regionalnych.

48.

Apeluje do władz lokalnych i regionalnych o dostrzeżenie i rozwiązanie kwestii dyskryminacji instytucjonalnej, w procesie świadczenia odpowiednich usług ze względu na wiek, niepełnosprawność, płeć, rasę, pochodzenie etniczne, religię, wiarę czy też orientację seksualną tychże obywateli, o czym można się przekonać lub, co można wykryć śledząc procesy, postawy czy zachowanie równoważne z dyskryminacją wynikającą z mimowolnych uprzedzeń, niewiedzy, bezmyślności i stereotypów, które działają na niekorzyść tychże grup społecznych.

49.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne zajęły się trzema głównymi obszarami działania:

(i)

Zaangażowanie, polityka i planowanie: okazanie zaangażowania w promowanie równości poprzez sport poprzez spisanie zasad i opracowanie planów zdecydowanych działań oraz ich regularne monitorowanie i poddawanie przeglądom.

(ii)

Uczestnictwo i wizerunek publiczny: poczynienie wszelkich wysiłków na rzecz zwiększenia różnorodności wśród zawodników i pracowników w dziedzinie usług związanych ze sportem i rekreacją, w tym podjęcie kroków na rzecz zbudowania pozytywnego wizerunku opartego na integracji.

(iii)

Administracja i zarządzanie: ustalenie procedur zwalczania dyskryminacji i nierówności. Władze lokalne i regionalne powinny podejmować starania na rzecz zwiększenia różnorodności reprezentacji na szczeblu administracji i zarządzania w dziedzinie sportu.

50.

Apeluje do władz lokalnych i regionalnych o współpracę ze społeczeństwem obywatelskim, stowarzyszeniami partnerskimi, stowarzyszeniami sportowymi, lokalnymi klubami sportowymi i organizacjami pozarządowymi w celu osiągnięcia wspólnych celów na tym obszarze i odgrywania przywódczej roli politycznej.

51.

Zaleca, by władze lokalne i regionalne opracowały strategię medialną w celu rozpropagowania możliwości uprawiania sportu wśród grup docelowych z myślą o zwiększeniu ich udziału i nagłośnieniu ich działań oraz osiągnięć. Władze lokalne i regionalne powinny pracować nad wyeliminowaniem stereotypów, dyskryminacji i rasizmu w sprawozdaniach sportowych, w tym w publikacjach przez nie sporządzanych lub finansowanych, na przykład poprzez przedstawianie w sprawozdaniach sportowych piłki nożnej kobiet jako normy, a nie nowości.

52.

Wnosi, by władze lokalne i regionalne wymieniały doświadczenia z innymi władzami w całej Europie i na całym świecie oraz uczyły się na ich podstawie, a także promowały najlepsze rozwiązania w skali lokalnej i regionalnej. Apeluje, by instytucje UE ułatwiały tę wymianę sprawdzonych rozwiązań. W szczególności zaś KR i europejskie stowarzyszenia samorządów lokalnych (CEMR, ARE, Eurocities itp.) powinny rozważyć, w jaki sposób ułatwić tworzenie sieci miast, władz lokalnych i regionów, które mają specjalne doświadczenie w zakresie takich działań.

53.

Wzywa, by UE ustanowiła dla władz lokalnych i regionalnych punkt odniesienia w zakresie promowania równych szans w sporcie i organizacji aktywności sportowej. W związku z tym Komitet ustanawia swoją Kartę równości w sporcie:

Karta KR-u dotycząca równości w sporcie

„Sygnatariusze zobowiązują się wykorzystać swój wpływ w celu tworzenia świata sportu, w którym wszyscy mogą uczestniczyć, nie narażając się na jakąkolwiek dyskryminację. Sygnatariusze zobowiązują się do:

sprzeciwu wobec dyskryminacji w sporcie i do jej eliminowania;

zachęcania członków wszystkich społeczności do angażowania się w sport;

tworzenia przyjaznej atmosfery dla pracowników i widzów wywodzących się ze wszystkich społeczności i zapewniania wszystkim pracownikom i widzom ochrony przed dyskryminacyjnym prześladowaniem i szykanowaniem;

zachęcania wykwalifikowanych i utalentowanych przedstawicieli wszystkich społeczności do angażowania się na wszystkich szczeblach administracji sportowej, zarządzania i trenerstwa;

opracowania jak najlepszych strategii politycznych i rozwiązań dotyczących równości, które byłyby poddawane regularnym przeglądom i aktualizacji;

docenienia różnorodności w sporcie.”

54.

Wzywa władze lokalne i regionalne do podpisania tej karty i do poddania kontroli swego obecnego podejścia zgodnie z powyższymi zasadami.

55.

Zobowiązuje się do ustanowienia corocznej nagrody KR-u dla tych władz lokalnych lub regionalnych, które najlepiej zastosują tę kartę w praktyce.

Bruksela, 11 października 2007 r.

Przewodniczący

Komitetu Regionów

Michel DELEBARRE