ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 93

European flag  

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 50
27 kwietnia 2007


Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

 

III   Akty przygotowawcze

 

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

 

432. sesja plenarna w dniach 17 — 18 stycznia 2007 r.

2007/C 093/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program poprawy skuteczności systemów podatkowych na rynku wewnętrznym (program Fiscalis 2013) COM(2006) 202 wersja ostateczna — 2006/0076 (COD)

1

2007/C 093/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu i konsekwencji polityki strukturalnej dla spójności Unii Europejskiej

6

2007/C 093/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń COM(2006) 605 wersja ostateczna — 2006/0192 (CNS)

15

2007/C 093/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 89/665/EWG i 92/13/EWG w zakresie poprawy skuteczności procedur odwoławczych w dziedzinie udzielania zamówień publicznych COM(2006) 195 wersja ostateczna/2 — 2006/0066 (COD)

16

2007/C 093/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 92/49/EWG oraz dyrektywy 2002/83/WE, 2004/39/WE, 2005/68/WE i 2006/48/WE w zakresie zasad proceduralnych i kryteriów oceny stosowanych w ramach oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w przedsiębiorstwach sektora finansowego COM(2006) 507 wersja ostateczna — 2006/0166 COD

22

2007/C 093/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przeglądu jednolitego rynku

25

2007/C 093/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego system wyrównania dodatkowych kosztów poniesionych przy wprowadzaniu do obrotu niektórych produktów rybołówstwa z Azorów, Madery, Wysp Kanaryjskich i francuskich departamentów Gujany i Reunion od roku 2007 do roku 2013 COM (2006) 740 wersja ostateczna — 2006/0247 (CNS)

31

2007/C 093/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych

32

2007/C 093/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Upowszechnianie godnej pracy dla wszystkich — wkład Unii w realizację programu godnej pracy na świecie COM(2006) 249 wersja ostateczna

38

2007/C 093/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/391/EWG, jej dyrektywy szczegółowe oraz dyrektywy Rady nr: 83/477/EWG, 91/383/EWG, 92/29/EWG i 94/33/WE, w celu uproszczenia i racjonalizacji sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw COM(2006) 390 wersja ostateczna — 2006/0127 (COD)

42

2007/C 093/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego

45

PL

 


III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

432. sesja plenarna w dniach 17 — 18 stycznia 2007 r.

27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/1


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program poprawy skuteczności systemów podatkowych na rynku wewnętrznym (program Fiscalis 2013)

COM(2006) 202 wersja ostateczna — 2006/0076 (COD)

(2007/C 93/01)

Dnia 23 czerwca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 grudnia 2006 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 17 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 153 do 2 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1

Komitet zasadniczo zgadza się z przedstawionym przez Komisję dokumentem, niemniej pragnie sformułować kilka uwag i zastrzeżeń dotyczących pewnych aspektów, które jego zdaniem należy wyjaśnić.

1.2

W kwestii szkoleń, uwagi Komitetu odnoszą się do skuteczności dotychczasowych działań. Wydawałoby się, że organizowanie wspólnych seminariów na poziomie Wspólnoty jest zbyt kosztowne w porównaniu z rezultatami. Komitet zastanawia się, czy nie warto byłoby raczej skoncentrować wysiłki na szkoleniach w poszczególnych krajach, które prowadziliby eksperci przeszkoleni przez Komisję. Kształcenie kadry wykładowców powinno stać się priorytetem programu wspólnotowego.

1.3

Zastrzeżenia dotyczą pewnych niejasnych aspektów udostępniania danych organom publicznym innym niż administracja podatkowa. Warunki i zasady dostępu do danych przez takie organy nie zostały dokładnie określone i budzą wątpliwości, szczególnie ze względu na ochronę prywatności. Należałoby również wyjaśnić kwestię własności i udostępniania danych. Ponadto nie ma informacji dotyczących kryteriów ustalania kosztów, którymi byłyby obciążane strony trzecie chcące uzyskać dostęp do danych.

2.   Wprowadzenie

2.1

Organy celne i podatkowe odgrywają zasadniczą rolę polegającą na przeprowadzaniu kontroli na granicach zewnętrznych oraz ochronie interesów finansowych i innych Wspólnoty. W obliczu nowych wyzwań i zachodzących przemian konieczne jest dokonywanie ulepszeń i wprowadzanie nowych rozwiązań, przede wszystkim w dziedzinie informatyki. Omawiany komunikat określa program wspólnotowy na rzecz poprawy skuteczności systemów podatkowych na rynku wewnętrznym (Fiscalis 2013).

2.2

Koszty operacyjne obciążające Wspólnotę można podzielić na dwie główne kategorie: koszty wynikające z działań wspólnych oraz koszty wynikające z działań związanych z technologiami informatycznymi. Działania wspólne obejmują seminaria, pracę grup projektowych, wizyty robocze, wielostronne kontrole oraz szkolenia. Działania w obszarze technologii informatycznych dotyczą funkcjonowania i rozwoju istniejących systemów transeuropejskich oraz rozwoju nowych systemów. Całkowita kwota do sfinansowania z budżetu wspólnotowego w latach 2008-2013 wynosi 156,9 mln EUR. Program 2013 trwa sześć lat, co odpowiada okresowi obowiązywania perspektyw finansowych 2007-2013.

2.3

W motywach preambuły dokumentu w sprawie śródokresowej oceny programu Fiscalis 2007 bierze się w szczególności pod uwagę z jednej strony państwa kandydujące, dla których rezerwuje się możliwość korzystania z konkretnych środków umożliwiających ich administracjom podatkowym wykonywanie pełnego zakresu zadań wymaganych przez prawodawstwo wspólnotowe już od momentu ich przystąpienia do UE, zaś z drugiej strony — kraje partnerskie objęte europejską polityką sąsiedztwa, które będą mogły, pod pewnymi warunkami, uczestniczyć w wybranych działaniach programu (1).

2.4

Ponadto ocena śródokresowa programu Fiscalis 2007 potwierdziła konieczność bardziej ustrukturyzowanej organizacji wspólnego korzystania z informacji i wymiany wiedzy między organami administracji oraz między tymi ostatnimi a Komisją, jak również potrzebę ugruntowania wiedzy zdobytej w czasie realizacji działań wynikających z programu. Dlatego szczególną uwagę powinno się zwracać na wspólne korzystanie z informacji oraz zarządzanie wiedzą.

3.   Treść wniosku dotyczącego decyzji

3.1

Po krótkim przedstawieniu programu działań Fiscalis 2013, w którym określa się terminy, oraz jego zakresu, omawiany dokument wytycza następujące cele programu:

a)

w zakresie podatku od wartości dodanej, podatków akcyzowych i podatków od dochodów i kapitału:

i)

zapewnienie skutecznej, efektywnej i szeroko zakrojonej wymiany informacji oraz współpracy administracyjnej;

ii)

umożliwienie urzędnikom osiągnięcia wyższego wspólnego standardu zrozumienia prawodawstwa wspólnotowego i jego stosowania w państwach członkowskich;

iii)

zapewnienie ciągłego usprawniania procedur administracyjnych z uwzględnieniem potrzeb administracji i podatników poprzez rozwój i rozpowszechnienie dobrej praktyki administracyjnej;

b)

w zakresie podatków od składek ubezpieczeniowych — poprawa współpracy między administracjami, zapewniająca lepsze stosowanie obowiązujących zasad;

c)

w odniesieniu do krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących — sprostanie konkretnym potrzebom tych krajów w zakresie ustawodawstwa podatkowego oraz zdolności administracyjnej;

d)

w odniesieniu do państw trzecich, w szczególności krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa — poprawa współpracy z administracjami podatkowymi tych krajów.

3.2

Aby zrealizować te cele, Komisja będzie co roku ustalać program prac. Program ten opiera się na systemach łączności i wymiany informacji, których funkcjonowanie zapewnione jest przez Komisję wobec wszystkich państw uczestniczących. Systemy łączności obejmują różne wspólne sieci i systemy (CCN/CSI, VIES, EMCS itd.). Elementy systemów łączności i wymiany informacji nienależące do Wspólnoty obejmują krajowe bazy danych stanowiące część tych systemów, połączenia sieciowe pomiędzy częściami systemów należącymi do Wspólnoty i nienależącymi do Wspólnoty oraz sprzęt komputerowy i oprogramowanie, które każdy kraj uczestniczący uważa za niezbędne w celu utrzymania pełnej operacyjności tych systemów w ramach swych administracji. Kraje uczestniczące zapewniają operacyjność elementów nienależących do Wspólnoty i ich interoperacyjność z elementami należącymi do Wspólnoty. Komisja koordynuje, we współpracy z krajami uczestniczącymi, aspekty tworzenia i funkcjonowania elementów systemu i infrastruktury należących do Wspólnoty i nienależących do Wspólnoty.

3.3

Komisja i kraje uczestniczące organizują wspólnie seminaria i grupy projektowe oraz zapewniają rozpowszechnianie wyników ich prac. Kraje uczestniczące ze swej strony organizują dla urzędników wizyty robocze. Komisja — we współpracy z krajami uczestniczącymi — rozwija systematyczną i uporządkowaną wymianę informacji wynikających z działań realizowanych w ramach programu.

3.4

Wspólnota i kraje uczestniczące ponoszą wydatki niezbędne do realizacji programu.

Wspólnota pokrywa następujące wydatki:

a)

koszty nabycia, rozwoju, instalacji, utrzymania i codziennej eksploatacji elementów składowych systemów łączności i wymiany informacji należących do Wspólnoty określonych w art. 6 ust. 3;

b)

koszty podróży i zakwaterowania ponoszone przez urzędników z krajów uczestniczących związane z przeprowadzaniem kontroli wielostronnych, wizyt roboczych, seminariów i organizacją grup projektowych;

c)

koszty organizacji seminariów oraz koszty podróży i zakwaterowania ponoszone w celu zapewnienia udziału ekspertów zewnętrznych i uczestników, o których mowa w art. 11;

d)

koszty nabycia, rozwoju, instalacji i utrzymania systemów szkoleniowych oraz modułów, w zakresie, w jakim są one wspólne dla wszystkich krajów uczestniczących;

e)

koszty innych działań określonych w art. 1 ust. 2 lit. f.

Kraje uczestniczące pokrywają następujące wydatki:

a)

koszty rozwoju, zakupu, instalacji, utrzymania oraz codziennej eksploatacji elementów składowych systemów łączności i wymiany informacji nienależących do Wspólnoty, opisanych w art. 6 ust. 4;

b)

koszty szkoleń wstępnych i ustawicznych łącznie z kosztami szkoleń językowych dla swoich urzędników.

3.5

W zakresie monitorowania dokument Komisji nie dostarcza szczegółów, a jedynie stwierdza, że program jest przedmiotem ciągłego wspólnego monitoringu prowadzonego przez kraje uczestniczące i Komisję. Przewiduje się przeprowadzenie oceny śródokresowej i końcowej.

4.   Wprowadzenie: zasady, na których powstał program

4.1

Dokument przedstawiony przez Komisję powstał w wyniku powzięcia przez nią zobowiązania wobec Parlamentu Europejskiego oraz Rady, zgodnie z art. 15 ust. 4 decyzji Fiscalis 2003-2007. W związku z tym zobowiązaniem dnia 6 kwietnia 2005 r. Komisja przyjęła komunikat COM (2005) 111 końcowy, stwierdzający celowość opracowania dwóch programów — Cła 2013 i Fiscalis 2013, będących kontynuacją odpowiednio programu Fiscalis 2003-2007 i Cła 2007. Niniejsza opinia Komitetu zawiera uwagi na temat programu Fiscalis. W osobnym dokumencie Komitet zajmuje się programem Cła.

4.2

Program 2013 obejmuje okres 2008-2013 i nie wprowadza znaczących nowych rozwiązań w porównaniu z obecnie realizowanym programem. Jego celem jest raczej zwiększenie skuteczności poprzez zastosowanie głównych wytycznych odnowionej strategii lizbońskiej. Zatem program ten ma w założeniu dalej rozwijać współpracę między administracjami podatkowymi państw członkowskich (oraz tych przystępujących w późniejszym czasie), aby osiągnąć cele określone w programie początkowym, mianowicie:

jednolite stosowanie wspólnotowego prawodawstwa podatkowego;

ochrona krajowych i wspólnotowych interesów finansowych;

sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego poprzez zwalczanie unikania zobowiązań podatkowych i uchylania się od płacenia podatków;

unikanie zakłóceń konkurencji;

zmniejszanie obciążeń związanych z wymogami nakładanymi na administracje i podatników.

4.3

Opracowanie omawianego dokumentu zostało poprzedzone dogłębną analizą sytuacji, wizytami w wielu państwach członkowskich i kontaktami z administracją, ekspertami oraz podatnikami. Ustanowiony program jest przedłużeniem programu 2007, wzmocnionym dodatkowymi środkami finansowymi„w celu wspierania nowych inicjatyw polityki z jednej strony oraz przewidywania niewielkiego zwiększenia budżetu wszystkich pozostałych podpozycji z drugiej strony”. Komitet wyraża zadowolenie z tego wyboru.

4.4

Jak wspomniano w pkcie 2.2, całkowity koszt programu na okres 2008-2013 wyniesie 168,47 mln EUR, z czego większą część stanowią koszty operacyjne do pokrycia z budżetu wspólnotowego (156,9 mln EUR). Wydatki w ramach tej kwoty dzielić się będą na dwie zasadnicze kategorie: działania wspólne i działania związane z technologiami informatycznymi (IT). Działania wspólne obejmować będą seminaria, pracę grup projektowych, wizyty robocze, wielostronne kontrole, szkolenia oraz inne działania, od których zależy realizacja celów programu. Działania w obszarze technologii informatycznych dotyczą funkcjonowania i rozwoju istniejących systemów transeuropejskich oraz rozwoju nowych systemów.

5.   Uwagi ogólne

5.1

Komitet zgadza się z koniecznością kontynuacji programu Fiscalis zgodnie ze wskazanymi ogólnie wytycznymi. Popiera zatem inicjatywę Komisji, mając nadzieję zwłaszcza na to, że na etapie wdrażania programu pewne jego aspekty zostaną ulepszone, w szczególności skuteczność wspólnych programów szkoleń i używania języków. Komisja sama wskazała na obecne braki w dokumencie (2), dokonując również przeglądu ewentualnych rozwiązań celem ich wyeliminowania.

5.2

Koncepcja szkoleń opiera się na dwóch podstawowych filarach: szkoleniach na poziomie wspólnotowym, finansowanych z budżetu UE, oraz szkoleniach na poziomie krajowym, finansowanych głównie przez dane państwa członkowskie. Termin „szkolenia ”obejmuje „szkolenia” w dosłownym znaczeniu tego pojęcia (tzn. nauczanie konkretnych pojęć o charakterze technicznym, prawnym lub administracyjnym przez specjalistów w danej dziedzinie), seminaria (ogólnie o charakterze wielodyscyplinarnym z udziałem urzędników z różnych krajów) oraz wymianę pracowników (indywidualną lub grupową).

5.3

W dokumencie wspomnianym w pkcie 3.1 Komisja przedstawia szczegółowy raport o pierwszych rezultatach programów szkoleniowych. Sporządzone na ich podstawie zestawienie jest średnio zadowalające. W trosce o uczciwość Komisja nie ukrywa różnych braków i niedostatków i proponuje działania zmierzające do ich usunięcia lub zmniejszenia. Nie mogło być zresztą inaczej, jeżeli uwzględni się złożoność programu, liczbę uczestniczących państw członkowskich, różnorodność istniejących systemów, zróżnicowany poziom doświadczenia i organizacji krajowych administracji, a zwłaszcza kwestię dużej liczby języków, która stanowi przeszkodę dla wszystkich programów wspólnotowych i której znaczenie jest często bagatelizowane. Problem polega zasadniczo na ustaleniu minimalnego wspólnego poziomu wiedzy i kompetencji mierzalnych przynajmniej przy pomocy minimalnych parametrów, które byłyby możliwe do przyjęcia i stosowania we wszystkich państwach członkowskich.

5.4

Jak wspomniano w pkcie 3.5 Komisja będzie sprawdzać, czy programy są poprawnie wdrażane. W opinii Komitetu ważne jest zapewnienie przede wszystkim właściwego stosowania norm wspólnotowych oraz dobrej znajomości wartości wspólnotowych. Zasadnicze znaczenie mają kontrole, nie tylko ze względu na konieczność zapewnienia, że fundusze wspólnotowe będą wykorzystywane zgodnie z ogólnymi zasadami rachunkowości budżetowej w odniesieniu do finansów publicznych, ale również dlatego, że poziom przygotowania urzędników krajowych nie może być pozostawiony ocenie jedynie państw członkowskich.

5.5

Zważywszy na złożoność tego zagadnienia, Komitet powstrzymuje się od formułowania jakichkolwiek sugestii, ograniczając się jedynie do pewnych uwag wynikających z obiektywnych względów, bez ustalania, czy są one „politycznie poprawne ”czy też nie.

5.5.1

Przede wszystkim wiadomo, że poziom kompetencji zawodowych i doświadczenia urzędników krajowych różni się w zależności od państwa członkowskiego. Zatem niezmiernie trudno jest znaleźć wspólny moduł szkoleń w ramach seminariów, w których bierze udział wielu uczestników. Różnorodność językowa przysparza dodatkowych trudności: sposób odbioru informacji w sytuacji, kiedy jest ona przekazywana bezpośrednio w języku prelegenta, to jedna sprawa, zupełnie czym innym jest za to skuteczność tej samej wiadomości przekazywanej za pośrednictwem tłumacza. Ponadto należy podkreślić, że audiowizualne środki przekazu (przeźrocza, diagramy itd.) nie mogą być „widziane ”w języku uczestników (a znane jest znaczenie „wzrokowego ”zapamiętywania informacji). Podsumowując, słusznie jest zastanowić się, czy takie seminaria, których organizacja jest kosztowna pod względem finansów i personelu, nie powinny zostać ograniczone do niezbędnego minimum lub przynajmniej przełożone do momentu, kiedy program osiągnie pewien stopień „dojrzałości”. Oszczędności wynikające z takiej decyzji — pod względem środków finansowych i personelu — mogłyby zostać wykorzystane do sfinansowania, przynajmniej w części, szkoleń na poziomie krajowym w państwach znajdujących się w stosunkowo mniej korzystnej sytuacji, zwłaszcza w krajach, które ostatnio przystąpiły do UE.

5.5.2

W swej ocenie Komisja pomija milczeniem kwestię, która ma zasadnicze znaczenie: szkolenie kadry wykładowców krajowych na poziomie wspólnotowym . Szkolenia takie powinny stanowić najistotniejszy element całego systemu. W istocie skuteczność informacji, w szczególności dyskusji, które tworzą zasadniczy element szkolenia, można zapewnić jedynie wtedy, gdy osoba prowadząca szkolenie mówi w języku uczestników. Ponadto osoba prowadząca szkolenie, która pochodzi z danego kraju, jako jedyna potrafi wybrać metodę nauczania pozwalającą na zapewnienie przejścia z jej systemu krajowego, który powinna doskonale znać, do systemu wspólnotowego. Wybór wykwalifikowanej kadry zdolnej do realizacji tego zadania powinien leżeć w gestii władz krajowych. Na etapie selekcji zasadniczym wymogiem powinien być wysoki poziom profesjonalizmu oraz umiejętności pedagogiczne. To samo dotyczy osób, które będą odpowiedzialne za szkolenie „wspólnotowe ”wykładowców krajowych. Wreszcie, w opinii ekspertów, tego rodzaju szkolenia nie można przeprowadzać w formie krótkoterminowych seminariów, ale w ramach „kursów”, które powinny trwać przynajmniej dwa miesiące.

5.6

Kolejnym istotnym aspektem — już zupełnie innego rodzaju — jest powiązanie systemu Fiscalis z systemem Cła 2013 — w szczególności w odniesieniu do podatku VAT i akcyzy. W swojej opinii (3) Komitet zwrócił uwagę na drugi motyw wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu (4): „Działanie w zakresie ogólnoeuropejskiej e-administracji […] wiąże się ze środkami zapewniającymi poprawę skuteczności […] pomocy w walce z nadużyciami, zorganizowaną przestępczością i terroryzmem […]”. Komitet zwrócił również uwagę na fakt, że strukturalne powiązanie dokumentacji organów celnych z danymi gromadzonymi przez organy podatkowe odpowiedzialne za podatek VAT mogłoby pomóc w ujawnianiu oszustw w przypadku towarów importowanych z krajów trzecich, zwłaszcza zjawiska fałszowania oznaczeń pochodzenia.

5.6.1

W programie Fiscalis nie wspomina się o jakimkolwiek powiązaniu strukturalnym między dokumentacją Fiscalis a danymi zarządzanymi przez inne administracje. Jedynie piąty motyw wniosku stwierdza, że „powinna istnieć możliwość zawarcia w programie dodatkowych systemów wymiany informacji związanych z podatkami, takich jak system kontroli przemieszczania towarów akcyzowych (EMCS)”. Niemniej jednak chodzi najwyraźniej tylko o wymianę informacji między administracjami podatkowymi.

5.6.2

W cytowanej już w pkcie 5.6 opinii Komitet wspomina o zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady (5), które wyznacza szereg środków w celu „zabezpieczenia współpracy policyjnej, celnej i sądowej”, aby umożliwić realizację programu haskiego  (6) w dziedzinie bezpieczeństwa Unii, bezpieczeństwa obejmującego również zwalczanie nielegalnego handlu towarami zakazanymi lub objętymi ograniczeniami. Wspomniane w poprzednim punkcie powiązanie pozwoliłoby, za pośrednictwem organów celnych, na przeprowadzanie kontroli, które obecnie nie są możliwe; stanowiłoby to pośredni sposób przyczynienia się przez administrację podatkową do realizacji programu haskiego. Komitet zdaje sobie świetnie sprawę z tego, że obecnie wdrażane programy oraz trwale ustalone procedury nie pozwalają już na realizację tego typu projektu. Zaleca niemniej, by strukturalne powiązanie pomiędzy różnymi bazami danych UE i państw członkowskich było częścią programów strategicznych Unii, nie tylko w celu zapewnienia bezpieczeństwa, ale również w perspektywie realizacji wielu innych celów związanych z polityką społeczno-gospodarczą.

6.   Uwagi szczegółowe

6.1

Artykuł 3: Udział w programie. Program jest otwarty dla państw członkowskich, ale również państw kandydujących, potencjalnych krajów kandydujących oraz dla niektórych krajów partnerskich objętych europejską polityką sąsiedztwa, jeżeli kraje te osiągnęły wystarczający poziom zbliżenia właściwego prawodawstwa. Cel tego artykułu jest niewątpliwie godny pochwały i spójny z zamierzeniem utworzenia jak najbardziej rozległej „przestrzeni podatkowej”. Niemniej Komitet zastanawia się, czy projekt ten nie jest zbyt ambitny, zważywszy na dostępne środki i trudności już teraz napotykane na etapie realizacji, które spotęgują się wraz ze zwiększeniem liczby uczestników.

6.2

Artykuł 6: Systemy łączności i wymiany informacji. Wspólnotowe elementy systemów obejmują sprzęt komputerowy, oprogramowanie i połączenia sieciowe, wspólne dla wszystkich krajów uczestniczących. Pozostałe elementy (bazy danych, połączenia sieciowe między elementami wspólnotowymi a elementami nienależącymi do Wspólnoty, sprzęt i oprogramowanie potrzebne do działania systemów krajowych) traktowane są jako elementy nienależące do Wspólnoty.

6.2.1

Klasyfikacja ta wydaje się poprawna, niemniej przepis zawarty w pkcie 6, stanowiący, że „Komisja może udostępnić systemy łączności i wymiany informacji na rzecz innych służb publicznych do celów podatkowych lub niezwiązanych z podatkami, pod warunkiem wniesienia wkładu finansowego do budżetu programu ”budzi pewne wątpliwości. Stwierdzenie „lub niezwiązanych z podatkami ”jest nieco dwuznaczne. Komisja powinna określić, „którym ”administracjom zezwoli się na otrzymywanie informacji, jakie gwarancje mają być wcześniej udzielone i jakie kontrole należy przeprowadzić. Aby rozwiać wszelkie wątpliwości, Komitet proponuje wprowadzenie zapisu określającego, że informacje mogą być dostarczane jedynie w ramach programu współpracy sądowej, pod warunkiem udzielenia gwarancji przewidzianych w obowiązujących zasadach i stałego poszanowania przepisów chroniących prywatność.

6.2.2

Komitet uważa, że przepis ten powinien być bardziej precyzyjnie sformułowany. Na pierwszy rzut oka nie wydaje się, by Komisja była upoważniona do przekazywania jakimkolwiek stronom trzecim informacji posiadanych przez dane państwo członkowskie, jeśli znajdują się one w bazie danych tego kraju. Jeżeli natomiast chodzi o informacje posiadane przez Komisję, rodzi się pytanie o to, czy może ona swobodnie dysponować takimi danymi bez zgody lub wiedzy państw członkowskich. Innymi słowy, czy dane otrzymywane przez Komisję lub opracowane na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie stają się automatycznie jej własnością? Jakie kryteria są podstawą ustalania kosztów do pokrycia przez strony trzecie, które chcą uzyskać dostęp do danych, i kto będzie pobierał owe opłaty? Czy dane posiadane przez Komisję mogą być przekazywane w każdym wypadku stronom trzecim bez uprzedniego lub późniejszego informowania o takim fakcie państw członkowskich? Zdaniem Komitetu są to pytania o podstawowym znaczeniu, wymagające odpowiedzi, która wyjaśni bez dwuznaczności stanowisko Komisji.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Dokument roboczy służb Komisji w sprawie śródokresowej oceny programu Fiscalis 2007 (Commission staff working paperMid-term evaluation of the Fiscalis 2007 programme), SEC(2005)1045 (dostępny w wersji ang., fr. i niem.)

(2)  Dokument roboczy służb Komisji w sprawie śródokresowej oceny programu Fiscalis 2007, SEC(2005)1045

(3)  Opinia Komitetu w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu, pkt 2.5, DzU C 318 z 23.12.2006

(4)  Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu, COM(2005) 609 końcowy — 2005/0247 (COD)

(5)  Komunikat Komisji Europejskiej do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości — bilansu realizacji programu z Tampere oraz nowych wytycznych, COM (2004) 401 wersja ostateczna

(6)  Komunikat Komisji Europejskiej do Rady i Parlamentu Europejskiego: Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat; Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, COM(2005) 184 końcowy


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/6


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu i konsekwencji polityki strukturalnej dla spójności Unii Europejskiej

(2007/C 93/02)

Dnia 20 lipca 2006 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu i konsekwencji polityki strukturalnej dla spójności Unii Europejskiej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 7 grudnia 2006 r. (sprawozdawca: Olivier DERRUINE).

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 18 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 164 do 2 — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1

Niniejsza opinia rozpoznawcza została opracowana w odpowiedzi na pismo przewodniczącego Parlamentu Europejskiego z 20 lipca 2006 r., w którym zwraca się on do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o wniesienie wkładu do przygotowywanego przez niego sprawozdania w sprawie wpływu i skutków polityki strukturalnej na spójność Unii Europejskiej.

1.2

EKES przypomina, że zgodnie z duchem Traktatu (art. 2, 158 i 159) działania we wszystkich obszarach polityki powinny przyczyniać się do osiągania celu spójności, która nie może się opierać wyłącznie na polityce strukturalnej. Przypomniała o tym również Rada Europejska w marcu 2006 r.

1.3

Zdaniem EKES-u spójność nie może być mierzona wskaźnikami odnoszącymi się do PNB. Uważa on za pożądane opracowanie bardziej reprezentatywnego wskaźnika spójności, który uwzględniałby, oprócz PNB, takie parametry jak stopa zatrudnienia i stopa bezrobocia, zakres ochrony socjalnej, stopień dostępu do usług użyteczności publicznej etc.

1.4

Krajowe programy reform na rzecz realizacji strategii lizbońskiej, wspólnotowy program lizboński, zintegrowane wytyczne przygotowane przez Komisję oraz opracowywane przez nią analizy wpływu powinny lepiej odzwierciedlać działania na rzecz większej spójności, także w wymiarze terytorialnym.

1.5

Dzięki funduszom strukturalnym i spójnościowym założenia strategii lizbońskiej realizowane były na długo przed jej ustanowieniem, i to we wszystkich jej wymiarach: wzrost, spójność, zatrudnienie i jakość pracy, zasada zrównoważonego rozwoju. Fundusze te przyczyniły się do skonsolidowania europejskiego modelu społecznego.

1.6

Ich niezaprzeczalny wpływ pozwolił najsłabiej rozwiniętym krajom i regionom wejść na drogę nadrabiania opóźnień w zakresie zatrudnienia, wzrostu i infrastruktury. Wywołały one efekt stymulujący, rozpowszechniły w terenie praktykę nawiązywania partnerstwa (wymagającą jeszcze udoskonaleń), przyczyniły się do poprawy funkcjonowania administracji lokalnej i do lepszej dostrzegalności UE.

1.7

Polityka strukturalna wspiera jednocześnie rynek wewnętrzny dzięki wymianie handlowej i zatrudnieniu, wynikającym z opracowania i realizacji projektów zgodnych z kryteriami funduszy strukturalnych. Projekty te często nie zostałyby urzeczywistnione bez interwencji europejskiej, odgrywającej tu rolę katalizatora.

1.8

EKES zauważa jednak, że historyczna zgoda panująca wokół rozwoju polityki strukturalnej (instrumenty, kredyty) w ujęciu z rynkiem wewnętrznym i unią gospodarczo-walutową (UGW) w ostatnich latach załamała się.

1.9

W wyniku rozwoju historycznego wytworzył się w Europie obszar obejmujący Londyn, Hamburg, Monachium, Mediolan i Paryż, skupiający 20 % powierzchni wspólnotowej, 40 % całkowitej populacji i generujący 50 % bogactwa. Obszar ten „ciągnął za sobą ”inne regiony europejskie. Jednak w związku z ostatnimi i przyszłymi etapami rozszerzenia należałoby zastanowić się nad rozwijaniem innych dynamicznych zgrupowań regionalnych, tak aby objąć całość obszaru europejskiego.

1.10

Wymaga to infrastruktury łączącej różne strefy, a także ośrodki miejskie z otaczającymi je wiejskimi peryferiami. Decyzje o ograniczeniach budżetowych w ramach perspektyw finansowych oraz paktu na rzecz stabilności i wzrostu hamują tę modernizację.

1.11

Komitet uważa, że należy podjąć refleksję na temat parametrów budżetowych określonych w pakcie na rzecz stabilności i wzrostu i ich wpływu na finansowanie sieci transeuropejskich, a dokładniej — ich brakujących odcinków, ponieważ projekty kwalifikujące się do pomocy europejskiej wymagają współfinansowania ze strony władz krajowych.

1.12

EKES przypomina tu o swoim postulacie usprawnienia inżynierii finansowej funduszy strukturalnych i uważa, iż należałoby porzucić praktykę polegającą na zwracaniu państwom członkowskim niewykorzystanych środków z budżetu europejskiego, co pozwala na ograniczenie ich wkładu.

1.13

Komitet podtrzymuje swoje żądanie, by Komisja opracowała (1) propozycje, którym towarzyszyłyby zobowiązania dla państw członkowskich w zakresie włączania podmiotów społeczno-zawodowych do działań w zakresie polityki strukturalnej oraz (2) wskaźników dotyczących procesu konsultacji w państwach członkowskich. Komitet uważa, że państwa członkowskie powinny wyjaśnić, dla potrzeb komitetów monitorujących, w jaki sposób uzyskują informację zwrotną na temat sposobu stosowania zasady partnerstwa.

1.14

Komitet zwraca się do Parlamentu Europejskiego z prośbą o poparcie, tak aby przesłanie zawarte w niniejszej opinii zostało odpowiednio uwzględnione w chwili, kiedy Komisja przedstawi w 2008/9 r. dokument w sprawie reformy budżetu europejskiego, a także w późniejszych przemyśleniach nad przyszłością Europy i znaczeniem polityki regionalnej.

2.   Spójność w świetle traktatu

2.1

Począwszy od 1957 r., zgodnie z traktatem rzymskim, Wspólnota dąży do realizacji ambitnego celu, jakim jest „zmniejszenie różnic istniejących między poszczególnymi regionami oraz opóźnień regionów mniej uprzywilejowanych”. Traktat z Amsterdamu mówi o zrównoważonym i trwałym rozwoju jako jednym z głównych celów Wspólnoty Europejskiej. Cel ten określony jest w art. 158: „W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej. W szczególności Wspólnota zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich”.

2.2

Artykuł 159 stanowi, że „państwa członkowskie prowadzą swoje polityki gospodarcze i koordynują je w taki sposób, aby osiągnąć także cele określone w artykule 158. W formułowaniu i urzeczywistnianiu polityk i działań Wspólnoty oraz urzeczywistnianiu rynku wewnętrznego bierze się pod uwagę cele określone w artykule 158 i sprzyja się ich realizacji. Wspólnota wspiera także osiąganie tych celów przez działania, które podejmuje za pośrednictwem funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej — Sekcja Orientacji Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego), Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz innych istniejących instrumentów finansowych”.

2.3

W tym miejscu istotne jest podkreślenie, że zgodnie z duchem TWE wszystkie polityki powinny przyczyniać się do osiągania celu spójności, która nie może opierać się wyłącznie na polityce strukturalnej. Zostało to przypomniane w konkluzjach ze szczytu Rady Europejskiej, który odbył się w marcu 2006 r. (1)

2.4

Przed przejściem do dalszego omawiania spójności, należy określić, jak rozumiemy to pojęcie. Najczęściej do oceny spójności stosuje się wskaźnik PKB na mieszkańca. Jednakże w opinii w sprawie wkładu polityki wspólnotowej w spójność gospodarczą i społeczną (2) Komitet wezwał do opracowania bardziej reprezentatywnego wskaźnika spójności, który uwzględniałby, oprócz PKB, takie parametry jak stopa zatrudnienia i stopa bezrobocia, zakres ochrony socjalnej, stopień dostępu do usług użyteczności publicznej etc.

2.5

Projekt traktatu konstytucyjnego wzbogacił politykę spójności o nowy wymiar terytorialny. Do tej pory ten ostatni wymiar był zaniedbywany, mimo przyjęcia Europejskiej perspektywy rozwoju przestrzennego (European Spatial Development Perspective — ESDP), choć wnioski płynące z tego dokumentu są bardzo cenne i powinny zostać uaktualnione przez prezydencję niemiecką, tak by uwzględnić ostatnie oraz przewidziane rozszerzenia.

2.6

Krajowe programy reform agendy lizbońskiej oraz wspólnotowy program lizboński powinny zatem uwzględnić ów wymiar terytorialny, zgodnie z duchem konkluzji z nieformalnego posiedzenia Rady poświęconego spójności terytorialnej (3); również Komisja powinna poświęcić mu więcej uwagi w opracowywaniu zintegrowanych wytycznych oraz w analizie wpływu, które do tej pory koncentrowały się przede wszystkim na kryterium konkurencyjności kosztem pozostałych.

3.   Dlaczego polityka strukturalna i w jakiej formie lub formach?

3.1

Ustanawiając traktat rzymski w 1957 r., sześć państw założycielskich zdawało sobie sprawę, że aby osiągnąć integrację gospodarczą, konieczna będzie restrukturyzacja strategicznego sektora węgla i stali. Świadomość ta doprowadziła do stworzenia Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) w celu łagodzenia skutków owych przemian w przemyśle poprzez finansowanie systemów wspierania zatrudnienia oraz szkoleń.

3.2

W 1975 r., w następstwie pierwszej fali przystąpienia państw, które były biedniejsze od sześciu państw założycielskich, na skutek kryzysu naftowego i wynikającego z niego poważnego kryzysu gospodarczego oraz na wyraźne życzenie Zjednoczonego Królestwa, borykającego się z restrukturyzacją przemysłu na wielką skalę, utworzono Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR). Instrument ten został ponownie określony w 1988 r. i udoskonalony w 1994 r., tak aby uzupełniać działania EFS oraz funduszu EFOGR „Orientacja ”i udzielać finansowego wsparcia słabiej rozwiniętym regionom poprzez produktywne inwestycje pozwalające na tworzenie lub utrzymywanie trwałego zatrudnienia, projekty infrastrukturalne, wsparcie dla MŚP, transfer technologii, rozwój instrumentów finansowych, bezpośrednie wspieranie inwestycji, pomoc dla jednostek organizacyjnych świadczących usługi lokalne etc.

3.3

W połowie lat 80. miała miejsce nowa fala przystąpień państw reprezentujących młodą demokrację, którą należało wzmocnić. W owym czasie europejscy przywódcy polityczni wyrażali nadzieję, że państwa te osiągną poziom rozwoju zbliżony do tego, jaki charakteryzował państwa już będące członkami Unii, i byli gotowi okazać solidarność finansową poprzez podwojenie środków przyznawanych na fundusze strukturalne (oraz na EFOGR „Orientacja ”— cel 5b). Spójność gospodarcza i społeczna stała się więc jednym z celów uświęconych w TWE, a środki przeznaczane na politykę regionalną zostały podwojone, by łatwiejsze stało się osiągnięcie celu konwergencji. Idea polegająca na tym, że zaległości w rozwoju można nadgonić nie poprzez dumping socjalny, ale dzięki respektowaniu prawnego dorobku Wspólnoty i realizacji programów rozwoju regionalnego z udziałem partnerów społecznych, była fundamentem ówczesnej wizji. Istniała również świadomość, że samo zdawanie się na wolną grę sił na rynku nie wystarczy do osiągnięcia spójności, do której dążyli ojcowie założyciele, i że wymagać to będzie interwencji publicznych pozwalających na uzyskanie równowagi rozwojowej między regionami. Polityka spójności weszła w życie w 1988 r. Jej celem było zmniejszenie różnic w rozwoju między poszczególnymi regionami UE. Chodziło także o zmniejszenie napięć i rozziewu wynikających z wysiłków poszczególnych krajów dążących do dostosowania się do reguł UGW.

3.4

Jak wynika wyraźnie z powyższych punktów, fundusze strukturalne i spójnościowe pozwalały na realizowanie założeń strategii lizbońskiej na długo przed jej ustanowieniem i to we wszystkich jej wymiarach: wzrost, spójność, zatrudnienie i jakość pracy, zasada zrównoważonego rozwoju.

3.5

Fundusz Spójności został utworzony w 1994 r. W przeciwieństwie do EFRR, pomoc w ramach Funduszu Spójności nie jest już skierowana do regionów, ale do państw. Uściślając, środki kierowane są do państw, w których PNB na mieszkańca nie przekracza 90 % średniej unijnej oraz na projekty infrastrukturalne w dziedzinie ochrony środowiska i transportu.

3.6

W czasie opracowywania przez Komisję Europejską propozycji perspektyw finansowych na lata 2007-2013, Komisarz Barnier ostrzegł, że w wyniku pogłębienia się dysproporcji w związku z rozszerzeniem UE w 2004 r., środki przeznaczone na politykę strukturalną muszą stanowić przynajmniej 0,45 % unijnego PKB, bo w przeciwnym wypadku zagrożony będzie cel spójności. Ostatecznie budżet został ustalony na poziomie 0,37 % PKB (4), co Komitet ocenił jako niedopuszczalne. Okazało się, że poszczególnym rządom zabrakło woli podjęcia na nowo wysiłku na rzecz solidarności z nowymi państwami członkowskimi.

3.7

To krótkie wprowadzenie historyczne pokazuje, że do niedawna istniała historyczna zgoda co do konieczności rozwoju funduszy strukturalnych (ich koncepcja, środki budżetowe) tak, by sprostać wyzwaniom stojącym przed Unią (rozwój rynku wewnętrznego, wspólna waluta, nowe rozszerzenia). Należy zauważyć, że owa zgoda była powszechna wśród wszystkich grup politycznych zaangażowanych w procesy decyzyjne na szczeblu instytucji unijnych. Zerwanie owej niepisanej umowy stawia we właściwym świetle pompatyczną retorykę na temat znaczenia „europejskiego modelu społecznego”.

4.   Znaczenie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności

4.1

Trudno jest ocenić wpływ polityki strukturalnej na spójność z powodu luk w serii danych statystycznych Eurostatu dotyczących PKB lub zatrudnienia na poziomie NUTS-2 i NUTS-3. Trzeba mieć na uwadze, że zazwyczaj istnieje odstęp czasowy, kilkuletni lub nawet przekraczający 10 lat, pomiędzy rozpoczęciem inwestycji współfinansowanej przez UE, a jej ukończeniem i momentem, w którym zaczyna przynosić zyski. Ów aspekt czasowy nie oznacza jednakże, że fundusze strukturalne nie są efektywne w krótkiej perspektywie czasowej.

4.2

„W latach 1994-2001 wzrost poziomu PKB na mieszkańca w krajach objętych polityką spójności, nawet z wyłączeniem Irlandii, kształtował się na poziomie 1 % ponad roczną średnią unijną [3 % w porównaniu z 2 %], przy czym odsetek ludności w wieku produkcyjnym posiadającej zatrudnienie wzrósł we wszystkich tych krajach (oprócz Grecji) ponad poziom przeciętny. Z kolei w Grecji, podobnie jak i w Irlandii, wzrost wydajności pracy osiągnął w tym okresie dwukrotnie ponad średnią UE, jak również był znacznie wyższy od średniej w Portugalii” (5).

4.3

W Hiszpanii PKB w 1999 r. szacuje się na poziomie o ok. 1,5 % wyższym niż ten, który istniałby bez podjętych interwencji; w Grecji analogiczny wskaźnik wynosi 2 %, w Irlandii — niemal 3 %, w przypadku zaś Portugalii — ponad 4,5 %. Poza tym poziom PKB w nowych landach niemieckich wzrósł w rezultacie podjętych działań interwencyjnych o blisko 4 % (6).

4.4

Łatwo byłoby ulec pokusie umniejszenia rzeczywistego wpływu funduszy strukturalnych, przypisując powyższy sukces koniunkturze gospodarczej, wyborom dokonanym w ramach polityk krajowych, innym unijnym politykom sektorowym etc. Niemniej jednak poniższe ustalenia zdają się potwierdzać założenie, że polityka strukturalna wnosi prawdziwą wartość dodaną do polityki spójności i konwergencji.

„Każde euro wydane na poziomie UE w ramach polityki spójności pociąga za sobą dalsze wydatki, średnio 0,9 EUR w regionach słabiej rozwiniętych (obecny Cel 1) i 3 EUR w regionach, gdzie trwa restrukturyzacja (obecny Cel 2)” (7).

Jeśli chodzi o fundusze strukturalne ogółem, to jak wskazują dostępne dane, średnio około 25 % nakładów strukturalnych powraca do pozostałej części Unii w postaci zwiększonego importu, zwłaszcza maszyn i urządzeń. Ten „zwrot ”środków przybiera szczególnie duży rozmiar w przypadku Grecji (42 % nakładów) i Portugalii (35 %) (8).

4.5

Pomimo danych wskazujących na stopniową konwergencję wskaźników społeczno-gospodarczych w państwach członkowskich, powyższe stwierdzenia muszą być zrelatywizowane, zważywszy na to, że obserwowana tendencja przejawia się znacznie wolniej na poziomie regionów.

4.5.1

„[…] Zagraniczne inwestycje bezpośrednie przejawiają tendencję do kierowania się w sposób nieproporcjonalny ku silniejszym, nie zaś słabszym częściom Unii. […] W ramach poszczególnych krajów zagraniczne inwestycje bezpośrednie skupiają się w głównej mierze w wielkich miastach i wokół nich, szczególnie jeśli chodzi o stolice państw, natomiast bardzo niewiele napływa do regionów zapóźnionych” (9).

4.6

W latach 2000-2004 zatwierdzono prawie 3600 dużych projektów w ramach polityki spójności, w tym prawie 1600 projektów, w których zaangażowane były środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Ten ostatni interweniował w pięciu konkretnych obszarach w celu wspierania spójności oraz strategii z Lizbony i Göteborga: spójność gospodarcza i społeczna, i2i (Inicjatywa „Innowacje 2010”), sieci transeuropejskie, ochrona i poprawa środowiska naturalnego oraz pomoc dla MŚP. Wsparcie EBI jest szczególnie skuteczne w przypadku projektów na dużą skalę o podwyższonym stopniu ryzyka (duże projekty infrastrukturalne, badania i rozwój etc.). Sposób finansowania innowacyjnych programów przez EBI generuje ponadto efekt stymulujący w stosunku od 1:3 do 1:6.

4.7

Należy też podkreślić inną, równie istotną kwestię, mianowicie taką, że polityka strukturalna nie tylko pomaga regionom i państwom w wykorzystaniu ich potencjału rozwojowego poprzez inwestycje materialne, inwestycje w kapitał ludzki oraz w technologie pozwalające przezwyciężyć ewentualne trudności związane ze ścisłą integracją gospodarczą, a nawet walutową, jednolitą stopą oprocentowania i wymiany, liberalizacją, wzmożoną konkurencją oraz związanymi z tym restrukturyzacjami i zwolnieniami, ale także wspiera rynek wewnętrzny dzięki wymianie handlowej i zatrudnieniu generowanym przez opracowanie i realizację projektów angażujących fundusze strukturalne, które ponadto nie miałyby często szans na realizację bez pomocy ze strony Unii, odgrywającej tu rolę katalizatora.

4.8

Oprócz powyższych rozważań nad aspektem finansowym polityk strukturalnych, nie możemy nie uwzględnić innych efektów polityki spójności:

określenie warunków finansowych na okres 7 lat, co daje pewną stabilność i pozwala na planowanie;

partnerstwo w terenie związane z projektami spełniającymi kryteria funduszy strukturalnych, nawet jeśli samo partnerstwo wymaga jeszcze udoskonaleń (10);

wpływu dyscyplinującego, jaki na administracje lokalne wywiera zarządzanie projektami częściowo finansowanymi przez Unię;

efektu zwiększania zauważalność Unii wśród obywateli dzięki zrealizowanym projektom, nawet jeśli rządy nie zawsze w tym pomagają, „zapominając ”o podkreśleniu europejskiego (przynajmniej częściowo) rodowodu realizowanych projektów.

5.   Model nieprzystosowany do rozszerzającej się Europy?

5.1

Przez ostatnie pięćdziesiąt lat integracja europejska realizowana była jedynie z marginalnymi modyfikacjami, mimo że Europa dnia dzisiejszego nie ma już nic wspólnego z Europą z 1957 r.

5.2

W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat ponad dwadzieścia państw wyraziło zainteresowanie europejskim projektem — często niedocenianym i dyskredytowanym przez tych, którzy już byli jego częścią — i to do tego stopnia, by wyrazić wolę przyłączenia się do niego. W konsekwencji, w wyniku kolejnych rozszerzeń, powierzchnia Unii Europejskiej wzrosła ponad trzykrotnie, a jej populacja podwoiła się. Jej pierwotna jednorodność (pod względem poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego i obszaru) uległa rozmyciu, a jej społeczna, gospodarcza i terytorialna spójność została nadwerężona w wyniku przystąpienia do niej państw, które — ogólnie biorąc — były biedniejsze.

 

data przystąpienia

powierzchnia obszaru europejskiego

średnia gęstość populacji nowych państw członkowskich

różnica w PKB/mieszk. wg SSN (standard siły nabywczej) między grupą „starych ”i „nowych ”państw członkowskich (w %)

wobec średniej PKB/mieszk. wg SSN = 100 w przededniu rozszerzenia, w wyniku nowych rozszerzeń następuje zmiana (w %)

w km2 (w milionach)

zmiana w stosunku do poprzedniego rozszerzenia (%)

UE-6

1957

1 284

241,3

UE-9

1973

1 641

+ 27,7

143,7

17,2

5,72

UE-10

1980

1 773

+ 8,0

84,0

25,0

2,50

UE-12

1986

2 371

+33,7

99,5

37,4

6,23

UE-15

1995

3 243

+36,8

53,8

2,5

0,50

UE-25

2004

4 297

+ 32,5

204,8

49,2

19,68

UE-27

2007

4 646

+ 8,1

80,5

65,5

4,85

UE-29

???

5 486

+ 18,1

87,0

(zależy od daty przystąpienia)

UWAGA: UE-29 = UE-27 + Turcja + Chorwacja

Źródła:

Dane gospodarcze: Amebo (dla PKB/mieszk. w SSN)

Dane geograficzne i demograficzne: United Nations World Population Prospects 2004

Własne obliczenia

5.3

W wyniku pewnych czynników, jak również „historycznego dziedzictwa ”wytworzył się pięciokąt wzrostu obejmujący Londyn, Hamburg, Monachium, Mediolan i Paryż, który pełni rolę bieguna skupiającego 20 % powierzchni wspólnotowej EU-15, 40 % całkowitej populacji i który generuje 50 % bogactwa. Ten centralny obszar skupia 7/10 kompetencji decyzyjnej Wspólnoty oraz miasta, z których ponad 85 % ma dobre połączenia transportowe (11). Obszar ten znany jest jako „wielobok”.

Image

Image

5.4

Chociaż siła gospodarcza państw, które przystąpiły do UE w 2004 r., nie przekracza 5 % siły gospodarczej UE ogółem, powierzchnia obszaru europejskiego wzrosła o 33 %. W tym nowym kontekście sam „wielobok ”nie będzie w stanie „pociągnąć za sobą ”regionów peryferyjnych: „Koncentracje działalności gospodarczej w stosunkowo silnych gospodarczo regionach może na krótką metę sprzyjać produkcji gospodarczej w UE. Ale w dłuższej perspektywie czasowej grozi to obniżeniem potencjału produkcyjnego najsłabszych regionów i osłabieniem ich zdolności do wykorzystania przewagi konkurencyjnej. Ponadto, zbytnia koncentracja przedsiębiorstw i populacji w niektórych regionach jest sprzeczna z celem zrównoważonego rozwoju. W istocie dla tych regionów jest ona źródłem potencjalnego przeludnienia i przeciążenia oraz silnego wpływu na środowisko, a jednocześnie może powodować upadek i wyludnienie innych regionów” (12) (patrz również punkt 4.5). Biorąc przykład ze Stanów Zjednoczonych, gdzie rozwinęło się wiele stref będących motorem wzrostu, należy dzisiaj promować tworzenie podobnych stref, równiej rozłożonych na obszarze europejskim i tworzącym to, co specjaliści nazywają „policentryzmem”.

5.5

Ponadto, postęp technologiczny, globalizacja oraz mobilność prowadzą do powstawania rosnącej liczby regionów miejskich i obszarów metropolitalnych w całej Europie usytuowanych poza tradycyjnym pięciokątem wzrostu, ale porównywalnych z nim, takich jak Kopenhaga- Malmö, Dublin, Madryt, Wiedeń-Bratysława, Katowice i inne. Zmiana ta przyczynia się również do rozwijania nowych ambicji wśród regionów i stawia przed nimi świeże wyzwania. Należy mieć nadzieje, że wwe ambicje i wyzwania będą również stopniowo wywierać wpływ na poglądy i polityki UE (13).

5.6

Pomimo, że planowanie przestrzenne nie należy do kompetencji UE w myśl zasady pomocniczości, nie ma wątpliwości, iż zarządzanie obszarem europejskim stanowi wspólną odpowiedzialność. Wychodząc z tego założenia, EU-15 oraz Komisja opracowały Europejskie perspektywy rozwoju przestrzennego (European Spatial Development Perspective — ESDP), przyjęte przez Radę Ministrów w Poczdamie 11 maja 1999 r. W ramach kontynuacji w tym samym roku przyjęto w Tampere program 12 działań (14).

5.7

Zgodnie z duchem art. 159, ESDP ma za zadanie poprawić koordynację polityk wspólnotowych mających istotne znaczenie terytorialne, takich jak polityka regionalna lub niektóre polityki sektorowe (rolnictwo, transport etc.).

5.8

Wskazanie stref, w których należałoby zacieśnić relacje między miastami, centrum i peryferiami nie wchodzi w zakres niniejszej opinii. Niemniej jednak na Komitecie ciąży odpowiedzialność za podkreślanie znaczenia poważnego potraktowania powyższej kwestii, inaczej bowiem Europa skazana jest na spowolnienie wzrostu i dezintegrację swojego terytorium.

6.   Klucz do sukcesu: nowoczesna infrastruktura rozsiana na obszarze całej Europy (15)

6.1

Oczywiście taka organizacja obszaru europejskiego, zakładająca istnienie wielu ośrodków (pojawienie się centrów regionalnych dynamizujących otaczające je strefy, zacieśnienie więzi między strefami rolnymi a strefami miejskimi), gwarantująca odnowienie i wzmocnienie spójności będzie możliwa tylko za cenę poprawy infrastruktury: transportu, energii, telekomunikacji itp.

6.2

Opóźnienia w realizacji 14 priorytetowych projektów określonych w Essen w 1994 r., a w szczególności odcinków transgranicznych, a także zredukowanie do minimum pozycji TEN w perspektywach finansowych na lata 2007-2013 (16) źle wróżą trwałemu rozwojowi Unii, w tym jej spójności terytorialnej.

6.3

Jednocześnie należy uznać niekwestionowaną rolę funduszy strukturalnych w skutecznej poprawie infrastruktury krajów wchodzących w zakres polityki spójności oraz regionów najmniej rozwiniętych, a także w ich połączeniu z innymi regionami, tak by mogły w pełni korzystać z możliwości, jakie stwarza rynek wewnętrzny.

6.3.1

Gęstość sieci autostrad wzrosła w czterech krajach spójności z poziomu o 20 % niższego od średniej UE-15 w 1991 r. do poziomu o 10 % wyższego od tej średniej w 2001 r. Postępy (aczkolwiek mniejsze) zostały również zarejestrowane w innych regionach Celu 1.

6.3.2

W ostatnim dziesięcioleciu doszło w UE do pewnej modernizacji sieci kolejowej, jednak stopień elektryfikacji i przekształcenia linii w linie dwutorowe był prawie taki sam w częściach UE pozostających w tyle, jak i w innych regionach, rozziew pozostaje więc znaczny.

6.4

Ponadto, aby skonsolidować ponowne zjednoczenie Europy, do którego doszło w latach 2004 i 2007, należy czuwać nad tym, by przeznaczono wystarczające środki na infrastrukturę łączącą stare i nowe państwa członkowskie; powody tego stanu rzeczy są następujące:

pomimo, że Europejski Bank Inwestycyjny, Bank Światowy i Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju pożyczyły w latach 1990-2001 21 miliardów euro na dostosowanie infrastruktury do norm UE-15, potrzeby w zakresie inwestycji w samą tylko infrastrukturę transportową (drogi i koleje) pozostają znaczne i zostały oszacowane na sumę 90 miliardów euro (biorąc pod uwagę ceny z 1999 r.) (17);

wzrost gospodarczy w nowych państwach członkowskich jest bardziej dynamiczny niż w przypadku większości dotychczasowych członków i w związku z nasileniem wymiany handlowej napędza słabszy wzrost starych członków Unii;

na zasadzie reakcji zwrotnej, łatwiejszy dostęp do rynku wewnętrznego przyniesie korzyści nowym państwom członkowskim;

w regionach i państwach najsłabiej rozwiniętych [w szczególności w nowych państwach członkowskich], połączenia międzynarodowe i międzyregionalne w dłuższej perspektywie czasowej mogą oferować wyższy poziom zwrotu w postaci zwiększonej konkurencyjności przedsiębiorstw oraz ułatwiać mobilność siły roboczej (18).

6.5

Rozwój i modernizacja infrastruktury jest szczególnie istotnym zadaniem dla nowych państw członkowskich, gdyż w okresie istnienia RWPG większość ich infrastruktury skierowana była na Moskwę, a w latach 1993-2003 wymiana z UE-15 potroiła się i obecnie ich głównym partnerem handlowym jest właśnie „piętnastka”, natomiast poziom infrastruktury jest niższy niż w UE-15.

6.6

Jest oczywiste, że w zakresie energii (19) należy zaradzić „niewystarczającym inwestycjom w stosunku do rosnących potrzeb przesyłowych i odległości. Połączenia pomiędzy sieciami energii elektrycznej i gazu na obszarze Europy zostały rozbudowane, niemniej pomiędzy państwami członkowskimi występują istotne wąskie gardła o charakterze strukturalnym”. Centrum monitorowania rynków energii, które powstanie w 2007 r., dostarczy zapewne wielu cennych informacji i wskaże kierunki działań w przyszłości.

6.6.1

W samym tylko sektorze elektryczności okres nadmiaru mocy produkcyjnych dobiega końca, a do roku 2030 będą potrzebne inwestycje przekładające się na moc 600-750 GW, by sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na elektryczność i zastąpić starzejące się elektrownie. Potrzebę inwestowania w dodatkowe moce wytwórcze, zwłaszcza w czasie maksymalnego obciążenia sieci, można częściowo równoważyć poprzez pełne połączenie sieci.

6.7

Ogólnie, modernizacja infrastruktury jest trudnym zadaniem z punktu widzenia zasad rozwoju zrównoważonego. EKES przypomina tu swoje stanowisko, zgodnie z którym kryteria dotyczące projektów finansowanych z funduszy strukturalnych oraz ich ocena ex post powinny uwzględniać wszystkie aspekty rozwoju zrównoważonego. Przypomina również (20) o swoim poparciu dla tworzenia społeczności zdolnych do zrównoważonego rozwoju (porozumienie bristolskie (21)).

6.8

Ograniczenia budżetowe narzucone przez pakt na rzecz stabilności i wzrostu oraz nieustające wysiłki, by sprostać wymogom UGW komplikują przeprowadzanie powyższych inwestycji, z których większa część realizowana jest przez rządy krajowe, a mniejsza część w ramach funduszy strukturalnych lub EBI.

6.9

Choć 78 % ludności w Europie mieszka obecnie w miastach lub aglomeracjach miejskich, to nie można tracić z pola widzenia specyficznych potrzeb obszarów wiejskich i należy sprawić, by nie pozostawały one w tyle.

6.10

UE stara się je wspierać programami ad hoc. W latach 2000-2006 przeznaczyła ona na rozwój obszarów wiejskich przeszło 60 miliardów euro. Jednak, jak zauważa Trybunał Obrachunkowy (22), sposób wykorzystania tych funduszy jest daleki od optymalnego. Stwierdza on, że programy nie uwzględniają w wystarczającym stopniu cech danej strefy geograficznej. Trybunał zwraca również uwagę na niedociągnięcia w wyborze i w określaniu celów projektów, a także na niedoskonałą ocenę ich rezultatów.

7.   Wzmocnienie więzi między ośrodkami miejskimi a obszarami wiejskimi

7.1

Obszary oddalone od ośrodków są szczególnie narażone na starzenie się ludności, gdyż ich odległość od aktywnych centrów skłania młodzież i wykwalifikowanych pracowników do przenoszenia się do miasta. Ta ucieczka ze wsi może doprowadzić do pogorszenia sytuacji tych obszarów. Ponadto wielkie miasta skupiające większość żywotnych sił napotykają na specyficzne trudności i mają do czynienia z różnicami wewnętrznymi między dzielnicami i/lub kategoriami społecznymi. „Niemal wszystkie miasta, które odnotowują poziom bezrobocia równy lub wyższy niż 10 %, zawierają niektóre strefy, w których ta wartość procentowa jest co najmniej dwa razy wyższa niż średnia dla miasta” (23). Komisja słusznie wskazuje na cztery dziedziny wymagające szczególnej uwagi: transport, dostępność i mobilność, dostęp do infrastruktury i usług, środowisko naturalne i fizyczne, kultura (24).

7.2

Komitet przypomina przy tej okazji fundamentalną rolę usług użyteczności publicznej, a szczególnie usług socjalnych użyteczności publicznej, w zapewnieniu spójności gospodarczej, społecznej, terytorialnej i międzypokoleniowej. Ponawia swój wniosek o opracowanie dyrektywy ramowej w sprawie organizacji tych usług, uzupełniającej dyrektywy sektorowe (25).

8.   Niezbędny udział społeczeństwa obywatelskiego w planowanych projektach

8.1

Komisja uznaje konieczność włączenia podmiotów społeczno-zawodowych do działań w zakresie polityki strukturalnej, podkreślając, że przyczynia się to w decydujący sposób do lepszego przyswojenia tej polityki w terenie. EKES wyraża jednak żal, iż nie przedstawiła ona konkretnych propozycji w tym zakresie, którym towarzyszyłyby zobowiązania dla państw członkowskich.

8.2

Komitet opowiada się za opracowaniem w przyszłości wskaźników odnośnie do procesu konsultacji w sprawie dokumentów strategicznych i programowych przygotowywanych przez państwa członkowskie.

8.3

Zdaniem Komitetu państwa członkowskie powinny wyjaśnić, dla potrzeb komitetów monitorujących, w jaki sposób uzyskują informację zwrotną na temat sposobu stosowania zasady partnerstwa.

8.4

Komitet jest przekonany, że państwa członkowskie oraz władze regionalne powinny w większym stopniu wykorzystywać potencjał organizacji społeczeństwa obywatelskiego i włączać je w opracowanie planów promocyjnych oraz wspierać oddolne inicjatywy, przeznaczając na ten cel odpowiednie środki finansowe dostępne w ramach funduszy strukturalnych na cele promocyjne i informacyjne.

8.5

W wypadku programów transgranicznych lub międzyregionalnych stosowne byłoby również promowanie wspólnych konsultacji oraz transgranicznych lub międzyregionalnych partnerstw społeczno-zawodowych.

9.   Innowacyjne formy finansowania w przyszłości

9.1

Biorąc pod uwagę z jednej strony zadania stojące przed liczniejszą Unią z przesuniętymi granicami zewnętrznymi, mniej jednolitą z punktu widzenia cech i wyników gospodarczych regionów, a z drugiej strony zdecydowanie niewystarczające środki budżetowe — czego nic nie usprawiedliwia — oraz rosnący wpływ globalizacji, konieczne będzie opracowanie bardziej wydajnych i nowoczesnych mechanizmów finansowania naszego modelu gospodarczego i społecznego, a także przywrócenie Europejczykom (przedsiębiorcom, pracownikom, bezrobotnym etc.) wiary co do możliwości kierowania przez Unię swym losem. Niedawno podjęte inicjatywy JASPERS, JESSICA oraz JEREMIE są tutaj dobrym przykładem i stanowią krok we właściwym kierunku.

9.2

Fundusze strukturalne ograniczają się obecnie przede wszystkim do przyznawania dotacji. W jednej z wcześniejszych opinii (26) Komitet sugerował przeanalizowanie ich funkcjonowania, tak aby zwielokrotnić ich oddziaływanie dzięki udziałowi Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego oraz EBI. Proponował on przekształcenie tych dotacji w produkty finansowe, tak aby wywołać efekt stymulujący: na przykład 1 euro przeznaczone na ryzykowne pożyczki kapitałowe pozwoliłoby na sfinansowanie 5-10 euro inwestycji w MŚP. Korzyści z tego systemu są potrójne:

zachęta do podziału między sektory publiczny i prywatny finansowania inwestycji uważanych za ryzykowne przez tradycyjnych partnerów finansowych;

większa odpowiedzialność odbiorców niż w przypadku, gdy otrzymują bezzwrotne dotacje;

zwiększenie liczby odbiorców przy niezmiennie ograniczonym budżecie.

9.3

Wskazane byłoby również zastanowienie się nad tym, jak zużyć niewykorzystane środki ze skromnego i tak budżetu europejskiego, zamiast zwracać je państwom członkowskim. Środki te stanowią niewielką część rocznego budżetu. Działając w ten sposób, można by było przeznaczyć w pierwszej połowie okresu realizacji strategii lizbońskiej dodatkowo prawie 45 miliardów euro na projekty o znaczeniu wspólnotowym.

Nadwyżki budżetowe UE (w milionach euro)

2000

11 613

2001

15 003

2002

7 413

2003

5 470

2004

2 737

2005

2 410

Łącznie w latach 2000-2005

44 646

Uwaga: nadwyżki zawierają niewykorzystane środki z budżetu (w tym rezerwa specjalna), a także dodatkowe wpływy.

Źródło: Komisja Europejska, IP/06/494

9.3.1

Z powyższych punktów wynika oczywisty wniosek, że część tych środków mogłaby przyspieszyć realizację brakujących ogniw, prawdziwej pięty achillesowej sieci transeuropejskich, tak aby połączyć ze sobą kraje, zlikwidować wąskie gardła, przyspieszyć integrację europejską i przyczynić się do większej intermodalności.

9.3.2

Inna część mogłaby zwiększyć budżet Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (EFDG). Ten instrument, niedysponujący osobnym budżetem, ma na celu udzielanie pomoc zwalnianym pracownikom — „ofiarom globalizacji”, i uzupełnienie działań z zakresu funduszy strukturalnych. W odróżnieniu od nich — wymagających długich okresów programowania w ramach projektów najczęściej długofalowych — EFDG jest instrumentem krótkoterminowym. Choć Rada go zatwierdziła, zmniejszyła o połowę środki przewidziane początkowo przez Komisję (EFDG opiewa na kwotę 500 mln euro). W tych warunkach trudno wierzyć w skuteczność tego narzędzia, określanego często jako „instrument marketingowy”. Jednocześnie należałoby zrewidować kryteria kwalifikowania do pomocy w ramach tego funduszu poprzez obniżenie wymaganej liczby zwalnianych pracowników (wzorując się na amerykańskim Trade Adjustment Assistance Programme z 1962 r., pomysłodawcy zapomnieli, że w przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych, posiadających gospodarkę opartą na wielkich przedsiębiorstwach, gospodarka UE opiera się na MŚP) (27).

9.3.3

Zmiana ta jest tym bardziej istotna, że ściślejsza integracja niektórych części obszaru europejskiego może wzmóc konkurencję między regionami i spowodować restrukturyzację, a co za tym idzie, likwidację miejsc pracy, co z kolei mogłoby stworzyć u szarego obywatela wrażenie, że Europa jest wrogiem zatrudnienia.

Bruksela, 18 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Punkt 70

(2)  DzU C 10 z 14.1.2004, s. 92

(3)  Presidency conclusions, EU Informal Ministerial Meeting on Territorial Cohesion, 20/21.5.2005 (por. punkt 2.3 i następne)

(4)  Czwarte sprawozdanie okresowe na temat spójności, COM(2006) 281, s. 10

(5)  Trzecie sprawozdanie w sprawie spójności gospodarczej i społecznej: Nowe partnerstwo dla spójności — konwergencja, konkurencyjność, współpraca (luty 2004 r.), s. VIII

(6)  Ibidem, s. XIX

(7)  Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013, COM(2005) 299, s. 8

(8)  Trzecie sprawozdanie w sprawie spójności gospodarczej i społecznej: Nowe partnerstwo dla spójności — konwergencja, konkurencyjność, współpraca (luty 2004 r.), s. XIX

(9)  Ibidem, s. XIV

(10)  Opinia EKES-u w sprawie roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w stosowaniu wspólnotowej polityki spójności i rozwoju regionalnego (ECO/168), DzU C … oraz opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji: „Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013 ”(ECO/166), DzU C …

(11)  G. Baudelle, B. Castagné de, Le polycentrisme en Europe („Policentryzm w Europie”), 2002, ss. 160-161

(12)  DATAR [francuskie Biuro Pełnomocnika ds. Zagospodarowania Terenu i Polityki Regionalnej], Le schéma de développement de l'espace communautaire („Europejskie Perspektywy Rozwoju Przestrzennego”), 2002

(13)  Patrz również opinia EKES-u w sprawie: „Obszary metropolitalne: konsekwencje społeczno-gospodarcze dla przyszłości Europy”, lipiec 2004 r., DzU C 302 z 7.12.2004, s. 101

(14)  Należy podkreślić, że niektóre z nich — i to wcale nie najmniej istotne — nigdy nie zostały zrealizowane, takie jak np. badania nad oddziaływaniem terytorialnym, a w stosunku do innych nie utworzono odpowiednich zachęt, chodzi tu np. o wspieranie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej (Interreg: środki przeznaczone na ten program zostały obniżone podczas zawierania porozumienia w sprawie perspektyw finansowych). Na szczęście niektóre działania, takie jak utworzenie Europejskiej Sieci Obserwacyjnej Planowania Przestrzennego (European Spatial Planning Observation Network — ESPON) doczekały się realizacji, nawet jeśli ich rola jest niedoceniana.

(15)  Dla uproszczenia popełnimy w razie potrzeby językowe nadużycie polegające na włączeniu pojęcia funduszu spójności do funduszy strukturalnych.

(16)  Suma 20 miliardów euro zaproponowana przez Komisję stopniała do nieco ponad 8 miliardów, podczas gdy całkowity koszt ukończenia 30 priorytetowych tras do 2020 r. był szacowany w 2004 r. na 225 miliardów euro.

(17)  Inwestycje konieczne do realizacji TEN-T stanowić będą w najbliższych latach ok. 1,5 % PKB przewidywanego w tym regionie. Obecny poziom inwestycji — 2-3 miliardy euro rocznie — będzie musiał osiągnąć ok. 10 miliardów euro w okresie 2005-2010, by zaspokoić rosnący popyt i zapewnić Wspólnocie usługi adekwatne do wzrostu gospodarczego. W dalszej perspektywie Komisja oceniła na 258 miliardów euro sumę konieczną do osiągnięcia odpowiedniego poziomu jakości sieci transportowych. (EBI, Le développement des RTE : perspectives (Rozwój TENperspektywy), 2001).

(18)  Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013, COM(2005) 299, s. 15

(19)  Opinia EKES-u w sprawie „Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji ”(opinia rozpoznawcza), DzU C 318 z 23.12.2006, s. 185

(20)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego, DzU C 318 z 23.12.2006, s. 86

(21)  Porozumienie bristolskie z grudnia 2005 r. (www.odpm.gov.uk.cod.prod.05.EUPMI.03584). Określa ono 8 cech społeczności zdolnej do zrównoważonego rozwoju: 1) aktywna, integrująca i pewna, 2) dobre zarządzanie, 3) dobra komunikacja, 4) dobra infrastruktura usług, 5) wrażliwa na kwestie ekologiczne, 6) atrakcyjna, 7) solidna, 8) otwarta na wszystkich.

(22)  Patrz komunikat prasowy ECA/0620.

(23)  COM(2006) 385 wersja ostateczna, s. 11

(24)  Komisja Europejska „Polityka spójności i miasta: rola miast i aglomeracji w odniesieniu do wzrostu i zatrudnienia w regionach ”COM(2006) 385 wersja ostateczna

(25)  Por. INT/228 w sprawie usług na rynku wewnętrznym, TEN/223 w sprawie przyszłości usług użyteczności publicznej oraz uściślenie w opracowywanej obecnie opinii TEN/253 w sprawie usług socjalnych użyteczności publicznej

(26)  Opinia EKES-u w sprawie strategicznych wytycznych polityki spójności (2007-2013) DzU C 185 z 8.8.2006

(27)  W Stanach Zjednoczonych 100 największych przedsiębiorstw wytwarza 74 % PKB, w Europie tylko 34 %. W dziale gospodarki handlowej niefinansowej MŚP (do 250 pracowników) stanowią 99,8 % przedsiębiorstw (91,5 % to mikroprzedsiębiorstwa poniżej 9 osób!) i 67,1 % całego zatrudnienia.


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/15


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń

COM(2006) 605 wersja ostateczna — 2006/0192 (CNS)

(2007/C 93/03)

W dniu 10 listopada 2006 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawiewspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 grudnia 2006 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.

Na 432. sesji plenarnej w dniu 17 stycznia 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 156 głosami — 4 osoby wstrzymały się od głosu — następującą opinię:

1.

Zgodnie z decyzją Rady z 1 kwietnia 1987 r. o uproszczeniu i uporządkowaniu prawa wspólnotowego (1), Komisja przedstawiła wniosek w sprawie ujednolicenia wspomnianego rozporządzenia.

2.

Większość z 26 artykułów wniosku jest wynikiem dostosowania tekstu oryginalnego z 1976 r. do licznych poprawek wprowadzonych przez późniejsze przepisy; jest to czasochłonna i żmudna praca wymagająca poświęcenia jej odpowiednich zasobów.

3.

Sprawdzenie spójności i pełnej zgodności z zasadami działania Komisji oznaczałoby dla EKES-u powielenie w krótkim czasie, bez koniecznych do tego zasobów, skomplikowanej pracy, która została już wykonana. Jest to zadanie ewidentnie niemożliwe do spełnienia. Z drugiej strony dobrze znany profesjonalizm Komisji stanowi gwarancję, że również i w tym wypadku, podobnie jak w poprzednich ujednoliceniach, wynik będzie bez zarzutu.

4.

Biorąc powyższe pod uwagę, EKES wyraża swoje poparcie dla tekstu wniosku.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  COM (87) 868 PV


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/16


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 89/665/EWG i 92/13/EWG w zakresie poprawy skuteczności procedur odwoławczych w dziedzinie udzielania zamówień publicznych

COM(2006) 195 wersja ostateczna/2 — 2006/0066 (COD)

(2007/C 93/04)

Dnia 29 czerwca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 14 listopada 2006 r. Sprawozdawcą był Joost VAN IERSEL.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 18 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 140 do 14 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

Spis treści

1.

Wprowadzenie

2.

Konsultacje i treść

3.

Uwagi ogólne

4.

Kwestie szczegółowe

4.1.

Sposób zredagowania

4.2.

Okresy zawieszenia

4.3.

Anulowanie umów

4.4.

Atestacja

4.5.

Procedura pojednawcza i rozwiązywanie sporów

4.6.

Zawieszenie

5.

Opłaty

6.

Słowniczek

1.   Wprowadzenie

1.1

W 1991 i 1993 r. moc prawną zyskały dwie dyrektywy dotyczące zastosowania procedur odwoławczych w zakresie odpowiednio dyrektywy klasycznej i dyrektywy sektorowej. Wprowadzono je po to, by dostarczyć możliwości egzekwowania i ustanowić środki odwoławcze, pominięte we wcześniejszych dyrektywach klasycznych (1).

1.2

Ponieważ rolą dyrektyw o zamówieniach publicznych jest stworzenie klimatu otwartości, uczciwości i przejrzystości, by umożliwić przedsiębiorstwom w całej UE konkurowanie na równych warunkach, omawiane tu dyrektywy odwoławcze dostarczają procedur odwoławczych tym firmom, które będą chciały złożyć skargę dotyczącą przebiegu procedury przetargowej i decyzji o udzieleniu zamówienia.

1.3

Omawiane dyrektywy odwoławcze służą dwóm powiązanym celom:

zapewnieniu sposobu zmuszenia instytucji zamawiających do postępowania zgodnie z dyrektywami,

zapewnieniu oferentowi, który sądzi, że instytucja zamawiająca naruszyła postanowienia dyrektywy, możliwości podjęcia działań w celu ochrony jego interesów.

1.4

Wszelkie skargi wnoszone przez pokrzywdzonego oferenta przeciwko instytucji zamawiającej muszą być wnoszone przed sądami krajowymi, trybunałami czy innymi podobnymi organami utworzonymi w danym państwie członkowskim. Komisja wszczyna postępowanie jedynie przeciwko państwu członkowskiemu, a nie przeciwko instytucji zamawiającej, i to tylko w przypadku, gdy istnieją dowody, że państwo członkowskie nie reguluje odpowiednio działalności instytucji zamawiających.

1.5

Warto zwrócić uwagę na zalecenie Trybunału Sprawiedliwości z 1999 r., aby rozwiązania wprowadzane w obu dyrektywach odwoławczych wspierały istniejące regulacje w celu zapewnienia skutecznego zastosowania dyrektyw o zamówieniach publicznych, w szczególności na etapie, na którym możliwe jest jeszcze skorygowanie przypadków naruszenia (2).

1.6

Skuteczne dyrektywy odwoławcze stanowią integralną część prawa o zamówieniach publicznych, a zmiany wprowadzone przez nową dyrektywę powinny zapewniać lepsze funkcjonowanie dyrektyw o zamówieniach publicznych.

1.7

W czerwcu 2006 r. Komisja zgłosiła wniosek dotyczący nowej dyrektywy, która zmienia ww. dyrektywy odwoławcze i ma je poprawić oraz zwiększyć ich skuteczność.

1.8

Podstawowe wnioski nowej dyrektywy to wprowadzenie 10-dniowego okresu zawieszenia między decyzją o udzieleniu zamówienia a podpisaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego, aby każdy, kto czuje się poszkodowany, mógł zgłosić protest, oraz uchylenie procedury atestacji i procedury pojednawczej.

2.   Konsultacje i treść

2.1

W marcu 2003 r. Komisja rozpoczęła konsultacje w sprawie ważności dyrektyw odwoławczych. Wykonano dwa sondaże opinii. Przeprowadzono konsultacje z państwami członkowskimi w ramach Komitetu Doradczego ds. Zamówień Publicznych. Ponadto badaniom sondażowym poddano instytucje zamawiające oraz, za pomocą internetowych kwestionariuszy Interactive Policy Making, prawników, stowarzyszenia branżowe, organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa.

2.2

Nowa dyrektywa opiera się na gruntownej ocenie wpływu. W ocenie tej wymienia się dwa główne problemy: brak skutecznych środków odwoławczych w sytuacji bezprawnego udzielania zamówień z wolnej ręki i pośpiech przy podpisywaniu umów w sprawie zamówień publicznych ze strony instytucji zamawiających. Pośpiech ten pozbawia w istocie podmioty gospodarcze możliwości wkroczenia na ścieżkę odwoławczą przed rozpoczęciem okresu obowiązywania umowy (3).

2.3

Wspomniana ocena wpływu zawiera wiele spostrzeżeń celnie charakteryzujących opinie zainteresowanych stron. Sama ocena wpływu stanowi pożyteczny przykład otwartego i przejrzystego sposobu porozumiewania się w bardzo skomplikowanej dziedzinie.

2.4

Co ciekawe, wyniki pokazują, że istnieją znaczne różnice pomiędzy państwami członkowskimi w sposobie traktowania skarg, co może wprowadzać zamieszanie w oczach oferentów:

instytucje zamawiające — wśród nich zwłaszcza władze regionalne i lokalne — niechętnie udzielały odpowiedzi na sondażowe pytania;

indywidualni uczestnicy życia gospodarczego nie byli jeszcze przyzwyczajeni do uczestnictwa i oceniania procedur w tej dziedzinie;

wielu istotnych odpowiedzi udzieliły firmy prawnicze, organizacje branżowe i organizacje pozarządowe.

2.5

Ogólny wniosek, jaki się da wysnuć z zebranych odpowiedzi, to konieczność walki z bezprawnie udzielanymi zamówieniami i wzmocnienia konkurencji, szczególnie tej transgranicznej.

2.6

Przedsiębiorcy zazwyczaj bardzo niechętnie wchodzą w spór z instytucjami zamawiającymi, a z doświadczenia wynika, że niektóre państwa członkowskie dotąd zwlekały raczej z uchwalaniem takiego prawa, które promowałoby przejrzystość i otwarcie rynków. Podkreśla to potrzebę podjęcia działań na szczeblu unijnym. Z kolei inne państwa członkowskie ponoszą duże nakłady na wdrożenie tych dyrektyw.

2.7

Proponowane zmiany wprowadzają dwa ważne, nowe zabezpieczenia dla oferentów:

notyfikacja intencji udzielenia zamówienia musi nastąpić przynajmniej dziesięć dni przez planowaną datą udzielenia zamówienia (okres zawieszenia);

jeżeli oferent złoży protest, procedura musi zostać zawieszona na pewien okres, podczas którego zasadniczo rozwiązuje się problem.

2.8

Jest jednak możliwe — na przykład w pilnych sprawach — by zamówienia były udzielane bez przechodzenia przez normalne procedury przetargowe. Przewidziana jest także możliwość pominięcia okresu zawieszenia w przypadkach, gdy wiadomo, że nie jest on potrzebny. W procedurze dialogu konkurencyjnego zawsze musi być jednak zachowany okres zawieszenia z uwagi na sposób jego funkcjonowania. Oprócz innych kwestii, prawdopodobieństwo, że do końcowych etapów procedury przetargowej dotrze tylko jeden „preferowany oferent”, mogłoby otwierać drogę do nadużyć i jest oczywiste, że okres zawieszenia jest potrzebny, aby uniknąć takiej sytuacji.

3.   Uwagi ogólne

3.1

Ocena wpływu pokazuje wyraźnie, że państwa członkowskie i instytucje zamawiające w wielu przypadkach mają często różne zdanie na temat konieczności otwarcia rynków zamówień publicznych.

3.2

Komisja proponuje pięć potencjalnych rozwiązań problemu skarg: „nie robić nic”, wydać komunikat albo dyrektywę w sprawie okresu zawieszenia, wydać komunikat lub dyrektywę w sprawie niezależnego organu (4).

3.3

EKES zgadza się z Komisją, że:

„nie robić nic ”nie jest dobrym rozwiązaniem, jako że niedociągnięcia i istotne różnice między państwami członkowskimi będą się utrzymywać;

komunikaty też nie są odpowiednim narzędziem, bo nie są wystarczająco skuteczne: w praktyce państw członkowskich będą nadal dominować długoletnie tradycje, wzajemne powiązania i współzależności.

3.4

W rezultacie, aby wywrzeć nacisk na sektor publiczny i podnieść poziom profesjonalizmu po obu stronach, należy zdecydować się albo na powołanie niezależnych organów, albo na okres zawieszenia między decyzją o udzieleniu zamówienia a samym jego udzieleniem.

3.4.1

W niektórych państwach członkowskich działają niezależne organy (5). Warto zaznaczyć, że większość zainteresowanych podmiotów sektora prywatnego sprzyja takiemu rozwiązaniu, chociaż podnosi ono koszty i zwiększa ilość procedur administracyjnych. Niektóre państwa członkowskie zalecają wyznaczenie biegłych dla takich organów.

3.4.2

Dla kontrastu zdecydowana większość państw członkowskich popiera ograniczony okres zawieszenia, który ma bezpośredni wpływ na publicznych nabywców i skarżących oferentów, zatrzymuje bowiem bieg procedury na czas trwania okresu zawieszenia.

3.5

EKES zgadza się z propozycją Komisji co do wprowadzenia okresu zawieszenia. Przyznaje, że rozwiązanie takie na szczeblu unijnym, jeśli zostanie należycie wdrożone, mogłoby promować z jednej strony skuteczność, jasność i pewność prawną, a z drugiej strony — bardziej otwarty i przejrzysty system zamówień publicznych, prowadzący do zwiększenia konkurencji. Okres zawieszenia niekoniecznie musi być jednak postrzegany jako jedyne alternatywne rozwiązanie dla istnienia niezależnych organów, które państwa członkowskie mogą oczywiście tworzyć.

4.   Kwestie szczegółowe

4.1   Sposób zredagowania

4.1.1

Numeracja w nowej dyrektywie jest niejasna, ponieważ sekcja poświęcona dyrektywie sektorowej to art. 2, mimo iż duża część sekcji traktującej o dyrektywie klasycznej znajdująca się na stronach poprzednich, a duża część sekcji mówiącej o dyrektywie sektorowej na kolejnych stronach ma oznaczenia od art. 2a do 2f. Byłoby łatwiej, gdyby sekcje traktujące o dyrektywie klasycznej i o dyrektywie sektorowej nazwać rozdziałami. Gdy zmiany zapisane w nowej dyrektywie zostaną wdrożone, nie będzie to już oczywiście miało znaczenia, ale tymczasem łatwość zrozumienia byłaby pomocna.

4.1.2

Bardzo pomocne byłoby również, gdyby dostępne były skonsolidowane wersje obu dyrektyw.

4.1.3

Kilka istniejących błędów typograficznych zostanie niewątpliwie poprawionych w kolejnych wersjach tekstu.

4.2   Okresy zawieszenia

4.2.1

Idea okresów zawieszenia jest z reguły dobrze przyjmowana.

4.2.2

Wariant przewidujący ustanowienie niezależnych organów spełniających funkcję arbitra — popierany przez wielu respondentów w komisyjnym sondażu — przegrał z wariantem okresu zawieszenia, głównie pod naciskiem państw członkowskich. Nad koncepcją tą dyskutowano już od początków dyrektyw, ale choć wydaje się ona atrakcyjna, ma te same niedostatki co posiadająca podobny charakter procedura pojednawcza. Poza tym nierozwiązany pozostaje problem omawiany poniżej w pkcie „Ugoda i rozwiązywanie sporów”.

4.2.3

Poza okresem pięciu dni (roboczych), wszystkie inne przedziały czasowe, z 3-dniowymi włącznie, są okresami kalendarzowymi, co jest oczywiście źródłem problemów. Temat ten jest rozwinięty poniżej w pkcie „Zawieszenie”.

4.3   Anulowanie umów

4.3.1

Mimo że dyrektywa ma na celu ujawnienie problemu, zanim dojdzie do udzielenia zamówienia, przewiduje możliwość anulowania zamówień, których udzielono poprzez obejście zasad, a więc nielegalnie.

4.3.2

Mogą się tu pojawić dwa scenariusze: w pierwszym wypadku strony mogą działać w zmowie i być na równi świadome konsekwencji uznania umowy za niezgodną z prawem, w drugim zaś — podmiot gospodarczy jest niewinny i nieświadomy ryzyka anulowania zamówienia.

4.3.3

W pierwszym wypadku nie ma powodu obawiać się o straty, które może ponieść podmiot gospodarczy.

4.3.4

W drugim zachodzi obawa o to, że — pamiętając, iż skargę na decyzję przetargową można w niektórych przypadkach wnieść nawet 6 miesięcy po rozpoczęciu trwania umowy — niewinny podmiot gospodarczy może ponieść poważne straty. Ponieważ instytucja zamawiająca zostanie uznana za działającą ultra vires, ów podmiot nie będzie miał żadnej możliwości ubiegania się o odszkodowanie (6). Choć jest mało prawdopodobne, by sytuacja taka mogła się zdarzyć, EKES jest zdania, że należy przestrzegać przed takim niebezpieczeństwem.

4.3.5

Można twierdzić, że oferentowi powinno wystarczyć, iż instytucja zamawiająca dotrzymała okresu zawieszenia i opublikowała wymagane ogłoszenia dotyczące intencji udzielenia zamówienia i że jeżeli oferent nadal nie jest zadowolony, powinien uzyskać od nabywcy formalne potwierdzenie. Nowa dyrektywa (art. 2f ust. 2) stanowi, że jedyną przyczyną anulowania zamówienia, które zostało już udzielone, jest brak odpowiedniego powiadomienia ze strony instytucji zamawiającej o zamiarze udzielenia zamówienia lub niezastosowanie okresu zawieszenia. Wydawałoby się, że łatwe byłoby zweryfikowanie spełnienia tych ograniczonych warunków, zwłaszcza w przypadku dużych i ważnych zamówień. Jednak progów dla zamówień na dostawy i usługi nie można określić jako „duże i ważne ”nawet dla MŚP, chociaż z pewnością takie właśnie są konsekwencje niemożliwych do naprawienia szkód, jakie powstaną w przypadku anulowania zamówienia. Przerzucenie na oferenta ryzyka błędu i jego poważnych konsekwencji jest zdaniem EKES-u niewyważone i należałoby to ponownie rozważyć, ponieważ zasada „niech się strzeże sprzedający ”(łac. caveat venditor) z jej potencjalnie drakońskimi konsekwencjami nie jest właściwym mechanizmem zapobiegania bezprawnemu działaniu instytucji zamawiających. Chociaż wystąpienie konsekwencji, jakich dotyczyła sprawa Hazell przeciw Hammersmith and Fullham, może nie być możliwe w innych okolicznościach czy w innym państwie, jest pożądane, a nawet niezbędne istnienie prawodawstwa na poziomie wspólnotowym lub krajowym, jeżeli oferenci nie mają ponosić niewspółmiernego ryzyka w przypadku anulowania zamówienia.

4.4   Atestacja

4.4.1

Nowa dyrektywa proponuje zniesienie procedury atestacji, ponieważ była rzadko stosowana. Atestacja została uwzględniona w dyrektywie sektorowej odwoławczej jako forma audytu, podobna do tej stosowanej w zapewnianiu jakości czy też, pod pewnymi względami, do dzisiejszego audytu finansowego. W tym czasie sugerowano, by podmiot działający w sektorze usług użyteczności publicznej, który uzyskał pozytywny raport z atestacji, mógł nie spełniać niektórych lub wszystkich szczegółowych postanowień dyrektywy, o ile przestrzega zasad, ale ta sugestia nie została zaakceptowana przez Komisję.

4.4.2

Zachęty do korzystania z atestacji były zatem niewielkie i nie należy się dziwić, że rzadko ją stosowano. Ponadto krytykowano ją z tego względu, że pokazuje jedynie spełnianie wymogów w danym momencie i nie daje żadnej pewności, że w przyszłości nadal będą one spełniane. Oznacza to brak zrozumienia procesu — podobne procesy są z powodzeniem stosowane w audycie jakości i dzisiejszym audycie finansowym. Jego istotą jest zapewnienie istnienia systemu procedur, które — o ile są stosowane — prowadzą do spełniania wymogów dyrektywy w zadowalającym stopniu, a także zapewnienie, że instytucja zamawiająca faktycznie przestrzega swoich własnych procedur. Większość dużych organizacji funkcjonuje na podstawie procedur wewnętrznych i jeśli nie dochodzi do oszustwa czy drastycznego załamania się struktur, niezawodnie się ich trzyma. Uzyskane w drodze atestacji poświadczenie, że procedury są zadowalające w teorii i przestrzegane w praktyce, daje rozsądne gwarancje, że organizacja spełnia wymogi. Oczywiście konieczne byłoby powtarzanie atestacji.

4.4.3

Skuteczna atestacja mogłaby zapewnić mechanizm, dzięki któremu poszczególne podmioty działające w sektorze usług użyteczności publicznej mogłyby uzyskać wszystkie lub niektóre korzyści oferowane w art. 30 (7) dyrektywy sektorowej w sytuacji, gdy nie spełniają ogólnych kryteriów zapisanych w tym artykule.

4.4.4

Wobec braku zachęt do stosowania tej procedury jest ona oczywiście mało przydatna. Gdyby jednak dołączono konkretne zachęty, należałoby przewidzieć jej utrzymanie w tej postaci.

4.5   Procedura pojednawcza i rozwiązywanie sporów

4.5.1

EKES stwierdza, że usunięcie tej rzadko stosowanej procedury powszechnie uważa się za właściwe.

4.5.2

Panuje szeroko podzielane przekonanie, popierane i uzasadniane przez EKES w wielu opiniach, że pożądana byłaby jakaś alternatywna forma rozwiązywania sporu. Mechanizmy dostępne dziś w poszczególnych państwach członkowskich bardzo się różnią, poczynając od stosunkowo nieformalnych ciał o niskiej barierze dostępu i niewysokich kosztach, po spory sądowe pociągające za sobą koszty i angażujące środki, które można by przeznaczyć na inne cele. Niezależne organy są wyraźnie skuteczne w tych państwach członkowskich, w których istnieją, ale praktyka ta nie jest powszechna (patrz także powyższy pkt 3.4.1 i przypis do niego).

4.5.3

Ze względu na różne tło kulturowe i prawne w poszczególnych państwach członkowskich, trudno jest wskazać jakiekolwiek uniwersalne rozwiązanie.

4.5.4

Procedura pojednawcza nie jest popularna, ponieważ — jak się okazuje — nie może gwarantować egzekwowania decyzji i jeżeli się nie powiedzie, oznacza stratę czasu, w którym można byłoby złożyć formalną skargę. Niemniej bez takiego porozumienia stron jak w arbitrażu egzekwowanie decyzji w sposób nieunikniony wymaga wszczęcia sprawy przed sądem. Ten paradoks może utrudnić rozwiązywanie konfliktów.

4.5.5

Dokładniejsza analiza alternatywnych sposobów stosowanych w innych państwach lub w innych sytuacjach do rozwiązywania konfliktów może podpowiedzieć, jak rozstrzygnąć wątpliwości związane z procedurą pojednawczą i utrzymać niski poziom kosztów, podnosząc w ten sposób stopień przestrzegania dyrektyw.

4.6   Zawieszenie

4.6.1

Okresy zawieszenia przewidziane w projekcie dyrektywy wymagają dalszego rozważenia.

4.6.2

Po pierwsze, większość z nich (z wyjątkiem okresów pięciodniowych) jest określana jako dni kalendarzowe i jest dość krótka (trzy, siedem lub dziesięć dni). W niektórych państwach członkowskich i w pewnych porach roku dziesięć kolejnych dni kalendarzowych może przekładać się jedynie na trzy dni robocze, a trzy dni kalendarzowe mogą nie obejmować żadnych dni roboczych. To po prostu może być niewystarczające. W 2006 r. jest przynajmniej 42 dni roboczych (z 260 dni roboczych w ciągu całego roku), które w którymś z państw EOG uznaje się za dni świąteczne. Jest nawet jeden okres dziesięciodniowy z zaledwie dwoma dniami roboczymi i trzy okresy, w których są tylko po trzy dni robocze.

4.6.2.1

Należy znaleźć rozwiązanie, które dawałoby podmiotom gospodarczym rozsądny czas na zgłoszenie protestu, a jednocześnie nie rodziłoby niepotrzebnej zwłoki w realizacji zamówień, z którymi nie ma podobnych problemów.

4.6.2.2

Najlepsza definicja okresu zawieszenia powinna bazować na dniach roboczych, ale tu pojawia się problem rozbieżnych dni świątecznych w państwach członkowskich.

4.6.3

Po drugie, w przypadku właściwie przeprowadzonego przetargu, oferenci będą oczekiwać powiadomienia, które będzie im, w każdym przypadku, doręczane osobiście. Nie powinni mieć więc trudności z natychmiastową reakcją, gdyby był ku temu powód.

4.6.4

W przypadku zamówień z wolnej ręki albo zamówień udzielonych na zasadach wewnętrznych podmiotom z zewnątrz, problem dostępności informacji nabiera większego znaczenia.

4.6.5

Potencjalni oferenci mogą nie wiedzieć o planowanym przetargu i być w tej kwestii całkowicie uzależnieni od publicznie ogłoszonego zawiadomienia. Nawet jeśli w ciągu dziesięciu kolejnych dni kalendarzowych jest tylko jeden weekend i osiem dni roboczych, będzie i tak bardzo mało czasu na podjęcie działań z miejsca.

4.6.6

Ponieważ uznaje się powszechnie, że większość nadużyć to zamówienia udzielone z wolnej ręki, dalszego rozważenia wymaga długość okresu zawieszenia oraz sposób zagwarantowania, że potencjalni oferenci dowiedzą się o planowanych zamówieniach tak wcześnie, jak to tylko możliwe. Wskazane byłoby również rozsądne wydłużenie okresu zawieszenia dla tego typu zamówień, niemające zastosowania do zamówień, w których we właściwy sposób zaproszono do ubiegania się o zamówienie.

4.6.7

Dyrektywa odwoławcza ma oczywiście zastosowanie jedynie do zamówień powyżej progów, ale zdarza się, że zamówienia na kwoty niewiele poniżej progu — tym samym poza zakresem obowiązywania dyrektyw — powoli rosną, aż osiągają wartości powyżej progów, czasami nawet znacznie je przekraczają. To również jest zbyt powszechny obszar nadużyć.

4.6.8

Nieproporcjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie publicznego ogłaszania wszystkich zamówień, włącznie z tymi znacznie poniżej progu i tymi dotyczącymi podmiotów wewnętrznych. W tym kontekście należy także zwrócić uwagę, że służby wewnętrzne nie podlegają przepisom dyrektywy o zamówieniach publicznych i w związku z tym pojawia się również zasadnicze pytanie, dlaczego miałyby tutaj znajdować zastosowanie okresy zawieszenia.

4.6.9

Aby zapewnić potencjalnie zainteresowanym podmiotom gospodarczym łatwy i nieopóźniony dostęp do informacji o mającym wkrótce nastąpić udzieleniu zamówienia powyżej wartości progowych (lub ewentualnie powyżej dolnej granicy, np. 80 % wartości progowych), pomocne byłoby założenie lub sponsorowanie przez Komisję specjalnego portalu internetowego przeznaczonego wyłącznie do tego celu. Gdyby taki portal został utworzony, korzystanie z niego powinno być obowiązkowe.

4.6.10

Ponadto opracowanie automatycznej wyszukiwarki wykorzystywanej na tym portalu w celu zwrócenia uwagi oferentów na opublikowane ogłoszenia, które prawdopodobnie mogłyby ich zainteresować, znacząco zwiększyłoby skuteczność tych ogłoszeń. Przeglądanie portalu co noc i zaznaczanie tego, co mogłoby być interesujące, znacznie zwiększyłoby prawdopodobieństwo, że oferenci odpowiednio wcześnie dowiedzieliby się o planowanym udzieleniu zamówienia, które chcieliby zakwestionować.

5.   Opłaty

5.1

Sugerowano, by oferent chcący zakwestionować przetarg wnosił opłatę. Miałoby to zniechęcać do kwestionowania przetargów w celu tworzenia trudności czy w celach taktycznych. EKES nie sprzyja przyjęciu takiego rozwiązania, ponieważ z jednej strony już sam wysiłek konieczny do zakwestionowania przetargu jest wystarczającym kosztem, a z drugiej strony organ odwoławczy (8), do którego protest jest kierowany, jest w stanie odrzucać takie niepoważne wnioski.

5.2

W państwach, w których organ odwoławczy nie ma uprawnień do odrzucania niepoważnych skarg, uzasadnione może być wprowadzenie opłaty, ale musiałaby ona być umiarkowana, by nie zniechęcała do wnoszenia autentycznych skarg i tym samym nie funkcjonowała jako środek ochronny dla instytucji zamawiających, które naruszyły postanowienia dyrektyw.

5.3

Chociaż nie jest to ściśle część rozważań nad nową dyrektywą, nie uszło uwagi Komitetu, że niektóre instytucje zamawiające przyjęły praktykę polegającą na wymaganiu od oferentów pragnących złożyć ofertę uiszczenia opłaty. EKES jest zdecydowanie przeciwny takim działaniom, które nie tylko są niekorzystne dla MŚP, ale także zbyt łatwo mogą stać się środkiem ukrytej dyskryminacji, sprzecznej z duchem — i być może także z literą — dyrektyw.

6.   Słowniczek

Dyrektywa klasyczna:

dyrektywa 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. Ma zastosowanie do wszystkich władz publicznych (centralnych, regionalnych, gminnych itd.), z wyjątkiem tych podlegających pod dyrektywę sektorową (patrz poniżej).

Dyrektywa sektorowa:

dyrektywa 2004/17/WE koordynująca procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych. Ma zastosowanie do wszystkich podmiotów działających w tych sektorach, bez względu na to, czy ich właścicielem jest podmiot prywatny czy państwowy.

Zamówienia publiczne:

zamówienia dokonywane przez władze publiczne (zgodnie z dyrektywą klasyczną) oraz podmioty działające w sektorze usług użyteczności publicznej (zgodnie z dyrektywą sektorową).

Dyrektywy odwoławcze:

w 1991 i 1993 r. moc prawną zyskały dwie zmieniane obecnie dyrektywy o zastosowaniu procedur odwoławczych w zakresie odpowiednio dyrektywy klasycznej (9) i dyrektywy sektorowej (10). Wprowadzono je po to, by stworzyć możliwości egzekwowania i środki odwoławcze pominięte we wcześniejszych dyrektywach klasycznych (11).

Nowa dyrektywa:

zmiana do dyrektyw odwoławczych, będąca przedmiotem niniejszej opinii.

Dyrektywa(y):

jedna lub wszystkie określone powyżej dyrektywy, w zależności od kontekstu.

Instytucja zamawiająca:

władze zamawiające (sektor objęty dyrektywą klasyczną) lub podmiot zamawiający (sektor objęty dyrektywą sektorową) zaangażowane w procesy, których dotyczą dyrektywy.

Niezależny organ:

niezależny organ, który otrzymywałby skargi, jak zarysowano w pkcie 2 ust. 3 (s. 5) uzasadnienia do nowej dyrektywy.

Organ odwoławczy:

organ sądowy lub quasi-sądowy „niezależny od instytucji zamawiającej”, który został wyznaczony do rozpatrywania skarg i uprawiony do orzekania w ich sprawie.

Bruksela, 18 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Patrz: słowniczek, przypis 9

(2)  Ocena oddziaływania — Odwołania w zakresie zamówień publicznych [ang. Impact assessment reportRemedies in the field of public procurement], SEC(2006) 557, z dnia 4 maja 2006 r., s. 5: wyrok w sprawie Alcatel, sprawa C-81/98, pkt 33

(3)  Ocena oddziaływania — Odwołania w zakresie zamówień publicznych [ang. Impact assessment reportRemedies in the field of public procurement], SEC(2006) 557, z dnia 4 maja 2006 r.

(4)  Patrz: słowniczek — definicja niezależnego organu i dokonywane w niniejszym dokumencie rozróżnienie pomiędzy niezależnym organem a organem odwoławczym

(5)  Na przykład: Urząd Konkurencji w Danii, a w Szwecji rządowa Agencja Zamówień Publicznych

(6)  Patrz Hazell vs Hammersmith and Fulham Councils UK House of Lords 1992, gdzie lokalne władze weszły w transakcje swapów procentowych w celu zmniejszenia swoich kosztów i wygenerowania dla siebie zysków. W tym przypadku stopy procentowe zmieniły się na niekorzyść władz lokalnych i banki wezwały je do pokrycia różnicy. Władze, nie będąc w stanie zapłacić, stwierdziły następnie, że takie umowy wychodzą poza zakres ich kompetencji i tym samym są nieważne. Sąd orzekł na korzyść władz lokalnych, przez co uczestniczące w tym banki, które zawarły umowy w dobrej wierze, poniosły znaczne straty.

(7)  Art. 30 ust. 1 stanowi: „Zamówienia mające na celu umożliwienie prowadzenia działalności wymienionej w art. 3-7 nie podlegają niniejszej dyrektywie, jeżeli w Państwie Członkowskim, w którym ta działalność jest wykonywana, bezpośrednio podlega ona konkurencji na rynkach, do których dostęp nie jest ograniczony”. W pozostałej części art. 30 bardziej szczegółowo określa się kryteria i procedurę uzyskania wyłączenia.

(8)  Patrz: słowniczek — definicja organu odwoławczego i dokonywane w niniejszym dokumencie rozróżnienie pomiędzy organem odwoławczym a niezależnym organem

(9)  92/50/EWG z 18 czerwca 1992 r. (usługi), 93/36/EWG (dostawy) i 93/37/EWG (roboty budowlane) obie z 14 czerwca 1993 r.

(10)  93/38/EWG z 14 czerwca 1993 r.

(11)  71/305/EWG z 26 lipca 1971 r. (roboty budowlane) i 77/62/EWG z 21 grudnia 1976 r. (dostawy). Nie istniała wówczas dyrektywa dotycząca usług.


ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujący fragment tekstu opinii Sekcji został odrzucony na rzecz poprawki przyjętej przez Zgromadzenie Plenarne, lecz uzyskał poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów:

„1.2.1

W tego rodzaju klimacie przejrzystej konkurencji w ramach zamówień publicznych istotnymi kryteriami są bez wątpienia oszczędność i efektywność. Niemniej nie wolno zapominać, że inwestycje publiczne są równocześnie instrumentem polityki gospodarczej i w kontekście celów strategii lizbońskiej przy podejmowaniu decyzji należy także uwzględniać zagadnienia z zakresu polityki zatrudnienia oraz kwestie społeczne i ekologiczne. Zasada ta zachowywałaby swoje znaczenie również w postępowaniu odwoławczym.”

Wyniki głosowania:

78 osób za usunięciem punktu, 67 przeciwko, 10 osób wstrzymało się od głosu.


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/22


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 92/49/EWG oraz dyrektywy 2002/83/WE, 2004/39/WE, 2005/68/WE i 2006/48/WE w zakresie zasad proceduralnych i kryteriów oceny stosowanych w ramach oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w przedsiębiorstwach sektora finansowego

COM(2006) 507 wersja ostateczna — 2006/0166 COD

(2007/C 93/05)

Dnia 19 października 2006 r., Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dn. 10 stycznia 2007 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 18 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 124 głosami za — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie wniosków końcowych Komitetu

1.1

Należy utrzymać zasadę zamkniętej listy kryteriów oraz przejrzystości wymaganych informacji. We wszystkich państwach członkowskich powstałby zharmonizowany lub nawet ujednolicony system, ale jedynie do celów operacji transgranicznych dotyczących nabycia lub zwiększenia udziałów w przedsiębiorstwach sektora finansowego (sektor bankowy, ubezpieczeniowy i papierów wartościowych).

1.2

Proponowany system przyniósłby przedsiębiorcom i inwestorom szybkość, przejrzystość, równość traktowania oraz pewność prawną. Państwa członkowskie powinny dostosować wobec tego zmianę swych przepisów wewnętrznych dotyczących operacji transgranicznych, tak aby powstał ujednolicony system dla wszystkich operacji tego samego typu.

1.3

Informacje uważane za niekompletne mogą stanowić motyw odrzucenia powiadomienia; żądanie dodatkowych informacji nie powinno wykraczać poza wcześniej ustaloną listę ani nakładać dodatkowych warunków, jak również nie powinno być pretekstem do decyzji o nieuzasadnionym odrzuceniu, jeśli całość elementów znajdujących się na liście została dostarczona według wymagań.

1.4

Zainteresowani inwestorzy powinni móc wnioskować o dodatkowy termin, aby dostarczyć brakujące elementy (sprawy mogą być złożone w przedsiębiorstwach posiadających wiele oddziałów i udziałów). Zgodnie z ogólnymi zasadami nadzoru przewidzianymi w dyrektywach, zasada nadzoru przez państwo członkowskie pochodzenia powinna mieć zastosowanie również przy ocenie reputacji potencjalnego nabywcy. Dlatego nabywcy, którzy już zostali poddani ocenie przez jedno państwo członkowskie i których reputacja została już sprawdzona, jak to ma miejsce w wypadku przedsiębiorstw z siedzibą na terenie UE, nie powinni być przedmiotem kolejnej oceny pod warunkiem, że nie zaszły żadne nowe fakty.

1.5

Metoda wybrana przez Komisję mogłaby rzeczywiście okazać się zbyt sztywna w praktyce, gdzie rzeczywistość jest mniej lub bardziej złożona i gdzie każdy przypadek jest specyficzny.

1.6

Szybka ocena niesie za sobą ryzyko powierzchowności. Kontrola ze strony Komisji nie powinna ograniczać się do przypadków odrzucenia, ale raczej stosować od czasu do czasu sondaże w celu oceny właściwego stosowania dyrektywy w państwach członkowskich.

2.   Propozycje Komisji

2.1

Chodzi o dyrektywę zmieniającą dyrektywę w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz inne dyrektywy sektorowe w sprawie zatwierdzania przez organy nadzoru nabycia lub zwiększenia udziałów w kapitale podmiotów finansowych (ubezpieczenia i reasekuracja, spółki zarządzające UCITS i inne rynki regulowane).

2.2

Wniosek zmieniający dyrektywy finansowe (dyrektywa Rady 92/49/EWG oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/83/WE, 2004/39/WE (dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych), 2005/68/WE i 2006/48/WE) w zakresie zasad proceduralnych i kryteriów oceny stosowanych w ramach oceny ostrożnościowej przypadków nabycia lub zwiększenia udziałów w przedsiębiorstwach sektora finansowego proponuje nowe zasady mające na celu uproszczenie i wyjaśnienie procesu zatwierdzania przez organy nadzoru fuzji oraz nabycia udziałów w sektorze usług finansowych. Wniosek popiera konsolidacje międzynarodowe i upraszcza procedurę ich powstawania, sprzeciwia się tym samym domniemanej postawie organów kontrolnych niektórych państw podejrzanych o blokowanie fuzji transgranicznych w imię interesu narodowego.

2.3

Nowe zasady mają na celu ustanowienie w Unii Europejskiej ujednoliconego szybkiego i przejrzystego procesu zatwierdzania przez organy nadzoru fuzji i nabywania regulowanych instytucji finansowych. Obowiązujący obecnie trzymiesięczny okres oceny skrócony zostałby do 30 dni roboczych od momentu wpłynięcia wniosku, ale mógłby był wydłużony o 10 dni w celu jego uzupełnienia, jeśli właściwy organ oceniłby, że akta są niekompletne. Przepis będzie miał także zastosowanie do potencjalnych nabywców, którzy podlegają prawodawstwu spoza UE i pragną nabyć przedsiębiorstwo wewnątrz UE lub zwiększyć w nim swoje udziały.

2.4

Wniosek ma na celu uniemożliwienie, by zatwierdzanie przez organy nadzoru było wykorzystane do hamowania konsolidacji międzynarodowych. Obecne ramy prawne mają zastosowanie w operacjach krajowych lub transgranicznych przeprowadzanych przez instytucje finansowe lub przedsiębiorstwa inwestycyjne. Właściwe organy mają obecnie trzy miesiące, by poddać ocenie ofertę nabycia pakietu akcji i mogą się jej sprzeciwić, jeśli „mając na uwadze potrzebę zapewnienia prawidłowego i ostrożnego zarządzania daną instytucją, nie są one przekonane, że nabywca jest odpowiedni”.

2.5

Państwa członkowskie i właściwe organy dysponowały więc znacznym marginesem dowolności, jeśli chodzi o szeroką interpretację tego jedynego kryterium i o zatwierdzenie, odradzenie lub odrzucenie planowanego nabycia udziałów, według własnego uznania i bez podawania wystarczająco określonych kryteriów.

2.6

Podano zamkniętą listę kryteriów oceny nabycia. Podstawowa zasada przewiduje dla każdej osoby fizycznej lub prawnej działającej samej lub w porozumieniu z innymi obowiązek powiadomienia właściwego organu dla przedsiębiorstwa, w którym zamierza ona (zamierzają one):

nabyć udziały stanowiące 10 % lub więcej kapitału bądź prawa głosu w towarzystwie ubezpieczeniowym (lub mniejszy procent umożliwiający wywieranie znacznego wpływu na zarządzanie danym przedsiębiorstwem); czy

zwiększyć taki pakiet akcji, aby osiągnąć lub przekroczyć próg 20 %, 30 % (wcześniej 33 %) czy 50 % i więcej;

lub całkowicie nabyć towarzystwo ubezpieczeniowe. Wniosek przewiduje całą serię określonych kryteriów, według których właściwe organy będą mogły ocenić odpowiedni charakter potencjalnego nabywcy oraz dobrą kondycję finansową planowanego nabycia.

2.7

Wszyscy uczestnicy rynku będą mogli zapoznać się z tymi kryteriami, które będą stosowane jednakowo we wszystkich państwach członkowskich. Od tej chwili, właściwe organy będą musiały brać pod uwagę jedynie:

reputację potencjalnego nabywcy: preambuła projektu dyrektywy wskazuje, iż chodzi o ustalenie, czy istnieją wątpliwości co do jego uczciwości i kompetencji zawodowych (wynikające, na przykład, z jego postępowania w dotychczasowej działalności) i czy są one uzasadnione;

ocena uczciwości ma szczególne znaczenie, jeśli nabywca jest nieregulowaną instytucją finansową lub przedsiębiorstwem inwestycyjnym;

reputację i doświadczenie wszelkich osób, które mogłyby zapewnić skuteczne kierowanie działalnością przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego w wyniku planowanego nabycia;

dobrą kondycję finansową potencjalnego nabywcy, w szczególności w odniesieniu do rodzaju działalności prowadzonej i planowanej przez przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe, którego akcje planuje się nabyć;

czy przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe będzie nadal w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań wynikających z zasad ostrożnościowych i zasad dotyczących wypłacalności ustalonych przez Unię Europejską;

istnienie wiarygodnych podstaw, by podejrzewać, iż w związku z planowanym nabyciem dokonano lub usiłowano dokonać prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu lub iż planowane nabycie mogłoby zwiększyć ryzyko takich działań;

Po otrzymaniu powiadomienia właściwy organ musi potwierdzić na piśmie jego odbiór, w terminie do dwóch dni roboczych.

Od momentu potwierdzenia odbioru, właściwy organ ma maksimum trzydzieści dni roboczych na dokonanie oceny (tzw. „okres oceny”). Okres oceny może ulec wydłużeniu, do maksimum 50 dni roboczych, jeśli potencjalny nabywca podlega pod jurysdykcję spoza Wspólnoty oraz posiada siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie trzecim, w którym istnieją przeszkody prawne utrudniające przekazanie niezbędnych informacji.

Właściwy organ może, w razie konieczności, zwrócić się o dalsze informacje do nabywcy. W oczekiwaniu na dostarczenie żądanych informacji wstrzymuje się okres oceny na maksimum 10 dni roboczych.

2.8

Jakiekolwiek kolejne prośby o informacje przekazywane przez właściwy organ nie mogą powodować wstrzymania biegu okresu oceny.

2.9

Ocena ogranicza się do kwestii ostrożnościowych i do kwestii dotyczących walki z praniem pieniędzy. Właściwe organy nie mogą arbitralnie narzucić wstępnych warunków dotyczących wielkości pakietów, jakie muszą być nabyte, ani nie oceniają nabycia pod kątem potrzeb ekonomicznych rynku. Konkurencyjne oferty nabycia udziałów w tym samym przedsiębiorstwie powinny być traktowane w ten sam sposób.

2.10

Zgodnie z wnioskami, Komisja będzie miała prawo zwrócić się o przekazanie jej uzasadnienia udzielenia pozwolenia lub odrzucenia go, jak i kopii dokumentów na podstawie których właściwe organy przeprowadziły swą ocenę.

2.11

Na Komisji, jako organie wykonawczym, spoczywać również będzie proponowanie kryteriów oceny koniecznych do uwzględnienia rozwoju rynku i decyzja o ich przyjęciu, konieczna do zapewnienia jednolitego stosowania w Unii Europejskiej.

3.   Uwagi Komitetu

3.1

Dotyczące strony formalnej: zmiana dyrektyw poprzez inne dyrektywy jest logiczna; w danym przypadku, dyrektywa zmieniająca opiera się na tej samej bazie prawnej co dyrektywy, które zmienia.

3.2   Dotyczące treści:

3.2.1

Należy utrzymać zasadę zamkniętej listy kryteriów oraz przejrzystości wymaganych informacji. Zostałby stworzony zharmonizowany lub nawet jednolity system we wszystkich państwach członkowskich, by ułatwić operacje transgraniczne.

3.2.2

Proponowany system przyniósłby przedsiębiorcom i inwestorom szybkość, przejrzystość, równość traktowania oraz pewność prawną. Proces decyzji może zostać przerwany tylko raz, w dokładnie określonych okolicznościach, i ograniczony, w najgorszym razie, do sześciu tygodni zamiast do dwunastu lub trzynastu, w przypadku operacji wspólnotowych.

3.2.3

Po powyższych stwierdzeniach Komitet przypomina również, że według specjalistów nieco ponad 50 % operacji fuzji i przejęcia kończy się niepowodzeniem, oczekiwane synergie są w większości przypadków przeceniane, a w sektorze bankowym 5-10 % klientów odchodzi ze swojego banku po tej operacji.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1

Postanowienia wstrzymujące bieg okresu oceny oraz ich związek z dostarczeniem dodatkowych informacji powinny zostać doprecyzowane. Informacje uważane za niekompletne mogą stanowić motyw odrzucenia powiadomienia, a żądania te nie powinny służyć za pretekst do nieuzasadnionej decyzji o odrzuceniu. Dodatkowe informacje nie powinny wykraczać poza ustaloną wcześniej listę ani narzucać dodatkowych warunków. W związku z tym, zainteresowani inwestorzy powinni móc wnioskować o dodatkowy termin, aby dostarczyć brakujące elementy (sprawy mogą być złożone w przedsiębiorstwach posiadających wiele oddziałów i udziałów).

4.2

Szybka ocena niesie za sobą ryzyko powierzchowności. Kontrola ze strony Komisji nie powinna ograniczać się do przypadków odrzucenia, ale raczej stosować od czasu do czasu sondaże. Ponadto uwagi na temat wniosków o zmianę zostały wyrażone przez komitety regulujące europejskie usługi finansowe (Europejski Komitet Nadzorców Bankowych, Europejski Komitet Nadzorców Ubezpieczeń i Pracowniczych Funduszy Emerytalnych i Komitet Europejskich Regulatorów Rynku Papierów Wartościowych). Wyraziły one zaniepokojenie związane z redukcją okresu oceny, z zamkniętym charakterem listy kryteriów oceny, ze współpracą między organami kontroli państwa pochodzenia i państwa przyjmującego, jak i z władzą Komisji mogącą poddać decyzję (a priori negatywną) rewizji.

4.3

Metoda wybrana przez Komisję, wliczając kilka proponowanych, szczegółowych procedur administracyjnych (np. (1) wymóg, aby właściwy organ w kraju członkowskim potwierdzał w formie pisemnej odbiór wniosku w ciągu dwóch dni roboczych od jego otrzymania, zamiast zaakceptowania istniejącej obecnie w państwach członkowskich zasady przewidującej potwierdzanie w momencie doręczenia; (2) początkowa data okresu, który właściwy organ ma na rozpatrzenie wniosku, określana nie jako data otrzymania wniosku, lecz jako data wystawienia potwierdzenia otrzymania tego wniosku), mogłaby rzeczywiście okazać się zbyt sztywna w praktyce, gdzie rzeczywistość jest mniej lub bardziej złożona i gdzie każdy przypadek jest specyficzny. Może to spowodować trudności w osiągnięciu podstawowego celu dyrektywy, którym jest „zwiększenie poziomu pewności prawnej, jasności i przejrzystości procesu zatwierdzania przez organy nadzoru”.

4.4

Zgodnie z ogólnymi zasadami nadzoru przewidzianymi w dyrektywach, zasada nadzoru przez państwo członkowskie pochodzenia powinna mieć zastosowanie również przy ocenie reputacji potencjalnego nabywcy. Dlatego nabywcy, którzy już zostali poddani ocenie przez jedno państwo członkowskie i których reputacja została już sprawdzona, jak to ma miejsce w wypadku przedsiębiorstw z siedzibą na terenie UE, nie powinni być przedmiotem kolejnej oceny pod warunkiem, że nie zaszły żadne nowe fakty. W związku z tym, właściwe organy kontrolujące dane przedsiębiorstwo nie powinny sprzeciwiać się planowanemu nabyciu ze względu na przypuszczalny brak wiarygodności potencjalnego nabywcy lub jego zarządzania, jeżeli dany potencjalny nabywca to przedsiębiorstwo, które już było poddane kontroli przez właściwe organy innego państwa członkowskiego, z którym właściwe organy kolejnego państwa powinny się skonsultować. Należy, o ile tylko jest to możliwe, unikać sytuacji, w której ocena tego samego przedsiębiorstwa przez różne właściwe organy dałaby różne wyniki.

4.5

Według Komitetu, który przychyla się do propozycji zmian, władze wykonawcze i kontrolne Komisji powinny, w świetle dotychczasowych doświadczeń, służyć promowaniu prawdziwego ujednolicenia przy stosowaniu kryteriów, w razie potrzeby ich dostosowaniu i rewizji niektórych decyzji, jeśli to konieczne.

Bruksela, 18 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/25


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przeglądu jednolitego rynku

(2007/C 93/06)

Dnia 5 października 2006 r. Margot Wallström, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o sporządzenie opinii w sprawie przeglądu jednolitego rynku.

Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 17 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Bryana CASSIDY'EGO na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 136 do 42 — 9 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1

EKES pragnąłby, aby przedstawione poniżej środki działania weszły w skład priorytetów Komisji w zakresie jednolitego rynku.

1.1.1

Aby pokonać pozostałe przeszkody, zakończenie tworzenia jednolitego rynku wymaga osiągnięcia równowagi między osiągnięciami gospodarczymi, wymiarem społecznym a rozwojem zrównoważonym. Ukończenie budowy jednolitego rynku będzie możliwe jedynie wówczas, gdy wszyscy obywatele — pracodawcy, pracownicy, konsumenci itd. — dostrzegą, że leży to w ich interesie. Korzyści z jednolitego rynku powinny być dostępne dla jak największej liczby ludzi, a dla tych, którzy ponoszą straty, powinny istnieć mechanizmy kompensacyjne. Ogólne sceptyczne podejście do Europy można przezwyciężyć jedynie pod warunkiem, że strategie polityczne będą uwzględniać zagadnienia szczególnie istotne dla obywateli. Nie wystarczy sama komunikacja.

1.1.2

W celu podjęcia wyzwań — takich jak konkurencja światowa, zapewnienie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, stworzenie niezbędnej infrastruktury, stawienie czoła zmianom klimatu, osiągnięcie bezpieczeństwa dostaw energii, odpowiedź na wzrastający wpływ rynków finansowych na całą gospodarkę — i wykorzystania istniejących możliwości, należy w pełni wykorzystać potencjał jednolitego rynku. Środkom mającym na celu liberalizację i zwiększenie konkurencji muszą więc towarzyszyć ochronne strategie makroekonomiczne na rzecz zatrudnienia i wzrostu oraz działania na rzecz utworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy, jako że ogólnym celem Unii Europejskiej pozostaje poprawa warunków życia i pracy jej obywateli (cel zawarty w preambule traktatu rzymskiego, powtarzany w kolejnych traktatach). W znaczny sposób pomoże to w utworzeniu jednolitego rynku.

1.1.3

Europa powinna więcej zainwestować w edukację, szkolenia i badania na szczeblu krajowym i europejskim. Inwestycje w tych dziedzinach są dla niej koniecznością, a nie luksusem. Priorytetem jest zatem osiągnięcie europejskiej przestrzeni badawczej i wspieranie uczenia się przez całe życie.

1.1.4

Wiarygodność polityki badawczej UE bardzo ucierpiała z powodu ciągłych opóźnień we wprowadzaniu patentu wspólnotowego. Ponieważ w rozsądnym czasie nie udało się dojść do porozumienia co do sformułowania tego instrumentu, który ma kluczowe znaczenie dla gospodarki opartej na wiedzy — idei, którą UE z uporem próbuje realizować — powinniśmy teraz poważnie zastanowić się, czy rozsądne byłoby wprowadzenie tego instrumentu od początku we wszystkich państwach członkowskich UE, jeśli jednomyślna zgoda będzie nadal niemożliwa (1).

1.1.5

Oprócz istotnego zagadnienia patentów i związanej z tym własności intelektualnej, zdaniem Komitetu należy się również zająć na szczeblu unijnym kwestią informacji gospodarczych. W tym kontekście Komitet pragnąłby wiedzieć, czy nie można by podjąć kroków mających na celu wzmocnienie roli i znaczenia Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA) (2) wśród innych podmiotów gospodarczych, co pozwoliłoby utrzymać konkurencyjność przedsiębiorstw unijnych i zapobiec ujawnieniu poufnych danych dotyczących ich procesów produkcyjnych, badań i procesów innowacyjnych konkurentom spoza UE.

1.1.6

W stosunkach transatlantyckich Komisja i Rada powinny być bardziej wymagające i doprowadzić do przestrzegania zasady niedyskryminacji przez Stany Zjednoczone. Powinny więc wnieść o zlikwidowanie powstałego ponad 30 lat temu Committee on Foreign Investments in the US (CFIUS), zajmującego się analizą przejmowania udziałów w przedsiębiorstwach amerykańskich przez podmioty zagraniczne i ewentualnie ich zakazem jedynie na podstawie kryterium „bezpieczeństwa narodowego”. Podobnie dzieje się w przypadku sporów handlowych pomiędzy przedsiębiorstwami zagranicznymi i amerykańskimi, gdzie orzeczenia wydaje się na korzyść tych ostatnich.

1.1.6.1

Jeśli niemożliwe jest zagwarantowanie postępowania niedyskryminacyjnego podczas fuzji-przejęć i w działalności handlowej, UE powinna poważnie zastanowić się nad możliwością wniesienia sprawy do Organu Rozstrzygania Sporów WTO bądź ustanowienia mechanizmów podobnych do CFIUS. Mechanizmy te powinny również mieć zastosowanie w stosunku do pozostałych partnerów UE.

1.1.7

Lepsze stanowienie prawa może przyczynić się do uproszczenia warunków dla przedsiębiorstw oraz do osiągnięcia większej przejrzystości dla obywateli i konsumentów. Jednakże stanowienie mniejszej liczby przepisów nie musi w efekcie przynieść lepszych ram regulacyjnych. EKES popiera także stosowanie instrumentów prawnych w istotnych dziedzinach, takich jak te objęte minimalnymi przepisami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w których to dziedzinach ustanowienie prawodawstwa krajowego byłoby niewłaściwe.

1.1.8

Umowy zbiorowe między partnerami społecznymi, które są kluczowym elementem politycznych procesów decyzyjnych w wielu państwach członkowskich, mogą również ułatwić kształtowanie strategii politycznych i zapewnić poparcie dla środków na szczeblu europejskim. Jednak aby tak się stało, obie strony dialogu społecznego muszą wykazać dobrą wolę.

1.1.9

Komisja Europejska i państwa członkowskie obiecały zmniejszyć obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw o 25 % do roku 2012. EKES obawia się jednak, że obietnica ta została ujęta zbyt szeroko i należy ją przeformułować. Dopóki nie zostanie przyjęte bardziej przemyślane podejście, dopóty niedotrzymywanie tego rodzaju obietnic będzie w dalszym ciągu osłabiać wiarygodność.

1.1.10

Zastosowanie regulacji pozwoliłoby także tam, gdzie to możliwe, stworzyć przejrzystsze otoczenie prawne i byłoby czynnikiem spójności.

1.1.11

Jednolity rynek opiera się na wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych i dyplomów, takich jak dyplomy położnych, prawników itd., którzy pomimo istnienia dyrektyw europejskich nie mogli ich wykorzystać.

1.1.12

EKES przypomina, że harmonizacja ku górze obejmująca nawet 27 państw, choć może okazać się trudna, stanowi istotny element jednolitego rynku.

1.1.13

Na wszystkich etapach prac należy konsultować się z partnerami społecznymi, by zapewnić, że w wymaganym stopniu i w rozsądnym terminie procedury administracyjne ulegną uproszczeniu, a jakość prawodawstwa — poprawie. Istotne jest, aby osiągnięto w tym zakresie konkretne efekty, jeśli Unia nie chce nadal tracić wiarygodności w oczach swoich obywateli.

1.1.14

EKES pragnąłby, aby poczyniono szybsze postępy w zakresie udoskonalania jednolitego rynku usług. Inaczej nie będzie można uznać procesu tworzenia jednolitego rynku za zakończony. Komitet przyjmuje z zadowoleniem poprawki Parlamentu Europejskiego do dyrektywy w sprawie usług, które pokrywają się w dużym stopniu z jego własnymi propozycjami. Niektóre kwestie należy jeszcze wyjaśnić i udoskonalić, na przykład w dziedzinie usług użyteczności publicznej. Odkąd Parlament Europejski przyjął dyrektywę usługową, przedsiębiorstwa spodziewają się uzyskać rzeczywiste korzyści płynące ze swobody prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia transgranicznych usług.

1.1.15

W dziedzinie usług finansowych (3) Komitet wezwał do dynamicznej konsolidacji, jednak bez tzw. pozłacania (ang. gold-plating — jednostronne wprowadzanie dodatkowych przepisów, które są sprzeczne z zasadą jednolitego rynku). Zwrócił również uwagę, że musi się to odbywać w duchu strategii lizbońskiej i z uwzględnianiem indywidualnych cech europejskiego modelu społecznego. Odnosi się to również do transgranicznego świadczenia takich usług (np. obrotu udziałami i przenoszenia dodatkowych praw emerytalnych) i podstawowych usług finansowych, takich jak dostęp do rachunku bankowego z każdego miejsca. W obliczu rosnącego wpływu transakcji finansowych na gospodarkę oraz dynamicznych i kreatywnych innowacji w tej dziedzinie (jak fundusze hedgingowe i fundusze private equity), uregulowania w tym sektorze muszą uwzględniać wynikające zeń zagrożenia systemowe i konsekwencje dla gospodarki realnej i jednocześnie ustalać warunki niezbędne do zapobieżenia niekorzystnym skutkom. Komitet wzywa Komisję do jak najszybszego przedstawienia projektu przepisów, których celem jest zwiększenie ilości informacji od inwestorów instytucjonalnych, dotyczących ich strategii w kwestii inwestycji i głosowania. Przedstawienie takich projektów przepisów byłoby zgodne z planem działania Komisji w sprawie modernizacji prawa spółek i zarządzania przedsiębiorstwami.

1.1.16

Środki polityki podatkowej — w stopniu, w jakim mogą zostać przyjęte na szczeblu europejskim — muszą również przyczyniać się do ukończenia tworzenia jednolitego rynku, z odpowiednim uwzględnieniem równowagi między rozwojem gospodarki, wymiarem społecznym i rozwojem zrównoważonym, o której była mowa powyżej. Obejmuje to również zharmonizowanie podstawy podatkowej stosowanej do opodatkowania przedsiębiorstw i unikanie podwójnego opodatkowania. W systemie jednolitego rynku nie ma miejsca na podwójne opodatkowanie.

1.1.17

EKES wnosi także, by Komisja zbadała ograniczenia nakładane w dalszym ciągu na jednolity rynek przez państwa członkowskie, organy publiczne lub grupy zawodowe (4).

1.1.18

Zasadniczą rolę odgrywa fakt, że na tworzenie produktów, np. w dziedzinie ubezpieczeń, poważnie wpływa lokalna specyfika prawna i podatkowa. Dzieje się tak w przypadku ubezpieczenia obowiązkowego, lecz także wielu innych podstawowych produktów ubezpieczeniowych, np. wskutek niewykorzystywania takich rozwiązań jak ubezpieczenie od klęsk żywiołowych jako część polisy ubezpieczenia gospodarstwa domowego od ognia lub ubezpieczenie od aktów terroryzmu poprzez powszechne ubezpieczenie.

1.1.19

Jedną z przeszkód w finalizacji jednolitego rynku są utrzymujące się znaczne ograniczenia w swobodnym przepływie pracowników. EKES wzywa państwa członkowskie, które nie pozwalają na swobodny przepływ pracowników, by usunęły utrudniające mobilność przeszkody. Swoboda przepływu osób jest jednym z podstawowych elementów jednolitego rynku, a mobilność jest atrakcyjna dla pracowników.

1.1.20

Wydaje się, że MŚP nie korzystają z jednolitego rynku w takim stopniu, w jakim mogłyby. Istnienie poważnych przeszkód w handlu usługami w UE sprawia, że stanowi on zaledwie 20 % całego handlu w Europie. Dyrektywa usługowa powinna znacznie zwiększyć możliwości dotyczące przedsiębiorczości i zatrudnienia, a to dzięki proponowanemu mechanizmowi screeningu i wprowadzeniu kompleksowych punktów kontaktowych dla usługodawców zagranicznych.

1.1.21

Zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania rynku wewnętrznego ma także przejrzystość i otwartość w dziedzinie zamówień publicznych. Jest niezwykle ważne, aby po przyjęciu w 2004 r. pakietu legislacyjnego dotyczącego tego rodzaju zamówień szybko dokonano przeglądu tzw. dyrektyw odwoławczych. Nie należy pozwolić, by przedstawione przez Komisję propozycje reformy uległy rozmyciu, zwłaszcza te dotyczące wystarczająco długiego okresu zawieszenia między decyzją o przyznaniu zamówienia a podpisaniem umowy oraz konsekwencji wynikających z sytuacji, w której umowa staje się bezskuteczna, ponieważ nie spełniono pewnych kryteriów ogłoszenia przetargowego.

1.1.22

Otwarcie rynku na zamówienia publiczne jest przedmiotem intensywnych konsultacji wśród zainteresowanych podmiotów publicznych i prywatnych. Konsultacje te pokazują różnice zdań co do pożądanego podejścia. Przy otwieraniu tego rynku należy uwzględnić istotne zagadnienia, takie jak zatrudnienie i aspekty społeczne i ekologiczne, które w tym procesie są równie ważne.

1.1.23

Służąca rozstrzyganiu sporów sieć SOLVIT przynosi zadowalające efekty i mogłaby doskonale pomóc w usuwaniu barier prawnych (często wynikających z niewłaściwego zastosowania przepisów, biorącego się z kolei z braku informacji, niedostatecznego przygotowania urzędników lub protekcjonizmu), jednak z pewnością potrzeba jej więcej zasobów i personelu w stolicach państw członkowskich. Należy przeprowadzić zorganizowaną kampanię reklamową, by uświadomić MŚP istnienie tego mechanizmu i możliwości z nim związane.

1.1.24

EKES sporządził szczegółowy katalog przeszkód stojących na drodze do osiągnięcia jednolitego rynku (5), uwzględniający realistyczną ocenę problemów w dziedzinie regulacji, które wciąż utrudniają pełną realizację europejskiego rynku wewnętrznego. Nie zawsze są to przeszkody stwarzane przez rząd.

1.1.25

Realizując założenia porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2003 r., EKES, we współpracy z Komisją Europejską, opracowuje bazę danych (PRISM II), której funkcją jest zestawienie inicjatyw unijnych w zakresie współregulacji i samoregulacji (6). EKES, zwłaszcza zaś członkowie Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku, oferuje zasoby, z których Komisja i państwa członkowskie mogą w każdej chwili skorzystać. W szczególności CMJR przeprowadza corocznie wysłuchania publiczne w różnych państwach członkowskich, zwracając uwagę przede wszystkim na kwestie zatrudnienia w odniesieniu do nowych państw członkowskich.

1.1.26

Komitet jest zdania, że z racji swej wiedzy fachowej i reprezentatywności mógłby odgrywać istotną rolę w opracowywaniu analiz oddziaływania, których systematyczne sporządzanie leży w zamiarach Komisji. Jest sprawą pierwszorzędnej wagi, by propozycje legislacyjne odzwierciedlały pluralizm punktów widzenia i opierały się na solidnych, obiektywnych podstawach. Przekazywanie analiz oddziaływania w pierwszej kolejności EKES-owi i umożliwienie mu zgłaszania do nich uwag przed przesłaniem tych analiz do instytucji europejskich pozwoliłoby na uzyskanie znacznie większej akceptacji dla inicjatyw legislacyjnych UE, w duchu partnerstwa na rzecz odnowy europejskiej (7).

1.1.27

Wreszcie głównym zadaniem w procesie stopniowej finalizacji rynku wewnętrznego powinno być ukazywanie pozytywnych aspektów, które rynek taki przedstawia dla konsumentów, oraz zachęcanie ich do korzystania z jego dobrodziejstw.

2.   Wprowadzenie

2.1

Niniejsza opinia powstała w odpowiedzi na wniosek z dnia 5 października 2006 r. o sporządzenie opinii rozpoznawczej, wystosowany do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego przez komisarz Margot Wallström, wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej.

2.2

Komitet został poproszony o zastanowienie się nad priorytetami określonymi przez Komisję Europejską w celu wniesienia wkładu do sprawozdania, którego omówienie zaplanowano na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2007 r., a ostatecznie także do sprawozdania końcowego.

2.3

Zważywszy na napięty harmonogram prac Komisji w tym zakresie, EKES postanowił ograniczyć się do paru zasadniczych komentarzy i wskazać kilka głównych dziedzin, w których jego zdaniem pożądany jest dalszy postęp.

3.   Uwagi ogólne

3.1

Pierwotna logika jednolitego rynku polegała na zastąpieniu rozmaitych zestawów regulacji krajowych jednym zestawem uregulowań obejmującym całą Unię, a zatem na stworzeniu wszystkim równych warunków, które umożliwiłyby pełną realizację potencjału gospodarki europejskiej. W istocie nader często zauważa się, że uregulowania krajowe są raczej uzupełniane niż zastępowane przez regulacje unijne.

3.2

Czynnikiem, którego znaczenie wzrasta, jest globalizacja, stanowiąca zarazem wyzwanie i szansę. Związanemu z nią wyzwaniu można sprostać tylko pod warunkiem, że wykorzystany zostanie cały potencjał jednolitego rynku.

3.3

W związku z tym EKES popiera zamiar Komisji Europejskiej ogłoszenia nowej agendy politycznej opartej na nowym partnerstwie, tj. na skuteczniejszej współpracy między instytucjami. W tej wspólnej agendzie należy przewidzieć, że również rządy krajowe, regionalne i lokalne powinny być odpowiedzialne za osiągnięcie odpowiednich wyników i uczynienie Europy bliższą obywatelom.

3.4

Nie należy przyjmować poglądu, że więcej uregulowań to poniekąd „więcej Europy”. Czy są najskuteczniejszymi środkami osiągnięcia pożądanych celów? Trzeba zwrócić uwagę na wspieranie rozwiązań alternatywnych w stosunku do legislacji, takich jak najlepsze wzorce oraz inicjatywy współregulacji i samoregulacji oraz układy zbiorowe, jak również zachęcić do ich stosowania na szerszą skalę, nie zapominając jednak o prowadzeniu dialogu społecznego — do wspierania którego Komisja jest wzywana na mocy traktatu — w celu zawarcia układów zbiorowych.

3.5

Należy wszakże lepiej zadbać o to, by w procesie tworzenia prawa i polityki skutecznie wykorzystywano analizy oddziaływania, oceny oraz konsultacje publiczne, jak również by ich jakość była wysoka (czy projekt aktu prawnego pozwolił osiągnąć zamierzone cele, a jeśli nie, to dlaczego?). W związku z tym Komitet opracowuje opinię rozpoznawczą w sprawie norm jakościowych dotyczących treści, procedur i metod oceny oddziaływania społecznego z punktu widzenia partnerów społecznych i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

3.6

Jednolity rynek odniósł sukces w pewnych dziedzinach obejmujących szerokie rzesze konsumentów (np. bezpieczeństwo produktów czy gwarancje sprzedaży), podczas gdy w innych postęp następował bardzo wolno lub też był nieodczuwalny dla użytkownika (np. usługi finansowe lub patent wspólnotowy).

3.7

Tworzenie nowych miejsc pracy i mobilność pracowników są również celami jednolitego rynku, więc programy edukacyjne i szkoleniowe powinny być bardziej zorientowane na przygotowanie do „gospodarki opartej na wiedzy”. Jednak samo utworzenie jednolitego rynku nie rozwiąże problemów na europejskim rynku pracy: wymagane będą dodatkowe środki wspomagające aktywność.

3.8

Propozycje aktów prawnych powinny być sporządzane w taki sposób, aby były łatwo zrozumiałe dla potencjalnych użytkowników, a nie tylko dla władz prawodawczych. Ta sama logika powinna się stosować do przepisów.

3.9

Należy przywiązywać większą wagę do lepszego stanowienia prawa. EKES odniósł się do tej kwestii w wielu opiniach (8). Istnieje wiele dowodów pochodzących zarówno z przeprowadzonych przez Komisję konsultacji, jak i z samych państw członkowskich, że dyrektywy często stają się bardziej uciążliwe, kiedy krajowa administracja przetransponuje je do prawa krajowego (np. tzw. pozłacanie). Dla małych i średnich przedsiębiorstw stanowi to poważniejszy ciężar niż dla dużych. Niejednokrotnie właściciele MŚP muszą podejmować łącznie wszystkie zadania, które wielkie organizacje mogą zlecić specjalistom.

3.10

Lepsze wdrażanie i egzekwowanie prawa jest warunkiem wstępnym samego istnienia jednolitego rynku. W swojej opinii w sprawie powiązań między UE a administracją krajową i stosowanych przez nie praktyk (9) EKES zwraca uwagę na obecne braki:

w niektórych państwach członkowskich istnieje niewielki kontakt między ich urzędnikami prowadzącymi negocjacje w Brukseli a tymi odpowiedzialnymi za wdrażanie przepisów w kraju,

w innych państwach członkowskich panuje konsternacja, ponieważ kilka różnych resortów negocjuje w sprawie rozmaitych elementów proponowanej dyrektywy, a w efekcie rząd danego kraju nie zawsze zajmuje spójne stanowisko.

3.11

Lepsze wdrażanie i egzekwowanie prawa stanowi gwarancję, że jednolity rynek nie ulegnie fragmentacji.

3.12

Oczywisty jest brak spójności w obrębie administracji krajowych, gdy tymczasem skuteczności Unii Europejskiej zagrażają państwa członkowskie, które nie stosują się do własnych decyzji. W niektórych państwach członkowskich w nikłym stopniu prowadzona jest polityka informacyjna i komunikacyjna w zakresie zagadnień jednolitego rynku, w tym na temat udanych przedsięwzięć, na szczeblu krajowym. Rządy, parlamenty krajowe czy media nie czują się moralnie zobowiązane do odegrania tu własnej roli. Należy bardziej zaangażować partnerów społecznych i społeczeństwo obywatelskie, jeśli obywatele Europy naprawdę mają poczuć, że bezpośrednio dotyczą ich postępy integracji, w tym opóźniający się proces konstytucyjny. Jednakże nie należy poświęcać uwagi jedynie komunikacji. Pierwszym krokiem w stronę odzyskania zaufania obywateli UE musi być dalsze poszukiwanie rozwiązań palących problemów Unii.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Por. np. DzU C 185, 8.8.2006

(2)  Więcej informacji na www.enisa.europa.eu

(3)  Opinia w sprawie Białej księgi w sprawie usług finansowych, Dz.U. C 309 z 16.12.2006

(4)  Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, DzU L 255 z 30.9.2005

(5)  Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku (CMJR) EKES-u sporządziło szczegółowy katalog takich przeszkód, dostępny na stronie internetowej CMJR:

http://eesc.europa.eu/smo/news/index_en.asp.

(6)  Baza ta będzie dostępna na stronie internetowej Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku w pierwszej połowie 2007 r.

(http://eesc.europa.eu/smo/index_en.asp).

(7)  Por. np.DzU C 221 z 8.9.2005

(8)  Szczególnie w takich dokumentach, jak: opinia w sprawie lepszego stanowienia prawa (Dz.U. C 318 z 23.12.2006, sprawozdawca: Daniel Retureau), opinia w sprawie lepszego wdrażania prawodawstwa UE (Dz.U. C 318 z 23.12.2006, sprawozdawca: Joost van Iersel, DzU C 24, 31.1.2006 r.), opinia w sprawie strategii w zakresie uproszczenia (Dz.U. C 309 z 16.12.2006, sprawozdawca: Bryan Cassidy), raport informacyjny w sprawie aktualnego stanu współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku (sprawozdawca: Bruno Vever) oraz w publikacji Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku pt.: „Jaki jest stan rozszerzonego jednolitego rynku ”(październik 2004 r., EESC-C-2004-07-EN). Załącznik I zawiera wykaz opinii przyjętych ostatnio przez EKES.

(9)  Dz.U. C 325 z 30.12.2006, sprawozdawca: J. VAN IERSEL


ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Następujący fragment zmodyfikowanego projektu opinii, który uzyskał poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, został odrzucony na rzecz poprawki przyjętej przez Zgromadzenie:

1.1.11

EKES przypomina, że dogłębna harmonizacja obejmująca nawet 27 państw, choć może okazać się trudna, stanowi istotny element jednolitego rynku. Pokazuje to, jak wielkie znaczenie ma zagadnienie wzajemnego uznawania.

Wynik głosowania:

Za: 89

Przeciw: 72

Wstrzymało się: 24

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Usunąć pkt 1.1.16

EKES wnosi także, by Komisja i państwa członkowskie (lub organy publiczne) zbadały ograniczenia nakładane w dalszym ciągu na jednolity rynek przez grupy zawodowe  (1) .

Wynik głosowania:

Za: 67

Przeciw: 93

Wstrzymało się: 33

Usunąć pkt 1.1.17

Zasadniczą rolę odgrywa fakt, że na tworzenie produktów, np. w dziedzinie ubezpieczeń, poważnie wpływa lokalna specyfika prawna i podatkowa. Dzieje się tak w przypadku ubezpieczenia obowiązkowego, lecz także wielu innych podstawowych produktów ubezpieczeniowych, np. wskutek niewykorzystywania takich rozwiązań jak ubezpieczenie od klęsk żywiołowych jako część polisy ubezpieczenia gospodarstwa domowego od ognia lub ubezpieczenie od aktów terroryzmu poprzez po wszechne ubezpieczenie.

Wynik głosowania:

Za: 82

Przeciw: 94

Wstrzymało się: 20

Zmienić pkt 1.1.18 jak następuje:

Jedną z przeszkód w finalizacji jednolitego rynku są utrzymujące się znaczne ograniczenia w swobodnym przepływie pracowników. EKES wzywa państwa członkowskie, które nie pozwalają na swobodny przepływ pracowników, by usunęły utrudniające ich mobilność przeszkody. Swoboda przepływu osób jest jednym z podstawowych elementów jednolitego rynku, a mobilność jest atrakcyjna dla pracowników. Jednak w wyniku różnic w normach i przepisach pomiędzy państwami członkowskimi jednolity rynek pracy, który zaczyna powstawać, nie spełnia pod żadnym względem warunków równych szans, o które konsekwentnie apeluje się w odniesieniu do wielu innych obszarów jednolitego rynku. Sprawy takie jak Laval  (2) — która odbyła się przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości 9 stycznia 2007 r. — czy Viking Line jasno wskazują na potrzebę działań w tym zakresie. Co więcej, zamiast oczekiwać od ludzi, że pojadą tam, gdzie jest praca, bardziej skuteczne i zgodne z potrzebami obywateli byłoby tworzenie miejsc pracy tam, gdzie się oni znajdują  (3) . Wymagałoby to odpowiedniej polityki lokalizacyjnej, regionalnej i strukturalnej jako uzupełnienia jednolitego rynku. Taka polityka zwiększyłaby w dużym stopniu akceptację opinii publicznej dla Europy.

Wynik głosowania:

Za: 79

Przeciw: 99

Wstrzymało się: 17

Usunąć ostatnie zdanie z pktu 3.1

Pierwotna logika jednolitego rynku polegała na zastąpieniu rozmaitych zestawów regulacji krajowych jednym zestawem uregulowań obejmującym całą Unię, a zatem na stworzeniu wszystkim równych warunków, które umożliwiłyby pełną realizację potencjału gospodarki europejskiej. W istocie nader często zauważa się, że uregulowania krajowe są raczej uzupełniane niż zastępowane przez regulacje unijne.

Wynik głosowania:

Za: 85

Przeciw: 86

Wstrzymało się: 23


(1)  Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, DzU nr L 255

(2)  Chodzi o spór pomiędzy łotewską firmą budowlaną a szwedzkimi związkami zawodowymi dotyczący warunków pracy łotewskich pracowników zatrudnionych przy budowie szkoły w szwedzkim mieście Vaxholm. Sprawa ta ma kluczowe znaczenie dla przyszłych relacji pomiędzy pracodawcą a pracownikiem i jest spowodowana różnicą w normach pomiędzy Łotwą a Szwecją. Takie różnice istnieją także pomiędzy innymi państwami członkowskimi.

(3)  DzU C 234, 30.9.2003


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/31


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego system wyrównania dodatkowych kosztów poniesionych przy wprowadzaniu do obrotu niektórych produktów rybołówstwa z Azorów, Madery, Wysp Kanaryjskich i francuskich departamentów Gujany i Reunion od roku 2007 do roku 2013

COM (2006) 740 wersja ostateczna — 2006/0247 (CNS)

(2007/C 93/07)

Dnia 18 grudnia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 37 i art. 299 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Dnia 12 grudnia 2006 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło Sekcji Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego przygotowanie opinii w tej sprawie.

Mając na względzie pilny charakter prac, na 432. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z 17 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Gabriela SARRÓ IPARRAGUIRRE na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 81 do 3 — 7 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wyraża aprobatę dla przedstawionego przez Komisję wniosku dotyczącego rozporządzenia wprowadzającego na lata 2007 — 2013 system wyrównania dodatkowych kosztów poniesionych przy wprowadzaniu do obrotu niektórych produktów rybołówstwa z najbardziej oddalonych regionów Unii Europejskiej.

1.2

Komitet zaleca, aby Komisja sprecyzowała zasięg tego wyrównania dla statków rybackich pływających pod banderą Wenezueli i prowadzących działalność połowową na wodach Wspólnoty.

2.   Wstęp

2.1

Od roku 1992 Unia Europejska udziela wsparcia producentom produktów rybołówstwa w najbardziej oddalonych regionach w celu wyrównania dodatkowych kosztów transportu produktów rybołówstwa do rynków europejskich.

2.2

W 2003 r. Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 2328/2003, wprowadzające system wyrównywania wspomnianych dodatkowych kosztów dla niektórych produktów rybołówstwa pochodzących z następujących regionów:

Azory,

Madera,

Wyspy Kanaryjskie,

Gujana Francuska,

Reunion.

2.3

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2328/2003 wygasło 31 grudnia 2006 r. i, zgodnie z przewidzianą w nim procedurą, Komisja przedstawia nowe rozporządzenie, w którym, zachowując taki sam jak uprzednio budżet w wysokości 15 mln EUR, proponuje dłuższy okres jego obowiązywania — od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

2.4

29 października 2003 r. EKES wydał pozytywną opinię (1) w sprawie rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, w której sformułowano różnorodne zalecenia.

3.   Uwagi ogólne

3.1

Wydanie przedstawianego obecnie przez Komisję wniosku dotyczącego rozporządzenia było przewidziane w poprzednim rozporządzeniu, które nakładało na Komisję obowiązek przedstawienia przed 1 stycznia 2007 r. pierwszego sprawozdania zawierającego propozycje odpowiednich środków niezbędnych do osiągnięcia celów związanych z wyrównaniem dodatkowych kosztów poniesionych przy wprowadzaniu do obrotu na kontynentalne rynki europejskie produktów rybołówstwa z najbardziej oddalonych regionów UE.

3.2

Przedstawione przez Komisję w nowym rozporządzeniu środki uwzględniają wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz z różnymi władzami regionalnymi, a także wnioski z badania zewnętrznego na temat „aspektów strukturalnych wspólnej polityki rybołówstwa w najbardziej oddalonych regionach UE ”oraz zalecenia Parlamentu Europejskiego i EKES-u.

3.3

W oparciu o te zasady i po przeanalizowaniu zestawu środków zaproponowanych przez Komisję, Komitet wyraża aprobatę dla przedstawionego mu do konsultacji nowego rozporządzenia.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1

Wniosek dotyczący kontynuacji systemu wyrównywania kosztów wprowadza wyższy stopień pomocniczości, ponieważ pozostawia państwom członkowskim określenie kwalifikujących się do rekompensaty produktów, ich dopuszczalnych ilości oraz wysokości kwot wyrównania.

4.2

Ponadto umożliwiono państwom członkowskim dostosowywanie swoich planów wyrównania, w ramach całkowitej kwoty przyznanej na państwo członkowskie, jeśli jest to uzasadnione zmieniającymi się warunkami.

4.3

Obciążenie administracyjne zarówno dla krajowych i regionalnych władz w państwach członkowskich, jak i służb Komisji utrzymane jest na poziomie minimalnym dzięki zaktualizowanym procedurom składania i przyjmowania wniosków. Wniosek mieści się w trwającym programie Komisji dotyczącym upraszczania prawodawstwa wspólnotowego.

4.4

Całkowita roczna kwota wyrównania nie powinna przekraczać:

a)

dla Azorów i Madery:

4 283 992 EUR

b)

dla Wysp Kanaryjskich

5 844 076 EUR

c)

dla Gujany Francuskiej i Reunion:

4 868 700 EUR

4.5

Na okres 2007 — 2013 przewiduje się roczny budżet w wysokości 15 mln EUR, czyli taki sam jak w poprzednim okresie. Będzie on pochodził z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

4.6

Zmiany wprowadzone do poprzedniej wersji omawianego rozporządzenia wynikają m.in. z zaleceń sformułowanych przez EKES w poprzedniej opinii; dlatego też Komitet uważa je za stosowne.

4.7

Wsparcie jest ograniczone do tych produktów rybołówstwa pochodzących z regionów najbardziej oddalonych, które są hodowane i przetwarzane zgodnie z zasadami wspólnej polityki rybołówstwa.

4.8

We wniosku dotyczącym rozporządzenia wyklucza się z listy produktów rybołówstwa, którym nie będzie przysługiwać wyrównanie, „produkty złowione przez statki rybackie pływające pod banderą Wenezueli i prowadzące działalność na wodach Wspólnoty”. EKES jest zdania, że jeśli jakiś układ między Unią Europejską a Wenezuelą umożliwia statkom tego państwa korzystanie z systemu wyrównywania kosztów ustanawianego w omawianym wniosku dotyczącym rozporządzenia, to układ ten powinien być wymieniony z nazwy; to samo dotyczy wód wspólnotowych regionu oddalonego, z których połowy będą podlegać systemowi wyrównywania.

4.9

Na koniec wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje, aby każde państwo członkowskie składało coroczne sprawozdania monitorujące wdrażanie systemu wyrównywania kosztów, a także aby przed 31 grudnia 2011 r. Komisja przedłożyła Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie z jego wdrożenia; sprawozdanie to byłoby, w razie potrzeby, uzupełnione o wnioski legislacyjne.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Dz.U. C 32 z 5.2.2003


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/32


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych

(2007/C 93/08)

Dnia 24 maja 2006 r. rząd Austrii, sprawujący przewodnictwo w Radzie UE, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 grudnia 2006 r. Sprawozdawcą był Meelis Joost.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 17 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 152 do 1 — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje wniosek rządu austriackiego, sprawującego przewodnictwo w Radzie UE, o sporządzenie opinii na temat równych szans dla osób niepełnosprawnych. Propagowanie idei równych szans dla osób niepełnosprawnych musi być postrzegane jako jeden z trwających procesów, który powinien zyskać ważne miejsce w programie prac każdej prezydencji Rady UE.

1.2

Poprzez niniejszą opinię EKES pragnie wybiec nieco w przyszłość i rozpocząć nakreślanie wyzwań w odniesieniu do niepełnosprawności, którym Komisja będzie musiała stawić czoła w drugiej połowie bieżącej kadencji, a także w późniejszym okresie. Niniejsza opinia powinna również wpisywać się w szersze ramy ustalania priorytetów na okres realizacji ostatniej fazy planu działania w sprawie niepełnosprawności (2008-2009), jak również przypadającego za dwa lata ponownego otwarcia debaty budżetowej wraz z jej późniejszymi konsekwencjami dla planowania i ustalania priorytetów.

1.3

Osoby niepełnosprawne stanowią 15 % całkowitej liczby ludności, przy czym udział ten wzrasta w miarę starzenia się społeczeństwa. Oznacza to, że w poszerzonej UE żyje obecnie 50 mln osób dotkniętych niepełnosprawnością (1). Osoby te stanowią więc znaczną grupę obywateli UE i zapewnienie im równych szans jest ze względów społecznych, etycznych i politycznych koniecznością, która powinna znaleźć się wśród ścisłych priorytetów programu UE. Za integracją osób niepełnosprawnych i zapewnieniem im pełnego dostępu do towarów i usług przemawiają również oczywiste przesłanki gospodarcze.

1.4

EKES jest zdania, że sięgnięcie do pełnego arsenału działań zaplanowanych na rok 2007 w ramach Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania równych szans osobom niepełnosprawnym. W działania te należy także zaangażować organizacje osób niepełnosprawnych, tak jak miało to miejsce podczas Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003. Ponadto przyszły rok powinien stanowić dla Unii Europejskiej i państw członkowskich okazję do wzmocnienia prawodawstwa i strategii na rzecz równych szans dla osób niepełnosprawnych.

1.5

Osoby niepełnosprawne nie tworzą jednolitej grupy. Różne formy niepełnosprawności wiążą się z odmiennymi potrzebami, które będą mogły zostać zaspokojone wyłącznie w przypadku, gdy społeczeństwo uzna potrzeby osób niepełnosprawnych i dysponować będzie jak najszerszym zakresem odpowiednich informacji. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywa działalność organizacji reprezentujących interesy osób niepełnosprawnych.

1.6

W Unii Europejskiej znaczna liczba osób niepełnosprawnych jest pozbawiona możliwości pełnego udziału w życiu społeczeństwa i integracji z nim oraz korzystania z podstawowych praw człowieka i praw obywatelskich. Należy podkreślić potrzebę pełnej integracji dzieci niepełnosprawnych.

1.7

EKES z zadowoleniem przyjmuje konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, przyjętą w grudniu 2006 r. (2)

2.   Wnioski i zalecenia

2.1

EKES wzywa do pełnego wykorzystania możliwości związanych z rokiem 2007, ogłoszonym Europejskim Rokiem Równych Szans dla Wszystkich, w celu zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym.

2.2

EKES wzywa Komisję do przedłożenia wniosku przewidującego ustanowienie kompleksowych przepisów w kwestiach związanych z niepełnosprawnością, poszerzającego zakres ochrony osób niepełnosprawnych przed dyskryminacją o dziedziny niezwiązane z zatrudnieniem, a także wzmacniającego zasadę włączania problematyki niepełnosprawności we wszystkie dziedziny polityki. Przepisy te zapewniłyby podstawowy poziom ochrony przed dyskryminacją we wszystkich dziedzinach życia w całej UE. Ponieważ ich zakres obejmowałby także dziedzinę dostępu do towarów i usług, przyczyniłyby się one również do sprawniejszego funkcjonowania jednolitego rynku oraz realizacji celów strategii lizbońskiej.

2.3

EKES apeluje do Komisji i państw członkowskich o podjęcie kolejnego kroku w pracach nad problemem niepełnosprawności i przejście od planu działania w sprawie niepełnosprawności (PDN) do szeroko zakrojonej unijnej strategii na rzecz osób niepełnosprawnych.

2.4

EKES wzywa państwa członkowskie i Komisję, by w ramach przysługujących im kompetencji kontynuowały wysiłki na rzecz zapewnienia pełnej integracji osób dotkniętych niepełnosprawnością i ich udziału w życiu społecznym, uznając, że przysługują im takie same prawa jak pozostałym obywatelom. Wzywa także do zbadania ewentualnych rozwiązań alternatywnych do obecnie istniejących instytucji, w których osoby niepełnosprawne żyją w izolacji od lokalnej społeczności, niekiedy w niegodnych lub nieludzkich warunkach, oraz do stopniowego uruchamiania takich rozwiązań.

2.5

EKES przypomina o priorytetach, na jakich należy się skoncentrować w celu zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym: informowaniu o prawach osób niepełnosprawnych, zapewnianiu im dostępu do budynków publicznych oraz dostępu do społeczeństwa informacyjnego i środków transportu, opracowaniu nowych przepisów krajowych oraz wsparciu dla rodzin, czyli o priorytetach, które powinny obowiązywać w każdym społeczeństwie. Szczególnie ważne jest skoncentrowanie się na dzieciach niepełnosprawnych i zapewnienie im właściwej edukacji, integracji i wsparcia, by wspomóc ich aktywność społeczną i zmniejszyć uzależnienie od świadczeń społecznych.

2.6

EKES apeluje do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o gotowość do znacznie szerszego wspierania działalności organizacji osób niepełnosprawnych. Ideę „Nic o niepełnosprawnych bez niepełnosprawnych ”można wprowadzić w życie tylko wtedy, gdy rządy zdadzą sobie sprawę z potrzeby wspierania współpracujących ze sobą organizacji osób niepełnosprawnych. W czerwcu 2004 r., wkrótce po ostatnim rozszerzeniu Unii Europejskiej, krajowe zrzeszenia organizacji pozarządowych reprezentujących osoby niepełnosprawne z dziesięciu nowych państwach członkowskich oraz Rumunii i Bułgarii przyjęły w tej sprawie tzw. rezolucję budapeszteńską (3).

2.7

EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do udostępniania informacji na temat najlepszych praktyk i skutecznych strategii (takich jak metoda zawarta w Agendzie 22), tak aby zaangażować przedstawicieli osób niepełnosprawnych w opracowanie planów działania władz lokalnych, zapewniając tym samym równe szanse osobom niepełnosprawnym, także na szczeblu lokalnym. Komitet wzywa państwa członkowskie do działania zgodnie z wytycznymi unijnej grupy wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności dotyczących włączania problematyki niepełnosprawności w różne obszary polityki (4).

2.8

EKES pozytywnie ocenia determinację Komisji na rzecz uruchomienia w 2008 r. europejskiej inicjatywy w zakresie integracji elektronicznej oraz wzywa, by inicjatywa ta była możliwie najbardziej dalekosiężna i ambitna oraz by stanowiła decydujący krok na rzecz włączenia problematyki eDostępności do wszystkich właściwych dziedzin polityki UE.

2.9

Bardziej konkretnie, EKES wzywa do włączenia problematyki dostępności do obecnie omawianych nowych uregulowań wyznaczających nowe ramy komunikacji elektronicznej oraz do dyrektywy w sprawie telewizji bez granic, tak aby umożliwić osobom niepełnosprawnym korzystanie w pełni z tych ważnych środków przekazu.

2.10

EKES wzywa do rozwinięcia przepisów dyrektywy 2001/85/WE (5), aby zapewnić ich zgodność z nowymi wspólnotowymi przepisami dotyczącymi praw niepełnosprawnych pasażerów samolotów.

2.11

EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie, by dołożyły wszelkich starań i poświęcenia wszelkich zasobów, jakie okażą się niezbędne do zagwarantowania skutecznego wprowadzenia w życie dyrektywy 2000/78/WE (6), ustanawiającej ramy prawne równego traktowania w zakresie zatrudnienia.

2.12

EKES jest zdania, że rezygnacja z instytucji opieki nad osobami niepełnosprawnymi na rzecz wysokiej jakości alternatywnych rozwiązań na szczeblu lokalnym stanowi niezbędny warunek integracji i zaangażowania osób niepełnosprawnych w życie społeczne. Wzywa Komisję Europejską do włączenia tej problematyki w zakres przyszłych inicjatyw w dziedzinie usług socjalnych użyteczności publicznej, a także do potraktowania jej jako priorytet w ramach funduszy strukturalnych.

2.13

EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do poświęcenia szczególnej uwagi kwestii opieki społecznej i pomocy osobistej dla osób niepełnosprawnych, biorąc pod uwagę, że usługi wspierające umożliwiają osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom prowadzenie normalnego życia i aktywny wkład w życie społeczeństwa.

2.14

W kontekście inicjatywy Komisji w sprawie „lepszego stanowienia prawa”, EKES postuluje przeprowadzanie oceny oddziaływania przy opracowywaniu nowych projektów przepisów, z uwzględnieniem szczególnej sytuacji i potrzeb osób niepełnosprawnych. Ponadto wszelkie narzędzia informatyczne służące do poprawy jakości prawodawstwa UE oraz jego przyjmowania, transpozycji i egzekwowania powinny w pełni spełniać wymogi dostępności.

2.15

Rodziny, które mają na utrzymaniu co najmniej jedną osobę niepełnosprawną, są bardziej zagrożone popadnięciem w ubóstwo, gdyż niepełnosprawność pociąga za sobą większe wydatki na rodzinę, mogące dochodzić nawet do 30 tys. euro rocznie (7). Usprawiedliwia to zastosowanie środków dyskryminacji pozytywnej, jak np. świadczeń (pieniężnych lub w naturze) lub ulg podatkowych.

2.16

Komitet wzywa państwa członkowskie do egzekwowania i monitorowania przepisów, które mają wpływ na równe szanse dla osób niepełnosprawnych. EKES stwierdza, że dyrektywy w sprawie transportu lotniczego i kolejowego odnoszą się jedynie do transportu międzynarodowego i pozostawiają osoby niepełnosprawne bez dostępnych dla nich środków transportu regionalnego i lokalnego.

3.   Równe szanse dla osób niepełnosprawnych — przegląd sytuacji w różnych dziedzinach

3.1   Świadomość i edukacja

3.1.1

Podczas Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych w 2003 r. szczególny nacisk położono na kwestie uświadamiania społeczeństwu problemu niepełnosprawności i jej dostrzegania. Środki mające zagwarantować rzeczywisty przełom w zapewnianiu równych szans osobom niepełnosprawnym oraz informacje na temat niepełnosprawności powinny stać się stałym elementem programów edukacyjnych. Dobrze opracowana informacja medialna o problemach osób niepełnosprawnych powinna być traktowana jako ważne narzędzie zmieniające stosunek społeczeństwa do niepełnosprawności. Szkoły oraz środki masowego przekazu powinny współpracować za sobą na rzecz realizacji tego celu.

3.1.2

Bez zapewnienia integracyjnych programów edukacyjnych dla niepełnosprawnych dzieci i młodzieży trudno będzie zagwarantować ich późniejszą integrację na rynku pracy. Poprawa dostępu osób niepełnosprawnych do edukacji powinna stać się jednym z priorytetów w przygotowywanych planach działania i strategiach dotyczących osób niepełnosprawnych.

3.1.3

EKES uznaje wprawdzie postępy poczynione od czasu deklaracji madryckiej i Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych, jednakże nadal pozostaje wiele do zrobienia. Przykładem może być kwestia ogólnodostępnych stron internetowych, w tym także stron instytucji europejskich, spośród których 80 % jest zasadniczo niedostępnych dla osób niepełnosprawnych. Konieczne jest ponadto, aby wszystkie strony internetowe, za pomocą których świadczy się usługi dla ludności, także były w pełni dostępne.

3.1.4

Komitet postuluje szczególnie o nadanie normom ustalonym przez europejskie organy normalizacyjne obowiązkowego charakteru w dziedzinie zamówień publicznych dotyczących towarów i usług, a także o opracowanie prawodawstwa w zakresie dostępu do towarów i usług informatyczno-komunikacyjnych.

3.1.5

Koncepcja „Design for all ”powinna być upowszechniana wśród wszystkich zainteresowanych stron, tzn. projektantów, producentów, autorów norm, jak i użytkowników, czyli osób niepełnosprawnych, które mają prawo do szerokiego wyboru dóbr i usług spełniających ich oczekiwania.

3.1.6

EKES z zadowoleniem przyjmuje deklarację ministerialną z Rygi w sprawie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) na rzecz społeczeństwa integracyjnego oraz wyraża nadzieję, że stanie się ona ważnym krokiem w kierunku integracji osób niepełnosprawnych w świecie elektronicznych środków przekazu. TIK stanowią nie tylko istotny czynnik wzrostu i zatrudnienia, lecz także instrument zapewniający ogromne możliwości w zakresie integracji osób dotkniętych niepełnosprawnością.

3.1.7

W kontekście przyszłego przeglądu obowiązujących uregulowań w dziedzinie pomocy państwa na rzecz szkolenia i zatrudniania osób niepełnosprawnych EKES wzywa Komisję do utrzymania obecnego podejścia w przygotowywanym rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych.

3.2   Zatrudnienie

3.2.1

EKES jest świadomy faktu, że jeżeli chodzi o zatrudnienie, sytuacja osób niepełnosprawnych jest dużo gorsza niż osób niedotkniętych niepełnosprawnością. W 2003 r. badania Eurostatu potwierdziły, że wśród niepełnosprawnych grupa osób gospodarczo nieaktywnych jest znacznie liczniejsza: w przypadku osób dotkniętych poważną niepełnosprawnością z rynku pracy wykluczonych jest 78 %, w porównaniu z 27 % w przypadku osób bez długotrwałych problemów zdrowotnych lub wcale niedotkniętych niepełnosprawnością (8).

3.2.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje podjęcie przez Komisję Europejską zdecydowanych działań na rzecz monitorowania procesu transpozycji i wdrażania dyrektywy dotyczącej zatrudnienia (9). Monitoring powinien być prowadzony we współpracy z partnerami społecznymi oraz organizacjami pozarządowymi działającymi w tej dziedzinie. EKES jest zdania, że lepsze monitorowanie sprzyja lepszemu dostosowaniu miejsc pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, tworzeniu nowych miejsc pracy odpowiednich dla takich osób oraz organizowaniu usług wspierających.

3.2.3

EKES wyraża nadzieję na aktywniejsze zaangażowanie krajowych organizacji osób niepełnosprawnych w opracowanie planów reform. Odnowiona agenda lizbońska wymaga szerszego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, aby osiągnąć wyznaczone cele, co nie będzie możliwe, jeśli osoby niepełnosprawne (15 % ludności UE) pozostaną na marginesie lub jeśli nie uwzględni się w wystarczającym stopniu ich potrzeb i nie podejmie działań na rzecz ich zaspokojenia.

3.2.4

W związku z toczącą się debatą (m.in. podczas nieformalnego szczytu UE w Lahti w dniu 20 października 2006 r.) nad kwestią zatrudnienia, wzrostu i elastyczności rynku pracy, EKES wzywa Komisję do przeanalizowania wpływu elastycznych zasad pracy i środków je wspierających na poziom zatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych oraz do zbadania możliwości wykorzystania wynikających z tego ewentualnych synergii do zwiększenia tego poziomu.

3.2.5

EKES wyraża także poparcie dla inicjatyw w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) na rzecz integracji osób niepełnosprawnych na rynku pracy. Bardzo skutecznym narzędziem wspierania równości szans dla osób niepełnosprawnych okazała się inicjatywa EQUAL. Ze względu na to, że EQUAL przestanie wkrótce istnieć jako odrębna inicjatywa, EKES wzywa Komisję do włączenia w odpowiedni sposób przyjętego w niej podejścia i filozofii do nowych mechanizmów EFS.

3.2.6

W ramach nowego etapu Europejskiego Funduszu Społecznego należy położyć szczególny nacisk na fakt, że inwestycje w ludzi mogą zakończyć się powodzeniem wyłącznie wtedy, gdy towarzyszą im inwestycje w poprawę infrastruktury i dostępności.

3.2.7

Komitet jest zdania, że konieczne są odpowiednie ogólne zasady polityki oferujące zachęty finansowe dla firm, które dostosują do potrzeb niepełnosprawnych swoje budynki i usługi, oraz opowiada się za ich uzupełnieniem, w razie potrzeby, wiążącymi przepisami prawnymi, aby nadać normom dostępności charakter obowiązkowy.

3.3   Społeczeństwo bez barier

3.3.1

EKES uznaje kształtowanie społeczeństwa bez barier za kwestię o zasadniczym znaczeniu dla faktycznego zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym. Społeczeństwo bez barier oznacza otoczenie przystosowane pod względem technicznym do potrzeb osób niepełnosprawnych, w którym likwidowane są przeszkody utrudniające tym osobom komunikację i uczestnictwo.

3.3.2

EKES jest zdania, że należy udostępnić przystępne informacje na temat działań na rzecz osób niepełnosprawnych realizowanych w państwach członkowskich oraz ustawodawstwa krajowego obowiązującego w tej dziedzinie. Komitet wzywa Komisję do zestawienia wszelkich niezbędnych informacji w kolejnym dwuletnim sprawozdaniu na temat sytuacji osób niepełnosprawnych w Europie.

3.3.3

Jedną z głównych przeszkód w zapewnieniu równych szans są trudności napotykane przez osoby niepełnosprawne w dostępie do edukacji. Mimo że dyrektywa ramowa w sprawie zatrudnienia zakazuje wszelkiej dyskryminacji w zakresie szkolnictwa zawodowego (w tym także szkolnictwa wyższego), osoby niepełnosprawne mają w dalszym ciągu ograniczony dostęp do tego rodzaju kształcenia. Przyczyną tego jest m.in. infrastruktura nieprzystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, brak odpowiednich udogodnień, słaba komunikacja oraz brak informacji i konsultacji, a także system kształcenia dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, który w praktyce często pozbawia ich szans edukacyjnych już w początkowym etapie kształcenia.

3.3.4

Unijne fundusze strukturalne wnoszą zasadniczy wkład w poprawę integracji pod warunkiem, że w ich ramach należycie realizowana jest zasada niedyskryminacji osób niepełnosprawnych i dostępności. EKES z zadowoleniem przyjmuje niedawne zatwierdzenie nowych rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych, stanowiących krok w tym kierunku i wykluczających finansowanie przez UE projektów tworzących nowe bariery dla osób niepełnosprawnych. EKES wzywa do przyjęcia takich samych założeń w pozostałych unijnych programach i inicjatywach, w szczególności tych, na które przeznaczane są wyższe środki, oraz do zapewnienia ich ważnej roli w realizacji celów strategii lizbońskiej.

3.3.5

EKES jest zdania, że należy dołożyć więcej starań, aby ukształtować otoczenie odpowiadające potrzebom osób niepełnosprawnych, przede wszystkim pod względem dostępu do transportu publicznego oraz środowiska miejskiego wolnego od barier. Wiele grup w społeczeństwie odnosi korzyści z otoczenia dostosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych — rodziny z małymi dziećmi, osoby starsze oraz np. osoby o tymczasowo ograniczonej możliwości poruszania się wskutek doznanego urazu.

3.3.6

Niezbędne są pilne działania na rzecz zmiany postaw. Podstawową przesłanką dla zagwarantowania równych szans osobom niepełnosprawnym muszą być prawa człowieka, tzn. zasada, że wszyscy ludzie mają prawo do aktywnego udziału w życiu społeczeństwa. Niezwykle ważne jest zapewnienie osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania z usług wspierających, w tym środków sprzyjających podjęciu zatrudnienia, takich jak tworzenie dotowanych stanowisk pracy chronionej, mających przygotować osoby niepełnosprawne do wejścia na otwarty rynek pracy.

3.3.7

Państwa członkowskie powinny stosować jednolite normy w zakresie poszczególnych procedur i metod zagwarantowania równych szans. Równe szanse w praktyce powinny oznaczać, że każda osoba dysponuje szerokim wachlarzem realnych możliwości. Zaproponowana zmiana, mająca na celu wzmocnienie prawdziwie indywidualnego podejścia wobec osób niepełnosprawnych, będzie w perspektywie średnioterminowej wiązać się z koniecznością ponoszenia większych wydatków ze środków publicznych, jak również z funduszy strukturalnych. Jednak dzięki efektowi dźwigni w perspektywie długoterminowej zapewni to stałe oszczędności w zakresie wydatków socjalnych.

3.3.8

Zasadniczą rolę w zagwarantowaniu równych szans dla osób niepełnosprawnych odgrywają przedsiębiorstwa gospodarki społecznej. Ułatwiają one integrację takich osób ze społeczeństwem oraz na rynku pracy, jak również propagują włączanie problematyki niepełnosprawności w inne dziedziny polityki poprzez zastosowanie zasady samopomocy, znajdującej szerokie zastosowanie w spółdzielniach.

3.3.9

Komitet jest przekonany, że nowe dyrektywy w sprawie zamówień publicznych zawierają odpowiednie narzędzia propagowania zatrudnienia osób niepełnosprawnych, dostępu do transportu publicznego i budynków oraz produkcji dostępnych towarów i oferowania dostępnych usług, dlatego wzywa wszystkie władze publiczne (na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim) do wykorzystywania tych narzędzi w takich właśnie celach. Wymiana najlepszych praktyk powinna być ponadto wspierana przez Komisję Europejską.

3.4   Zaangażowanie w proces decyzyjny

3.4.1

Europejskie organizacje osób niepełnosprawnych prowadzą aktywne działania na rzecz włączenia problematyki niepełnosprawności w inne dziedziny polityki. Komitet z zadowoleniem przyjmuje te działania oraz jest zdania, że przestrzeganie powyższej zasady ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia zakładanych celów. Włączanie to jest jednak możliwe jedynie w przypadku zaangażowania organizacji osób niepełnosprawnych w procesy decyzyjne, i to na wczesnym etapie.

3.4.2

Komisja Europejska opracowała efektywne procedury uczestnictwa, które zdaniem EKES-u odgrywają kluczową rolę w zagwarantowaniu równych szans osobom niepełnosprawnym. Wspieranie procesu włączania problematyki niepełnosprawności w pozostałe dziedziny polityki może, w połączeniu ze środkami legislacyjnymi, przynieść pozytywne rezultaty w takich dziedzinach jak dostępny transport oraz budownictwo mieszkaniowe dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, jak również dostęp do towarów, usług i informacji.

3.4.3

Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych (2003) przyniósł ogromny postęp na drodze do zwiększenia uczestnictwa. Kluczowe znaczenie dla sukcesu tego przedsięwzięcia miało przyjęcie oddolnej strategii, która umożliwiła europejskim grupom osób niepełnosprawnych bardzo aktywne zaangażowanie się w prace przygotowawcze, jak również utrzymanie istotnej roli przez cały rok. Ze względu na zasadę włączania problematyki niepełnosprawności w pozostałe dziedziny polityki podjęto również kroki na rzecz współdziałania z szerokim kręgiem decydentów.

3.4.4

Zasadnicze znaczenie ma również zagwarantowanie, by zasada zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym stała się integralnym elementem tych procedur Unii Europejskiej, które podlegają otwartej metodzie koordynacji. Jest to szczególnie istotne ze względu na fakt, że wiele decyzji związanych z polityką w dziedzinie niepełnosprawności należy w dalszym ciągu do kompetencji państw członkowskich.

3.5   Środki legislacyjne na rzecz zwiększenia równości szans dla osób niepełnosprawnych

3.5.1

Na szczeblu europejskim podjęto szereg inicjatyw politycznych na rzecz zagwarantowania równych szans osobom niepełnosprawnym. Podczas Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003 Rada przyjęła rezolucje w sprawie zatrudnienia i szkoleń zawodowych, dostępności szkoleń i działalności kulturalnej oraz dostępności elektronicznej (10). Również pozostałe instytucje UE podjęły inicjatywy na rzecz dostępności (11) i zatrudnienia.

3.5.2

Obecnie realizowany jest plan działania UE w sprawie niepełnosprawności na lata 2006-2007. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że cele planu koncentrują się, tak jak do tej pory, na podstawowych problemach osób niepełnosprawnych. Głównym celem drugiej fazy realizacji planu działania jest aktywna integracja osób niepełnosprawnych. Podstawę stanowi tutaj „obywatelska koncepcja ”niepełnosprawności (12), tzn. założenie, że osoby niepełnosprawne dysponują w życiu codziennym takim samym zakresem wyboru i kontrolą, co osoby niedotknięte niepełnosprawnością.

3.5.3

EKES jest zdania, że niezbędne jest ustanowienie dodatkowych przepisów w celu przeciwdziałania dyskryminacji we wszystkich dziedzinach działalności UE. Komitet z zainteresowaniem oczekuje na wyniki studium wykonalności dotyczącego dodatkowych inicjatyw legislacyjnych w dziedzinie niedyskryminacji. Komitet jest także przekonany, że konieczne jest jak najszybsze przedłożenie projektu dyrektywy w sprawie niepełnosprawności.

4.   Rola EKES-u w propagowaniu idei równych szans dla osób niepełnosprawnych

4.1

EKES pragnie przypomnieć, że partnerzy społeczni odgrywają zasadniczą rolę w integracji osób niepełnosprawnych. Istnieje wiele przykładów pracodawców stosujących dobre praktyki zarówno w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych, jak i projektowania towarów i usług dostępnych dla wszystkich. EKES podejmuje się wspierać postępy na tym polu w granicach swoich kompetencji.

4.2

Ponadto EKES zachęca pracodawców i związki zawodowe do skorzystania z mechanizmów dialogu społecznego w celu przedstawienia nowych inicjatyw na rzecz zatrudnienia osób niepełnosprawnych, włączając w to środki na rzecz utrzymania miejsc pracy.

4.3

EKES aktywnie angażuje się na rzecz zagwarantowania równych szans dla osób niepełnosprawnych. W 2003 r., aby przyczynić się do większego powodzenia Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych, EKES ustanowił grupę zadaniową ds. niepełnosprawności, złożoną z członków i urzędników Komitetu. Jej zadaniem było przygotowanie i realizacja działań EKES-u w ramach obchodów tego specjalnego roku europejskiego.

4.4

W opinii Komitetu w sprawie Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych (2003) (13) w przejrzysty sposób przedstawiono działania EKES-u służące propagowaniu zagadnień związanych z niepełnosprawnością. Mimo że EKES poczynił znaczne starania i postępy w zakresie włączania problematyki niepełnosprawności we wszystkie właściwe opinie, wyraża pełną gotowość do zwielokrotnienia tych starań w 2007 r. (Europejski Rok Równych Szans dla Wszystkich), a także po jego zakończeniu.

4.5

EKES przyjął szereg opinii dotyczących zagadnień związanych z niepełnosprawnością, np. opinię z 2002 r. w sprawie integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie (14), w której po raz pierwszy przedstawiono szeroko zakrojone podejście do kwestii niepełnosprawności, oraz opinię na temat sytuacji osób niepełnosprawnych w rozszerzonej Unii Europejskiej. Wezwania do zapewnienia osobom niepełnosprawnym równych szans pojawiły się również w innych opiniach, np. w opinii w sprawie eDostępności (15) oraz w opinii w sprawie Europejskiego Roku Równych Szans dla Wszystkich (2007) (16) oraz w opinii poświęconej Zielonej księdze na temat zdrowia psychicznego (17). Kwestia ta została również poruszona w opinii w sprawie turystyki socjalnej (18).

4.6

Nowy budynek EKES-u, otwarty w 2004 r., jest w pełni dostępny dla osób niepełnosprawnych. Umożliwiło to przedstawicielom organizacji osób niepełnosprawnych organizowanie tam seminariów i udział w nich. Pozostałe instytucje UE powinny podążyć śladem EKES-u.

4.7

Komitet zwraca uwagę, że zrzeszenia osób niepełnosprawnych dysponują obecnie silniejszą reprezentacją na forum Komitetu. Ponadto szereg przedstawicieli organizacji gospodarki społecznej oraz partnerów społecznych dokłada wielu starań, aby przyczynić się do zagwarantowania osobom niepełnosprawnym równych szans.

4.8

W celu wspierania wymiany najlepszych doświadczeń Komitet zamierza zorganizować w trakcie Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich 2007 seminarium poświęcone w szczególności kwestiom niepełnosprawności i dyskryminacji z wielorakich przyczyn.

4.9

EKES wzywa krajowe rady gospodarczo-społeczne i analogiczne organy do potraktowania roku 2007 jako punktu wyjścia do propagowania włączania problematyki niepełnosprawności w ich działania. Ponadto Komitet mógłby zbadać możliwość zamówienia badania na temat najlepszych praktyk stosowanych wśród partnerów społecznych w dziedzinie włączania problematyki niepełnosprawności do ich prac.

5.   Specjalne działania na rzecz Europy bez barier

5.1

EKES zwraca uwagę na fakt, że do tej pory Europa nie dysponowała ogólnymi przepisami antydyskryminacyjnymi obejmującymi wszystkie dziedziny działalności UE.

5.2

Zagadnienia związane z niepełnosprawnością muszą znaleźć się w programie wielu unijnych strategii. Należy również uwzględnić wpływ takich strategii na kwestię zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym. Problem niepełnosprawności musi być w dalszym ciągu traktowany szczególnie priorytetowo, między innymi dlatego, że np. znalazł się poza zakresem odnowionej strategii lizbońskiej oraz krajowych planów reform przedłożonych w roku 2005. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje dokument roboczy poświęcony włączeniu problematyki niepełnosprawności do europejskiej strategii zatrudnienia oraz zwraca się do Komisji Europejskiej o przeprowadzenie oceny oddziaływania tego dokumentu.

5.3

EKES pragnie podkreślić, że należy wrócić do propozycji przedłożonej podczas przewodnictwa Wielkiej Brytanii, dotyczącej kontynuowania debaty na wyższym szczeblu politycznym poprzez coroczne posiedzenia ministerialne poświęcone zagadnieniom niepełnosprawności z udziałem właściwych organizacji osób niepełnosprawnych. Opinia publiczna nie została dotychczas dostatecznie poinformowana o tej inicjatywie.

5.4

EKES ponownie podkreśla potrzebę przyjęcia wspólnej europejskiej definicji niepełnosprawności, co zapewni większą skuteczność unijnych strategii w tej dziedzinie. Zgodnie z tym samym założeniem także zgromadzenie bardziej wyczerpujących danych na temat sytuacji osób niepełnosprawnych przyczyniłoby się do opracowania bardziej dojrzałej i lepiej ukierunkowanej polityki w tej dziedzinie. W związku z tym EKES zwraca się do Komisji, Eurostatu oraz państw członkowskich o przeznaczenie większych środków na opracowanie danych statystycznych służących analizie takich aspektów jak sytuacja w dziedzinie zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ich znaczenia dla gospodarki, ich roli jako konsumentów oraz ich dostępu do usług.

5.5

Zgodnie z traktatem amsterdamskim Wspólnota Europejska zobowiązała się do uwzględniania potrzeb osób niepełnosprawnych w opracowaniu środków związanych z jednolitym rynkiem. Niestety, postanowienia deklaracji nr 22 nie zostały wprowadzone w życie, co doprowadziło nawet do powstania kolejnych barier w dostępie do towarów i usług.

5.6

EKES z uwagą śledzi losy Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych przyjętej w sierpniu 2006 r. i wzywa państwa członkowskie UE do jej ratyfikowania. Komitet wzywa także Komisję do zagwarantowania propagowania zapisanych w tej konwencji ONZ-u zasad i przestrzegania ich w ramach UE.

5.7

EKES wyraża nadzieję, że unijne plany działania na rzecz zapewnienia równych szans osobom niepełnosprawnym staną się katalizatorem kolejnych, nowych środków w tej dziedzinie, które przyniosą wymierne efekty.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitrios DIMITRIADIS


(1)  Zgodnie z danymi Eurostatu za 2002 r. 44,6 mln osób w grupie wiekowej 16-64, tzn. jedna szósta (15,7 %) obywateli, stwierdziła, że cierpi na długotrwałe problemy zdrowotne lub niepełnosprawność (DPZN).

(2)  Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, Nowy Jork, 2006 r.

(3)  Patrz np.:

http://www.eudnet.org/update/online/2004/jun04/edfn_02.htm

(4)  Materiały do dyskusji na posiedzenie grupy wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności 18-19 marca 2004 r.;

Dokument strategiczny pt. „Włączanie problematyki niepełnosprawności w różne obszary polityki”, Grupa wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności

(5)  Patrz: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/85/WE z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie przepisów szczególnych dotyczących pojazdów wykorzystywanych do przewozu pasażerów i mających więcej niż osiem siedzeń poza siedzeniem kierowcy oraz zmieniającej dyrektywy 70/156/EWG i 97/27/WE.

(6)  Patrz: dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.

(7)  Badanie dotyczące nierówności finansowej osób niepełnosprawnych w Barcelonie i nadmiernych obciążeń finansowych wynikających z niepełnosprawności, przeprowadzone w marcu 2006 r. przez Lokalny Instytut Osób Niepełnosprawnych Rady Miejskiej Barcelony, wykazało, że wydatki rodziny związane z niepełnosprawnością któregoś z jej członków mogą dochodzić nawet do 30 tys. EUR rocznie, w zależności od poziomu opieki społecznej i rodzaju niepełnosprawności.

(http://w3.bcn.es/fitxers/baccessible/greugecomparatiueconmic.683.pdf).

(8)  Zestawienie danych statystycznych, temat nr 3: Employment of disabled people in Europe 2002 (Zatrudnienie wśród osób niepełnosprawnych w Europie w roku 2002 — przyp. tłum.) Eurostat 26/2003

(9)  Dyrektywa 78/2000/WE z dnia 27 listopada 2000 r.

(10)  Rezolucja Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie promowania zatrudnienia i integracji społecznej osób niepełnosprawnych (2003/C 175/01)

Rezolucja Rady z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie dostępności infrastruktury i działalności kulturalnej dla osób niepełnosprawnych (2003/C 134/05)

Rezolucja Rady z dnia 5 maja 2003 r. w sprawie równych szans dla niepełnosprawnych uczniów i studentów w dziedzinie edukacji i szkoleń zawodowych (2003/C 134/04)

Rezolucja Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie: „Dostępność elektroniczna — poprawa dostępu osób niepełnosprawnych do społeczeństwa opartego na wiedzy ”(2003/C 39/03)

(11)  2010: A Europe accessible for all: report by a group of accessibility experts (Europa dostępna dla wszystkich. Sprawozdanie grupy niezależnych ekspertów w dziedzinie dostępności):

http://ec.europa.eu/employment_social/index/7002_en.html

(12)  Zgodnie z art. 26 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, Unia uznaje i respektuje prawo osób niepełnosprawnych do korzystania ze środków mających zapewnić im niezależność, integrację społeczną i zawodową oraz udział w życiu społeczności.

(13)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie realizacji, wyników i ogólnej oceny Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003, 14.2.2006, sprawozdawca: Gunta ANCA, DzU C 88 z 11.4.2006

(14)  Opinia EKES-u w sprawie integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie (opinia z inicjatywy własnej), 17.6.2002, sprawozdawca: Miguel Cabra de Luna, DzU C 241 z 7.10.2002

(15)  Opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — eDostępność, 15.3.2006, sprawozdawca: Miguel Cabra de Luna, DzU C 110 z 9.5.2006

(16)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie „Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich (2007 r.) — W kierunku sprawiedliwego społeczeństwa”, 14.12.2005 (CESE 1507/2005), sprawozdawca: Maria Herczog, DzU C 65 z 17.3.2006

(17)  Opinia EKES-u w sprawie zielonej księgi zatytułowanej „Poprawa zdrowia psychicznego ludności — strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej”, 17.5.2006, sprawozdawca: Adrien Bedossa, DzU C 195 z 18.8.2006

(18)  Opinia EKES-u w sprawie turystyki socjalnej w Europie (opinia z inicjatywy własnej), 14.9.2006, sprawozdawca: Juan Mendoza Castro


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/38


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Upowszechnianie godnej pracy dla wszystkich — wkład Unii w realizację programu godnej pracy na świecie

COM(2006) 249 wersja ostateczna

(2007/C 93/09)

Dnia 13 lipca 2006 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 19 grudnia 2004 r. Sprawozdawcą był Thomas Etty.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 17 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 128 do 3 — 11 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1

EKES z zadowoleniem przyjął komunikat Komisji. Komitet jest przekonany, że Komisja — w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi — bardzo się przysłuży realizacji idei godnej pracy zarówno w UE, jak i w krajach trzecich.

Komitet podziela zdanie Komisji, że wyznaczenie celów o społecznym charakterze nie może być wykorzystywane w celach protekcjonistycznych.

1.1.1

Komitet wzywa Komisję do włączenia EKES-u w przygotowanie sprawozdania podsumowującego dalsze działania związane komunikatem, mającego się ukazać latem 2008 r.

1.1.2

Nawołuje także Komisję do opracowania odpowiednich wskaźników oceny wdrażania programu godnej pracy przez UE.

1.1.3

Komisja powinna jasno określić konsekwencje finansowe swojego wkładu w upowszechnianie godnej pracy, zarówno w UE, jak i poza nią. Powinno to obejmować informacje na temat sposobu, w jaki zamierza ona wspierać MOP w realizacji programu godnej pracy.

1.2

Komisja powinna przyjąć takie samo podejście, jakie zalecił Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w swojej opinii z marca 2005 r. w sprawie społecznego wymiaru globalizacji: utrzymać i wzmocnić pozytywne oddziaływanie globalizacji, podejmując przy tym odpowiednie działania zmierzające do łagodzenia jej negatywnych skutków. Komitet powtarza zatem swoje wnioski przedstawione w opinii z marca 2005 r.

1.3

Pomyślna realizacja polityki godnej pracy, zarówno w UE, jak i poza nią, możliwa jest tylko dzięki pełnemu zaangażowaniu partnerów społecznych oraz całego społeczeństwa obywatelskiego.

1.4

W realizacji celu godnej pracy dla wszystkich kluczowe znaczenie ma zachowanie spójności politycznej i koordynacji na wszystkich szczeblach, także na szczeblu krajowym.

1.5

Jednym z najważniejszych czynników warunkujących upowszechnianie godnej pracy jest wzmocnienie systemu kontrolnego MOP-u.

1.6

Komitet wzywa Komisję do przeanalizowania wraz z państwami członkowskimi przyczyn nieratyfikowania Międzynarodowej konwencji ONZ-etu o ochronie praw pracowników migrujących.

1.7

Niezbędna jest ratyfikacja i wdrożenie w prawodawstwie i praktyce właściwych konwencji MOP-u w ramach UE oraz w odniesieniu do państw trzecich.

1.8

Komitet wzywa Komisję do propagowania znaczenia bezpieczeństwa i higieny pracy jako jednego z głównych czynników osiągnięcia godnej pracy.

1.9

Komisja powinna przedstawić plan działań w zakresie polityki godnej pracy, zarówno wewnątrzunijnej, jak i pozaunijnej, obejmujący dane budżetowe

2.   Uwagi ogólne

2.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat. Program godnej pracy stanowi ważną odpowiedź na globalizację i może się bardzo przyczynić do realizacji przyjętych przez Narody Zjednoczone milenijnych celów rozwoju. Unia Europejska jako ważny członek społeczności światowej może wnieść istotną wartość dodaną zarówno poprzez wdrażanie tego programu „u siebie”, jak i poprzez promowanie go w kontaktach z krajami trzecimi, grupami krajów i instytucjami międzynarodowymi. Godna praca ma bezpośrednie znaczenie dla wdrażania agendy lizbońskiej, ponieważ w dużym stopniu przyczynia się do kształtowania życia zawodowego w UE w sposób zrównoważony. Aktywna rola w upowszechnianiu godnej pracy dla wszystkich nie tylko stanowi integralną składową europejskiej agendy społecznej oraz wysiłków UE na rzecz propagowania jej wartości, lecz także leży w interesie UE, ponieważ chodzi też o to, by globalizacja nie osłabiła europejskiego modelu społecznego.

2.2

„Godna praca ”to pojęcie wprowadzone w 1999 r. przez Międzynarodową Organizację Pracy (MOP) (1). Zostało zdefiniowane jako idea łącząca wszystkie cztery strategiczne cele MOP-u:

propagowanie praw pracowniczych,

zatrudnienie,

ochrona socjalna

dialog społeczny.

Pojęcie to stanowi centralny element modelu społecznego UE, który skupia się na prawie do efektywnej i dobrowolnie wybranej pracy, w której prawa pracownika są chronione, która przynosi odpowiedni dochód i daje należytą ochronę socjalną, oraz w której kładzie się nacisk na równe szanse. Trójstronny charakter i dialog społeczny gwarantują uczestnictwo i procedury demokratyczne.

Kwestie płci oraz rozwoju uznaje się za zagadnienia o charakterze przekrojowym.

2.2.1

Zgodnie z programem godnej pracy MOP Komisja powinna podkreślać w komunikacie znaczenie równości płci i wzmocnienia pozycji kobiet w celu przezwyciężenia ubóstwa; chodzi tu w szczególności o równość szans i równe traktowanie.

2.3

W opinii w sprawie społecznego wymiaru globalizacji (2) Komitet określił godną pracę jako cel o kluczowym znaczeniu oraz priorytet dla UE i państw członkowskich, zarówno u siebie, jak i we współpracy międzynarodowej i pomocy rozwojowej.

2.4

Komitet podpisuje się pod zawartym we wstępie do komunikatu stwierdzeniem, które określa program godnej pracy jako zbiór wytycznych o charakterze uniwersalnym, niepowiązanych z żadnym konkretnym modelem rozwoju oraz jako instrument dostosowujący rozwój do wartości i zasad działania i rządzenia, które pozwalają pogodzić konkurencyjność gospodarczą ze sprawiedliwością społeczną. Idea godnej pracy zasadza się na zrozumieniu, iż każdy kraj, bez względu na poziom rozwoju, na jakim się znajduje, wyznacza własne zadania w zakresie niwelowania rozziewu pomiędzy celem zatrudnienia a brakiem wystarczających możliwości jego realizacji, pozbawianiem praw pracowniczych, niedostateczną ochroną socjalną oraz niedoskonałością dialogu społecznego.

2.5

Komitet przyjmuje ponadto z zadowoleniem nacisk położony w komunikacie na potrzebę efektywnego zaangażowania w ideę godnej pracy wielu instytucji o charakterze wielostronnym oraz rządów, zgodnie z deklaracją Rady Gospodarczej i Społecznej NZ z lipca 2006 r.

2.6

Komitet odnotowuje z zainteresowaniem, że komunikat uwzględnia wiele zaleceń poczynionych w opinii Komitetu w sprawie społecznego wymiaru globalizacji.

2.7

Wyraża ubolewanie, że wątek wewnętrznej i zewnętrznej koordynacji oraz spójności polityk między instytucjami finansowymi o charakterze międzynarodowym, Światową Organizacją Handlu (WTO) i Międzynarodową Organizacją Pracy (MOP), zwłaszcza na szczeblu państw członkowskich, nie został podjęty w zakresie satysfakcjonującym Komitet. EKES zwrócił się do Komisji oraz do Rady Ministrów z prośbą o podjęcie działań promujących zwiększenie koordynacji i spójności na poziomie państw członkowskich, z pełnym udziałem społeczeństwa obywatelskiego.

EKES ponawia swoją prośbę z myślą o propagowaniu we wspomnianych instytucjach idei godnej pracy przez Komisję i państwa członkowskie.

Komisja powinna promować bardziej jednolite podejście państw członkowskich w relacjach ze wspomnianymi instytucjami, zwłaszcza w odniesieniu do ich doradztwa w zakresie polityki, programów pomocy rozwojowej realizowanych we współpracy z rządami oraz ich kredytów dla prywatnych przedsiębiorstw.

2.8

Ogólnie rzecz ujmując, przedstawione w komunikacie Komisji propozycje działań są zdaniem Komitetu odpowiednie i konstruktywne.

2.8.1

Najważniejszym niedostatkiem dokumentu jest brak stwierdzenia, że wzmocnienie systemu kontrolnego MOP-u jest niezbędne z punktu widzenia upowszechniania godnej pracy. Ratyfikacja konwencji jest krokiem ważnym, ale niewystarczającym. Stałym przedmiotem zainteresowania musi być także faktyczna sytuacja w terenie, tzn. pełne wdrożenie zarówno w systemie prawa, jak i w praktyce. Komitet zachęca Komisję do stymulowania i koordynowania prowadzących do tego celu wspólnych działań państw członkowskich, w ścisłej współpracy z MOP-em.

2.8.2

Kolejnym stwierdzeniem, które Komitet pragnie uwypuklić, jest to, iż globalizacja nie tylko zmusza MOP do ciągłego uaktualniania własnych konwencji i zaleceń, ale także w sposób nieuchronny, w obliczu nowo powstających realiów w świecie pracy, stworzy konieczność sformułowania przez MOP nowych standardów. Nowe instrumenty muszą odnosić się do istotnych zagadnień, a tworzone przepisy muszą zasadzać się w rzeczywistości. UE i jej państwa członkowskie (oraz partnerzy społeczni w państwach członkowskich) powinni być w tym kontekście zachęcani do przyjęcia postawy proaktywnej.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1   Odnośnie do czynników rozwoju, zarządzania i efektywności

3.1.1

Komisja pisze w komunikacie o dwustronnym i trójstronnym dialogu społecznym oraz o „włączeniu partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego ”i „ściślejszym włączeniu partnerów społecznych i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego”. Komisja powinna wyraźnie stwierdzić, że dialog społeczny odbywa się pomiędzy partnerami społecznymi z udziałem lub bez udziału przedstawicieli rządu, natomiast dialog obywatelski obejmuje również organizacje pozarządowe i inne zainteresowane podmioty. W kontekście komunikatu musi być jasne, że dialog społeczny jest czymś, co można osiągnąć tylko dzięki wolnym i niezależnym, demokratycznym organizacjom.

3.1.2

W rozdziale tym przywołuje się wszystkie składniki koncepcji godnej pracy. Uderzające jest to, że tylko przelotnie wspomina się o bezpieczeństwie i higienie pracy (wzmiankuje się o „jakości zatrudnienia”). Nie stało się tak chyba przez przypadek, skoro bezpieczeństwo i higiena pracy nie są zbyt eksponowane w całym tekście komunikatu. Może się to wiązać z problematycznym stanowiskiem Komisji i państw członkowskich w stosunku do konwencji MOP-u dotyczących tego zagadnienia. Państwa członkowskie UE nie ratyfikowały ich w wystarczającym stopniu, i to pomimo faktu, iż zapisany w unijnym prawie poziom ochrony pracowników jest — co naturalne — przeważnie wyższy niż ten, który określają odpowiednie instrumenty MOP-u. Niechęć do ratyfikacji nie stanowi dla innych krajów rekomendacji do ratyfikowania konwencji MOP-u odnoszących się do bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy więc stwierdzić, że UE nie propaguje programu godnej pracy w tym względzie. Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie do przyjrzenia się obecnej niezadowalającej sytuacji w celu jej znaczącej poprawy w przyszłości. Komitet uważa także, że państwa członkowskie nie powinny wypowiadać konwencji MOP-u dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy do czasu, gdy nie zdecydują się ratyfikować nowszej konwencji o podobnym zakresie.

3.1.3

Komitet podziela zdanie Komisji, że wyznaczenie celów o społecznym charakterze nie może być wykorzystywane w celach protekcjonistycznych. Jednocześnie pragnie zauważyć, że klauzula dotycząca kwestii społecznych w wielostronnych umowach handlowych (zagadnienie to zostało poruszone we wcześniejszych opiniach Komitetu) nie mogłaby zostać wykorzystana w celach protekcjonistycznych, ponieważ składa się na nią wyłącznie osiem standardów MOP-u związanych z podstawowymi prawami człowieka (dotyczących prawa do zrzeszania się i negocjacji zbiorowych, pracy przymusowej, dyskryminacji w zakresie wykonywania pracy i zatrudnienia oraz pracy dzieci), z których wszystkie zostały już ratyfikowane przez znaczną większość państw będących członkami MOP-u. Jeżeli państwa te dotrzymały swoich konstytucyjnych obowiązków, uczyniły je już integralną częścią ustawodawstwa krajowego lub innych właściwych regulacji, zgodnie z wymaganiami i pod nadzorem MOP-u.

3.1.4

W swojej polityce rozwoju UE musi w pełni uwzględniać godną pracę, a oświadczeniom o charakterze politycznym musi towarzyszyć odpowiednie wsparcie budżetowe.

3.2   Odnośnie do zobowiązań oraz wytycznych polityki UE

3.2.1

UE powinna propagować godną pracę „u siebie ”poprzez ratyfikację i wdrożenie przez państwa członkowskie wszystkich właściwych konwencji MOP-u, łącznie z tymi dotyczącymi niedyskryminacji i integracji grup wymagających szczególnego traktowania.

3.2.2

W podrozdziale „Dalej idące zaangażowanie polityki zewnętrznej UE”, pod nagłówkiem „Rozszerzenie”, konwencje MOP-u nr 87 oraz 98 dotycząca stosowania zasad prawa do organizowania się i rokowań zbiorowych, wydają się, zdaniem Komisji, odnosić wyłącznie do praw związków zawodowych. Nie jest to zgodne z prawdą — mówi się w niej wprost także o prawach pracodawców. Komisja powinna propagować ochronę zarówno praw związków zawodowych, jak i praw pracodawców.

3.2.3

Komitet zgadza się z poglądami Komisji w zakresie „Sąsiedztwa”. Jest jednakże zdania, że należy także poświęcić odpowiednią uwagę dialogowi społecznemu/ratyfikacji konwencji (nr 144) MOP-u o trójstronnej konsultacji.

3.2.4

Co do podrozdziału dotyczącego „Stosunków dwustronnych i regionalnych”, Komitet zwraca uwagę, że Chiny stanowią oddzielny problem, który wymaga omówienia, a także uwzględnienia w komunikacie Komisji. Chiny otwarcie odmawiają przyznania niezależnym związkom zawodowym i organizacjom pracodawców prawa do zrzeszania się i negocjacji zbiorowych. Nie sposób, mając na względzie znaczenie Chin, ignorować ten fakt, jeśli myśli się o postępie, który ma zapewnić program godnej pracy.

3.2.5

Do listy działań wyszczególnionych pod nagłówkiem „Współpraca na rzecz rozwoju ”Komisja powinna dodać działania, jakie należy podjąć, we współpracy z MOP-em, aby dopomóc we włączaniu gospodarki nieformalnej w formalną. W przypadku gospodarki nieformalnej godna praca jest równie istotna jak w przypadku gospodarki formalnej. Komisja powinna podjąć współpracę z MOP-em w celu poszukiwania nowych sposobów pomocy istniejącym organizacjom w opracowywaniu form działania zmierzającego do obrony praw i zwiększania możliwości osób zarobkujących w ramach gospodarki nieformalnej, a także aby umożliwić nowym podmiotom podejmowanie działalności polegającej na reprezentowaniu interesów.

3.2.6

Ponadto Komitet proponowałby umieścić na tej liście promocję organizacji gospodarki społecznej takich jak spółdzielnie. Jest to jedna z kwestii priorytetowych, ujętych w wydanej przez EKES opinii w sprawie społecznego wymiaru globalizacji.

3.2.7

Komisja powinna także zastanowić się nad polityką zmierzającą do zwiększenia, we współpracy z MOP-em, roli małych i średnich przedsiębiorstw w upowszechnianiu godnej pracy.

3.2.8

Jeśli chodzi o podrozdział „Handel czynnikiem zrównoważonego rozwoju”, Komitet odsyła do sugestii zawartych w opinii w sprawie społecznego wymiaru globalizacji w odniesieniu do wspólnych obserwatoriów dwustronnych i stref przetwórstwa wywozowego (EPZ).

3.2.9

Komitet z zadowoleniem przyjmuje wsparcie Komisji dla powszechnej ratyfikacji i faktycznego zastosowania konwencji MOP, lecz odnotowuje, że w obszarze handlu międzynarodowego temu zaangażowaniu można by nadać bardziej konkretną formę. Po pierwsze, na szczeblu wielostronnym Komisja powinna uczynić promowanie godnej pracy jednym z celów UE w WTO. Należy rozważyć utworzenie Komitetu ds. Handlu i Godnej Pracy wewnątrz struktur WTO, na wzór Komitetu ds. Handlu i Środowiska. Godna praca powinna być traktowana jako składnik zrównoważonego rozwoju w ramach przeglądów polityki handlowej WTO. Konieczny jest wspólny program pracy WTO-MOP. Komisja i państwa członkowskie powinny podjąć aktywne starania, by przekonać innych członków WTO o korzyściach płynących z uwagi poświęconej godnej pracy wewnątrz struktur WTO.

3.2.10

Po drugie, w swych dwustronnych stosunkach handlowych, takich jak umowy o partnerstwie gospodarczym (EPA), Komisja powinna nadać priorytetowe znaczenie ratyfikacji i wdrożeniu socjalnych praw podstawowych MOP-u w programie negocjacji. W ramach wszystkich tych negocjacji należy przeprowadzić oceny oddziaływania na zrównoważony rozwój, które obejmowałyby wskaźniki godnej pracy, a także uwzględnić przedstawione przez nie zalecenia.

3.2.11

Jeśli chodzi o system zachęt handlowych „GSP plus”, potrzebne są zdecydowane środki towarzyszące, jeżeli system ten ma być skuteczny, w szczególności zaś należy przeprowadzić przeglądy środokresowe krajów objętych planem „GSP plus ”na początku 2007 r., by zapewnić, że rządy uznają konieczność wdrożenia przedmiotowych konwencji i rozpoczęcia stosownych działań.

3.2.12

Co do podrozdziału „Sprawne zarządzanie migracją o podłożu ekonomicznym ”Komitet pragnie ponownie poruszyć kwestię Międzynarodowej konwencji Narodów Zjednoczonych dotyczącej ochrony praw migrujących. Jest to trudny i złożony problem. Ani jeden ważny „kraj przyjmujący ”nie ratyfikował jeszcze tej konwencji. Komitet, w swojej opinii wydanej w czerwcu 2004 r. (3) ustosunkował się pozytywnie do tej konwencji. Uderzające jest to, że Komisja zupełnie pomija ten instrument w swoim komunikacie. Komitet wzywa Komisję do przeanalizowania, wraz z państwami członkowskimi, powodów nieratyfikowania konwencji oraz do określenia jasnej strategii opartej na tej analizie. Zachęca także Komisję do przeanalizowania, wspólnie z państwami członkowskimi, które jak dotąd nie ratyfikowały konwencji MOP nr 97 i 143, dotyczących pracowników migrujących, możliwości ratyfikacji tych dokumentów w najbliższej przyszłości.

3.2.13

Komisja ma zamiar wesprzeć zawieranie ponadnarodowych umów zbiorowych i umów ramowych na szczeblu światowym (fragment zatytułowany „Praca ze społeczeństwem obywatelskim i przedsiębiorstwami”). Komitet nalega, aby zgłębić to zagadnienie w ścisłej współpracy z odpowiednimi organizacjami pracodawców i federacjami związków zawodowych.

3.2.14

Komisja powinna także omówić z tymi organizacjami i innymi właściwymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego propagowanie podejścia dotyczącego odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w krajach, gdzie rozziew pomiędzy prawodawstwem a wdrażaniem prawa w praktyce jest szczególnie duży. Komitet podkreśla, że społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw uzupełnia prawodawstwo, nie może natomiast go zastępować.

Komitet zaleca Komisji, by zachęcała przedsiębiorstwa do zawierania w swoich dobrowolnych kodeksach postępowania wyraźnych odniesień do wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Trójstronnej deklaracji zasad dotyczących międzynarodowych przedsiębiorstw i polityki społecznej MOP-u.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitrisa DIMITRIADIS


(1)  Decent work, sprawozdanie dyrektora generalnego MOP-u na 87. sesję Międzynarodowej Konferencji Pracy, MOP, Genewa, 1999 r.

(2)  Opinia EKES-u z 9.3.2005„Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w rozszerzenie korzyści na wszystkich”, sprawozdawcy: Thomas Etty i Renate Hornung Draus (DzU C 234 z 22.9.2005).

(3)  Opinia EKES-u z 30.6.2004 r. w sprawie Międzynarodowej konwencji w sprawie migracji. Sprawozdawca: Luis Miguel Pariza Castaños (DzU C 302 z 7.12.2004).


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/42


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 89/391/EWG, jej dyrektywy szczegółowe oraz dyrektywy Rady nr: 83/477/EWG, 91/383/EWG, 92/29/EWG i 94/33/WE, w celu uproszczenia i racjonalizacji sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw

COM(2006) 390 wersja ostateczna — 2006/0127 (COD)

(2007/C 93/10)

Dnia 20 września 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 grudnia 2006 r. Sprawozdawcą był Thomas JANSON.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z 17 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 150 do 1 — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie i wnioski

1.1

Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo w miejscu pracy to zagadnienia wchodzące w zakres kompetencji UE. Mają one istotne znaczenie dla trwałej konkurencji na rynku wewnętrznym i dla społecznej Europy. Nie wolno dopuścić do traktowania przez przedsiębiorstwa zdrowia i bezpieczeństwa pracowników jako elementu konkurencyjności.

1.2

W wielu dyrektywach dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy przewidziano opracowywanie przez państwa członkowskie sprawozdań z ich praktycznego wdrażania. Postanowienia tych dyrektyw określają różną częstotliwość składania Komisji krajowych sprawozdań z praktycznego wdrażania (co cztery lub co pięć lat). Przepisy te mają zostać ujednolicone i zracjonalizowane przez omawiany wniosek Komisji, który przewiduje przedkładanie co pięć lat jednolitego sprawozdania z praktycznego wdrażania wszystkich dyrektyw.

1.3

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji. Sporządzanie sprawozdań pochłaniało dotąd władzom krajowym wiele czasu, więc rozwiązanie proponowane we wniosku niewątpliwie oznacza dla nich oszczędność czasu i kosztów.

1.4

Dzięki ujednoliceniu terminów i połączeniu wszystkich sprawozdań w jedno władze krajowe mają lepszy ogląd sytuacji. W ten sposób w jednym sprawozdaniu można także lepiej oddać powiązania pomiędzy różnymi zagrożeniami dla zdrowia, którym dyrektywy mają zapobiec. Sporządzanie regularnych sprawozdań z praktycznego wykonywania postanowień dyrektyw w dziedzinie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy jest bardzo pomocne przy opracowywaniu bilansu podjętych działań i ocenie ich wpływu na jakość ochrony zdrowia pracowników w Unii Europejskiej. EKES jest jednak zdania, że wniosek Komisji powinien zobowiązać państwa członkowskie, aby przed przekazaniem sprawozdania Komisji konsultowały z partnerami społecznymi wszystkie pięć rozdziałów i uwzględniały ich punkt widzenia.

1.5

Wniosek wprowadza także większą przejrzystość z korzyścią dla obywateli i wszystkich zainteresowanych stron, co służy zbliżeniu Europy do obywateli i wzmocnieniu demokracji.

2.   Uzasadnienie

2.1   Streszczenie dokumentu Komisji

2.1.1

Omawiany wniosek Komisji ma na celu uproszczenie i racjonalizację przepisów dyrektyw wspólnotowych dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy, zobowiązujących państwa członkowskie i Komisję do sporządzania sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw.

2.1.2

W wielu dyrektywach dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy przewidziano opracowywanie przez państwa członkowskie sprawozdań z ich praktycznego wdrażania. Ponadto poszczególne dyrektywy przewidują różną częstotliwość składania Komisji krajowych sprawozdań z praktycznego wdrażania dyrektyw (co cztery lub co pięć lat). Omawiany wniosek ma ujednolicić i zracjonalizować te przepisy, przewidując przedkładanie co pięć lat jednolitego sprawozdania z praktycznego wdrażania wszystkich dyrektyw, składającego się z części ogólnej omawiającej zasady ogólne i zagadnienia wspólne mające zastosowanie dla wszystkich dyrektyw oraz z odrębnych rozdziałów dotyczących zagadnień właściwych dla każdej z dyrektyw. Pierwsze sprawozdanie będzie dotyczyć lat 2007 — 2012.

2.1.3

Zgodnie z dyrektywą Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (1), jak i zgodnie z dyrektywami szczegółowymi (2) w rozumieniu art. 16 ust. 1 tej dyrektywy, państwa członkowskie mają obowiązek sporządzania sprawozdania z praktycznego wdrażania, stanowiącego podstawę sprawozdania sporządzanego przez Komisję. Trzy dalsze dyrektywy także przewidują opracowywanie sprawozdań (3).

2.1.4

Omawiany wniosek Komisji postanawia także, że obowiązek sporządzania sprawozdań obejmie również trzy dyrektywy z tej dziedziny, które dotychczas tego nie wymagały; są to: dyrektywa Rady 83/477/WE z dnia 19 września 1983 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy (4), dyrektywa 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy (siódma dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (5), jak również dyrektywa 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) (6).

2.2   Uwagi ogólne

2.2.1

Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo w miejscu pracy to zagadnienia wchodzące w zakres kompetencji UE. Mają one istotne znaczenie dla trwałej konkurencji na rynku wewnętrznym i dla społecznej Europy. Nie wolno dopuścić do traktowania przez przedsiębiorstwa zdrowia i bezpieczeństwa pracowników jako elementu konkurencyjności.

2.2.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji. Rozwiązania w nim proponowane niewątpliwie pozwolą państwom członkowskim na oszczędność czasu i kosztów, ponieważ sporządzanie sprawozdań było dotychczas dla władz krajowych bardzo czasochłonne. Ponieważ obecnie dyrektywy przewidują różną częstotliwość składania sprawozdań, prace nad ich przygotowywaniem trwają praktycznie bezustannie, co pociąga za sobą nieproporcjonalnie wysokie koszty administracyjne.

2.2.3

Dzięki ujednoliceniu terminów i połączeniu wszystkich sprawozdań w jedno władze krajowe mają lepszy ogląd sytuacji. W ten sposób w sprawozdaniu można także lepiej oddać powiązania pomiędzy różnymi zagrożeniami dla zdrowia, którym dyrektywy mają zapobiec. Wiele problemów z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy jest ze sobą powiązanych i w jednolitym sprawozdaniu łatwiej jest przedstawić ogólne oddziaływanie dyrektywy. Sporządzanie regularnych sprawozdań z praktycznego wykonywania postanowień dyrektyw w dziedzinie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w miejscu pracy jest bardzo pomocne przy opracowywaniu bilansu podjętych działań i ocenie ich wpływu na jakość ochrony zdrowia pracowników w Unii Europejskiej.

2.2.4

EKES jest jednak zdania, że wniosek Komisji powinien zobowiązać państwa członkowskie, aby przed przekazaniem sprawozdania Komisji konsultowały z partnerami społecznymi wszystkie pięć rozdziałów i uwzględniały ich punkt widzenia.

2.2.5

Wniosek wprowadza także większą przejrzystość z korzyścią dla obywateli i wszystkich zainteresowanych stron, co służy zbliżeniu Europy do obywateli i wzmocnieniu demokracji.

Bruksela, 17 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  DzU L 183 z 29.6.1989, s. 1

(2)  Dyrektywa Rady 89/654/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy (DzU L 393 z 30.12.1989, s. 1), dyrektywa Rady 89/655/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy (DzU L 393 z 30.12.1989, s. 13), dyrektywa Rady 89/656/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników korzystających z wyposażenia ochronnego (DzU L 393 z 30.12.1989, s. 18), dyrektywa Rady 90/269/EWG z dnia 29 maja 1990 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa podczas ręcznego przemieszczania ciężarów w przypadku możliwości wystąpienia zagrożenia, zwłaszcza urazów kręgosłupa pracowników (DzU L 156 z 21.6.1990, s. 9), dyrektywa Rady 90/270/EWG z dnia 29 maja 1990 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy z urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe (DzU L 156 z 21.6.1990, s. 14), dyrektywa Rady 92/57/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. w sprawie wdrożenia minimalnych wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na tymczasowych lub ruchomych budowach (DzU L 245 z 26.8.1992, s. 6), dyrektywa Rady 92/58/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących znaków bezpieczeństwa i/lub zdrowia w miejscu pracy (DzU L 245 z 26.8.1992, s. 23), dyrektywa Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią (DzU L 348 z 28.11.1992, s. 1), dyrektywa Rady 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. dotycząca minimalnych wymagań mających na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (DzU L 348 z 28.11.1992, s. 9), dyrektywa Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego (DzU L 404 z 31.12.1992, s. 10), dyrektywa Rady 93/103/WE z dnia 23 listopada 1993 r. dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy na statkach rybackich (DzU L 307 z 13.12.1993, s. 1), dyrektywa Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy (DzU L 131 z 5.5.1998, s. 11), dyrektywa 99/92/WE Parlamentu europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa (DzU L 23 z 28.1.2000, s. 57), dyrektywa 2002/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji) (DzU L 177 z 6.7.2002, s. 13), dyrektywa 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (DzU L 42 z 15.2.2003, s. 38), dyrektywa 2004/40/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi) (DzU L 159 z 30.4.2004, s. 1), dyrektywa 2006/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) (DzU L 114 z 27.4.2006, str. 38). Trzy dyrektywy dotyczące tej dziedziny nie przewidują obowiązku sporządzania sprawozdań; są to: dyrektywa Rady 83/477/WE z dnia 19 września 1983 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy, dyrektywa 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy (siódma dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG), jak również dyrektywa 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG).

(3)  Dyrektywy Rady: 91/383/EWG z dnia 25 czerwca 1991 r. uzupełniająca środki mające wspierać poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy pracowników pozostających w stosunku pracy na czas określony lub w czasowym stosunku pracy (DzU L 206 z 29.7.1991, s. 19), 92/29/EWG z dnia 31 marca 1992 r. dotyczącą minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w celu poprawy opieki medycznej na statkach (DzU L 113 z 30.4.1992, s. 19) oraz 94/33/WE z dnia 22 czerwca 1994 r. w sprawie ochrony pracy osób młodych (DzU L 216 z 20.8.1994, s. 12).

(4)  DzU L 263 z 24.9.1983, s. 25

(5)  DzU L 262 z 17.10.2000, s. 21

(6)  DzU L 229 z 29.6.2004, s. 23


27.4.2007   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 93/45


Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego

(2007/C 93/11)

Dnia 5 października 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie analizy realiów współczesnego społeczeństwa europejskiego

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 19 grudnia 2006 r. Sprawozdawcą był Jan OLSSON.

Na 432. sesji plenarnej w dniach 17-18 stycznia 2007 r. (posiedzenie z dnia 18 stycznia 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 153 do 3 — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wprowadzenie

1.1

W czerwcu 2006 r. Rada Europejska zwróciła uwagę na znaczenie zbliżenia wymiaru społecznego do obywateli i z zadowoleniem powitała zamierzenie Komisji Europejskiej dotyczące przeprowadzenia analizy realiów społecznych UE. Rada wniosła o to, by Komisja wydała sprawozdanie okresowe przed wiosennym szczytem w 2007 r. (1)

1.2

W takich okolicznościach Komisja Europejska zwróciła się do EKES-u o sporządzenie opinii rozpoznawczej na temat tego, jak „dokonać analizy rzeczywistości europejskiego społeczeństwa i zainicjować agendę na rzecz dostępu i solidarności, wymiar społeczny rozwijany równolegle i w ścisłej koordynacji z przeglądem jednolitego rynku” (2). Niniejsza opinia dotyczy tego pierwszego aspektu. W innej EKES dokonuje przeglądu rozwoju jednolitego rynku.

1.3

Komisja uważa, że „europejskie polityki i programy w zakresie solidarności powinny wspierać wyższą jakość życia oraz spójność społeczną i zwiększać zakres możliwości przysługujący obywatelom Unii, we współpracy z władzami krajowymi, regionalnymi i innymi władzami w terenie, jak również z partnerami społecznymi, oraz promować dialog społeczny i współdziałać ze społeczeństwem obywatelskim” (3). Proponowana analiza polegałaby na zbadaniu najważniejszych czynników wywołujących transformację społeczną i posłużyłaby za podstawę kształtowania polityki europejskiej w następnej dekadzie w celu wypracowania nowego konsensu w sprawie wyzwań społecznych, przed którymi staje Europa (4).

1.4

Inicjatywa ta odzwierciedla fakt, że na najwyższym szczeblu ponownie zainteresowano się kwestiami społecznymi w następstwie negatywnych wyników referendów we Francji i Holandii. Prezydencja brytyjska zaprosiła państwa członkowskie na specjalny szczyt (w Hampton Court) w październiku 2005 r. poświęcony europejskiemu modelowi społecznemu. Kanclerze Niemiec i Austrii zaproponowali, by w przeformułowanym traktacie konstytucyjnym uwzględniono rozdział dotyczący kwestii społecznych.

1.5

EKES docenia intencje Komisji. Zauważa, że analiza realiów społeczeństwa europejskiego stanowi przykład podejścia szerszego niż tylko przegląd kwestii społecznych w tradycyjnym sensie. Analiza taka może być ważnym narzędziem przybliżenia UE do obywateli i spełnienia ich oczekiwań co do tego, jakie powinny być owoce europejskiej polityki. Inicjatywę tę można także postrzegać jako sposób osiągnięcia równowagi między społecznym i gospodarczym wymiarem UE.

1.6

EKES podkreśla, że pomysł takiego procesu analizy musi być precyzyjnie przemyślany w zakresie celów i sposobu realizacji w kolejnych fazach. Aby analiza była celowa, a nie stanowiła tylko przykładu akademickich rozważań, musi także wnieść wartość dodaną do unijnej polityki oraz unijnych działań i debat dotyczących realiów społecznych oraz powinna być z nimi spójna. Analiza musi zatem być jasno powiązana ze strategią lizbońską i agendą społeczną, ponadto w jej ramach muszą zostać ocenione instrumenty polityki społecznej UE i ich wdrażanie. Na jej przeprowadzenie trzeba także przewidzieć wystarczająco dużo czasu, aby zaangażować zorganizowane społeczeństwo obywatelskie na wszystkich szczeblach.

1.7

Niniejsza opinia stanowi pierwszy przyczynek Komitetu i po niej nastąpią inne działania w ramach procesu analizy.

2.   Uwagi ogólne

2.1

Realia społeczeństwa europejskiego zostały już wnikliwie przeanalizowane przez naukowców, instytucje i organizacje (5). Rozpatrywano je także w różnych opiniach EKES-u, które mogą służyć za podstawę do formułowania wniosków i zaleceń.

Należy zwrócić uwagę na pozytywne aspekty rozwoju społecznego i gospodarczego w Europie, które stanowią główne czynniki kształtujące obecne realia społeczne: powszechnie uznawana na świecie jakość życia, wzrastająca długość życia, nowe możliwości ekonomiczne, mobilność społeczna, lepsze warunki pracy oraz wysoki poziom edukacji i zabezpieczenia społecznego. Trzydzieści wspaniałych lat (les trente glorieuses), tj. trzy pierwsze dekady powojenne, z pełnym zatrudnieniem i kompleksową ochroną socjalną, sprzyjały w Europie budowie względnie jednorodnego państwa opiekuńczego, stanowiącego fundament wzrostu gospodarczego.

2.2

EKES jest głęboko przekonany, że owe pozytywne aspekty są ściśle związane z odpowiednio uwzględnioną polityką gospodarczą, społeczną i polityką zatrudnienia, które się wzajemnie wzmacniają. EKES podkreśla, że politykę społeczną należy traktować jako czynnik produktywności.

2.3

Jednakże, jak to już dawało się zauważyć w ostatnich dziesięcioleciach, społeczeństwo europejskie staje przed głębokimi przemianami społecznymi: zatrudnienie i rynek pracy przechodzą poważne przekształcenia, które będą prowadzić do szybkiej zmiany realiów społecznych dla ludzi pracujących. Europa staje wobec bezprecedensowych zmian demograficznych. Należy dokładniej rozważyć i zanalizować przyczyny niższego przyrostu naturalnego. Doświadczenia wielu państw członkowskich pokazują, że do zwiększenia przyrostu naturalnego może prowadzić przemyślana polityka, która dzięki wszechstronnej i dobrze funkcjonującej opiece nad dziećmi oraz środkom zmierzającym do zwiększenia zatrudnienia wśród kobiet umożliwia godzenie życia rodzinnego z zawodowym. Także imigracja będzie stanowiła coraz ważniejszy element w procesie powstrzymywania trendu spadku populacji. Ważnym wyzwaniem jest też integracja imigrantów i mniejszości etnicznych.

2.4

Przemiany społeczno-gospodarcze, odzwierciedlone w przechodzeniu do globalnego, postindustrialnego i starzejącego się społeczeństwa, stworzyły nowe możliwości, lecz także nowe rodzaje ryzyka społecznego. Obejmą one szersze warstwy ludności niż dotychczas. Podminowaniu ulega zdolność państwa opiekuńczego do zapewnienia dobrobytu wszystkim jego obywatelom poprzez odpowiednią i zrównoważoną politykę zatrudnienia i opieki społecznej. Nadal utrzymuje się ubóstwo, które wiąże się w szczególności z trwałym ryzykiem wykluczenia społecznego i braku stabilizacji. Objęte nim osoby to głównie kobiety, imigranci, młodzież i niewykwalifikowani robotnicy. Ubóstwo wzrasta w niektórych regionach o nieodmiennie wysokim bezrobociu. Gwałtowne przejście do gospodarki opartej na wiedzy sprawia, że kompetencje szybko się dezaktualizują, a kariera zawodowa jest mniej stabilna. Elastyczności towarzyszyć muszą nowe formy zabezpieczenia społecznego oraz aktywna polityka zatrudnienia i polityka w zakresie kształcenia się przez całe życie, tak aby zapobiegać ryzyku braku stabilizacji, które może ona wywoływać.

2.5

Również nowe struktury rodziny, styl życia, wzorce kulturowe, przemiany demograficzne, skupienie ludności w ośrodkach miejskich, większa mobilność, łatwiejszy dostęp do informacji, wzorce konsumpcji oraz indywidualne zachowanie są czynnikami przekształcającymi społeczeństwo; ponadto zmiany środowiska i klimatu wkrótce w znacznym stopniu dotkną obywateli i społeczeństwo. Należy również wziąć pod uwagę opinię publiczną i reprezentowane przez nią postawy.

2.6

Ogólny postęp gospodarczy i społeczny w Europie często skrywa wielką różnorodność i nierówności istniejących realiów społecznych na wszystkich poziomach. Ostatecznie wszakże liczy się społeczna rzeczywistość danego miejsca i jakość życia każdej poszczególnej osoby. Analiza realiów społecznych musi się zatem zaczynać na podstawowym poziomie społeczeństwa.

2.7

Różnorodność znacznie się zwiększyła wraz z dwiema ostatnimi falami rozszerzenia. Każde wcześniejsze rozszerzenie sprawiało, że Unia Europejska zajmowała się realiami społecznymi, dzięki czemu proces przystąpienia przebiegał płynniej. Przez ten pryzmat można postrzegać wiele priorytetowych kierunków polityki społecznej UE, np. takie jak bezpieczeństwo socjalne dla imigrantów zarobkowych, spójność społeczna, dialog społeczny, polityka zatrudnienia i równość płci.

Rozszerzenie wiąże się z dużymi wyzwaniami dla spójności UE i realizacji celów lizbońskich, zwłaszcza w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia. W raporcie Wima Koka w sprawie przeglądu śródokresowego realizacji strategii lizbońskiej zawarto ostrzeżenie, że rozszerzenie prowadzi w UE do napięć, które będą się wzmagać, „póki nie będzie perspektyw na osiągnięcie konwergencji”. W najbliższych latach akcent w zakresie polityki integracyjnej trzeba ponownie położyć na społeczne pogłębienie Unii. W tym celu Unii Europejskiej niezbędne są m.in. makroekonomiczne warunki ramowe, ukierunkowane na wsparcie wzrostu i zatrudnienia.

EKES stwierdza, że pomiędzy państwami członkowskimi utrzymują się znaczne różnice gospodarcze i społeczne. Uważa, że rozszerzenie nie powinno być traktowane jako ryzyko degradacji wymiaru społecznego, ale raczej jako szansa na udoskonalenie warunków życia i pracy nie tylko w nowych państwach członkowskich, lecz także w całej Europie, szansa wspierana przez bardziej ukierunkowaną politykę europejską.

2.8

Analizę realiów społecznych można postrzegać jako ważne działanie służące kształtowaniu koncepcji europejskiego modelu społecznego na przyszłość na podstawie zaproponowanej w przyjętej niedawno opinii EKES-u (6): chodzi o dynamiczny model odpowiadający nowym wyzwaniom i zapewniający wszystkim obywatelom poczucie istnienia demokratycznego, przyjaznego dla środowiska, konkurencyjnego, opartego na solidarności obszaru, w którym następuje integracja społeczna i panuje dobrobyt.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1

Jak powiedziano powyżej, Komitet analizował realia społeczeństwa europejskiego niemal we wszystkich dziedzinach społecznych, nie tylko w odpowiedzi na zwykłe wnioski Komisji, lecz także poprzez inicjatywy z opinii własnej i opinie rozpoznawcze.

3.2

Ostatnie opinie EKES-u dotyczyły np. obywatelstwa, zatrudnienia, warunków pracy, kształcenia się przez całe życie, spójności społecznej i terytorialnej, ochrony socjalnej, wykluczenia społecznego, osób niepełnosprawnych, kwestii płci, młodzieży, praw dziecka, starzenia się, imigracji i integracji, środowiska i rozwoju zrównoważonego, bezpieczeństwa żywności i ochrony konsumentów, komunikacji i transportu, turystyki, usług użyteczności publicznej, zdrowia publicznego, otyłości, społecznych następstw zmian klimatycznych oraz coraz bardziej kompleksowej strategii lizbońskiej.

Niektóre z opinii rozpoznawczych i opinii z inicjatywy własnej sporządzonych w ostatnim czasie mają bardzo duże znaczenie dla analizy realiów społecznych (7). Obecnie trwają również prace nad opiniami, które będą służyły celom procesu analizy.

3.3

Aby przeprowadzić ocenę konkretnych oraz ogólnych realiów społecznych, jak też dokonać pomiaru skuteczności środków swojej polityki, UE musi dysponować wskaźnikami, które dadzą wystarczająco szczegółowy i wierny obraz rzeczywistości. W celu rozwinięcia „wydajności opieki społecznej ”EKES zasugerował wzorce oraz bardziej wiarygodne, jakościowe wskaźniki (8), które powinny stanowić element procesu analizy. EKES ponownie wnosi, by do udziału w procesie tworzenia i oceniania wskaźników zaproszono zainteresowane strony (9).

3.4

EKES zwraca uwagę na brak statystyk z zakresu rynku pracy i migracji oraz na potrzebę zgromadzenia bardziej wyczerpujących danych z punktu widzenia płci i ubóstwa. EKES proponuje zatem, by powierzyć Eurostatowi, wraz z niezbędnymi zasobami, zadanie opracowania takich statystyk, które wiernie odzwierciedlałyby społeczne trendy w społeczeństwie; działania te uzupełniłaby analiza o charakterze bardziej jakościowym, przeprowadzona przez Fundację Dublińską.

4.   Nowy konsensus w sprawie wyzwań społecznych stojących przed Europą — ogólny zarys

Niezbędne zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego

4.1

EKES podkreśla, że analiza realiów społecznych w celu wypracowania nowego konsensu musi się opierać na procesie angażującym — w ramach podejścia oddolnego — zorganizowane społeczeństwo obywatelskie na wszystkich szczeblach. Na wspomnianą analizę trzeba przewidzieć wystarczająco dużo czasu, aby rzeczywiście dotrzeć do obywateli i ich organizacji. W przeciwnym razie będzie istniało ryzyko, że dojdzie jedynie do powierzchownych konsultacji między ekspertami na wyższym szczeblu.

4.2

Ponieważ analiza realiów społecznych musi być przeprowadzana na najniższym szczeblu, to obok samorządów lokalnych także partnerzy społeczni i inne zainteresowane podmioty mają do odegrania ważną rolę w odkrywaniu i nazywaniu objawiających się dopiero potrzeb i problemów społecznych. Wspólne doświadczenie może zostać wykorzystane do mobilizowania przedsiębiorstw i obywateli do działań na szczeblu lokalnym, będzie również przydatne w przeprowadzaniu bardziej systematycznej analizy, która zostanie przeprowadzona na szczeblu krajowym i europejskim.

4.3

EKES uważa, że w celu sprzyjania podejściu oddolnemu i odpowiednim „metodom ”Komisja powinna wesprzeć finansowo organizację procesu analizy na szczeblu krajowym i regionalnym oraz udzielić pomocy logistycznej w celu zainicjowania działań związanych z analizą. Ważne jest także, by wypracować nowe metody i przekazywać dobre praktyki dotyczące sposobów włączenia wszystkich zainteresowanych stron.

4.4

Stosowane w analizie realiów społecznych podejście oddolne powinno zostać określone przez same jej podmioty. Nie można nakładać jakichkolwiek ograniczeń na uczestników debaty. Wszelako zgodnie ze stanowiskiem Komisji EKES zaleca, by wzięto pod uwagę kilka zagadnień przekrojowych, takich jak równe szanse i niedyskryminacja, prawa socjalne i dostęp do usług użyteczności publicznej oraz powiązania między wymiarem gospodarczym i społecznym (10).

4.5

Rządy krajowe powinny traktować ten proces poważnie i pozwolić, by analiza i jej wnioski stanowiły wkład w krajowe programy reform w ramach strategii lizbońskiej oraz w inne dziedziny polityki.

4.6

EKES może odgrywać aktywną rolę zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim, czyniąc to za pośrednictwem swoich członków i reprezentowanych przez siebie organizacji. Należy ponadto zmobilizować rady społeczno-gospodarcze w krajach, w których takowe istnieją, bądź też inne podobne organizacje.

4.7

Na szczeblu europejskim EKES może zorganizować, we współpracy z Komisją, forum uczestników, tak aby na początku procesu ustalić „mapę drogową ”działań oraz zapewnić ich monitorowanie, kiedy proces będzie dobiegał końca. Komitet proponuje, by do działań w tej dziedzinie włączyć grupę łącznikową ds. europejskich organizacji i sieci społeczeństwa obywatelskiego (11).

5.   Nowy program działania w dziedzinie społecznej

5.1

Omawianej analizie powinny podlegać także różne metody i instrumenty polityki społecznej UE oraz ich skuteczność w podejmowaniu nowych wyzwań społecznych. Należy znaleźć właściwą równowagę między rozgraniczeniem a komplementarnością kompetencji UE i państw członkowskich oraz między stosowaniem europejskich działań legislacyjnych a otwartą metodą koordynacji (OMK). Jednocześnie niezbędne jest wdrażanie istniejącego dorobku wspólnotowego.

5.2

Należy przeanalizować obecne instrumenty unijne w celu określenia ich skuteczności, czyniąc to także na tle scenariusza ewentualnego pogorszenia się polityki społecznej i dorobku społecznego UE. W listopadzie 2006 r. fińska prezydencja zorganizowała konferencję na temat „Europeizacja opieki społecznej”, której jeden z wniosków głosił, że należy dalej rozwijać europejski wymiar polityki społecznej i że powinien on uwzględniać lepsze wykorzystanie OMK.

5.3

Istnieją znaki zapytania co do skuteczności OMK, ze względu na brak prawdziwego zaangażowania ze strony wielu rządów. W procesie analizy należy zbadać sposoby wzmocnienia OMK, by odgrywała ona kluczową rolę w osiąganiu celów strategii lizbońskiej.

5.4

Zróżnicowanie i priorytety krajowe ograniczają możliwości legislacji w dziedzinie społecznej na szczeblu unijnym. Wnioski z procesu analizy muszą wszakże być oceniane w odniesieniu do potrzeby zainicjowania, zmiany lub uproszczenia prawodawstwa. Zasadnicze działania legislacyjne w danych dziedzinach mogą okazać się konieczne, jeśli nadmierne różnice pogorszą wyniki gospodarcze i staną się źródłem napiętych stosunków między państwami członkowskimi.

5.5

EKES podkreśla szczególną i istotną rolę dialogu społecznego na wszystkich szczeblach zarówno w procesie analizy realiów społecznych, jak i w podejmowaniu inicjatyw zmierzających do znalezienia wspólnych rozwiązań napotykanych problemów. Na szczeblu europejskim należy w pełni wykorzystać możliwości dialogu społecznego, który ma podstawę w Traktacie. Komitet popiera trzyletni program europejskich partnerów społecznych i zauważa z satysfakcją, że UE wzmacnia dialog społeczny w nowych państwach członkowskich.

5.6

Wzmocnić trzeba udział innych organizacji przedstawicielskich społeczeństwa obywatelskiego w procesie kształtowania polityki. Organizacje te działają w różnych dziedzinach społecznych na wszystkich szczeblach i mają za zadanie udzielać głosu obywatelom oraz mobilizować ich do wspólnych działań mających na celu poprawę warunków życia. Należy uznać ich rolę zarówno w analizie, jak i zarządzaniu polityką społeczną. Należałoby także lepiej wspierać rolę gospodarki społecznej w organizowaniu produkcji i usług w sposób, który pozwoliłby zaspokoić potrzeby obywateli i poprawić ich warunki życia.

5.7

EKES sugeruje, aby w ramach podsumowania procesu analizy Komisja Europejska zorganizowała poświęcony realiom społecznym „szczyt obywateli”, na którym byliby obecni przedstawiciele wszystkich uczestników. Komisja będzie odgrywać decydującą rolę w ustalaniu, które zagadnienia realiów społecznych podejmowane są najlepiej na szczeblu unijnym. Będzie trzeba zachęcić zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, parlamenty krajowe i organy regionalne do przedstawienia własnych propozycji. EKES sugeruje także, by w następstwie procesu analizy zorganizowano drugie specjalne posiedzenie Rady Europejskiej poświęcone europejskiemu modelowi społecznemu (Hampton Court 2).

5.8

W celu stworzenia podstawy nowego konsensu w sprawie wyzwań społecznych stojących przed Europą można wstępnie opracować nowy „program działania w dziedzinie społecznej”, uwzględniając zarówno realia ekonomiczne, jak i społeczne oczekiwania. Komitet chciałby zwrócić uwagę, że taki właśnie program towarzyszył wprowadzeniu w latach 80. strategii osiągnięcia jednolitego rynku do roku 1992, dziś natomiast Komisja pragnęłaby widzieć „wymiar społeczny rozwijany równolegle i w ścisłej koordynacji z przeglądem jednolitego rynku”.

5.9

Program taki musiałby siłą rzeczy opierać się na wspólnych wartościach, na zdecydowanym potwierdzeniu związku między postępem społecznym a postępem gospodarczym oraz na (ponownym) określeniu więzi spajającej europejskie społeczeństwo, łączącej obywateli i państwa członkowskie, pozwalającej osiągnąć wyższy poziom kapitału społecznego. Towarzyszyłaby mu szczegółowa i konkretna agenda łącząca różne podmioty, służąca refleksji o skutecznym wykorzystaniu aktualnych instrumentów UE i pozwalająca odpowiedzieć na społeczne potrzeby i oczekiwania zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym, w kontekście globalizacji i w ramach szerszego europejskiego dorobku społecznego.

Bruksela, 18 stycznia 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS


(1)  Rada Europejska, czerwiec 2006 r., pkt 21

(2)  Pismo wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Margot Wallström z 5 października 2006 r.

(3)  Por. ibid. oraz Plan osiągnięcia wyników dla Europy z myślą o obywatelach, COM(2006) 211 wersja ostateczna, s. 4-5

(4)  Por. program prac Komisji UE, COM(629) wersja ostateczna

(5)  Biuro Doradców ds. Polityki Europejskiej — niezależny zespół ekspertów Komisji UE — wkrótce opublikuje dokument, który posłuży za kontekst.

(6)  Por. opinia EKES-u z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie „Spójność społeczna: wypełnić treścią europejski model społeczny”, sprawozdawca: Ernst Erik Ehnmark, Dz.U. C 309 z 16.12.2006

(7)  Por. następujące opinie EKES-u:

Ubóstwo kobiet w Europie, 29 września 2005 r., sprawozdawca: p. King (DzU C 24 z 31.1.2006)

Relacje międzypokoleniowe, 16 grudnia 2004 r., sprawozdawca: p. Bloch-Lainé (DzU C 157 z 28.6.2005)

Imigracja w UE a polityka integracji — współpraca między władzami regionalnymi i lokalnymi a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, 13 września 2006 r., sprawozdawca: Pariza Castanos, Dz.U. C 318 z 23.12.2006

Udział społeczeństwa obywatelskiego w walce ze zorganizowaną przestępczością i terroryzmem, 13 września 2006 r., sprawozdawcy: pp. Rodriguez Garcia-Caro, Pariza Castanos, Cabra de Luna, Dz.U. C 318 z 23.12.2006

Obywatelstwo europejskie i sposoby jego uwidaczniania i urzeczywistniania, 14 września 2006 r., sprawozdawca: p. Vever, Dz.U. C 318 z 23.12.2006

Polityka zatrudnienia: Rola EKES po rozszerzeniu UE i w kontekście procesu lizbońskiego, 9 lutego 2005 r., sprawozdawca: p. Greif (DzU C 221 z 8.9.2005)

Przemiany przemysłowe i spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna, 7 czerwca 2004 r., sprawozdawca: p. Leiriao, współsprawozdawca: p. Cué,

Zakres i skutki delokalizacji przedsiębiorstw, 14 lipca 2005 r., sprawozdawca: p. Rodriguez Garcia-Caro, współsprawozdawca: p. Nusser, Dz.U. C 294 z 25.11.2005

Elastyczność i pewność zatrudnienia (flexicurity): przypadek Danii, 17 maja 2006 r., sprawozdawca: p. Vium, Dz.U. C 195 z 18.8.2000,

Społeczny wymiar kultury, 31 marca 2004 r., sprawozdawca: p. Le Scornet (DzU C 112 z 30.4.2004)

Przemoc domowa wobec kobiet, 16 marca 2006 r., sprawozdawca: p. Heinisch (DzU C 110 z 9.5.2006)

Sprostać wyzwaniu zmian klimatu — rola społeczeństwa obywatelskiego, 14 września 2006 r., sprawozdawca: p. Ehnmark, Dz.U. C 318 z 23.12.2006

(8)  Por. opinia EKES-u z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej, sprawozdawca: p. Ursula Engelen-Kefer (DzU C 294, 25.11.2005)

(9)  Por. opinię EKES-u w sprawie wskaźników społecznych (opinia z inicjatywy własnej), sprawozdawca: Giacomina Cassina (DzU C 221, 19.9.2002)

(10)  Proces analizy zostanie przeprowadzony w roku 2007, który ogłoszono Europejskim Rokiem Równych Szans.

(11)  Owa grupa łącznikowa jest zarówno organem łącznikowym, jak i strukturą dialogu politycznego między EKES-em a organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego.