1.   Strony intensyfikują swój dialog polityczny i współpracę na wszystkich poziomach za pomocą wymiany informacji i konsultacji w kwestiach dwustronnych, regionalnych, międzyregionalnych, międzynarodowych i wielostronnych.

2.   Celem dialogu politycznego jest:

3.   Dialog polityczny pomiędzy Stronami może odbywać się w drodze następujących wspólnie uzgodnionych środków:

1.   Strony współpracują w zakresie promowania i ochrony praw człowieka, w tym w odniesieniu do ratyfikacji i wykonania międzynarodowych instrumentów dotyczących praw człowieka, oraz w zakresie umacniania zasad demokratycznych i praworządności, promowania równości płci oraz zwalczania wszelkich form dyskryminacji.

2.   Taka współpraca może obejmować:

1.   Strony promują równość płci i wzmocnienie pozycji kobiet. Strony uznają konieczność zapewnienia równości płci oraz wzmocnienia pozycji kobiet i dziewcząt jako warunku koniecznego do pełnego osiągnięcia zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, demokracji i bezpieczeństwu. Strony poszukują dalszych modeli współpracy i potencjalnych synergii między strategiami i inicjatywami, zgodnie z międzynarodowymi normami i zobowiązaniami, takimi jak Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 18 grudnia 1979 r., ogólne zalecenia Komitetu ONZ ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet, Agenda 2030 oraz rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325 (2000) i późniejsze rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa.

2.   Taka współpraca może obejmować:

1.   Strony uznają, że rozprzestrzenianie broni masowego rażenia (zwanej dalej „BMR”) i środków jej przenoszenia, zarówno do państw, jak i do podmiotów niepaństwowych, stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla stabilności międzynarodowej i bezpieczeństwa międzynarodowego. W związku z tym Strony współpracują i przyczyniają się do walki z rozprzestrzenianiem BMR i środków jej przenoszenia poprzez pełne przestrzeganie i wykonanie na poziomie krajowym istniejących obowiązków Stron w ramach traktatów i umów międzynarodowych o rozbrojeniu i nierozprzestrzenianiu, a także innych odpowiednich obowiązków międzynarodowych. Strony zgadzają się, że niniejsze postanowienie stanowi zasadniczy element niniejszej Umowy.

2.   Strony współpracują i przyczyniają się do walki z rozprzestrzenianiem BMR i środków jej przenoszenia poprzez:

3.   Strony ustanawiają regularny dialog polityczny mający na celu przyglądanie się elementom, o których mowa w niniejszym artykule, oraz ich wzmocnienie.

1.   Strony uznają, że nielegalne wytwarzanie i transfer broni strzeleckiej i lekkiej, w tym amunicji, części i komponentów do niej, oraz obrót nimi, a także ich nielegalne gromadzenie, złe zarządzanie nimi, niewłaściwie zabezpieczone składowanie oraz niekontrolowane rozprzestrzenianie nadal stanowią poważne zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego.

2.   Strony dotrzymują swoich obowiązków dotyczących zajęcia się problemem nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką, w tym amunicją, częściami i komponentami do niej, ustanowionych w istniejących umowach międzynarodowych oraz w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, a także swoich zobowiązań podjętych w ramach innych instrumentów międzynarodowych mających zastosowanie w tym obszarze, takich jak Program działania ONZ na rzecz zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią strzelecką i lekką, zwalczania i eliminowania go we wszystkich aspektach, oraz wykonują takie obowiązki i zobowiązania w pełnym zakresie.

3.   Strony uznają znaczenie wewnętrznych systemów kontroli na potrzeby transferu broni konwencjonalnej zgodnie z istniejącymi normami międzynarodowymi. Strony uznają znaczenie stosowania takich kontroli w odpowiedzialny sposób, aby przyczynić się do międzynarodowego i regionalnego pokoju, bezpieczeństwa i stabilności oraz ograniczenia cierpień ludzi, a także do zapobiegania przenikaniu broni konwencjonalnej.

4.   Strony w pełni wykonują Traktat o handlu bronią, przyjęty w Nowym Jorku dnia 2 kwietnia 2013 r. (zwany dalej „Traktatem o handlu bronią”), oraz współpracują ze sobą w ramach tego Traktatu, w tym w zakresie promowania jego upowszechniania i jego pełnego wykonania przez wszystkie Państwa-Strony tego Traktatu.

5.   Strony współpracują i zapewniają koordynację, komplementarność i synergię w swoich staraniach zmierzających do uregulowania lub lepszego uregulowania międzynarodowego handlu bronią konwencjonalną oraz do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią konwencjonalną, w tym amunicją, częściami i komponentami do niej, do zwalczania takiego handlu i eliminowania go.

6.   Strony ustanawiają regularny dialog polityczny w celu przyglądania się sprawom objętym niniejszym artykułem i ich wzmocnienia.

1.   Strony uznają, że najpoważniejsze zbrodnie wagi międzynarodowej nie mogą pozostawać bezkarne oraz dążą do zapewnienia prowadzenia skutecznych postępowań w ich sprawie oraz ich skutecznego ścigania poprzez podejmowanie środków na poziomie krajowym oraz wzmocnienie współpracy międzynarodowej, w tym współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym (zwanym dalej „MTK”).

2.   Strony promują upowszechnianie Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (zwanego dalej „Statutem rzymskim”) oraz działają na rzecz jego skutecznego krajowego wykonania przez Państwa-Strony Statutu rzymskiego. Strony wymieniają się, w stosownych przypadkach, najlepszymi praktykami w zakresie przyjmowania przepisów prawa krajowego i wprowadzają środki w celu zagwarantowania integralności Statutu rzymskiego.

1.   Strony promują multilateralizm i współpracują poprzez wymianę poglądów, a w stosownych przypadkach także koordynowanie stanowisk w organizacjach i na forach międzynarodowych, w tym na forum ONZ i jej wyspecjalizowanych agencji, Światowej Organizacji Handlu (zwanej dalej „WTO”), grupy G-20 oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (zwanej dalej „OECD”).

2.   Strony zapewniają skuteczne mechanizmy konsultacji przy okazji spotkań na forach wielostronnych. Strony prowadzą otwarty i ciągły dialog na forum Rady Praw Człowieka ONZ, Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz, w stosownych przypadkach uzgodnionych przez Strony, na forum innych organów i wyspecjalizowanych agencji ONZ.

1.   Strony współpracują poprzez wymianę poglądów na temat kwestii będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, a w stosownych przypadkach – poprzez dzielenie się informacjami na temat stanowisk w ramach regionalnych i subregionalnych forów i organizacji.

2.   Strony promują dialog i współpracę na poziomie regionalnym, w tym w ramach współpracy między Unią a Wspólnotą Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (zwaną dalej „CELAC”). Współpraca może w stosownych przypadkach obejmować wspieranie integracji i rozwoju społeczności CELAC.

3.   Strony promują współpracę w ramach Sojuszu Pacyfiku za pośrednictwem jego ram dla państw obserwatorów.

4.   Strony promują współpracę regionalną i trójstronną z państwami trzecimi, głównie w Ameryce Środkowej i regionie Karaibów.

1.   Strony zacieśniają istniejącą współpracę w zakresie wzajemnej pomocy prawnej i ekstradycji na podstawie odpowiednich umów międzynarodowych. Strony wzmacniają istniejące mechanizmy oraz, w stosownych przypadkach, rozważają utworzenie nowych mechanizmów ułatwiających współpracę międzynarodową w tym obszarze. Współpraca taka obejmuje podejmowanie działań mających na celu, w stosownych przypadkach, podpisanie, ratyfikowanie lub przystąpienie do odpowiednich instrumentów międzynarodowych oraz ich pełne wykonanie, a także bliższą współpracę z Eurojustem.

2.   Strony rozwijają współpracę sądową w sprawach cywilnych i handlowych, w szczególności w odniesieniu do negocjowania, ratyfikowania i wykonywania wielostronnych konwencji dotyczących współpracy sądowej w sprawach cywilnych, w tym konwencji Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego w dziedzinie międzynarodowej współpracy prawnej i sporów sądowych, a także ochrony dziecka.

1.   Strony, zgodnie z własnym prawodawstwem i obowiązkami międzynarodowymi, współpracują i wymieniają się poglądami w zakresie zapobiegania międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, handlowi ludźmi, przemytowi migrantów, nielegalnemu handlowi bronią palną, w tym amunicją, częściami i komponentami do niej, przestępstwom gospodarczym i finansowym, światowemu problemowi narkotykowemu, korupcji, fałszowaniu środków płatniczych oraz zwalczania tych zjawisk, w tym w odniesieniu do wzajemnej pomocy prawnej, wymiany informacji, najlepszych praktyk i szkoleń oraz odzyskiwania mienia lub środków finansowych pochodzących z działalności przestępczej.

2.   Strony kontynuują dialog i współpracę w zakresie ścigania przestępstw, w tym poprzez współpracę strategiczną z Europolem, a także strategiczną współpracę sądową, w tym za pośrednictwem Eurojustu oraz, w stosownych przypadkach, z innymi instytucjami krajowymi i międzynarodowymi.

3.   Strony dążą do podejmowania współpracy na forach międzynarodowych, aby promować, w stosownych przypadkach, przestrzeganie i wykonywanie Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, przyjętej w dniu 15 listopada 2000 r. rezolucją ONZ nr 55/25 (zwanej dalej „Konwencją z Palermo”) oraz protokołów do tej Konwencji.

4.   Strony promują wykonywanie Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji, przyjętej dnia 31 października 2003 r. rezolucją ONZ nr 58/4, oraz wspierają mechanizm przeglądu wykonania Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji, ustanowiony przez Konferencję Państw Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji w Dosze w dniach 9–13 listopada 2009 r. (zwany dalej „mechanizmem przeglądu wdrażania”), w tym poprzez przestrzeganie zasady przejrzystości oraz udział społeczeństwa obywatelskiego w mechanizmie przeglądu wdrażania.

5.   Strony uznają znaczenie zwalczania korupcji w handlu międzynarodowym i inwestycjach i w tym celu zobowiązują się do przestrzegania Protokołu do niniejszej Umowy w sprawie zapobiegania i zwalczania korupcji.

1.   Strony, w ramach swoich przepisów ustawowych i wykonawczych oraz kompetencji, współpracują oraz wymieniają się doświadczeniami i informacjami dotyczącymi kwestii migracji, w tym migracji legalnej i nieuregulowanej, zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi, migracji i rozwoju, azylu, readmisji, integracji, wiz, ułatwiania legalnej migracji, kontroli migracji i zarządzania granicami. Strony wymieniają się najlepszymi praktykami dotyczącymi ochrony migrujących kobiet i dzieci, w szczególności dzieci bez opieki, a także innych grup szczególnie wrażliwych.

2.   Strony współpracują w celu zapobiegania migracji nieuregulowanej, zwalczania przemytu migrantów i handlu ludźmi oraz wspierania bezpiecznej, legalnej i uporządkowanej migracji. W tym celu w ramach swoich przepisów ustawowych i wykonawczych:

1.   Strony współpracują w celu zapewnienia zrównoważonego i zintegrowanego podejścia do kwestii narkotyków w celu:

2.   Strony współpracują na rzecz osiągnięcia celów, o których mowa w ust. 1, w tym – gdy to możliwe – zachęcając państwa trzecie, które jeszcze tego nie uczyniły, do ratyfikowania i wykonania istniejących umów i protokołów międzynarodowych dotyczących kontroli narkotyków, których są stronami. Podstawą działań prowadzonych przez Strony są ich mające zastosowanie przepisy ustawowe i wykonawcze, wspólnie przyjęte zasady zgodne z odpowiednimi konwencjami Narodów Zjednoczonych w sprawie kontroli narkotyków oraz zalecenia określone w dokumencie końcowym UNGASS 2016, zatytułowanym „Nasze wspólne zobowiązanie na rzecz skutecznego rozwiązania i zwalczania światowego problemu narkotykowego”, który stanowi najbardziej aktualny międzynarodowy konsensus w sprawie światowej polityki w dziedzinie narkotyków, w celu podsumowania realizacji zobowiązań podjętych w zakresie wspólnego rozwiązywania światowego problemu narkotykowego i przeciwdziałania mu.

1.   Strony uznają, że cyberprzestępczość jest problemem globalnym wymagającym globalnego rozwiązania. Strony zacieśniają swoją współpracę w celu zapobiegania cyberprzestępczości i jej zwalczania poprzez wymianę informacji oraz najlepszych praktyk i tendencji, zgodnie ze swoimi przepisami oraz odpowiednimi międzynarodowymi instrumentami prawnymi dotyczącymi cyberprzestępczości. Strony współpracują, w stosownych przypadkach, w celu zapewnienia pomocy i wsparcia innym państwom w tworzeniu skutecznych przepisów prawnych, polityk i praktyk na rzecz zapobiegania cyberprzestępczości i zwalczania tego zjawiska.

2.   Strony, w stosownych przypadkach, wymieniają się zgodnie ze swoimi przepisami informacjami, doświadczeniami i najlepszymi praktykami w takich dziedzinach jak kształcenie i szkolenie osób prowadzących postępowania w sprawach cyberprzestępczości, prowadzenie postępowań w tych sprawach oraz kryminalistyka cyfrowa, z naciskiem na zwalczanie przemocy seksualnej wobec dzieci oraz ochronę infrastruktury krytycznej, taką jak, między innymi, sektor finansowy, energetyczny i telekomunikacyjny.

1.   Strony uznają znaczenie ochrony podstawowych praw do prywatności i ochrony danych osobowych. Strony współpracują na rzecz zapewnienia poszanowania tych praw podstawowych, w tym w obszarze ścigania przestępstw oraz przy zapobieganiu terroryzmowi i innej poważnej przestępczości transgranicznej oraz przy ich zwalczaniu.

2.   Strony współpracują na rzecz promowania wysokiego poziomu ochrony danych osobowych. Współpraca na poziomie dwustronnym i wielostronnym może obejmować budowanie zdolności, pomoc techniczną, wymianę informacji i wiedzy fachowej oraz współpracę za pośrednictwem odpowiednich organów regulacyjnych w organach międzynarodowych za zgodą Stron.

1.   Strony potwierdzają swoje wyrażone w Agendzie 2030 zobowiązanie do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. Strony uznają, że zrównoważony rozwój w perspektywie długoterminowej wymaga wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, dobrostanu społecznego i zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych. Te trzy aspekty uznaje się za ściśle powiązane i wzajemnie wzmacniające się.

2.   Strony promują zrównoważony rozwój w trzech wymiarach: gospodarczym, społecznym i środowiskowym, w tym odpowiedzialne i efektywne wykorzystanie zasobów naturalnych oraz zrównoważone zarządzanie tymi zasobami, zgodnie z odpowiednimi priorytetami i uwarunkowaniami Stron, a także zwiększają poziom świadomości na temat gospodarczych i społecznych kosztów szkód w środowisku, niezrównoważonych wzorców produkcji i konsumpcji oraz ich wpływu na dobrostan człowieka.

3.   Strony promują zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu w drodze dialogu, wspólnego działania, wymiany najlepszych praktyk, dobrych rządów na wszystkich poziomach oraz uruchomienia zasobów finansowych, wykorzystując jak najlepiej istniejące instrumenty finansowe i poszukując możliwości ustanowienia nowych instrumentów finansowych.

1.   Głównym celem współpracy na rzecz rozwoju jest wdrożenie Agendy 2030 w jej wielowymiarowej perspektywie skoncentrowanej na człowieku oraz osiągnięcie celów zrównoważonego rozwoju. Zasady skutecznej współpracy na rzecz rozwoju określone w Globalnym partnerstwie z Pusanu w sprawie skutecznej współpracy na rzecz rozwoju, w oparciu o Deklarację paryską w sprawie skuteczności pomocy, przyjętą na Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy w dniu 2 marca 2005 r., oraz Program działania z Akry, zatwierdzony na Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy w Akrze w dniu 4 września 2008 r., stanowią ważne narzędzie umożliwiające maksymalizację wpływu tej współpracy na rozwój.

2.   Strony odpowiadają na wyzwania związane z osiągnięciem celów zrównoważonego rozwoju, nadając priorytet potrzebom każdej Strony i krajowej odpowiedzialności, uwzględniając kontekst regionalny oraz budując synergie i partnerstwa na rzecz rozwoju z szeregiem zainteresowanych stron w tym obszarze, w tym ze społeczeństwem obywatelskim, władzami lokalnymi, sektorem prywatnym lub organizacjami nienastawionymi na zysk. Uznając centralną rolę, jaką we wspieraniu rozwoju odgrywają władze publiczne, Strony współpracują również na rzecz promowania upowszechniania strategii zrównoważonego rozwoju w praktykach sektora prywatnego, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (zwanych dalej „MŚP”).

3.   Strony współpracują w celu osiągnięcia stopniowej poprawy w zakresie efektywnego gospodarowania zasobami na świecie oraz zrównoważoności modeli konsumpcji i produkcji, zgodnie z ustalonymi ramami międzynarodowymi, oraz dążą do podejmowania działań mających na celu oddzielenie wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska.

4.   Strony prowadzą regularny dialog merytoryczny na temat zrównoważonego rozwoju i osiągania celów zrównoważonego rozwoju, opierając się na wspólnych priorytetach w celu podniesienia jakości i skuteczności ich współpracy na rzecz rozwoju zgodnie z przyjętymi na poziomie międzynarodowym zasadami skuteczności pomocy i rozwoju.

5.   Strony uznają, że uwzględnianie aspektu ochrony i zrównoważonego wykorzystania różnorodności biologicznej w sektorowych i międzysektorowych planach, programach i politykach w różnych odpowiednich sektorach oraz wzmocnienie wewnętrznych ram prawnych, instytucjonalnych i regulacyjnych może przyczynić się do uzyskania pozytywnych skutków dla różnorodności biologicznej i jej usług ekosystemowych, a także do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. W tym kontekście Strony współpracują w celu uwzględnienia – w stosownych przypadkach – aspektu różnorodności biologicznej w odpowiednich sektorach w celu zintensyfikowania starań na rzecz powstrzymania utraty różnorodności biologicznej i poprawy dobrostanu człowieka.

6.   Strony współpracują i prowadzą wspólne działania, w tym w drodze dwustronnej koordynacji na odpowiednich forach wielostronnych, a także w ramach współpracy regionalnej i trójstronnej, najlepiej opartej na istniejących mechanizmach i inicjatywach, w świetle prowadzonego przez nie dialogu dotyczącego zrównoważonego rozwoju i ich zobowiązania do realizacji Agendy 2030. Obszary współpracy mogą obejmować:

7.   Strony kontynuują rozwijanie współpracy trójstronnej w celu wspierania państw trzecich w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju, w tym krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC) i innych krajów rozwijających się, które znajdują się w trudnej sytuacji, takich jak małe rozwijające się państwa wyspiarskie (SIDS). W tym względzie Strony poszukują innowacyjnych sposobów zaangażowania, w tym, w stosownych przypadkach, na rzecz bardziej zaawansowanych krajów rozwijających się. Współpraca trójstronna polega na wspieraniu strategii dostosowanych do indywidualnych potrzeb i wspólnie uzgodnionych działań opartych na potrzebach państw trzecich. W tym celu Strony opracowują skoordynowane działania w zakresie współpracy, takie jak pomoc techniczna, szkolenia, budowanie zdolności, wymiana wiedzy, oraz inne formy współpracy określone wspólnie przez Strony oraz przez Strony i państwo trzecie będące adresatem wsparcia.

8.   Współpracę taką można podjąć między innymi poprzez:

9.   Strony współpracują na rzecz zwiększenia odpowiedzialności i przejrzystości, z naciskiem na poprawę wyników w dziedzinie rozwoju, oraz na rzecz wzmocnienia systemów krajowych w celu świadczenia zrównoważonych usług i uwzględnienia aspektu płci we wszystkich programach i instrumentach.

10.   Współpracę na rzecz rozwoju prowadzi się zgodnie z odpowiednimi uzgodnionymi na poziomie międzynarodowym zasadami i politykami, do których stosują się obie Strony.

1.   Strony uznają znaczenie polityk mających na celu promowanie zrównoważonego i trwałego rozwoju terytorialnego i obszarów miejskich jako środka skutecznie przyczyniającego się do osiągnięcia celów Agendy 2030 i Nowej agendy miejskiej.

2.   Strony promują współpracę i partnerstwo obejmujące wszystkie kluczowe podmioty działające w obszarze rozwoju regionalnego i terytorialnego oraz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, w szczególności w zakresie sposobów rozwiązywania problemów terytorialnych i miejskich w zintegrowany i kompleksowy sposób.

3.   W miarę możliwości Strony tworzą konkretne możliwości współpracy międzyregionalnej i pomiędzy miastami w zakresie zrównoważonych rozwiązań problemów regionalnych i miejskich, z myślą o poprawie budowania zdolności w drodze wymiany doświadczeń i praktyk oraz wzajemnego uczenia się.

1.   Strony uznają potrzebę ochrony, zachowania, odtwarzania i zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi i różnorodnością biologiczną, w tym glebą, ziemią, lasami, wodą, oceanami, morzami i zasobami morskimi, jako podstawę zrównoważonego rozwoju wspierającego potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń.

2.   Strony uznają znaczenie globalnego zarządzania środowiskiem i regulacji międzynarodowych w zakresie środowiska, takich jak wielostronne umowy środowiskowe, dla rozwiązywania problemów środowiskowych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Każda Strona potwierdza swoje zobowiązanie do wykonania wielostronnych umów środowiskowych, których jest stroną.

3.   Strony zacieśniają współpracę we wspólnie uzgodnionych obszarach priorytetowych dotyczących ochrony środowiska, ochrony zasobów naturalnych, ich odpowiedzialnego, efektywnego wykorzystania i zrównoważonego zarządzania nimi oraz uwzględnienia kwestii środowiskowych we wszystkich sektorach współpracy, w tym w kontekście międzynarodowym i regionalnym. Te obszary priorytetowe mogą obejmować:

1.   Strony uznają, że poważne zagrożenie związane ze zmianami klimatu wymaga wspólnych działań na rzecz rozwoju niskoemisyjnego i odpornego na zmiany klimatu, a także działań w zakresie adaptacji.

2.   Strony uznają znaczenie międzynarodowych regulacji i umów w obszarze zmian klimatu, w szczególności Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu sporządzonej w Nowym Jorku w dniu 9 maja 1992 r. (zwanej dalej „UNFCCC”) i Porozumienia paryskiego, a także podkreślają, że ich wykonanie ma charakter nieodwracalny i stanowi potwierdzenie zobowiązań Stron wynikających z tych umów.

3.   Strony współpracują w celu wzmocnienia współpracy w ramach UNFCCC, w celu wykonania Porozumienia paryskiego oraz ustalonych na poziomie krajowym wkładów Stron (zwanych dalej „ustalonymi na poziomie krajowym wkładami”), a także w celu zachęcania innych krajów do podjęcia takich działań i opracowania własnych długoterminowych strategii rozwoju na rzecz niskiej emisji gazów cieplarnianych.

4.   Taka współpraca może obejmować:

1.   Strony uznają znaczenie sektora energetycznego dla dobrobytu gospodarczego oraz międzynarodowego pokoju i stabilności oraz podkreślają, że transformacja sektora energetycznego ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów określonych w Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i w Porozumieniu paryskim. Strony uznają potrzebę poprawy i dywersyfikacji dostaw energii (w tym promowania energii ze źródeł odnawialnych), promowania innowacji, badań, rozwoju i szkolenia zasobów ludzkich, a także zwiększenia efektywności energetycznej w celu zwiększenia wydajności energetycznej, bezpieczeństwa energetycznego oraz zapewnienia bezpiecznej, zrównoważonej i przystępnej cenowo energii. Strony dążą do osiągnięcia tych celów.

2.   Strony prowadzą wymianę informacji na temat energii oraz współpracują w wymiarze dwustronnym, regionalnym i wielostronnym w celu wspierania otwartych i konkurencyjnych rynków, wymiany najlepszych praktyk, promowania opartych na wiedzy naukowej, przejrzystych regulacji oraz prowadzenia dyskusji na temat obszarów współpracy w zakresie kwestii energetycznych, na przykład w ramach międzynarodowych forów, mechanizmów i inicjatyw.

1.   Strony uznają znaczenie ochrony rybołówstwa, akwakultury i innej działalności morskiej oraz zrównoważonego i odpowiedzialnego zarządzania nimi, a także ich wkładu w zapewnianie możliwości gospodarczych, społecznych i środowiskowych dla obecnych i przyszłych pokoleń.

2.   Strony intensyfikują dialog i zacieśniają współpracę w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie rybołówstwa i gospodarki morskiej.

3.   W sposób zgodny ze swoimi zobowiązaniami międzynarodowymi Strony:

1.   Strony promują środowisko sprzyjające rozwojowi i poprawie konkurencyjności MŚP oraz, w stosownych przypadkach, promują współpracę horyzontalną w obszarze polityki przemysłowej. Taka współpraca polega w szczególności na:

2.   Strony ułatwiają odpowiednie działania w zakresie współpracy prowadzone przez sektor prywatny.

1.   Strony uznają, że przejrzyste, rynkowe podejście jest najlepszym sposobem na stworzenie otoczenia sprzyjającego inwestycjom w produkcję i handel surowcami.

2.   Strony promują, w oparciu o wspólne interesy, współpracę w kwestiach dotyczących surowców w ramach odpowiednich struktur regionalnych lub wielostronnych lub w drodze dialogu dwustronnego prowadzonego na wniosek Strony. Współpraca ta ma na celu usunięcie barier w handlu surowcami w ramach tych struktur, wzmocnienie opartych na zasadach światowych reguł handlu surowcami, promowanie przejrzystości na światowych rynkach surowców oraz przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju.

3.   Współpraca ta może obejmować wymianę informacji dotyczących:

1.   Strony współpracują i intensyfikują dialog we wszystkich istotnych obszarach polityki transportowej, w tym w zakresie zintegrowanej polityki transportowej, mając na względzie poprawę przepływu towarów i pasażerów, wspieranie bezpieczeństwa w transporcie morskim i lotniczym, ochronę środowiska oraz poprawę wydajności swoich systemów transportu.

2.   Taka współpraca i dialog mogą obejmować:

1.   Strony współpracują na odpowiednich forach międzynarodowych, w szczególności w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (zwanej dalej „UNESCO”), na rzecz realizacji wspólnych celów i wspierania różnorodności kulturowej, w tym w drodze wykonania Konwencji w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, przyjętej przez Konferencję Generalną UNESCO w Paryżu w dniu 20 października 2005 r.

2.   Strony promują ściślejszą współpracę w sektorach i przemysłach kultury i kreatywnych, w tym w odniesieniu do powstających i nowych technologii oraz mediów audiowizualnych, w celu między innymi zwiększenia wzajemnego zrozumienia i znajomości kultur.

3.   Strony promują wymianę kulturalną oraz realizują wspólne inicjatywy w różnych obszarach kultury w dostępnych ramach współpracy.

4.   Strony promują współpracę i wspólne inicjatywy związane z tworzeniem, promowaniem i rozpowszechnianiem treści cyfrowych w sferze artystycznej i kulturalnej w ramach prawnych, które uwzględniają i doceniają pracę twórców, jako sposób na zwiększenie powszechnego dostępu do kultury i jej części składowych.

5.   Strony zachęcają do dialogu międzykulturowego między swoimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, a także między osobami fizycznymi.

6.   Strony uznają rolę, jaką odgrywa kultura zarówno jako czynnik umożliwiający, jak i wspierający gospodarczy, społeczny i środowiskowy wymiar zapobiegania konfliktom i wspierania zrównoważonego rozwoju, mając na uwadze, że przemysł kultury i przemysł kreatywny stanowią główne siły napędowe gospodarek krajów rozwiniętych i rozwijających się.

1.   Strony uznają, że poprawa poziomu życia, tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy i promowanie godnej pracy powinny stanowić centralny element polityki zatrudnienia i polityki społecznej.

2.   Strony szanują i promują podstawowe zasady i prawa w pracy określone w Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy (zwanej dalej „MOP”) dotyczącej podstawowych zasad i praw w pracy, przyjętej przez Międzynarodową Konferencję Pracy w Genewie w dniu 18 czerwca 1998 r., oraz w odpowiednich konwencjach MOP, których są stronami.

3.   Strony zacieśniają współpracę w dziedzinie zatrudnienia, dialogu społecznego i spraw społecznych oraz promują wymianę informacji dotyczących zatrudnienia, bezpieczeństwa i higieny pracy, kwestii związanych z zatrudnieniem oraz ochrony socjalnej.

1.   Strony współpracują w obszarze zdrowia publicznego, w tym profilaktyki i promocji zdrowia, w celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa zdrowia publicznego i promowania powszechnego zabezpieczenia zdrowotnego.

2.   Taka współpraca może obejmować:

1.   Strony współpracują w obszarze turystyki. Współpraca ta ma na celu przede wszystkim poprawę wymiany informacji i najlepszych praktyk w celu zapewniania zrównoważonego i trwałego rozwoju turystyki oraz wspieranie tworzenia miejsc pracy i rozwoju gospodarczego.

2.   Taka współpraca koncentruje się na:

1.   Strony współpracują w obszarze badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji na zasadzie wspólnego interesu i wzajemnych korzyści oraz zgodnie ze swoim prawodawstwem. Celem takiej współpracy jest promowanie zrównoważonego rozwoju, radzenie sobie z globalnymi wyzwaniami społecznymi, osiągnięcie doskonałości naukowej, poprawa konkurencyjności regionalnej, a także wzmacnianie stosunków między Stronami, prowadzące do powstania długotrwałych partnerstw. Strony wspierają dialog merytoryczny na poziomie dwustronnym i regionalnym oraz wykorzystują w sposób komplementarny swoje różne instrumenty, w tym umowy o współpracy naukowej i technologicznej.

2.   Strony dążą do:

3.   Strony promują następujące działania podejmowane przez organizacje publiczne, publiczne i prywatne ośrodki badań naukowych, instytucje szkolnictwa wyższego, agencje ds. innowacji i sieci innowacji oraz inne zainteresowane strony, w tym MŚP:

1.   Strony uznają, że technologie informacyjno-komunikacyjne (zwane dalej „ICT”) są kluczowym elementem współczesnego życia i mają istotne znaczenie dla przyczynienia się do rozpowszechniania informacji i pogłębiania wiedzy w społeczeństwie w celu zintensyfikowania rozwoju gospodarczego, edukacyjnego i społecznego. Strony wymieniają poglądy na temat swoich polityk w tej dziedzinie.

2.   Taka współpraca może obejmować:

1.   Strony uznają znaczenie ułatwień celnych i handlowych w zmieniających się globalnych warunkach handlu.

2.   Strony uznają, że w odniesieniu do ich wymogów i procedur w zakresie przywozu, wywozu i tranzytu należy uwzględniać normy i instrumenty handlu międzynarodowego mające zastosowanie w dziedzinie ceł i handlu, takie jak istotne elementy zmienionej Konwencji z Kioto dotyczącej uproszczenia i harmonizacji postępowania celnego, sporządzonej w Kioto w dniu 18 maja 1973 r. i przyjętej przez Radę Światowej Organizacji Celnej w czerwcu 1999 r., Międzynarodowej konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów, sporządzonej w Brukseli w dniu 14 czerwca 1983 r., a także Ram norm na rzecz zabezpieczenia i ułatwienia handlu światowego Światowej Organizacji Celnej przyjętych w czerwcu 2005 r. (zwanych dalej „Ramami norm SAFE”) oraz Modelu danych Światowej Organizacji Celnej.

3.   Strony uznają, że ich przepisy ustawowe i wykonawcze nie mogą być dyskryminujące, a procedury celne muszą opierać się na stosowaniu nowoczesnych metod i skutecznej kontroli w celu zapewnienia ochrony legalnego handlu i jego ułatwiania.

4.   Strony uznają również, że ich procedury celne nie mogą być uciążliwe pod względem administracyjnym ani ograniczać handlu w stopniu większym niż to konieczne, aby osiągnąć uzasadnione cele, oraz że powinny one być stosowane w sposób przewidywalny, spójny i przejrzysty.

5.   W celu zapewnienia przejrzystości, efektywności, praworządności i rozliczalności działań każda Strona:

6.   Strony postanawiają wzmocnić swoją współpracę w celu zapewnienia, aby odpowiednie ustawodawstwo i procedury oraz zdolności administracyjne odpowiednich organów administracyjnych realizowały cele promowania ułatwień handlowych, zapewniając jednocześnie skuteczną kontrolę celną.

1.   Każda Strona zapewnia, w razie potrzeby, regularne konsultacje między organami ochrony granic i przedsiębiorstwami handlowymi lub innymi zainteresowanymi stronami na swoim terytorium.

2.   Każda Strona bezzwłocznie i w sposób niedyskryminujący publikuje i czyni łatwo dostępnymi swoje przepisy ustawowe, wykonawcze, ogólne procedury administracyjne oraz wytyczne dotyczące spraw z zakresu ułatwień celnych i handlowych, w tym w internecie i, w miarę możliwości, w języku angielskim. Sprawy te dotyczą:

3.   Każda Strona zapewnia przedsiębiorstwom handlowym i innym zainteresowanym stronom, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi, możliwość zgłoszenia uwag dotyczących zaproponowanego wprowadzenia lub zmiany przepisów ustawodawczych i wykonawczych o zasięgu ogólnym dotyczących spraw z zakresu ułatwień celnych i handlowych oraz odpowiedni okres na zgłoszenie takich uwag.

4.   Każda Strona zapewnia, zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi, aby nowe lub zmienione przepisy wykonawcze o zasięgu ogólnym dotyczące spraw z zakresu ułatwień celnych i handlowych lub wszelkie informacje na ich temat podawano do wiadomości publicznej możliwie jak najwcześniej przed ich wejściem w życie, aby umożliwić przedsiębiorstwom handlowym i innym zainteresowanym osobom zapoznanie się z nimi.

5.   Każda Strona może postanowić, że ust. 3 i 4 nie stosuje się do stawek celnych lub taryf celnych, środków mających skutek odciążający, środków, których skuteczność zmniejszyłaby się w wyniku zapewnienia ich zgodności z ust. 3 i 4, środków stosowanych w nagłych okolicznościach lub niewielkich zmian w jej prawie wewnętrznym i systemie prawnym.

6.   Każda Strona ustanawia lub utrzymuje punkt informacyjny lub punkty informacyjne w celu udzielenia w stosownym terminie odpowiedzi na zapytania przedsiębiorstw handlowych i innych zainteresowanych osób dotyczące ceł i innych spraw związanych z ułatwieniami w handlu oraz podaje do wiadomości publicznej informacje dotyczące procedur składania tego rodzaju zapytań w internecie.

7.   Strona nie może wymagać uiszczenia opłaty za udzielenie odpowiedzi na zapytania ani za dostarczenie wymaganych formularzy lub dokumentów.

8.   Punkty informacyjne udzielają odpowiedzi na zapytania i przekazują formularze i dokumenty w stosownym terminie określonym przez Stronę, który może różnić się w zależności od charakteru lub stopnia złożoności zapytania.

1.   W celu uproszczenia i ograniczenia do minimum występowania i złożoności procedur dotyczących przywozu, wywozu i tranzytu oraz wymogów dotyczących danych i dokumentacji każda Strona zapewnia, odpowiednio, aby wymogi w zakresie procedur, danych i dokumentacji:

2.   Każda Strona stosuje wspólne procedury celne oraz jednolite wymogi dotyczące danych i dokumentacji celnej w celu zwolnienia towarów na całym swoim terytorium. Żadne z postanowień niniejszego ustępu nie wyklucza zróżnicowania przez Stronę jej procedur celnych ani wymogów dotyczących danych i dokumentacji celnej na podstawie takich elementów, jak zarządzanie ryzykiem, charakter i rodzaj towarów lub środki transportu.

1.   Każda Strona:

2.   Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje procedury umożliwiające elektroniczną płatność ceł, podatków, opłat i należności pobieranych przez organy celne przy przywozie i wywozie.

1.   Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje procedury, które:

2.   Każda Strona może przyjąć lub utrzymać środki umożliwiające przedsiębiorstwom handlowym lub podmiotom gospodarczym korzystanie z dalszego uproszczenia procedur celnych zgodnie ze swoimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

1.   Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje system zarządzania ryzykiem dotyczący kontroli celnych, który umożliwia jej organom celnym ukierunkowanie inspekcji na przesyłki wysokiego ryzyka i sprawną odprawę przesyłek charakteryzujących się niskim ryzykiem.

2.   Każda Strona opracowuje i stosuje system zarządzania ryzykiem w sposób zapewniający unikanie arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji lub ukrytego ograniczenia w handlu międzynarodowym.

3.   Każda Strona zarządza ryzykiem w oparciu o ocenę ryzyka według odpowiednich kryteriów selektywności.

4.   Każda Strona może również wyrywkowo wybierać przesyłki do kontroli celnych w ramach swojego systemu zarządzania ryzykiem.

5.   W celu ułatwienia handlu każda Strona dokonuje okresowego przeglądu i, w stosownych przypadkach, aktualizacji systemu zarządzania ryzykiem, o którym mowa w ust. 1.

1.   Interpretacja indywidualna to pisemna decyzja dostarczona wnioskodawcy przez Stronę za pośrednictwem jej organów celnych przed przywozem na jej terytorium towaru, którego dotyczy wniosek, w której określa się zasady postępowania z towarem w momencie jego przywozu w odniesieniu do:

2.   Strona wydaje wnioskodawcy, który złożył wniosek, interpretację indywidualną w stosowny i ograniczony terminem sposób, w tym w formie elektronicznej, pod warunkiem, że wniosek zawiera wszystkie niezbędne informacje zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi tej Strony. Strona może zwrócić się o próbkę towaru, w odniesieniu do którego wnioskodawca wystąpił interpretację indywidualną.

3.   Interpretacja indywidualna jest ważna przez co najmniej trzy lata od jej wydania, chyba że zmieniły się przepisy prawa, fakty lub okoliczności, na których opierała się ta interpretacja.

4.   Strona może odmówić wydania interpretacji indywidualnej, jeżeli fakty i okoliczności stanowiące podstawę interpretacji indywidualnej podlegają kontroli administracyjnej lub sądowej lub jeżeli wniosek nie opiera się na konkretnych faktach lub nie wskazuje zamierzonego wykorzystania interpretacji indywidualnej. Strona, która odmawia wydania interpretacji indywidualnej, bezzwłocznie powiadamia o tym wnioskodawcę na piśmie, podając odpowiednie fakty oraz podstawę takiej decyzji.

5.   Każda Strona publikuje co najmniej:

6.   Jeżeli Strona uchyla, zmienia lub unieważnia interpretację indywidualną, powiadamia o tym wnioskodawcę na piśmie, podając odpowiednie fakty oraz podstawę takiej decyzji. Strona może uchylić, zmienić lub unieważnić interpretację indywidualną z mocą wsteczną tylko wówczas, gdy interpretacja została wydana na podstawie niepełnych, nieprawidłowych, niedokładnych, fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji przekazanych przez wnioskodawcę.

7.   Wydana przez Stronę interpretacja indywidualna jest wiążąca dla wnioskodawcy i dla tej Strony w odniesieniu do tego wnioskodawcy.

8.   Strona, na pisemny wniosek wnioskodawcy, zapewnia przeprowadzenie kontroli interpretacji indywidualnej lub decyzji o jej zmianie, cofnięciu lub unieważnieniu.

9.   Z zastrzeżeniem wymogów w zakresie poufności ustanowionych w przepisach ustawowych i wykonawczych, Strona dąży do tego, aby podać do wiadomości publicznej istotne elementy swoich interpretacji indywidualnych, w tym w internecie.

1.   Każda Strona ustanawia lub utrzymuje, na potrzeby przedsiębiorców, którzy spełniają określone kryteria (zwanych dalej „upoważnionymi przedsiębiorcami”), program partnerski na rzecz ułatwień w handlu (zwany dalej „programem AEO”) zgodnie z Ramami norm SAFE.

2.   Szczególne kryteria (22) dotyczące kwalifikowania się jako upoważniony przedsiębiorca są publikowane i odnoszą się do spełnienia lub ryzyka braku spełnienia wymogów określonych w przepisach ustawowych i wykonawczych oraz procedurach każdej Strony.

3.   Szczególne kryteria dotyczące kwalifikowania się jako upoważniony przedsiębiorca nie mogą być opracowywane ani stosowane w sposób umożliwiający lub powodujący arbitralną lub nieuzasadnioną dyskryminację między podmiotami gospodarczymi w przypadku istnienia tych samych warunków oraz muszą umożliwiać udział małych i średnich przedsiębiorstw.

4.   Program AEO obejmuje szczególne korzyści dla upoważnionych przedsiębiorców, z uwzględnieniem zobowiązań Stron zgodnie z art. 7.7.3. Porozumienia o ułatwieniach w handlu w załączniku 1A do Porozumienia WTO.

5.   Strony współpracują, jeżeli jest to właściwe i odpowiednie, na rzecz wzajemnego uznawania swoich programów AEO, pod warunkiem, że programy te są zgodne i oparte na równoważnych kryteriach i korzyściach.

1.   Każda Strona zapewnia skuteczne, szybkie, niedyskryminujące i łatwo dostępne procedury, aby zagwarantować prawo do odwołania od decyzji organów celnych.

2.   Każda Strona zapewnia, aby osoba, wobec której wydana została decyzję w sprawie celnej, miała na jej terytorium dostęp do:

3.   Każda Strona zapewnia prawo do odwołania się osobie, która wystąpiła do organów celnych o wydanie decyzji i nie uzyskała decyzji w sprawie złożonego wniosku w odpowiednim terminie.

4.   Każdy Strona zapewnia, aby osoba, o której mowa w ust. 2, otrzymała decyzję administracyjną wraz z uzasadnieniem, umożliwiając tym samym takiej osobie skorzystanie w razie konieczności z procedur odwoławczych lub rewizyjnych.

1.   Każda Strona przewiduje kary za nieprzestrzeganie jej przepisów ustawowych, wykonawczych lub wymogów proceduralnych w zakresie ceł lub innych przepisów dotyczących przywozu, wywozu i tranzytu towarów.

2.   Każda Strona zapewnia, aby jej ustawowe i wykonawcze przepisy prawa celnego przewidywały, aby kary nakładane za naruszenie jej ustawowych i wykonawczych przepisów prawa celnego lub wymogów proceduralnych w zakresie ceł były proporcjonalne i niedyskryminujące.

3.   Każda Strona zapewnia, aby kara nałożona przez jej organy celne za naruszenie jej przepisów ustawowych, wykonawczych lub wymogów proceduralnych w zakresie ceł nakładana była wyłącznie na osobę, która podnosi odpowiedzialność prawną za to naruszenie.

4.   Każda Strona zapewnia, aby nałożona kara zależała od faktów i okoliczności konkretnej sprawy i była współmierna do stopnia i wagi naruszenia.

5.   Każda Strona unika zachęt lub konfliktów interesów w nakładaniu oraz pobieraniu kar i ceł.

6.   Zachęca się każdą Stronę, aby rozważyła jako ewentualną okoliczność łagodzącą przy ustalaniu kary dobrowolne ujawnienie przed wykryciem przez organy celne naruszenia jej przepisów ustawowych, wykonawczych lub wymogów proceduralnych w zakresie ceł.

7.   Każda Strona zapewnia, aby w przypadku nałożenia kary za naruszenie jej przepisów ustawowych, wykonawczych lub wymogów proceduralnych w zakresie ceł, osoba, na którą nałożono karę, otrzymała pisemne wyjaśnienie, w którym określa się charakter naruszenia oraz wskazuje mające zastosowanie przepisy ustawowe, wykonawcze lub procedury, zgodnie z którymi określono wysokość lub wymiar kary.

8.   Każda Strona wyznacza w swoich przepisach ustawowych, wykonawczych lub proceduralnych okres, w którym jej organy celne mogą wszcząć postępowanie w sprawie nałożenia kary w związku z naruszeniem jej ustawowych, wykonawczych lub proceduralnych przepisów prawa celnego.

1.   Strony zapewniają, aby ich odpowiednie organy współpracowały w sprawach celnych, aby zapewnić osiągnięcie celów określonych w art. 4.1.

2.   Współpraca między Stronami obejmuje między innymi:

3.   Strony udzielają sobie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych zgodnie z postanowieniami załącznika dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych do decyzji nr 2/2000 Wspólnej Rady WE-Meksyk (23), przyjętego decyzją nr 5/2004 Wspólnej Rady UE–Meksyk (24), który włącza się niniejszym do niniejszej Umowy i stanowi on jej część. Wszelka wymiana informacji między Stronami na podstawie niniejszego rozdziału podlega postanowieniom dotyczącym poufności informacji i wymogom w zakresie ochrony danych osobowych zawartym w art. 10 tego załącznika z uwzględnieniem niezbędnych zmian, a także wymogom w zakresie poufności i prywatności przewidzianym w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych Stron.

1.   Każda Strona dąży do opracowania lub utrzymania systemu jednego punktu kontaktowego, aby ułatwić, w ramach procedury jednoetapowej, elektroniczne przedkładanie wszystkich informacji wymaganych przez przepisy prawa celnego i inne przepisy prawa dotyczące przywozu, wywozu i tranzytu towarów.

2.   Strony dążą do podejmowania współpracy na rzecz interoperacyjności i usprawnienia swoich systemów jednego punktu kontaktowego, w tym w drodze dzielenia się swoimi doświadczeniami w zakresie opracowywania i wdrażania systemów jednego punktu kontaktowego.

1.   Każda Strona zapewnia ułatwienie i skuteczną kontrolę operacji przeładunku i tranzytu przez swoje terytorium.

2.   Każda Strona dąży do tego, aby wspierać i wdrażać regionalne uzgodnienia tranzytowe w celu ułatwienia handlu między Stronami.

3.   Każda Strona zapewnia współpracę i koordynację między wszystkimi zainteresowanymi organami i agencjami na swoim terytorium, aby ułatwić ruch tranzytowy.

4.   Każda Strona zezwala na przemieszczanie towarów przeznaczonych do przywozu pod kontrolą organów celnych, z urzędu celnego wprowadzenia do innego urzędu celnego na jej terytorium, w którym towary zostałyby zwolnione lub odprawione.

1.   Aby usprawnić procedurę zwolnienia towarów, każda Strona przyjmuje lub utrzymuje audyt po odprawie celnej w celu zapewnienia zgodności z jej ustawowymi i wykonawczymi przepisami prawa celnego.

2.   Każda Strona prowadzi audyty po odprawie celnej w sposób oparty na analizie ryzyka.

3.   Każda Strona prowadzi audyty po odprawie celnej w sposób przejrzysty. W przypadku przeprowadzenia audytu i uzyskania miarodajnych wyników Strona niezwłocznie powiadamia o wynikach osobę, której dokumenty poddano audytowi, a także przekazuje jej uzasadnienie wyników i informuje ją o jej prawach i obowiązkach.

4.   Strony uznają, że informacje uzyskane w ramach audytu po odprawie celnej mogą być wykorzystane w dalszych postępowaniach administracyjnych lub sądowych.

5.   W zakresie, a jakim jest to możliwe, Strony wykorzystują wyniki audytu po odprawie celnej do celów zarządzania ryzykiem.

1.   Strona nie może wymagać w swoich ustawowych i wykonawczych przepisach prawa celnego obowiązkowego korzystania z usług agentów celnych.

2.   Każda Strona publikuje swoje środki dotyczące korzystania z usług agentów celnych.

3.   Każda Strona musi stosować przejrzyste i obiektywne zasady przy udzielaniu zezwoleń agentom celnym.

1.   Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia podlega Wspólnemu Komitetowi.

2.   Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia ustanowiony na podstawie art. 1.10 (Podkomitety i inne gremia w ramach części III niniejszej Umowy) ust. 1 lit. d) zapewnia właściwe funkcjonowanie niniejszego rozdziału, rozdziału 3 (Reguły pochodzenia i procedury dotyczące pochodzenia), załącznika dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, o którym mowa w art. 4.11 ust. 3, oraz wszelkich dodatkowych postanowień dotyczących ceł uzgodnionych przez Strony, a także rozpatruje wszelkie sprawy wynikające z ich stosowania.

3.   Podkomitet:

4.   Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia może badać potrzebę przyjęcia decyzji lub zaleceń dotyczących wszelkich spraw wynikających ze stosowania niniejszego rozdziału oraz przygotowywać te decyzje lub zalecenia do przyjęcia przez Wspólną Radę. Wspólna Rada ma uprawnienia, aby w stosownych przypadkach przyjmować decyzje dotyczące wykonywania niniejszego rozdziału, w tym w odniesieniu do programów AEO oraz ich wzajemnego uznawania, wspólnych inicjatyw dotyczących procedur celnych i ułatwień w handlu oraz pomocy technicznej.

5.   Strony mogą postanowić o zorganizowaniu posiedzeń ad hoc na temat wszelkich spraw dotyczących współpracy celnej, reguł pochodzenia lub wzajemnej pomocy administracyjnej.

1.   Do celów niniejszego rozdziału:

2.   Definicje zawarte w załączniku A do Porozumienia w sprawie SPS, jak również definicje zawarte w Kodeksie Żywnościowym (zwanym dalej „Kodeksem”), Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (zwanej dalej „WOAH”) oraz Międzynarodowej konwencji ochrony roślin, podpisanej w Rzymie w dniu 6 grudnia 1951 r. (zwanej dalej „IPPC”), stosuje się do niniejszego rozdziału.

1.   Strony potwierdzają, że uznanie równoważności środków sanitarnych i fitosanitarnych drugiej Strony to ważny sposób ułatwiania handlu.

2.   Strona dokonująca przywozu uznaje środki sanitarne i fitosanitarne Strony dokonującej wywozu jako równoważne jej własnym środkom, jeżeli Strona dokonująca wywozu obiektywnie wykaże Stronie dokonującej przywozu, że środki te prowadzą do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej i fitosanitarnej wymaganego przez Stronę dokonującą przywozu.

3.   Strona dokonująca przywozu ma prawo do ostatecznego ustalenia, czy środek sanitarny lub fitosanitarny stosowany przez Stronę dokonującą wywozu prowadzi do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej i fitosanitarnej.

4.   Strona, oceniając lub ustalając równoważność środka drugiej Strony, bierze pod uwagę w stosownych przypadkach między innymi:

5.   Każda Strona opiera swoją ocenę, ustalenie i utrzymanie równoważności na normach, wytycznych i zaleceniach odpowiednich międzynarodowych organów normalizacyjnych lub, w stosownych przypadkach, na ocenie ryzyka.

6.   Strona dokonująca przywozu bezzwłocznie rozpoczyna ocenę służącą ustaleniu równoważności, jeśli otrzyma od drugiej Strony wniosek o przeprowadzenie takiej oceny, któremu towarzyszą wymagane informacje.

7.   Po zakończeniu oceny równoważności Strona dokonująca przywozu bezzwłocznie powiadamia drugą Stronę o swoich ustaleniach.

8.   Jeżeli Strona dokonująca przywozu ustali, że uznaje środek Strony dokonującej wywozu za równoważny, Strona dokonująca przywozu bezzwłocznie przyjmuje niezbędne środki ustawodawcze lub administracyjne w celu wdrożenia tego uznania.

9.   Bez uszczerbku dla art. 6.16, jeżeli Strona zamierza przyjąć, zmienić lub uchylić środek, w odniesieniu do którego ustalona została równoważność, mający wpływ na handel między Stronami, Strona ta:

10.   Strona dokonująca przywozu utrzymuje swoje uznanie równoważności przez okres, w którym środek będący przedmiotem planowanej zmiany pozostaje w mocy.

11.   Na wniosek Strony, Strony omawiają planowane zmiany zgłoszone zgodnie z ust. 9 lit. a). Strona dokonująca przywozu bez zbędnej zwłoki sprawdza wszelkie informacje przedłożone zgodnie z ust. 9 lit. b).

12.   Jeżeli Strona przyjmie, zmieni lub uchyli środek sanitarny lub fitosanitarny, w odniesieniu do którego druga Strona dokonała ustalenia równoważności, Strona dokonująca przywozu utrzymuje swoje uznanie równoważności, pod warunkiem że środki Strony dokonującej wywozu dotyczące danego produktu nadal prowadzą do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej lub fitosanitarnej Strony dokonującej przywozu. Na wniosek Strony Strony bezzwłocznie omawiają ustalenia poczynione przez Stronę dokonującą przywozu.

1.   Strony uznają znaczenie zapewnienia, aby ich środki sanitarne i fitosanitarne opierały się na zasadach naukowych i były zgodne z odpowiednimi międzynarodowymi normami, wytycznymi i zaleceniami.

2.   Jeżeli Strona uważa, że określony środek sanitarny lub fitosanitarny przyjęty lub utrzymany przez drugą Stronę ogranicza lub może potencjalnie ograniczać jej wywóz, a środek ten nie opiera się na odpowiednich normach, wytycznych lub zaleceniach międzynarodowych lub odpowiednie normy, wytyczne lub zalecenia nie istnieją, Strona ta może zwrócić się do drugiej Strony z wnioskiem o udzielenie informacji. Strona, do której skierowano wniosek, przekazuje Stronie występującej z wnioskiem wyjaśnienie przyczyn i istotne informacje dotyczące tego środka.

3.   Jeżeli dowody naukowe są niewystarczające, Strona może tymczasowo przyjąć środek sanitarny lub fitosanitarny na podstawie dostępnych stosownych informacji, w tym informacji od odpowiednich organizacji międzynarodowych. W takich okolicznościach Strona ta stara się uzyskać dodatkowe informacje niezbędne do bardziej obiektywnej oceny ryzyka oraz dokonać kontroli środka sanitarnego lub fitosanitarnego w stosownym terminie.

4.   Uznając prawa i obowiązki Stron wynikające z odpowiednich postanowień Porozumienia w sprawie SPS, żadnego z postanowień niniejszego rozdziału nie można rozumieć jako uniemożliwiającego Stronie:

5.   Każda Strona zapewnia, aby jej środki sanitarne i fitosanitarne nie powodowały arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji między Stronami, w przypadku gdy panują identyczne lub podobne warunki. Strona nie może stosować środków sanitarnych i fitosanitarnych w sposób, który stanowiłby ukryte ograniczenie handlu między Stronami.

6.   Strona przeprowadzająca ocenę ryzyka:

7.   Na wniosek Strony dokonującej wywozu Strona dokonująca przywozu informuje Stronę dokonującą wywozu o postępach konkretnej oceny ryzyka dotyczącej wniosku o przyznanie dostępu do rynku złożonego przez Stronę dokonującą wywozu oraz o wszelkich opóźnieniach, które mogą wystąpić w trakcie tego procesu.

8.   Bez uszczerbku dla art. 6.16 Strona nie może wstrzymać przywozu produktu drugiej Strony wyłącznie ze względu na to, że Strona ta przeprowadza kontrolę swoich środków sanitarnych lub fitosanitarnych, jeżeli Strona dokonująca przywozu zezwalała na przywóz tego produktu drugiej Strony w momencie rozpoczęcia przeglądu.

1.   Strony przyznają, że adaptacja środków sanitarnych i fitosanitarnych do regionalnych warunków występowania agrofaga lub chorób to ważny sposób ochrony życia lub zdrowia zwierząt i roślin oraz ułatwiania handlu.

2.   Strony uznają koncepcje obszarów wolnych od chorób i agrofaga oraz obszarów niewielkiego rozpowszechnienia chorób lub agrofaga. Określanie takich obszarów opiera się na takich czynnikach jak położenie geograficzne, ekosystemy, nadzór epidemiologiczny oraz skuteczność kontroli sanitarnych i fitosanitarnych.

3.   Strona dokonująca wywozu, która twierdzi, że obszary na jej terytorium są obszarami wolnymi od chorób i agrofaga lub obszarami niewielkiego rozpowszechnienia chorób lub agrofaga, przedstawia dowody niezbędne do tego, aby obiektywnie wykazać Stronie dokonującej przywozu, że takie obszary są – i najpewniej pozostaną – obszarami wolnymi od chorób i agrofaga lub obszarami niewielkiego rozpowszechnienia chorób lub agrofaga. W tym celu Strona dokonująca wywozu na wniosek Strony dokonującej przywozu zapewnia w stosownym zakresie dostęp na potrzeby przeprowadzenia inspekcji, badań i innych odpowiednich procedur.

4.   Określając obszary, o których mowa w ust. 2, w drodze decyzji dotyczącej regionalizacji, Strony uwzględniają odpowiednie wytyczne Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO i opierają swoje środki na międzynarodowych normach, wytycznych i zaleceniach lub, w przypadku gdy nie prowadzą one do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej lub fitosanitarnej wymaganego przez Stronę, na odpowiedniej do okoliczności ocenie ryzyka.

5.   W celu określenia obszarów, o których mowa w ust. 2, Strona dokonująca przywozu uwzględnia wszelkie istotne informacje i wcześniejsze doświadczenia zdobyte w stosunkach z organami Strony dokonującej wywozu.

6.   Strona dokonująca przywozu może stwierdzić, że rozpatrzenie wniosku Strony dokonującej wywozu o uznanie obszarów wolnych od chorób i agrofaga lub obszarów niewielkiego rozpowszechnienia chorób lub agrofaga jest możliwe w drodze procedury przyspieszonej.

7.   Jeżeli Strona dokonująca wywozu nie zgadza się z ustaleniem Strony dokonującej przywozu, Strona dokonująca przywozu przedstawia Stronie dokonującej wywozu uzasadnienie.

8.   Na wniosek Strony dokonującej przywozu Strona dokonująca wywozu przedstawia wyczerpujące uzasadnienie oraz dane potwierdzające będące podstawą ustaleń i decyzji objętych niniejszym artykułem. W trakcie tych procedur Strony dążą do tego, aby unikać niepotrzebnych zakłóceń w handlu.

9.   Strony uznają zasadę podziału na strefy, którą zgadzają się stosować w swoim handlu. Strony uznają również oficjalny status zdrowia zwierząt określony przez WOAH.

10.   Strona dokonująca przywozu co do zasady określa stan zdrowia zwierząt Strony dokonującej wywozu na podstawie dowodów dostarczonych przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie z Porozumieniem w sprawie SPS, Kodeksem zdrowia zwierząt lądowych WOAH i Kodeksem zdrowia zwierząt wodnych WOAH.

11.   Strona dokonująca przywozu ocenia wszelkie dodatkowe informacje otrzymane od Strony dokonującej wywozu bez zbędnej zwłoki i zwykle w terminie 90 dni od ich otrzymania. Strona dokonująca przywozu może zwrócić się do Strony dokonującej wywozu z wnioskiem o przeprowadzenie inspekcji na miejscu i przeprowadza ją zgodnie z zasadami określonymi w art. 6.11 w terminie 90 dni od otrzymania przez Stronę dokonującą wywozu wniosku o przeprowadzenie inspekcji, chyba że Strony uzgodnią inaczej.

12.   Strony uznają koncepcję podziału na kompartmenty i współpracują w tym zakresie.

13.   Strony uznają koncepcje obszarów wolnych od agrofaga, miejsc produkcji wolnych od agrofaga oraz punktów produkcji wolnych od agrofaga, a także obszarów niewielkiego rozpowszechnienia agrofaga jako środki służące ochronie życia lub zdrowia roślin oraz ułatwianiu handlu określone w odpowiednich międzynarodowych standardach dla środków fitosanitarnych IPPC (zwanych dalej „ISPM”), które Strony zgadzają się stosować w odniesieniu do towarów będących przedmiotem handlu między nimi.

14.   Strona dokonująca przywozu przy przyjmowaniu lub utrzymaniu środków fitosanitarnych uwzględnia, na wniosek Strony dokonującej wywozu, obszary wolne od agrofaga, miejsca produkcji wolne od agrofaga, punkty produkcji wolne od agrofaga oraz obszary niewielkiego rozpowszechnienia agrofaga ustanowione przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie z odpowiednimi międzynarodowymi normami, wytycznymi i zaleceniami.

15.   Strona dokonująca wywozu określa obszary wolne od agrofaga, miejsca produkcji wolne od agrofaga, punkty produkcji wolne od agrofaga lub obszary niewielkiego rozpowszechnienia agrofaga oraz przekazuje te informacje drugiej Stronie. Strona dokonująca wywozu przekazuje, na wniosek, wyczerpujące uzasadnienie i dane potwierdzające zgodnie z odpowiednim ISPM lub w inny sposób, stosownie do sytuacji.

16.   Bez uszczerbku dla art. 6.16 Strona dokonująca przywozu co do zasady określa stan zdrowia roślin Strony dokonującej wywozu lub jej części na podstawie informacji dostarczonych przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie z Porozumieniem w sprawie SPS oraz odpowiednim ISPM.

17.   Strona dokonująca przywozu ocenia wszelkie dodatkowe informacje otrzymane od Strony dokonującej wywozu bez zbędnej zwłoki i zwykle w terminie 90 dni od ich otrzymania. Strona dokonująca przywozu może zwrócić się do Strony dokonującej wywozu z wnioskiem o przeprowadzenie inspekcji na miejscu i przeprowadza ją zgodnie z zasadami określonymi w art. 6.11 w terminie sześciu miesięcy od otrzymania przez Stronę dokonującą wywozu wniosku o przeprowadzenie inspekcji, chyba że Strony uzgodnią inaczej. Uzgadniając inny termin, Strony biorą pod uwagę biologię danego agrofaga i uprawy.

1.   Strony uznają znaczenie dzielenia się na bieżąco informacjami na temat swoich środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz zapewniania drugiej Stronie możliwości zgłaszania uwag do zaproponowanych przez nią środków sanitarnych i fitosanitarnych.

2.   Wykonując niniejszy artykuł, każda Strona uwzględnia odpowiednie wytyczne Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO oraz międzynarodowe normy, wytyczne i zalecenia.

3.   O ile nie pojawią się nagłe problemy związane z ochroną życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin lub nie zaistnieje zagrożenie wystąpieniem takich problemów, lub o ile środek nie ma charakteru ułatwiającego handel, Strona powiadamia drugą Stronę o zaproponowanym środku sanitarnym lub fitosanitarnym, który może mieć wpływ na handel między Stronami, i co do zasady umożliwia drugiej Stronie przedstawienie uwag na piśmie w terminie co najmniej 60 dni od powiadomienia. Jeżeli jest to wykonalne i odpowiednie, Strona powiadamiająca powinna umożliwić przedstawianie uwag w terminie dłuższym niż 60 dni oraz rozpatrywać wszelkie zasadne wnioski drugiej Strony o przedłużenie terminu do przedstawienia uwag. Na wniosek Strona odpowiada w odpowiedni sposób na pisemne uwagi drugiej Strony.

4.   Strony:

5.   Każda Strona, na wniosek drugiej Strony i zwykle w terminie 15 dni od dnia otrzymania wniosku, przedstawia informacje na temat:

6.   Uznaje się, że informacje, o których mowa w ust. 4 lit. c) i ust. 5, zostały przekazane, jeżeli udostępniono je w drodze powiadomienia WTO zgodnie z odpowiednimi zasadami i procedurami lub jeżeli informacje te udostępniono bezpłatnie na urzędowych i dostępnych publicznie stronach internetowych Stron.

7.   Na wniosek Strona przekazuje drugiej Stronie odpowiednie informacje, które wzięła pod uwagę przy opracowywaniu zaproponowanego środka, stosownie do okoliczności i w zakresie, na który pozwalają wymogi Strony przekazującej informacje dotyczące poufności i prywatności.

8.   Strona może, jeżeli jest to odpowiednie i wykonalne, zwrócić się do drugiej Strony z wnioskiem o omówienie wszelkich kwestii handlowych w związku z zaproponowanym środkiem sanitarnym lub fitosanitarnym oraz dostępności alternatywnych metod w mniejszym stopniu ograniczających wymianę handlową, za pomocą których można osiągnąć cel tego środka.

9.   Każda Strona publikuje, najlepiej za pośrednictwem środków elektronicznych, obwieszczenie o środkach sanitarnych lub fitosanitarnych w dzienniku urzędowym lub na stronie internetowej.

10.   Każda Strona zapewnia, aby w treści środka sanitarnego lub fitosanitarnego lub w obwieszczeniu o takim środku określono datę wejścia środka w życie oraz podstawę prawną.

11.   Strona dokonująca wywozu powiadamia Stronę dokonującą przywozu, w odpowiedni sposób i we właściwym czasie, o:

12.   Jeśli jest to wykonalne i odpowiednie, Strona powinna przewidzieć okres dłuższy niż sześć miesięcy między dniem podania do publicznej wiadomości środka sanitarnego lub fitosanitarnego, który może mieć wpływ na handel między Stronami, a dniem jego wejścia w życie, chyba że celem tego środka jest rozwiązanie nagłego problemu związanego z ochroną życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin lub środek ten ma charakter ułatwiający handel.

13.   Na wniosek Strony druga Strona przekazuje jej informacje o wszystkich środkach sanitarnych lub fitosanitarnych związanych z przywozem produktu na jej terytorium.

1.   Strony uznają, że każda Strona ma prawo do opracowania i stosowania procedur zatwierdzania w celu zapewnienia osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej i fitosanitarnej Strony dokonującej przywozu, a jednocześnie zminimalizowania negatywnych skutków dla handlu.

2.   Każda Strona zapewnia, aby wszystkie procedury zatwierdzania środków sanitarnych i fitosanitarnych mające wpływ na handel między Stronami:

3.   Każda Strona dąży do zapewnienia, aby wywóz produktów na terytorium drugiej Strony odbywał się z zachowaniem odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej lub fitosanitarnej Strony dokonującej przywozu. W tym celu Strona dokonująca wywozu ustanawia i wdraża odpowiednie środki kontrolne, które w stosownych przypadkach obejmują inspekcje na miejscu oparte na analizie ryzyka. Strona dokonująca przywozu może wymagać, aby odpowiedni właściwy organ Strony dokonującej wywozu obiektywnie wykazał w sposób zadowalający dla Strony dokonującej przywozu, że spełnione zostały jej wymagania przywozowe.

4.   Jeżeli Strona dokonująca przywozu wymaga, aby produkt został zatwierdzony przed przywozem, na wniosek Strony dokonującej wywozu bezzwłocznie udostępnia informacje o sanitarnych i fitosanitarnych procedurach przywozowych. Strona dokonująca przywozu w szczególności zapewnia, aby:

5.   Jeżeli w ramach procedury zatwierdzania Strona wymaga przeprowadzenia oceny ryzyka, w normalnych okolicznościach udostępnia ona tę ocenę bezzwłocznie, zwykle w terminie jednego roku od dnia otrzymania informacji wymaganych w przypadku wywozu produktu.

6.   Każda Strona dąży do stosowania stosownych terminów w odniesieniu do wszystkich etapów swoich procedur zatwierdzania i uruchamia te procedury bezzwłocznie po otrzymaniu wniosku od drugiej Strony.

7.   Każda Strona unika niepotrzebnego powielania i obciążeń administracyjnych w odniesieniu do:

8.   Każda Strona bezzwłocznie publikuje wszelkie zmiany w obowiązkowych procedurach zatwierdzania lub związanych z nimi wymaganiach. Z wyjątkiem należycie uzasadnionych okoliczności związanych z poziomem ochrony, każda Strona zapewnia okres przejściowy między publikacją zmian w swoich procedurach zatwierdzania lub związanych z nimi wymaganiach a ich wejściem w życie, aby umożliwić drugiej Stronie zapoznanie się z takimi zmianami i dostosowanie się do nich. Każda Strona dąży do uwzględniania wniosków złożonych przed publikacją zmian i nie przedłuża nadmiernie procesu ich zatwierdzania. Jeżeli zmiana procedur zatwierdzania zmniejsza obciążenia, nie należy niepotrzebnie opóźniać jej wejścia w życie.

9.   Strona, na wniosek drugiej Strony, przekazuje jej we właściwym czasie informacje na temat etapu procedury zatwierdzania.

10.   Zgodnie z mającymi zastosowanie normami opracowanymi w ramach IPPC każda Strona przechowuje odpowiednie informacje na temat statusu obecności agrofaga, które mogą obejmować programy nadzoru, zwalczania i ograniczania rozprzestrzeniania się oraz ich wyniki, na poparcie klasyfikacji agrofagów i w celu uzasadnienia przywozowych środków fitosanitarnych.

11.   Każda Strona dąży do ustanowienia i aktualizacji wykazu regulowanych agrofagów dla produktów, w przypadku których istnieje potencjalne zagrożenie o charakterze fitosanitarnym. Wykaz ten obejmuje:

12.   Każda Strona ogranicza swoje wymagania przywozowe dotyczące roślin lub produktów roślinnych, w przypadku których istnieje potencjalne zagrożenie o charakterze fitosanitarnym, do środków zapewniających brak regulowanych agrofagów. Takie wymagania przywozowe mają zastosowanie do całego terytorium Strony dokonującej wywozu, z uwzględnieniem warunków regionalnych.

13.   Przesyłki produktów, w odniesieniu do których istnieją środki fitosanitarne, są przyjmowane na podstawie odpowiednich gwarancji dostarczonych przez Stronę dokonującą wywozu, bez wstępnej kontroli celnej towaru. Strona dokonująca przywozu może, stosując podejście systemowe, powierzyć działania związane z handlem produktami właściwemu organowi Strony dokonującej wywozu.

14.   Strony przyjmują wyłącznie takie środki fitosanitarne, które są uzasadnione z technicznego punktu widzenia, proporcjonalne do danego zagrożenia agrofagiem i najmniej ograniczające spośród dostępnych środków.

15.   Do celów wykonania ust. 10–14 Strony uwzględniają odpowiedni ISPM.

16.   Jeżeli dostępny jest szereg środków sanitarnych lub fitosanitarnych umożliwiających osiągnięcie odpowiedniego poziomu ochrony wymaganego przez Stronę dokonującą przywozu, Strony, na wniosek Strony dokonującej wywozu, podejmują dialog techniczny w celu uniknięcia niepotrzebnych zakłóceń w handlu i wyboru najbardziej praktycznego rozwiązania.

1.   W celu określenia zdolności Strony dokonującej wywozu do udzielenia wymaganych gwarancji oraz do zapewnienia zgodności ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi Strony dokonującej przywozu Strona dokonująca przywozu ma prawo do przeprowadzenia audytu, z zastrzeżeniem postanowień niniejszego artykułu, dotyczącego właściwych organów oraz powiązanych lub wyznaczonych systemów inspekcji Strony dokonującej wywozu.

2.   Strona dokonująca przywozu może ustalić, że przeprowadzenie audytu jest niezbędne i stanowi jedno z narzędzi oceny urzędowych systemów inspekcji i certyfikacji Strony dokonującej wywozu. Audyt taki odbywa się zgodnie z podejściem systemowym, które opiera się na badaniu próby procedur systemowych, dokumentów lub rejestrów oraz, w razie potrzeby, inspekcji na miejscu w obiektach objętych zakresem audytu.

3.   Głównym celem audytów jest ocena skuteczności urzędowych systemów inspekcji i certyfikacji, a także zdolności Strony dokonującej wywozu do zapewnienia zgodności z sanitarnymi i fitosanitarnymi wymaganiami przywozowymi oraz związanymi z nimi środkami kontrolnymi, a nie ocena konkretnych zakładów lub obiektów, w celu ustalenia zdolności właściwych organów Strony dokonującej wywozu do sprawowania i utrzymania kontroli oraz udzielenia Stronie dokonującej przywozu wymaganych gwarancji.

4.   Przeprowadzając audyt, Strona dokonująca przywozu uwzględnia odpowiednie wytyczne Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych WTO oraz działa zgodnie z odpowiednimi międzynarodowymi normami, wytycznymi i zaleceniami.

5.   Strona dokonująca przywozu określa charakter i częstotliwość audytów, uwzględniając ryzyko właściwe dla produktu, historię poprzednich kontroli przywozu oraz inne dostępne informacje, takie jak audyty i inspekcje przeprowadzone przez właściwy organ Strony dokonującej wywozu.

6.   Każda Strona dąży do zmniejszenia częstotliwości i liczby audytów. Jeżeli Strona dokonująca przywozu uważa, że przeprowadzenie audytu jest niezbędne i stanowi jedno z narzędzi oceny urzędowych systemów inspekcji i certyfikacji Strony dokonującej wywozu, a także zdolności Strony dokonującej wywozu do zapewnienia zgodności z sanitarnymi i fitosanitarnymi wymaganiami przywozowymi oraz związanymi z nimi środkami kontrolnymi, zastosowanie mają następujące zasady:

7.   Przed przeprowadzeniem audytu właściwe organy Strony dokonującej przywozu i Strony dokonującej wywozu omawiają i ustalają plan audytu:

O ile Strony nie uzgodnią inaczej, Strona dokonująca przywozu przekazuje Stronie dokonującej wywozu plan audytu co najmniej 30 dni przed jego rozpoczęciem.

8.   Strona dokonująca przywozu przedstawia Stronie dokonującej wywozu informacje na piśmie o wynikach audytu w formie sprawozdania z audytu, które zawiera ustalenia, wnioski i zalecenia.

9.   Strona dokonująca przywozu przedstawia projekt sprawozdania z audytu Stronie dokonującej wywozu zwykle w terminie 30 dni od jego zakończenia.

10.   Strona dokonująca przywozu umożliwia Stronie dokonującej wywozu przedstawienie uwag na temat ustaleń z audytu. Strona dokonująca przywozu może uwzględnić takie uwagi przed wyciągnięciem wniosków oraz podjęciem jakichkolwiek działań. Strona dokonująca przywozu przekazuje Stronie dokonującej wywozu sprawozdanie końcowe na piśmie, zwykle w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania tych uwag.

11.   Strona dokonująca wywozu informuje Stronę dokonującą przywozu o wszelkich działaniach naprawczych podjętych na podstawie ustaleń i wniosków Strony dokonującej przywozu.

12.   Każda Strona zapewnia wprowadzenie procedur zapobiegających ujawnianiu informacji poufnych uzyskanych podczas audytu właściwych organów Strony dokonującej wywozu, w tym procedur umożliwiających usunięcie wszelkich informacji poufnych z końcowego sprawozdania z audytu przed jego publicznym udostępnieniem.

13.   Środki podjęte w wyniku audytów muszą być proporcjonalne względem zidentyfikowanych rodzajów ryzyka i nie mogą ograniczać handlu w stopniu większym niż wymagany do osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony sanitarnej lub fitosanitarnej Strony dokonującej przywozu. Konsultacje dotyczące tej sytuacji odbywają się zgodnie z art. 6.19 na wniosek Strony. Strony biorą pod uwagę wszelkie informacje uzyskane w drodze takich konsultacji.

14.   Każda Strona pokrywa swoje wydatki poniesione w związku audytem.

1.   Każda Strona zapewnia, aby kontrole przywozu były przeprowadzane na podstawie oceny ryzyka, bez zbędnej zwłoki i w sposób proporcjonalny i niedyskryminujący.

2.   Każda Strona zapewnia, aby produkty wywożone na terytorium drugiej Strony spełniały wymagania sanitarne i fitosanitarne Strony dokonującej przywozu.

3.   Strona udostępnia drugiej Stronie – na jej wniosek – informacje na temat swoich procedur przywozowych, w tym częstotliwości kontroli przywozu dotyczących środków sanitarnych i fitosanitarnych, oraz czynników, które uważa za decydujące w odniesieniu do ryzyka związanego z przywozem.

4.   Jeżeli w wyniku kontroli przywozu stwierdzono, że produkt nie spełnia odpowiednich wymagań przywozowych, Strona dokonująca przywozu:

5.   Jeżeli Strona zakaże przywozu towaru drugiej Strony lub ograniczy go na podstawie negatywnego wyniku kontroli przywozu, Strona dokonująca przywozu, zgodnie ze swoimi przepisami, na wniosek właściwego organu Strony dokonującej wywozu lub podmiotu gospodarczego odpowiedzialnego za przesyłkę, przedstawia na piśmie zwykłą drogą powód zakazu lub ograniczenia, podstawę prawną lub zezwolenie na działanie oraz, w stosownych przypadkach, informacje o miejscu unieszkodliwienia tej przesyłki (27).

6.   Jeżeli odrzuconej przesyłce towarzyszy świadectwo sanitarne lub fitosanitarne, Strona dokonująca przywozu informuje o tym właściwy organ Strony dokonującej wywozu i przedstawia wszelkie stosowne informacje, w tym podstawę prawną działania, szczegółowe wyniki i metody laboratoryjne. Strona dokonująca przywozu zachowuje fizyczną i elektroniczną dokumentację dotyczącą identyfikacji, pobierania, wyboru, transportu i przechowywania próby testowej oraz metod analitycznych zastosowanych w odniesieniu do tej próby. Strona dokonująca przywozu informuje również importera lub jego przedstawiciela o unieszkodliwieniu tej przesyłki. W przypadku stwierdzenia obecności agrofaga w powiadomieniu wskazuje się jego gatunek, jeżeli tylko jest to możliwe.

7.   Jeżeli Strona dokonująca przywozu ustali, że istnieje znaczący, trwały lub powtarzający się schemat niezgodności ze środkiem sanitarnym lub fitosanitarnym, Strona dokonująca przywozu powiadamia o tej niezgodności Stronę dokonującą wywozu.

8.   Niezależnie od ust. 6 Strona dokonująca przywozu przekazuje Stronie dokonującej wywozu – na jej wniosek – dostępne informacje dotyczące towarów pochodzących z terytorium Strony dokonującej wywozu, które uznano za niezgodne ze środkiem sanitarnym lub fitosanitarnym Strony dokonującej przywozu.

9.   Opłaty pobrane odniesieniu do wszelkich procedur służących sprawdzeniu i zapewnieniu zgodności ze środkami sanitarnymi lub fitosanitarnymi nie mogą być wyższe niż rzeczywisty koszt usługi.

1.   Jeżeli Strona wymaga świadectwa sanitarnego lub fitosanitarnego w przypadku przywozu towaru, świadectwo takie wydawane jest na podstawie norm międzynarodowych WOAH oraz zawartych w Kodeksie i IPPC.

2.   Każda Strona zapewnia, aby jej świadectwa, w tym wszelkie poświadczenia, przygotowywano w sposób pozwalający uniknąć nakładania zbędnych obciążeń dla handlu między Stronami.

3.   Strona dokonująca przywozu bezzwłocznie przedstawia drugiej Stronie – na jej wniosek – informacje dotyczące świadectw wymaganych w przypadku konkretnego produktu.

4.   Strony zacieśniają współpracę przy opracowywaniu wzorów świadectw w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych i ułatwienia dostępu do swoich rynków.

5.   Strony promują wdrażanie certyfikatu elektronicznego oraz innych technologii ułatwiających wymianę handlową między nimi.

6.   Każda Strona akceptuje wymianę oryginalnych świadectw w wersji papierowej albo za pomocą bezpiecznej metody elektronicznej transmisji danych, która zapewnia równoważną gwarancję poświadczenia. Strona dokonująca wywozu może przekazać elektroniczne świadectwo urzędowe, jeśli Strona dokonująca przywozu ustaliła, że zapewniono równoważne gwarancje bezpieczeństwa, w tym użycie podpisu cyfrowego i gwarancję autentyczności dokumentu.

1.   Bez uszczerbku dla art. 6.8 każda Strona stosuje swoje środki sanitarne lub fitosanitarne w odniesieniu do terytorium drugiej Strony.

2.   W celu uniknięcia arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji te same wymagania przywozowe stosuje się na terytorium Strony dokonującej wywozu w przypadku identycznych lub podobnych warunków sanitarnych lub fitosanitarnych.

3.   W przypadku pierwszego wniosku o zezwolenie na wywóz konkretnego produktu Strona dokonująca przywozu bezzwłocznie rozpoczyna procedurę zatwierdzenia wniosku drugiej Strony lub, w zależności od przypadku, jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub ich grupy. Procedura zatwierdzenia musi być zgodna z procedurą określoną w art. 6.10 i w przypadku wniosku grupy państw członkowskich Unii Europejskiej, w których istnieją identyczne lub podobne warunki sanitarne lub fitosanitarne, nie może trwać dłużej niż w przypadku wniosku jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

4.   W przypadku kolejnego wniosku o zezwolenie na wywóz dotyczącego tego samego produktu Strona dokonująca przywozu zatwierdza wniosek nie później niż sześć miesięcy po jego otrzymaniu, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Przy składaniu wniosków o udzielenie informacji należy ograniczyć się do tego, co jest konieczne, i uwzględnić informacje już dostępne Stronie dokonującej przywozu, takie jak informacje dotyczące ram legislacyjnych i wcześniejsze sprawozdania z audytu.

1.   Strony uznają, że Strona dokonująca wywozu jest odpowiedzialna za zapewnienie, aby zakłady, obiekty i produkty kwalifikujące się do wywozu spełniały mające zastosowanie wymagania sanitarne Strony dokonującej przywozu.

2.   Jeżeli Strona dokonująca przywozu prowadzi wykaz zatwierdzonych zakładów lub obiektów do celów przywozu konkretnego towaru, na wniosek Strony dokonującej wywozu, któremu towarzyszą odpowiednie gwarancje, zatwierdza zakład lub obiekt znajdujący się na terytorium Strony dokonującej wywozu bez uprzedniej inspekcji, z zastrzeżeniem następujących warunków i procedur:

3.   Strona dokonująca przywozu umieszcza zakłady lub obiekty w wykazie zatwierdzonych zakładów lub obiektów zwykle w terminie 45 dni od dnia otrzymania wniosku Strony dokonującej wywozu. Wykaz ten podaje się do wiadomości publicznej.

4.   Strona dokonująca przywozu ma prawo do przeprowadzenia audytu systemu kontroli Strony dokonującej wywozu po wydaniu zgody na wywóz. Audyty te mogą obejmować inspekcje na miejscu reprezentatywnej liczby zakładów lub obiektów zamieszczonych w wykazie zatwierdzonych zakładów lub obiektów, lub tych, o których zatwierdzenie wnioskuje Strona dokonująca wywozu. Jeżeli w wyniku audytu Strona dokonująca przywozu stwierdzi poważne i powtarzające się przypadki niezgodności, może ona zawiesić uznanie systemu kontroli właściwego organu Strony dokonującej wywozu.

5.   W należycie uzasadnionych okolicznościach Strona dokonująca przywozu może odmówić zatwierdzenia zakładów lub obiektów uznanych za niespełniające jej wymogów. W takim przypadku Strona dokonująca przywozu powiadamia Stronę dokonującą wywozu o odmowie zatwierdzenia zakładów lub obiektów oraz przedstawia uzasadnienie tej odmowy.

6.   Strona dokonująca przywozu może przeprowadzać audyty zgodnie z art. 6.11 jako część procedury zatwierdzania. Takie audyty muszą się ograniczać do struktury, organizacji i odpowiedzialności właściwego organu odpowiedzialnego za zatwierdzenie zakładu lub obiektu oraz za gwarancje sanitarne dotyczące zgodności z wymaganiami Strony dokonującej przywozu. Audyty te mogą obejmować inspekcje na miejscu reprezentatywnej liczby zakładów lub obiektów zamieszczonych w wykazie zatwierdzonych zakładów lub obiektów, lub tych, o których zatwierdzenie wnioskuje Strona dokonująca wywozu.

7.   W oparciu o wyniki takich audytów Strona dokonująca przywozu może zmienić wykaz zakładów lub obiektów.

8.   Niniejszego artykułu nie stosuje się do środków dotyczących roślin i produktów roślinnych.

1.   Strona dokonująca przywozu może z uwagi na poważne względy przyjąć tymczasowo środki nadzwyczajne, które są konieczne do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin.

2.   Strona, która przyjmuje środek nadzwyczajny, bezzwłocznie powiadamia o nim na piśmie drugą Stronę. Strona, która przyjęła środek nadzwyczajny, uwzględnia wszelkie informacje przekazane przez drugą Stronę.

3.   Po przyjęciu środka nadzwyczajnego Strona dokonuje przeglądu jego zasadności zwykle w terminie sześciu miesięcy, pod warunkiem że dostępne są odpowiednie informacje, oraz informuje drugą Stronę – na jej wniosek – o wynikach tego przeglądu. Strona nie utrzymuje środka nadzwyczajnego, chyba że nagły problem lub zagrożenie nadal występuje. Jeżeli Strona utrzymuje środek nadzwyczajny, powinien podlegać on okresowemu przeglądowi.

4.   Aby uniknąć niepotrzebnych zakłóceń w handlu, Strona, która przyjmuje środek nadzwyczajny zapewnia najbardziej odpowiednie i proporcjonalne rozwiązanie w odniesieniu do przesyłek transportowanych między Stronami, uwzględniając zidentyfikowane ryzyko.

1.   Zgodnie z niniejszym rozdziałem Strony poszukują możliwości dalszej współpracy i wymiany informacji w zakresie spraw sanitarnych i fitosanitarnych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Możliwości te mogą obejmować inicjatywy w zakresie ułatwień w handlu.

2.   Strony współpracują w celu ułatwienia wykonania niniejszego rozdziału i mogą wspólnie określać inicjatywy dotyczące spraw sanitarnych i fitosanitarnych służące wyeliminowaniu niepotrzebnych barier w handlu między Stronami.

3.   Strony mogą wspierać współpracę na wszystkich forach wielostronnych, w szczególności z odpowiednimi międzynarodowymi organami normalizacyjnymi.

1.   Każda Strona może złożyć wniosek o przeprowadzenie konsultacji w sprawie szczególnych kwestii o charakterze handlowym związanych ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi.

2.   Strony przeprowadzają te konsultacje w terminie 30 dni od otrzymania wniosku, chyba że Strony uzgodnią inaczej.

3.   Strony dążą do tego, aby przedstawić wszelkie istotne informacje niezbędne do znalezienia wspólnie uzgodnionego rozwiązania, które pozwoli uniknąć niepotrzebnych zakłóceń w handlu.

1.   Każda Strona wyznacza punkt kontaktowy, aby zapewnić wykonywanie niniejszego rozdziału, oraz przekazuje drugiej Stronie dane kontaktowe wraz z informacjami dotyczącymi odpowiedzialnego urzędnika.

2.   Strony bezzwłocznie powiadamiają się o wszelkich zmianach tych danych.

1.   Podkomitet ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych, ustanowiony na podstawie art. 1.10 (Podkomitety i inne gremia w ramach części III niniejszej Umowy) ust. 1 lit. e):

2.   Podkomitet ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych może: