(1)

Zgodnie z art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) Unia ma określać i prowadzić wspólne polityki i działania oraz usprawniać współpracę we wszelkich dziedzinach stosunków międzynarodowych, między innymi w celu zachęcania wszystkich krajów do integracji w ramach gospodarki światowej, w tym drogą stopniowego znoszenia ograniczeń w handlu międzynarodowym.

(2)

Zgodnie z art. 206 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), poprzez utworzenie unii celnej Unia ma przyczyniać się, we wspólnym interesie, do harmonijnego rozwoju handlu światowego, stopniowego zniesienia ograniczeń w handlu międzynarodowym i w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych oraz do zmniejszenia barier celnych i innych barier.

(3)

Zgodnie z art. 26 TFUE Unia ma przyjmować środki w celu ustanowienia lub zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego obejmującego obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, zgodnie z postanowieniami Traktatów. Dostęp wykonawców, towarów i usług z państw trzecich do unijnych rynków zamówień publicznych lub koncesji wchodzi w zakres wspólnej polityki handlowej.

(4)

Art. III:8 Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 oraz art. XIII Układu ogólnego w sprawie handlu usługami wyłączają zamówienia rządowe z zakresu głównych dyscyplin wielostronnych Światowej Organizacji Handlu (WTO).

(5)

W ramach WTO oraz poprzez swoje stosunki dwustronne Unia opowiada się za ambitnym otwarciem międzynarodowych rynków zamówień publicznych i koncesji Unii i jej partnerów handlowych, w duchu wzajemności i obopólnych korzyści.

(6)

Wielostronne Porozumienie WTO w sprawie zamówień rządowych oraz umowy handlowe Unii, które zawierają postanowienia dotyczące zamówień publicznych, zapewniają unijnym wykonawcom dostęp wyłącznie do rynków zamówień publicznych lub koncesji państw trzecich, które są stronami tych umów.

(7)

W przypadku gdy państwo trzecie jest stroną Porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych lub zawarło z Unią umowę handlową, która zawiera postanowienia dotyczące zamówień publicznych, Komisja powinna postępować zgodnie z mechanizmami konsultacji lub rozwiązywania sporów określonymi w tych umowach, w przypadku gdy praktyki restrykcyjne są związane z zamówieniami publicznymi objętymi zobowiązaniami dotyczącymi dostępu do rynku, podjętymi przez to państwo trzecie w stosunku do Unii.

(8)

Wiele państw trzecich jest niechętnych otwarciu swoich rynków zamówień publicznych lub koncesji na międzynarodową konkurencję lub usprawnianiu dostępu do tych rynków. W konsekwencji unijni wykonawcy napotykają praktyki restrykcyjne w udzielaniu zamówień publicznych w wielu państwach trzecich, które to praktyki skutkują utratą istotnych możliwości handlowych.

(9)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 654/2014 (3) ustanawia zasady i procedury w celu zapewnienia wykonania praw Unii wynikających z zawartych przez nią międzynarodowych umów handlowych. Brak jest takich zasad i procedur dotyczących traktowania wykonawców, towarów i usług nieobjętych takimi umowami międzynarodowymi.

(10)

Międzynarodowe zobowiązania dotyczące dostępu do rynku podjęte przez Unię wobec państw trzecich w dziedzinie zamówień publicznych i koncesji wymagają między innymi równego traktowania wykonawców z tych państw trzecich. Dlatego też środki przyjęte na podstawie niniejszego rozporządzenia mogą mieć zastosowanie tylko do wykonawców, towarów lub usług z państw trzecich, które nie są stronami wielostronnego Porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych ani dwu- lub wielostronnych umów handlowych zawartych z Unią, zawierających zobowiązania dotyczące dostępu do rynków zamówień publicznych lub koncesji, lub do wykonawców, towarów lub usług z państw, które są stronami takich umów, ale wyłącznie w odniesieniu do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego na towary, usługi lub koncesje nieobjęte tymi umowami. Zgodnie z dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE (4), 2014/24/UE (5) i 2014/25/UE (6) oraz jak wyjaśniono w komunikacie Komisji z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie wytycznych dotyczących udziału oferentów z państw trzecich w unijnym rynku zamówień publicznych oraz wprowadzania na ten rynek towarów z państw trzecich, wykonawcy z państw trzecich, które nie zawarły żadnej umowy przewidującej otwarcie unijnego rynku zamówień, lub których towary, usługi i roboty budowlane nie są objęte taką umową, nie mają zapewnionego dostępu do postępowań o udzielenie zamówienia w Unii i mogą zostać wykluczeni.

(11)

Skuteczne stosowanie wszelkich środków przyjętych na podstawie niniejszego rozporządzenia w celu poprawy dostępu unijnych wykonawców do rynków zamówień publicznych lub koncesji określonych państw trzecich wymaga jasnego zestawu reguł pochodzenia wykonawców, towarów i usług.

(12)

Pochodzenie towaru należy ustalać zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 (7).

(13)

Pochodzenie usługi należy ustalać na podstawie pochodzenia świadczącej ją osoby fizycznej lub prawnej. Za miejsce pochodzenia osoby prawnej należy uznać państwo, na mocy prawa którego osoba prawna została utworzona lub w inny sposób zorganizowana i na którego terytorium prowadzi istotną działalność gospodarczą. Osoby prawne utworzone lub w inny sposób zorganizowane na mocy prawa państwa członkowskiego należy uznawać za mające pochodzenie w Unii tylko wtedy, gdy mają bezpośredni i skuteczny związek z gospodarką państwa członkowskiego. Aby uniknąć możliwego obchodzenia środka Instrumentu Zamówień Międzynarodowych (IZM), pochodzenie osób prawnych kontrolowanych przez podmioty zagraniczne lub będących ich własnością, które nie prowadzą istotnej działalności gospodarczej na terytorium państwa trzeciego lub na terytorium państwa członkowskiego, na mocy prawa którego zostały one utworzone lub w inny sposób zorganizowane, może również wymagać ustalenia poprzez uwzględnienie innych elementów, takich jak pochodzenie właścicieli lub innych osób mających dominujący wpływ na tę osobę prawną.

(14)

Dokonując oceny, czy w państwie trzecim istnieją szczególne środki lub praktyki, które mogą skutkować ograniczeniem dostępu unijnych wykonawców, towarów lub usług do rynków zamówień publicznych lub koncesji tego państwa trzeciego, Komisja powinna badać, w jakim stopniu prawo, zasady lub inne środki dotyczące rynków zamówień publicznych lub koncesji danego państwa trzeciego zapewniają przejrzystość zgodnie z międzynarodowymi standardami oraz nie powodują poważnych i powtarzających się ograniczeń w stosunku do unijnych wykonawców, towarów lub usług. Ponadto Komisja powinna badać, w jakim stopniu poszczególne instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające danego państwa trzeciego przyjmują lub utrzymują restrykcyjne praktyki wobec unijnych wykonawców, towarów lub usług.

(15)

Komisja powinna mieć możliwość wszczęcia w dowolnym momencie przejrzystego postępowania wyjaśniającego w sprawie zarzutów dotyczących restrykcyjnych środków lub praktyk przyjętych lub utrzymywanych przez państwo trzecie.

(16)

Biorąc pod uwagę ogólny cel polityki Unii polegający na wspieraniu wzrostu gospodarczego krajów najsłabiej rozwiniętych oraz ich integracji z globalnymi łańcuchami wartości, Komisja nie powinna wszczynać postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do państw korzystających z rozwiązania „wszystko oprócz broni” wymienionych w załączniku IV do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 978/2012 (8).

(17)

Prowadząc postępowanie wyjaśniające, Komisja powinna wezwać dane państwo trzecie do podjęcia konsultacji w celu wyeliminowania lub skorygowania wszelkich restrykcyjnych środków lub praktyk, a tym samym poprawy możliwości przetargowych dla unijnych wykonawców, towarów i usług w odniesieniu do rynków zamówień publicznych lub koncesji w tym państwie trzecim.

(18)

Jest sprawą najwyższej wagi, aby postępowanie wyjaśniające było prowadzone w sposób przejrzysty. Sprawozdanie zawierające główne ustalenia wynikające z postępowania wyjaśniającego powinno być zatem publicznie dostępne.

(19)

W przypadku gdy postępowanie wyjaśniające potwierdzi istnienie restrykcyjnych środków lub praktyk, a konsultacje z danym państwem trzecim nie prowadzą do podjęcia zadowalających działań naprawczych, które skorygują poważne i powtarzające się ograniczenia dostępu dla unijnych wykonawców, towarów i usług w rozsądnym terminie, lub w przypadku gdy dane państwo trzecie odmówi podjęcia konsultacji, Komisja powinna przyjąć na podstawie niniejszego rozporządzenia – jeżeli uzna, że leży to w interesie Unii – środek IZM w postaci korekty punktacji lub wykluczenia ofert.

(20)

Ustalenie, czy przyjęcie środka IZM leży w interesie Unii, powinno opierać się na ocenie różnych interesów rozpatrywanych łącznie, w tym interesu unijnych wykonawców. Komisja powinna wyważyć konsekwencje przyjęcia takiego środka i jego wpływ na szersze interesy Unii. Ważne jest, aby zwrócić szczególną uwagę na ogólny cel, jakim jest osiągnięcie wzajemności przez otwarcie rynków państw trzecich i poprawę dostępu do rynku dla unijnych wykonawców. Należy również uwzględnić cel polegający na ograniczeniu wszelkich zbędnych obciążeń administracyjnych dla instytucji zamawiających i podmiotów zamawiających, a także wykonawców.

(21)

Korekta punktacji powinna być stosowana jedynie do celu oceny ofert złożonych przez wykonawców pochodzących z danego państwa trzeciego. Środek taki nie powinien wpływać na cenę do zapłacenia w ramach zamówienia, które zostanie udzielone zwycięskiemu oferentowi. W przypadku gdy instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające decydują się oprzeć swoją ocenę ofert na cenie lub koszcie jako jedynym kryterium udzielenia zamówienia, poziom korekty punktacji powinien być znacząco wyższy, aby zapewnić porównywalną skuteczność środka IZM.

(22)

Środki IZM powinny mieć zastosowanie do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego objętych zakresem niniejszego rozporządzenia, w tym do umów ramowych i dynamicznych systemów zakupów. W przypadku gdy konkretne zamówienie jest udzielane w ramach dynamicznego systemu zakupów, do którego ma zastosowanie środek IZM, środki IZM powinny mieć również zastosowanie do tego konkretnego zamówienia. Środki IZM nie powinny jednak mieć zastosowania do zamówień poniżej określonego progu, aby ograniczyć całkowite obciążenie administracyjne instytucji zamawiających i podmiotów zamawiających. Aby uniknąć ewentualnego podwójnego stosowania środków IZM, środki takie nie powinny mieć zastosowania do zamówień udzielanych na podstawie umowy ramowej, jeżeli środki IZM zostały już zastosowane na etapie zawierania tej umowy ramowej.

(23)

Aby uniknąć ewentualnego obchodzenia środka IZM, na zwycięskich oferentów należy nałożyć odpowiednie zobowiązania. Zobowiązania te powinny mieć zastosowanie wyłącznie do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, które są objęte środkiem IZM, a także do zamówień udzielanych na podstawie umowy ramowej, w przypadku gdy wartość takich zamówień jest równa określonemu progowi lub go przekracza oraz w przypadku gdy ta umowa ramowa jest objęta środkiem IZM.

(24)

W przypadku gdy państwo trzecie prowadzi merytoryczne i zaawansowane negocjacje z Unią dotyczące dostępu do rynku w dziedzinie zamówień publicznych, w celu wyeliminowania lub skorygowania ograniczenia dostępu unijnych wykonawców, towarów lub usług do jego rynków zamówień publicznych lub koncesji, Komisja powinna mieć możliwość zawieszenia w trakcie negocjacji środków IZM odnoszących się do danego państwa trzeciego.

(25)

Ważne jest, aby środki IZM były jednolicie stosowane w Unii przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające. Aby uwzględnić różnorodność zdolności administracyjnych instytucji zamawiających i podmiotów zamawiających, państwa członkowskie powinny mieć możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z zakresu stosowania środków IZM dla ograniczonego wykazu lokalnych instytucji zamawiających, pod warunkiem spełnienia pewnych ścisłych wymogów. Sprawdzając wykazy lokalnych instytucji zamawiających zaproponowane przez państwa członkowskie, ważne jest aby Komisja wzięła pod uwagę szczególną sytuację tych instytucji zamawiających, między innymi pod względem liczby ludności i położenia geograficznego. Takie zwolnienie mogłoby również dotyczyć postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, które te instytucje zamawiające powinny móc przeprowadzać na podstawie umów ramowych lub dynamicznych systemów zakupów.

(26)

Konieczne jest, aby instytucje zamawiające i podmioty zamawiające miały dostęp do szerokiej gamy wysokiej jakości produktów zaspokajających ich potrzeby zakupowe po konkurencyjnych cenach. Instytucje zamawiające i podmioty zamawiające powinny mieć zatem możliwość niestosowania środków IZM ograniczających dostęp towarów i usług nieobjętych zobowiązaniami, w przypadku gdy brakuje unijnych towarów lub usług lub towarów lub usług objętych zobowiązaniami, które spełniałyby wymogi instytucji zamawiającej lub podmiotu zamawiającego, lub w celu zabezpieczenia zasadniczych wymagań polityki publicznej, na przykład dotyczących nadrzędnych względów związanych ze zdrowiem publicznym lub ochroną środowiska. W przypadku gdy instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające stosują te wyjątki, Komisja powinna być o tym informowana w terminowy i wyczerpujący sposób, aby umożliwić odpowiednie monitorowanie wykonywania niniejszego rozporządzenia.

(27)

W przypadku nieprawidłowego zastosowania przez instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające środków IZM, negatywnie wpływającego na szanse wykonawców mających prawo do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, zastosowanie powinny mieć dyrektywy Rady 89/665/EWG (9) i 92/13/EWG (10). Wykonawcy, których to dotyczy, powinni mieć możliwość wszczęcia procedury odwoławczej zgodnie z prawem krajowym wdrażającym te dyrektywy, jeżeli na przykład wykonawcy ci uznają, że konkurencyjny wykonawca powinien zostać wykluczony lub oferta powinna otrzymać niższą ocenę ze względu na zastosowanie środka IZM. Komisja powinna mieć również możliwość zastosowania mechanizmu korygującego zgodnie z art. 3 dyrektywy 89/665/EWG lub z art. 8 dyrektywy 92/13/EWG.

(28)

W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (11).

(29)

W przypadku przyjmowania aktów wykonawczych w odniesieniu do przyjęcia, wycofania, zawieszenia, przywrócenia lub przedłużenia okresu obowiązywania środka IZM należy stosować procedurę sprawdzającą, a Komisję powinien wspierać Komitet ds. Barier Handlowych ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1843 (12). Biorąc pod uwagę, że środki IZM mogą mieć różny wpływ na unijne rynki zamówień publicznych lub koncesji, należy dostosować procedurę komitetową mającą zastosowanie do projektów aktów wykonawczych przewidujących wykluczenie ofert i w takich przypadkach zastosowanie powinien mieć art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.

(30)

W razie potrzeby oraz w sprawach mających wpływ na stosowanie unijnych ram prawnych dotyczących zamówień publicznych Komisja powinna mieć możliwość zasięgnięcia opinii Komitetu Doradczego ds. Zamówień Publicznych ustanowionego decyzją Rady 71/306/EWG (13).

(31)

Informacje otrzymane na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny być wykorzystywane wyłącznie do celów, dla których o nie wnioskowano, oraz z należytym poszanowaniem mających zastosowanie unijnych i krajowych wymogów ochrony danych i poufności. Należy odpowiednio stosować rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (14), a także art. 28 dyrektywy 2014/23/UE, art. 21 dyrektywy 2014/24/UE i art. 39 dyrektywy 2014/25/UE.

(32)

Zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa (15) oraz między innymi w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych, w szczególności dla państw członkowskich, Komisja powinna regularnie prowadzić przeglądy zakresu, funkcjonowania i skuteczności niniejszego rozporządzenia. Przegląd taki dotyczyłby między innymi możliwości wykorzystywania wszelkich dostępnych środków w celu ułatwienia wymiany informacji, w tym elektronicznych narzędzi udzielania zamówień, takich jak standardowe formularze do publikacji ogłoszeń w dziedzinie zamówień publicznych, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/1780 (16), a także obciążeń ponoszonych przez instytucje zamawiające lub podmioty zamawiające przy stosowaniu niniejszego rozporządzenia. Komisja powinna przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ze swojej oceny, a w stosownym przypadku powinna przedłożyć odpowiedni wniosek ustawodawczy.

(33)

Przepisy i zasady dotyczące zamówień publicznych mające zastosowanie do zamówień publicznych udzielanych przez instytucje Unii na własny rachunek określone są w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 (17), a zatem nie wchodzą w zakres niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2018/1046 przepisy te opierają się na przepisach określonych w dyrektywach 2014/23/UEi 2014/24/UE. Należy zatem ocenić, czy w kontekście przeglądu rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 przepisy i zasady określone w niniejszym rozporządzeniu powinny mieć zastosowanie również do zamówień publicznych udzielanych przez instytucje Unii.

(34)

Aby ułatwić stosowanie niniejszego rozporządzenia przez instytucje zamawiające, podmioty zamawiające i wykonawców, Komisja powinna wydać wytyczne. Wytyczne te powinny zawierać informacje, w szczególności na temat pojęć pochodzenia osób fizycznych i prawnych, pochodzenia towarów i usług, dodatkowego zobowiązania i stosowania tych przepisów w ramach niniejszego rozporządzenia. W świetle ogólnego celu polityki Unii, jakim jest wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), wytyczne te powinny także uwzględnić specyficzne potrzeby MŚP w zakresie informacji przy stosowaniu przez nie niniejszego rozporządzenia, aby zapobiec ich nadmiernemu obciążeniu.

(35)

Zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz aby osiągnąć podstawowy cel poprawy dostępu unijnych wykonawców, towarów i usług do rynków zamówień publicznych lub koncesji państw trzecich przez ustanowienie środków dotyczących zamówień nieobjętych zobowiązaniami, konieczne i stosowne jest przyjęcie przepisów dotyczących procedur umożliwiających Komisji wszczynanie postępowań wyjaśniających w sprawie zarzutów dotyczących środków lub praktyk państw trzecich przeciwko unijnym wykonawcom, towarom i usługom, oraz podejmowanie konsultacji z danymi państwami trzecimi. Niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych celów, zgodnie z art. 5 ust. 4 TUE,

(1)

Chociaż w przeszłości miały miejsce krótkotrwałe przerwy w dostawach gazu, istnieje szereg czynników odróżniających sytuację w 2022 r. od poprzednich kryzysów dotyczących bezpieczeństwa dostaw gazu. Eskalacja rosyjskiej agresji wojskowej wobec Ukrainy od lutego 2022 r. doprowadziła do bezprecedensowego wzrostu cen. Te podwyżki cen prawdopodobnie zasadniczo zmienią motywację do napełniania podziemnych magazynów gazu w Unii. W obecnej sytuacji geopolitycznej nie można wykluczyć dalszych zakłóceń w dostawach gazu. Takie zakłócenia w dostawach mogłyby poważnie zaszkodzić obywatelom i gospodarce Unii, ponieważ Unia jest nadal – w znaczącym stopniu – zależna od zewnętrznych dostaw gazu, na które może wpłynąć ten konflikt.

(2)

Charakter i konsekwencje niedawnych wydarzeń cechuje duża skala i obejmują one całą Unię, w związku z czym wymagają kompleksowej reakcji Unii. Reakcja ta powinna w pierwszej kolejności objąć środki, które mogą zwiększyć bezpieczeństwo dostaw gazu na poziomie Unii, w szczególności dostaw gazu dla odbiorców chronionych. Oszczędności energii oraz efektywność energetyczna są kluczowymi czynnikami przyczyniającymi się do osiągnięcia tego celu. W związku z tym istotne jest, aby Unia działała w sposób skoordynowany, aby uniknąć potencjalnych zagrożeń wynikających z ewentualnych zakłóceń w dostawach gazu, bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do wyboru między różnymi źródłami energii i ogólnej struktury ich zaopatrzenia w energię zgodnie z art. 194 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

(3)

Podziemne magazyny gazu przyczyniają się do bezpieczeństwa dostaw gazu, a napełnione podziemne magazyny gazu zapewniają bezpieczeństwo dostaw gazu poprzez zapewnienie dodatkowych zasobów gazu w przypadku wysokiego popytu lub zakłóceń w dostawach. Ponieważ zakłócenia w dostawach gazu rurociągowego mogą wystąpić w dowolnym momencie, należy wprowadzić środki dotyczące poziomu napełniania unijnych podziemnych magazynów gazu, aby zagwarantować bezpieczeństwo dostaw gazu w sezonie zimowym 2022–2023.

(4)

Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938 (3) wprowadzono mechanizmy solidarności jako instrument służący łagodzeniu skutków poważnych sytuacji nadzwyczajnych w Unii, w przypadku gdy w danym państwie członkowskim zagrożone są dostawy gazu do odbiorców chronionych w ramach solidarnego wsparcia, stanowiące podstawową potrzebę bezpieczeństwa i niezbędny priorytet. W przypadku stanu nadzwyczajnego w Unii natychmiastowa reakcja zapewnia państwom członkowskim możliwość zapewnienia konsumentom zwiększonej ochrony.

(5)

Skutki agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy pokazały, że obowiązujące przepisy dotyczące bezpieczeństwa dostaw nie są dostosowane do nagłych istotnych zmian sytuacji geopolitycznej, w których niedobory dostaw i gwałtowne wzrosty cen mogą wynikać nie tylko z awarii infrastruktury lub ekstremalnych warunków pogodowych, ale również z celowych poważnych wydarzeń oraz dłuższych lub nagłych zakłóceń w dostawach. Należy zatem zająć się nagłym znacznie zwiększonym ryzykiem wynikającym z obecnych zmian sytuacji geopolitycznej, w tym poprzez dywersyfikację unijnych zasobów energetycznych.

(6)

Na podstawie przeprowadzonej przez Komisję analizy, między innymi, adekwatności środków mających na celu zabezpieczenie dostaw gazu oraz ogólnounijnej wzmocnionej analizy gotowości na wypadek zagrożeń przeprowadzonej w lutym 2022 r. przez Komisję i Grupę Koordynacyjną ds. Gazu (GKG) ustanowioną rozporządzeniem (UE) 2017/1938, każde państwo członkowskie powinno, co do zasady, zapewnić napełnienie podziemnych magazynów gazu znajdujących się na jego terytorium i bezpośrednio połączonych z obszarem rynku danego państwa członkowskiego do co najmniej 90 % ich pojemności na poziomie państw członkowskich do dnia 1 listopada każdego roku (cel w zakresie napełnienia), przy czym cele pośrednie dla każdego państwa członkowskiego wyznaczono na maj, lipiec, wrzesień i luty (trajektoria napełniania) następnego roku. Obowiązek osiągnięcia celu w zakresie napełnienia podziemnych magazynów gazu na ich terytorium miałby nieproporcjonalny wpływ na niektóre państwa członkowskie, które dysponują znacznymi pojemnościami podziemnych magazynów gazu. W celu odzwierciedlenia tej sytuacji obowiązek napełnienia ich podziemnych magazynów gazu należy zmniejszyć do 35 % ich średniego rocznego zużycia gazu w ciągu poprzednich pięciu lat. Powinno to pozostawać bez uszczerbku dla obowiązku pozostałych państw członkowskich w zakresie przyczynienia się do napełnienia odnośnych podziemnych magazynów gazu. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zdecydowania, na określonych warunkach, o częściowym osiągnięciu celu w zakresie napełnienia poprzez wliczenie zapasów skroplonego gazu ziemnego (LNG) przechowywanych w instalacjach LNG. Te cele w zakresie napełnienia są konieczne, aby zapewnić konsumentom w Unii odpowiednią ochronę przed niedoborami dostaw gazu. W 2022 r. zastosowany powinien być niższy cel w zakresie napełnienia wynoszący 80 % oraz mniejsza liczba celów pośrednich, biorąc pod uwagę fakt, że niniejsze rozporządzenie ma wejść w życie po rozpoczęciu sezonu napełniania magazynów, a państwa członkowskie będą miały ograniczony czas na jego realizację.

(7)

Podczas napełniania swoich instalacji magazynowych państwa członkowskie powinny dążyć do dywersyfikacji swoich dostawców gazu w celu zmniejszenia swojej zależności w przypadkach, gdy może to zagrozić bezpieczeństwu dostaw energii lub podstawowym interesom bezpieczeństwa Unii lub państw członkowskich.

(8)

Każdego roku od 2023 r. magazynowanie gazu powinno być specjalnie monitorowane od lutego, aby uniknąć nagłego poboru gazu z podziemnych magazynów gazu w środku sezonu zimowego, co mogłoby stanowić wyzwanie dla bezpieczeństwa dostaw przed końcem sezonu zimowego. Trajektorie napełniania powinny umożliwiać stałe monitorowanie przez cały sezon napełniania magazynów.

(9)

Każdego roku od 2023 r, każde państwo członkowskie z podziemnymi magazynami gazu powinno przedkładać Komisji projekt trajektorii napełniania, w formie zagregowanej, dla takich magazynów na swoim terytorium i bezpośrednio połączonych z jego obszarem rynku. Biorąc pod uwagę ocenę GKG Komisja powinna podjąć decyzję określającą trajektorię napełniania dla każdego państwa członkowskiego w sposób, który nie zakłóca nadmiernie konkurencyjnej pozycji podziemnych magazynów gazu w danym państwie członkowskim w porównaniu z takimi magazynami znajdującymi się w sąsiadujących państwach członkowskich.

(10)

W celu określenia indywidualnej trajektorii napełniania dla każdego państwa członkowskiego z podziemnymi magazynami gazu od 2023 r. na podstawie projektu trajektorii napełniania przedłożonej przez każde takie państwo członkowskie, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (4).

(11)

Trajektoria napełniania dla każdego państwa członkowskiego z podziemnymi magazynami gazu powinna obejmować cele pośrednie oraz powinna opierać się na średnim wskaźniku napełnienia dla danego państwa członkowskiego z pięciu poprzednich lat. W przypadku państw członkowskich, dla których cel w zakresie napełnienia jest ograniczony do 35 % ich średniego rocznego zużycia gazu, należy odpowiednio obniżyć cele pośrednie trajektorii napełniania.

(12)

W przypadku gdy państwo członkowskie nie może terminowo osiągnąć celu w zakresie napełnienia ze względu na problemy techniczne, takie jak problemy związane z rurociągami zasilającymi podziemne magazyny gazu lub z instalacjami zatłaczającymi, takie państwo członkowskie powinno mieć możliwość osiągnięcia celu w zakresie napełnienia na późniejszym etapie. Cel w zakresie napełnienia powinien jednak zostać osiągnięty tak szybko, jak to technicznie możliwe, a w każdym razie nie później niż w dniu 1 grudnia danego roku, aby zagwarantować bezpieczeństwo dostaw gazu w sezonie zimowym.

(13)

Państwo członkowskie może nie być w stanie osiągnąć celu w zakresie napełnienia lub celu pośredniego z powodu stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii, na przykład gdy dostawy gazu są niewystarczające, zgodnie z art. 11 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2017/1938, ogłoszonego przez Komisję na wniosek jednego lub większej liczby państw członkowskich, w zależności od przypadku, które ogłosiły stan nadzwyczajny na poziomie krajowym w rozumieniu tego rozporządzenia. Cele w zakresie napełnienia, w tym cel dotyczący podziału obciążeń, nie powinny zatem mieć zastosowania w przypadku ogłoszenia przez Komisję stanu nadzwyczajnego w regionie lub w Unii zgodnie z art. 12 tego rozporządzenia oraz dopóki trwa ten stan.

(14)

W celu zapewnienia, aby nie było odejścia od trajektorii napełniania, właściwe organy powinny stale monitorować poziomy napełnienia podziemnych magazynów gazu. Trajektorie napełniania powinny zostać określone z zastrzeżeniem marginesu wynoszącego pięć punktów procentowych. W przypadku gdy poziom napełnienia w państwie członkowskim jest o więcej niż pięć punktów procentowych niższy od poziomu jego trajektorii napełniania, właściwy organ powinien natychmiast podjąć skuteczne środki, aby zwiększyć ten poziom. Państwa członkowskie powinny informować Komisję oraz GKG o takich środkach.

(15)

Każde znaczne i trwałe odejście przez państwo członkowskie od jego trajektorii napełniania może zagrozić osiągnięciu odpowiednich poziomów napełnienia oraz celu w zakresie napełnienia, który jest niezbędny do zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii w duchu solidarności. W przypadku tak znacznego i trwałego odejścia od trajektorii napełniania lub odejścia od celu w zakresie napełnienia, Komisja powinna być uprawniona do podejmowania skutecznych środków w celu uniknięcia problemów w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu wynikających z nienapełnionych instalacji magazynowych. Podejmując decyzję w sprawie takich skutecznych środków, Komisja powinna wziąć pod uwagę specyficzną sytuację danego państwa członkowskiego, na przykład wielkość podziemnych magazynów gazu w odniesieniu do krajowego zużycia gazu, znaczenie podziemnych magazynów gazu dla bezpieczeństwa dostaw gazu w regionie oraz wszelkie istniejące magazyny LNG. Ponieważ niniejsze rozporządzenie ma wejść w życie po rozpoczęciu sezonu napełniania magazynów w 2022 r., wszelkie środki podejmowane przez Komisję w celu zaradzenia odejściu od trajektorii napełniania na 2022 r. powinny uwzględniać ograniczony czas dostępny na wykonanie niniejszego rozporządzenia na poziomie krajowym. Komisja powinna zapewnić, aby środki te nie wykraczały poza to, co jest konieczne do zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw gazu, bez nakładania nieproporcjonalnych obciążeń na państwa członkowskie, uczestników rynku gazu, operatorów systemu magazynowania lub konsumentów.

(16)

Państwa członkowskie powinny podejmować wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić osiągnięcie celów w zakresie napełnienia. Powinny one jednocześnie dążyć w pierwszej kolejności, tam gdzie to możliwe, do stosowania środków rynkowych, tak aby uniknąć niepotrzebnych zakłóceń na rynku. Państwa członkowskie powinny mieć swobodę określenia wyższego celu w zakresie napełnienia, tak aby Unia mogła wspólnie dążyć do napełnienia 85 % pojemności podziemnych magazynów gazu w Unii na 2022 r. Z uwagi na różnorodne systemy regulacyjne obowiązujące już w wielu państwach członkowskich w celu wspierania napełniania instalacji magazynowych, nie należy narzucać żadnego konkretnego instrumentu umożliwiającego osiągnięcie trajektorii napełniania lub celu w zakresie napełnienia. Należy pozostawić państwom członkowskim swobodę decydowania, który instrument jest najbardziej odpowiedni dla ich systemów krajowych, o ile spełnione są określone warunki. Państwa członkowskie lub właściwe organy regulacyjne powinny mieć zatem możliwość określania, od którego uczestnika lub od których uczestników rynku należy wymagać zapewnienia napełniania podziemnych magazynów gazu. Powinny one również móc zdecydować, czy środki regulacyjne, takie jak środki zobowiązujące posiadaczy zdolności magazynowania do uwolnienia niewykorzystanych zdolności, możliwe w świetle obowiązujących unijnych przepisów rynkowych, są wystarczające do zapewnienia osiągnięcia celów w zakresie napełnienia, czy też konieczne są zachęty finansowe lub rabaty taryfowe dotyczące magazynowania. Jeżeli państwo członkowskie nakłada na dostawców gazu dostarczających gaz odbiorcom chronionym na jego terytorium obowiązek magazynowania gazu w podziemnych magazynach gazu, wolumen gazu, który ma być magazynowany, powinna być określana na podstawie wolumenu gazu ziemnego dostarczanego tym odbiorcom chronionym. Państwa członkowskie powinny koordynować ze sobą i wykorzystywać instrumenty, takie jak platformy zakupu LNG, aby zmaksymalizować wykorzystanie LNG do napełnienia instalacji magazynowych. Ponadto państwa członkowskie powinny zmniejszać bariery infrastrukturalne i regulacyjne utrudniające wspólne korzystanie z LNG w celu napełnienia instalacji magazynowych.

(17)

W komunikacie Komisji z dnia 8 marca 2022 r. zatytułowanym „REPowerEU: Wspólne europejskie działania w kierunku bezpiecznej i zrównoważonej energii po przystępnej cenie” wyjaśniono, że prawo unijne zezwala państwom członkowskim na udzielanie pomocy dostawcom gazu na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, aby zapewnić napełnienie instalacji magazynowych, na przykład w formie gwarancji (dwustronny kontrakt na transakcje różnicowe).

(18)

Wszelkie środki podejmowane przez państwa członkowskie w celu zapewnienia napełniania podziemnych magazynów gazu, w tym warunki, które mają zostać nałożone na napełnianie w oparciu o podział obciążeń, oraz warunki, które mają zostać nałożone na pobór gazu z podziemnych magazynów gazu, powinny być konieczne, jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i weryfikowalne, oraz nie powinny nadmiernie zakłócać konkurencji lub prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ani zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub do Unii. W szczególności takie środki nie powinny prowadzić do wzmocnienia pozycji dominującej lub nieoczekiwanych zysków przedsiębiorstw kontrolujących podziemne magazyny gazu lub przedsiębiorstw, które zarezerwowały pojemności magazynowe, ale ich nie wykorzystały.

(19)

Efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury, w tym transgranicznej zdolności przesyłowej, podziemnych magazynów gazu i instalacji LNG, jest ważnym czynnikiem gwarantującym bezpieczeństwo dostaw gazu w duchu solidarności. Otwarte granice rynku energii mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu, w tym w czasach zakłóceń w dostawach gazu na poziomie krajowym, regionalnym lub unijnym. Środki podjęte w celu zapewnienia napełnienia podziemnych magazynów gazu nie powinny zatem blokować ani ograniczać zdolności transgranicznych przydzielonych zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/459 (5). Ponadto państwa członkowskie powinny zapewniać możliwość odbioru zmagazynowanego gazu, w tym sąsiadującym państwom członkowskim oraz w sytuacji nadzwyczajnej, o której mowa w art. 11 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2017/1938.

(20)

Obowiązek w zakresie magazynowania prawdopodobnie nałoży obciążenia finansowe na odnośnych uczestników rynku w tych państwach członkowskich, które posiadają na swoim terytorium odpowiednie podziemne magazyny gazu, a zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dostaw gazu ma w zamierzeniu być korzystne dla wszystkich państw członkowskich, w tym państw członkowskich, które nie posiadają podziemnych magazynów gazu. Aby rozłożyć ciężar zapewnienia wystarczającego napełnienia podziemnych magazynów gazu w Unii służącego zagwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw gazu, w duchu solidarności, państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu powinny korzystać z podziemnych magazynów gazu w innych państwach członkowskich. W przypadku braku połączenia międzysystemowego danego państwa członkowskiego z innymi państwami członkowskimi lub ograniczonej transgranicznej zdolności przesyłowej danego państwa członkowskiego, lub innych przyczyn technicznych uniemożliwiających mu korzystanie z podziemnych magazynów gazu w innych państwach członkowskich, obowiązek ten należy odpowiednio ograniczyć.

(21)

Państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu powinny zapewniać aby uczestnicy rynku w takich państwach członkowskich dokonali uzgodnień w państwach członkowskich posiadających takie magazyny, które przewidują wykorzystanie – do dnia 1 listopada – pojemności magazynowych odpowiadających co najmniej 15 % ich średniego rocznego zużycia gazu w ciągu poprzednich pięciu lat. Państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu powinny móc jednak również opracować wspólnie z jednym lub większą liczbą państw członkowskich posiadających podziemne magazyny gazu alternatywny mechanizm podziału obciążeń. Przy analizie mechanizmu podziału obciążeń należy również uwzględnić inne istniejące równoważne środki w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu, takie jak równoważny obowiązek w odniesieniu do paliw innych niż gaz ziemny, w tym ropy naftowej, o ile spełnione są określone warunki. Państwa członkowskie powinny powiadomić Komisję o takich alternatywnych mechanizmach podziału obciążeń oraz wykazać ograniczenia techniczne i równoważność podjętych środków.

(22)

Środki, za pomocą których państwa członkowskie bez podziemnych magazynów gazu dzielą ciężar związany z obowiązkiem w zakresie magazynowania z państwami członkowskimi posiadającymi podziemne magazyny gazu, mogą z kolei mieć wpływ finansowy na odnośnych uczestników rynku. Państwom członkowskim bez podziemnych magazynów gazu należy zatem zezwolić na zapewnianie zachęt finansowych lub rekompensaty uczestnikom rynku z tytułu zmniejszenia dochodów lub z tytułu kosztów związanych z nałożonymi na nich obowiązkami, których nie można pokryć z dochodów. Jeżeli takie środki są finansowane z opłaty, nie należy jej stosować do transgranicznych punktów połączenia międzysystemowego.

(23)

Skuteczne monitorowanie i sprawozdawczość mają zasadnicze znaczenie zarówno dla oceny charakteru i zakresu zagrożeń związanych z bezpieczeństwem dostaw gazu, jak i dla wyboru odpowiednich środków przeciwdziałania takim zagrożeniom. Operatorzy podziemnych magazynów gazu w sezonie napełniania magazynów powinni zgłaszać właściwym organom poziomy napełnienia co miesiąc. Zachęca się również właścicieli i operatorów podziemnych magazynów gazu do regularnego raportowania o pojemności i poziomu napełnienia każdego podziemnego magazynu gazu na centralnej platformie sprawozdawczej.

(24)

Właściwe organy odgrywają znaczącą rolę w monitorowaniu bezpieczeństwa dostaw gazu oraz zapewniają równowagę między bezpieczeństwem dostaw gazu a kosztami dla konsumentów wynikającymi ze środków. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego lub inny podmiot wyznaczony przez dane państwo członkowskie powinny monitorować poziomy napełnienia podziemnych magazynów gazu na swoich terytoriach oraz zgłaszać rezultaty Komisji. W stosownych przypadkach Komisja powinna mieć również możliwość zwrócenia się do Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) o pomoc w monitorowaniu.

(25)

Istotne jest, aby ocena ryzyka przeprowadzana zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) 2017/1938 uwzględniała wszystkie zagrożenia, które mogłyby mieć poważny wpływ na bezpieczeństwo dostaw gazu. W tym celu oparte na analizie ryzyka podejście do oceny bezpieczeństwa dostaw gazu oraz ustanowienia środków zapobiegawczych i łagodzących powinny również uwzględniać scenariusze całkowitego odcięcia jednego ze źródeł dostaw. Aby zapewnić maksymalną gotowość w celu uniknięcia zakłóceń w dostawach gazu oraz w celu łagodzenia skutków takich zakłóceń, należy przeprowadzać wspólne oceny ryzyka oraz krajowe oceny ryzyka z uwzględnieniem takich scenariuszy. Umożliwiłoby to koordynację środków mających na celu złagodzenie skutków sytuacji nadzwyczajnej oraz optymalizację zasobów w celu zagwarantowania ciągłości dostaw, w warunkach całkowitego odcięcia dostaw.

(26)

Należy wzmocnić rolę GKG, przyznając jej wyraźny mandat do monitorowania wyników państw członkowskich oraz do opracowywania najlepszych praktyk w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu. W związku z tym Komisja powinna regularnie składać sprawozdania GKG, a GKG powinna wspierać Komisję w monitorowaniu celów w zakresie napełnienia oraz w zapewnianiu osiągania tych celów.

(27)

GKG pełni rolę kluczowego doradcy Komisji w celu ułatwienia koordynacji środków w zakresie bezpieczeństwa dostaw, wspierając Komisję w każdym czasie, a w szczególności w przypadku kryzysu. W razie potrzeby, aby zapewnić maksymalną gotowość oraz ułatwić szybką wymianę informacji, Komisja zwoła niezwłocznie GKG w składzie zajmującym się zarządzaniem kryzysowym, przewidując możliwy kryzys. Skład GKG zajmujący się zarządzaniem kryzysowym powinien być dostępny w celu wspierania Komisji tak długo, jak jest to konieczne. W tym celu GKG powinna utrzymywać kanały komunikacji z państwami członkowskimi oraz wszystkimi odpowiednimi uczestnikami rynku w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu, a także gromadzić informacje istotne dla bezpieczeństwa dostaw gazu na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym.

(28)

Sektor systemu magazynowania ma duże znaczenie dla Unii, bezpieczeństwa jej dostaw energii oraz innych podstawowych interesów bezpieczeństwa Unii. W związku z tym podziemne magazyny gazu są uważane za infrastrukturę krytyczną w rozumieniu dyrektywy Rady 2008/114/WE (6). Państwa członkowskie zachęca się do uwzględniania środków wprowadzonych niniejszym rozporządzeniem w ich krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu oraz w sprawozdaniach z postępów przyjętych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 (7).

(29)

W sieci systemów magazynowania konieczne są dodatkowe zabezpieczenia, aby uniknąć zagrożeń dla porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego w Unii lub dla dobrobytu obywateli Unii. Państwa członkowskie powinny zapewniać, aby każdy operator systemu magazynowania – w tym operatorzy systemu magazynowania kontrolowani przez operatorów systemu przesyłowego – był certyfikowany przez krajowy organ regulacyjny lub przez inny właściwy organ wyznaczony przez państwo członkowskie w celu zapewnienia, aby wpływ na operatorów systemu magazynowania nie zagrażał bezpieczeństwu dostaw energii ani jakiemukolwiek innemu podstawowemu interesowi bezpieczeństwa w Unii lub w jakimkolwiek państwie członkowskim. Do celów analizy ewentualnych zagrożeń dla bezpieczeństwa dostaw energii ważna jest koordynacja między państwami członkowskimi w zakresie prowadzenia oceny bezpieczeństwa dostaw. Ocena ta nie powinna dyskryminować uczestników rynku oraz powinna być w pełni zgodna z zasadami dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego. W celu szybkiego zmniejszenia zagrożenia wynikającego z niskich poziomów napełnienia, należy nadać priorytet tej certyfikacji oraz przeprowadzać ją szybciej w przypadku większych podziemnych magazynów, które ostatnio były napełniane na niezmiennie niskim poziomie, tak aby wykluczyć, lub – jeśli to możliwe – rozwiązać potencjalne problemy w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu wynikające z kontroli nad takimi dużymi magazynami. Biorąc pod uwagę średni poziom napełnienia wszystkich podziemnych magazynów w Unii w poprzednich sześciu latach wynoszący 35 % ich maksymalnej pojemności, próg definiujący wyjątkowo niski poziom napełniania w marcu 2021 r. i marcu 2022 r. należy ustalić na poziomie 30 %.

(30)

Krajowe organy regulacyjne lub inne właściwe organy wyznaczone przez dane państwa członkowskie (w każdym przypadku „instytucja certyfikująca”) powinny odmówić certyfikacji w przypadku gdy uznają, że osoba, która bezpośrednio lub pośrednio kontroluje operatora systemu magazynowania lub wykonuje wobec niego jakiekolwiek prawa, mogłaby zagrozić bezpieczeństwu dostaw energii lub jakiemukolwiek innemu podstawowemu interesowi bezpieczeństwa na poziomie krajowym, regionalnym lub unijnym. Dokonując tej oceny, instytucja certyfikująca powinna uwzględniać stosunki handlowe, które mogłyby negatywnie wpłynąć na motywację i zdolność operatora systemu magazynowania do napełnienia podziemnego magazynu gazu, a także międzynarodowe zobowiązania Unii oraz wszelkie inne szczególne fakty i okoliczności danej sprawy. Aby zapewnić spójne stosowanie przepisów dotyczących certyfikacji w całej Unii, przestrzeganie międzynarodowych zobowiązań Unii oraz solidarność i bezpieczeństwo energetyczne w Unii, instytucja certyfikująca przy podejmowaniu decyzji w sprawie certyfikacji powinna w jak największym stopniu uwzględniać opinię Komisji, w tym poprzez zmianę projektu swojej decyzji, w stosownych przypadkach. W przypadku gdy instytucja certyfikująca odmawia certyfikacji, powinna być uprawniona do żądania od każdej osoby zbycia posiadanych udziałów lub praw w stosunku właściciela systemu magazynowania lub do operatora systemu magazynowania, oraz do wyznaczenia terminu takiego zbycia, do zarządzenia wszelkich innych odpowiednich środków w celu zapewnienia, aby ta osoba nie by stanie sprawować jakiejkolwiek kontroli nad tym właścicielem systemu magazynowania lub operatorem systemu magazynowania ani wykonywać praw względem nich, oraz do podjęcia decyzji w sprawie odpowiednich środków wyrównawczych. Wszelkie środki podjęte w decyzji w sprawie certyfikacji, aby odpowiedzieć na zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw gazu lub innych podstawowych interesów bezpieczeństwa powinny być konieczne, jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne.

(31)

Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”). W szczególności nie narusza ono prawa do niepozbawiania nikogo jego własności, z wyjątkiem pozbawienia własności w interesie publicznym w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie, przewidzianego w art. 17 Karty, oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu przewidzianego w art. 47 Karty.

(32)

Jeżeli przedsiębiorstwa muszą kupować więcej gazu, gdy cena gazu jest wysoka, mogłoby to jeszcze bardziej podnieść ceny. Organy regulacyjne powinny zatem móc zastosować obniżkę do 100 % taryf na punktach wejścia i wyjścia w odniesieniu do zdolności przesyłowych i dystrybucyjnych, zarówno do podziemnych magazynów gazu i instalacji LNG, jak i z tych instalacji, dzięki czemu magazynowanie jest bardziej atrakcyjne dla uczestników rynku. Krajowe organy regulacyjne i organy ds. konkurencji zachęca się również do korzystania z ich uprawnień, aby skutecznie wykluczać nieuzasadnione podwyżki taryf za magazynowanie.

(33)

Ze względu na obecne wyjątkowe okoliczności oraz niepewność związaną z przyszłymi zmianami sytuacji geopolitycznej zachęca się państwa członkowskie do jak najszybszego osiągnięcia celów w zakresie napełnienia.

(34)

Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu spowodowane agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu. Ze względu na wyjątkowy charakter obecnych okoliczności, niektóre przepisy wprowadzone niniejszym rozporządzeniem powinny przestać mieć zastosowanie z dniem 31 grudnia 2025 r.

(35)

Niniejsze rozporządzenie powinno zostać w trybie pilnym włączone do dorobku prawnego Wspólnoty Energetycznej zgodnie z Traktatem o Wspólnocie Energetycznej, który został podpisany w Atenach w dniu 25 października 2005 r. i wszedł w życie w dniu 1 lipca 2006 r.

(36)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2017/1938 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 (8),

1)

w art. 2 dodaje się punkty w brzmieniu:

2)

dodaje się artykuły w brzmieniu:

(*1)  Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/459 z dnia 16 marca 2017 r. ustanawiające kodeks sieci dotyczący mechanizmów alokacji zdolności w systemach przesyłowych gazu i uchylające rozporządzenie (UE) nr 984/2013 (Dz.U. L 72 z 17.3.2017, s. 1)."

(*2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (UE) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 1)."

(*3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i rady (UE) 2022/869 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, zmiany rozporządzeń (WE) nr 715/2009, (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 oraz dyrektyw 2009/73/WE i (UE) 2019/944 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 347/2013 (Dz.U. L 152 z 3.6.2022, s. 45).”;"

3)

w art. 7 wprowadza się następujące zmiany:

4)

w art. 16 dodaje się ustęp w brzmieniu:

5)

dodaje się artykuł w brzmieniu:

6)

dodaje się artykuł w brzmieniu:

(*4)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13).”;"

7)

w art. 20 dodaje się ustęp w brzmieniu:

8)

w art. 22 dodaje się akapit w brzmieniu:

„Art. 2 pkt 27–31, art. 6a–6d, art. 16 ust. 3, art. 17a, art. 18a, art. 20 ust. 4 oraz załączniki Ia i Ib stosuje się do dnia 31 grudnia 2025 r. ”;

9)

tekst określony w załączniku do niniejszego rozporządzenia dodaje się jako załączniki Ia i Ib.

1)

dodaje się artykuł w brzmieniu:

(*5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938 z dnia 25 października 2017 r. dotyczące środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylające rozporządzenie (UE) nr 994/2010 (Dz.U. L 280 z 28.10.2017, s. 1);”;"

2)

w art. 13 dodaje się ustęp w brzmieniu:

(1)

Rolnicy i przedsiębiorstwa wiejskie w Unii zostali dotknięci skutkami rosyjskiej inwazji na Ukrainę na bezprecedensową skalę. Rosnące ceny nakładów, w szczególności energii, nawozów i paszy dla zwierząt, spowodowały zakłócenia gospodarcze w sektorze rolnym i wśród społeczności wiejskich Unii i sprawiły, że rolnicy i małe przedsiębiorstwa wiejskie działające w sektorze przetwórstwa, wprowadzania do obrotu lub rozwoju produktów rolnych mają problemy z płynnością. Powstała w związku z tym nadzwyczajna sytuacja, której trzeba zaradzić za pomocą nowego nadzwyczajnego działania.

(2)

Aby odpowiedzieć na wpływ rosyjskiej inwazji na Ukrainę na sektory rolny i spożywczy Unii w niniejszym rozporządzeniu powinno zostać przewidziane nowe nadzwyczajne i tymczasowe działanie mające na celu zaradzenie problemom związanym z płynnością, które zagrażają ciągłości działalności rolników i małych przedsiębiorstw działających w sektorze przetwórstwa, wprowadzania do obrotu lub rozwoju produktów rolnych.

(3)

Wsparcie w ramach działania przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu,którego celem jest zapewnienie konkurencyjności przedsiębiorstw rolno-spożywczych i rentowności gospodarstw w Unii, powinno koncentrować dostępne zasoby na beneficjentach najbardziej dotkniętych skutkami rosyjskiej inwazji na Ukrainę oraz być przyznawane na podstawie obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriów. W przypadku rolników kryteria te powinny móc obejmować sektory produkcyjne, typ rolniczy lub strukturę gospodarstw, a w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) – sektory, rodzaje działalności, rodzaje regionów lub inne szczególne ograniczenia.

(4)

Obecny poważny kryzys w sektorze rolnym Unii potwierdza konieczność przyspieszenia przejścia na zrównoważony system, aby lepiej przygotować się na przyszłe kryzysy. Wsparcie w ramach działania przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu nie powinno zatem prowadzić do zmniejszenia ogólnego udziału wkładu Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zarezerwowanego na działania, o których mowa w art. 59 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 (3).

(5)

Ze względu na pilny, tymczasowy i nadzwyczajny charakter działania przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić jednorazową płatność i końcową datę stosowania tego działania. Zasada, według której Komisja dokonuje płatności zgodnie ze środkami budżetowymi i z zastrzeżeniem dostępności środków finansowych, również powinna być przestrzegana.

(6)

Aby zwiększyć wsparcie dla rolników lub MŚP najbardziej dotkniętych skutkami inwazji, zasadnym jest zezwolenie państwom członkowskim na dostosowanie poziomu płatności ryczałtowych w odniesieniu do określonych kategorii kwalifikujących się beneficjentów, przykładowo poprzez ustalenie pewnych zakresów lub szerokich kategorii, w oparciu o obiektywne i niedyskryminujące kryteria.

(7)

Aby zapewnić odpowiednie finansowanie działania przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu bez uszczerbku dla innych celów programów rozwoju obszarów wiejskich, należy ustalić maksymalny udział wkładu Unii w to działanie.

(8)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) nr 1305/2013.

(9)

Z uwagi na rosyjską inwazję na Ukrainę oraz pilną potrzebę zareagowania na wpływ tej inwazji na sektory rolny i spożywczy Unii, należy zastosować wyjątek od terminu ośmiu tygodni przewidziany w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

(10)

Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie zaradzenie nadzwyczajnej sytuacji powstałej w sektorach rolnym i spożywczym Unii wskutek rosyjskiej inwazji na Ukrainę, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary lub skutki działania możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(11)

Ze względu na pilny charakter sytuacji związanej z wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę na sektory rolny i spożywczy Unii, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,

1)

dodaje się artykuł w brzmieniu:

2)

art. 49 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

3)

w art. 59 dodaje się ustęp w brzmieniu:

(1)

W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/953 (2) ustanowiono ramy wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia w związku z COVID-19 (unijne cyfrowe zaświadczenie COVID) w celu ułatwienia posiadaczom takich zaświadczeń korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się w czasie pandemii COVID-19. Przyczynia się ono również do ułatwienia stopniowego i skoordynowanego znoszenia ograniczeń swobody przemieszczania się wprowadzonych przez państwa członkowskie, zgodnie z prawem Unii, w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2.

(2)

Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/953, zaświadczenia o wyniku testu należy wydawać na podstawie dwóch rodzajów testów w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, a mianowicie testów molekularnych z wykorzystaniem amplifikacji kwasów nukleinowych („testy NAAT”), w tym testów opartych na technice łańcuchowej reakcji polimerazy z odwrotną transkrypcją („RT-PCR”), oraz szybkich testów antygenowych, które polegają na wykrywaniu białek wirusowych (antygenów) przy użyciu testu immunologicznego opierającego się na metodzie przepływu bocznego i które dają wyniki w czasie krótszym niż 30 minut, pod warunkiem że są one przeprowadzane przez pracowników medycznych lub przez wykwalifikowany personel testujący.

(3)

Rozporządzenie (UE) 2021/953 nie obejmuje jednak laboratoryjnych testów antygenowych, takich jak testy immunoenzymatyczne lub automatyczne testy immunologiczne. Począwszy od lipca 2021 r., techniczna grupa robocza ds. testów diagnostycznych w kierunku COVID-19, odpowiedzialna za przygotowywanie aktualizacji unijnego wspólnego wykazu testów antygenowych w kierunku COVID-19 uzgodnionego przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia ustanowiony na podstawie art. 17 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE (3), dokonuje przeglądu wniosków składanych przez państwa członkowskie i producentów w sprawie laboratoryjnych testów antygenowych w kierunku COVID-19. Wnioski te są oceniane na podstawie tych samych kryteriów, które stosuje się na potrzeby szybkich testów antygenowych, a Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia sporządza wykaz laboratoryjnych testów antygenowych, które spełniają wspomniane kryteria.

(4)

W związku z tymi zmianami oraz w celu rozszerzenia zakresu testów diagnostycznych różnego rodzaju, które mogą być wykorzystywane do wydania unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID, należy zmienić definicję szybkich testów antygenowych tak, aby obejmowała ona laboratoryjne testy antygenowe. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość wydawania zaświadczeń o wyniku testu, a po przyjęciu rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/256 (4), również zaświadczeń o powrocie do zdrowia na podstawie testów antygenowych ujętych we unijnym wspólnym wykazie testów antygenowych w kierunku COVID-19, uzgodnionym i regularnie aktualizowanym przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia, jako testy spełniające ustalone kryteria jakości. Z uwagi na fakt, iż strategie przeprowadzania testów są różne w poszczególnych państwach członkowskich, możliwość wykorzystywania przez państwa członkowskie testów antygenowych do wydawania zaświadczeń o powrocie do zdrowia powinna zatem pozostać jedną z opcji, do zastosowania w szczególności w przypadku niewystarczających zdolności w zakresie NAAT ze względu na dużą liczbę zakażeń na danym obszarze lub z innego powodu. Jeżeli dostępne są wystarczające zdolności w zakresie NAAT, państwa członkowskie mogą nadal wydawać zaświadczenia o powrocie do zdrowia wyłącznie na podstawie testów NAAT, które uznaje się za najbardziej rzetelną metodę badania przypadków COVID-19 i kontaktów. Podobnie, w okresach wzrostu zakażeń SARS-CoV-2 i spowodowanego tym wysokiego zapotrzebowania na testy lub niedoboru testów NAAT państwa członkowskie mogłyby tymczasowo wydawać zaświadczenia o powrocie do zdrowia na podstawie testów antygenowych. Po spadku liczby zakażeń państwa członkowskie mogą nadal wydawać zaświadczeń o powrocie do zdrowia wyłącznie na podstawie testów NAAT.

(5)

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) 2021/953, zaświadczenia o szczepieniu wydawane przez państwa członkowskie muszą wskazywać liczbę dawek podanych posiadaczowi zaświadczenia. Należy doprecyzować, że wymóg ten ma odzwierciedlać wszystkie podane dawki, niezależnie od państwa członkowskiego, nie zaś tylko dawki podane w państwie członkowskim wydającym zaświadczenie o szczepieniu. Wskazanie wyłącznie tych wcześniejszych dawek, które zostały podane w państwie członkowskim wydającym zaświadczenie o sczepieniu, mogłoby prowadzić do rozbieżności między łączną liczbą dawek faktycznie podanych danej osobie a liczbą dawek wskazanych w zaświadczeniu o szczepieniu, a tym samym mogłoby uniemożliwić posiadaczom zaświadczeń o szczepieniu korzystanie z nich przy wykonywaniu prawa do swobodnego przemieszczania się w Unii. Dowodem podania wcześniejszych dawek w innych państwach członkowskich jest ważne unijne cyfrowe zaświadczenie COVID. Dane państwo członkowskie nie powinno wymagać od obywateli Unii posiadających takie zaświadczenie o szczepieniu żadnych dodatkowych informacji lub dowodów, takich jak numer serii podanych wcześniej dawek. Państwo członkowskie powinno mieć możliwość wymagania od danej osoby przedstawienia ważnego dowodu tożsamości oraz wcześniejszego unijnego zaświadczenia o szczepieniu lub o powrocie do zdrowia. W tym kontekście zastosowanie mają zawarte w art. 5 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/953 zasady dotyczące uznawania zaświadczeń o szczepieniu wydanych przez inne państwa członkowskie. Ponadto zaświadczenia objęte aktem wykonawczym przyjętym na podstawie art. 3 ust. 10 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/953 powinny być uznawane na takich samych warunkach jak unijne cyfrowe zaświadczenia COVID wydawane przez państwa członkowskie, aby tym samym ułatwić posiadaczom zaświadczeń korzystanie z przysługującego im prawa do swobodnego przemieszczania się. Na podstawie art. 3 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/953 posiadacz unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego zaświadczenia, jeżeli dane osobowe zawarte w pierwotnym zaświadczeniu, w tym na temat jego zaszczepienia, nie są prawidłowe.

(6)

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/953 państwo członkowskie, w którym podano szczepionkę przeciwko COVID-19, wydaje zaświadczenie o szczepieniu zainteresowanej osobie. Nie należy jednak przez to rozumieć, że państwo członkowskie nie może wydawać zaświadczeń o szczepieniu, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2021/953 osobom, które przedstawią dowód, że zostały zaszczepione w innym państwie członkowskim.

(7)

Kluczowym czynnikiem walki z pandemią COVID-19 jest ciągłe opracowywanie szczepionek przeciwko COVID-19 i prowadzenie badań nad nimi, przede wszystkim ze względu na pojawianie się nowych wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy. W tym kontekście ważne jest ułatwienie uczestnictwa ochotników w badaniach klinicznych, czyli badaniach prowadzonych w celu stwierdzenia bezpieczeństwa lub skuteczności leku, np. szczepionki przeciwko COVID-19. Badania kliniczne odgrywają zasadniczą rolę w procesie opracowania szczepionek, w związku z tym należy zachęcać do dobrowolnego uczestnictwa w takich badaniach. Uniemożliwienie uczestnikom badań klinicznych uzyskania zaświadczeń o szczepieniu mogłoby stanowić istotny czynnik zniechęcający do uczestnictwa w takich badania, opóźniając tym samym ich zakończenie, i w szerszym ujęciu, wywierając negatywny wpływ na zdrowie publiczne. Należy ponadto zachować integralność badań klinicznych, w tym pod względem maskowania oraz poufności danych, aby zapewnić wiarygodność ich rezultatów. W związku z tym, w celu uniknięcia podważenia wiarygodności badań, państwa członkowskie powinny mieć możliwość wydawania zaświadczeń o szczepieniu uczestnikom badań klinicznych, które zostały zatwierdzone przez komisje etyczne oraz właściwe organy państw członkowskich, niezależnie od tego, czy uczestnicy ci otrzymali potencjalną szczepionkę przeciwko COVID-19 czy też dawkę podawaną grupie kontrolnej.

(8)

Należy również doprecyzować, że w celu zwolnienia z ograniczeń swobodnego przemieszczania się wprowadzonych zgodnie z prawem Unii w odpowiedzi na pandemię COVID-19, pozostałe państwa członkowskie powinny mieć możliwość uznawania zaświadczenia o szczepieniu w przypadku szczepionek przeciwko COVID-19 znajdujących się na etapie badań klinicznych. Okres uznawania takich zaświadczeń o szczepieniu nie powinien być dłuższy niż okres uznawania zaświadczeń wydanych w przypadku podania szczepionek przeciwko COVID-19, w przypadku których wydano pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (5). Okres uznawania takich zaświadczeń o szczepieniu może być różny w zależności od tego, czy szczepionkę podano w serii szczepień pierwotnych czy jako dawkę przypominającą. W tym okresie państwa członkowskie mogą uznawać takie zaświadczenia o szczepieniu, chyba że je unieważniono po zakończeniu badania klinicznego, w szczególności w przypadku gdy w następstwie badania klinicznego nie wydano pozwolenia na dopuszczenie tej szczepionki przeciwko COVID-19 do obrotu lub gdy zaświadczenia o szczepieniu wydano w odniesieniu do placebo podanego grupie kontrolnej w badaniu ze ślepą próbą. W tym względzie wydawanie zaświadczeń o szczepieniu uczestnikom badań klinicznych nad szczepionkami przeciwko COVID-19 oraz uznawanie tych zaświadczeń należy do kompetencji państw członkowskich. Jeżeli szczepionka przeciwko COVID-19 znajdująca się na etapie badań klinicznych otrzyma następnie pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 726/2004, zaświadczenia o szczepieniu przedmiotową szczepionką są, począwszy od daty wydania tego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, objęte zakresem stosowania art. 5 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) 2021/953. Aby zapewnić spójne podejście, Komisja powinna być uprawniona do zwrócenia się do Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia, Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) lub Europejskiej Agencji Leków (EMA) o wydanie wytycznych dotyczących uznawania zaświadczeń wydanych w odniesieniu do szczepionki przeciwko COVID-19 znajdującej się na etapie badań klinicznych, która nie otrzymała jeszcze pozwolenia na dopuszczenie do obrotu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 726/2004, które to wytyczne powinny uwzględniać kryteria etyczne i naukowe niezbędne do przeprowadzenia badań klinicznych.

(9)

Od chwili przyjęcia rozporządzenia (UE) 2021/953 sytuacja epidemiologiczna w związku z pandemią COVID-19 uległa znaczącej zmianie. Mimo różnic w poziomie wyszczepienia w poszczególnych państwach członkowskich, do dnia 31 stycznia 2022 r. ponad 80 % populacji osób dorosłych w Unii ukończyło serię szczepień pierwotnych, zaś ponad 50 % otrzymało dawkę przypominającą. Najważniejszym celem w walce z pandemią COVID-19 – mając na uwadze zwiększoną ochronę przed hospitalizacją i ciężkim przebiegiem choroby, zapewnianą przez szczepionkę – pozostaje zwiększenie wskaźnika wyszczepienia, które tym samym odgrywa istotną rolę w umożliwianiu znoszenia ograniczeń swobodnego przemieszczania się.

(10)

Ponadto rozprzestrzenienie się w drugiej połowie 2021 r. wariantu SARS-CoV-2 budzącego obawy, zwanego wariantem „delta”, spowodowało wzrost liczby zakażeń, hospitalizacji i zgonów, zmuszając państwa członkowskie do przyjęcia rygorystycznych środków w zakresie zdrowia publicznego w celu ochrony zdolności systemu opieki zdrowotnej. Na początku 2022 r. wariant SARS-CoV-2 budzący obawy, zwany wariantem „omikron”, spowodował gwałtowny wzrost liczby zakażeń COVID-19, szybko zastępując wariant delta i osiągając bezprecedensową intensywność przenoszenia zakażenia w społeczności całej Unii. Jak zauważyło ECDC w swojej szybkiej ocenie ryzyka z 27 stycznia 2022 r., wydaje się, że zakażenia wariantem „omikron” rzadziej prowadzą do poważnych skutków klinicznych wiążących się z koniecznością hospitalizacji lub przyjęcia na oddział intensywnej terapii. Wprawdzie zmniejszenie ryzyka poważnego przebiegu choroby wynika częściowo z nieodłącznych cech wirusa, jednak wyniki badań skuteczności szczepionek wykazały, że w zapobieganiu poważnemu przebiegowi klinicznemu w wyniku zakażenia wariantem „omikron” znaczącą rolę odgrywa szczepienie, przy czym skuteczność ochrony przed poważnym zachorowaniem zdecydowanie rośnie wśród osób, które otrzymały trzy dawki szczepionki. Co więcej, mając na uwadze bardzo intensywne przenoszenie zakażenia w społeczności, co powoduje, iż wiele osób choruje w tym samym czasie, prawdopodobne jest, że w pewnym okresie pod dużą presją znajdą się systemy opieki zdrowotnej poszczególnych państw członkowskich, a także funkcjonowanie ich społeczeństwa jako całości – głównie w wyniku nieobecności w pracy i systemie szkolnictwa.

(11)

Oczekuje się, że po osiągnięciu szczytowego poziomu zakażeń wariantem „omikron” na początku 2022 r. duża część populacji będzie, przynajmniej przez pewien okres, chroniona przed zakażeniem wirusem COVID-19 dzięki szczepionce lub przebytej infekcji lub dzięki obu tym czynnikom. Dzięki dostępnym obecnie szczepionkom przeciwko COVID-19 znacznie większa część ludności jest lepiej chroniona przed poważnym przebiegiem choroby i śmiercią na skutek COVID-19. Nie można jednak przewidzieć skutków ewentualnego wzrostu zakażeń w drugiej połowie 2022 r. Nie można także wykluczyć możliwości pogorszenia się sytuacji pandemicznej COVID-19 z powodu pojawienia się nowych wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy. Jak zauważyło ECDC, na obecnym etapie pandemii COVID-19 nadal utrzymuje się spora niepewność.

(12)

W związku z utrzymującą się niepewnością co do dalszego przebiegu pandemii COVID-19 nie można wykluczyć, że po 30 czerwca 2022 r., kiedy wygaśnie rozporządzenie (UE) 2021/953, państwa członkowskie nadal będą wymagać od obywateli Unii i członków ich rodzin, korzystających z przysługującego im prawa do swobodnego przemieszczania się, przedstawienia zaświadczenia o szczepieniu, wyniku testu lub powrocie do zdrowia w związku z COVID-19. Ważne jest zatem, aby uniknąć sytuacji, w której – w przypadku utrzymania w mocy po 30 czerwca 2022 r. pewnych ograniczeń swobodnego przemieszczania się ze względu na zdrowie publiczne – obywatele Unii i członkowie ich rodzin zostaliby pozbawieni możliwości korzystania z unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID, które są skutecznym, bezpiecznym i zapewniającym prywatność sposobem potwierdzenia szczepienia, wyniku testu lub powrotu do zdrowia w związku z COVID-19, w przypadku gdy państwa członkowskie będą wymagać od obywateli posiadania zaświadczenia w celu korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się.

(13)

W tym kontekście państwa członkowskie powinny wymagać od obywateli Unii i członków ich rodzin korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się przedstawienia dowodu szczepienia, testu lub powrotu do zdrowia w związku z COVID-19 lub nakładać dodatkowe ograniczenia, takie jak związane z podróżą dodatkowe testy w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 lub związana z podróżą kwarantanna lub samoizolacja, jedynie wtedy, gdy takie ograniczenia są niedyskryminacyjne oraz konieczne i proporcjonalne do celów ochrony zdrowia publicznego w oparciu o najnowsze dostępne dowody naukowe, w tym dane epidemiologiczne opublikowane przez ECDC na podstawie zalecenia Rady (UE) 2022/107 (6), i zgodne z zasadą ostrożności.

(14)

Nakładając ograniczenia swobodnego przepływu ze względu na zdrowie publiczne, państwa członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę na specyfikę regionów najbardziej oddalonych, eksklaw i obszarów odizolowanych geograficznie oraz na prawdopodobny wpływ takich ograniczeń na regiony transgraniczne z uwagi na silne powiązania społeczne i gospodarcze tych regionów.

(15)

Weryfikacja zaświadczeń stanowiących unijne cyfrowe zaświadczenie COVID nie powinna prowadzić do dalszych ograniczeń swobody przemieszczania się w obrębie Unii ani do ograniczeń w podróżowaniu w obrębie strefy Schengen.

(16)

Biorąc jednocześnie pod uwagę, że wszelkie ograniczenia swobodnego przemieszczania się osób w Unii wprowadzone w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2, w tym wymóg przedstawiania unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID, powinny zostać zniesione, gdy tylko pozwoli na to sytuacja epidemiologiczna, przedłużenie okresu stosowania rozporządzenia (UE) 2021/953 należy ograniczyć do 12 miesięcy. Przedłużenia okresu stosowania tego rozporządzenia nie należy ponadto rozumieć jako zobowiązującego państwa członkowskie, w szczególności państwa znoszące krajowe środki ochrony zdrowia publicznego, do utrzymania ograniczeń swobodnego przemieszczania się lub ich wprowadzenia. Należy również przedłużyć uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przekazane Komisji na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/953. Konieczne jest zapewnienie, aby ramy unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID mogły zostały dostosowane do nowych dowodów naukowych dotyczących szczepienia przeciwko COVID-19, reinfekcji po powrocie do zdrowia i testowania oraz do postępów naukowych w zwalczaniu pandemii COVID-19.

(17)

Do dnia 31 grudnia 2022 r. Komisja powinna przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie trzecie sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia (EU) 2021/953. Sprawozdanie powinno zawierać w szczególności przegląd informacji otrzymanych na podstawie art. 11 tego rozporządzenia dotyczących ograniczeń swobodnego przemieszczania się wprowadzonych przez państwa członkowskie, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się SARS-CoV-2, ogólny opis wszystkich zmian dotyczących krajowych i międzynarodowych zastosowań unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID, wszelkie istotne aktualizacje dotyczące oceny zawartej w drugim sprawozdaniu oraz analizę zasadności dalszego stosowania unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID do celów tego rozporządzenia, z uwzględnieniem rozwoju sytuacji epidemiologicznej i najnowszych dostępnych dowodów naukowych, a także w świetle zasad konieczności i proporcjonalności. Przy sporządzaniu sprawozdania Komisja powinna zwrócić się o wytyczne do ECDC i Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia. Bez uszczerbku dla przysługującego Komisji prawa inicjatywy do sprawozdania należy dołączyć wniosek ustawodawczy mający na celu skrócenie okresu stosowania rozporządzenia (UE) 2021/953, z uwzględnieniem rozwoju sytuacji epidemiologicznej w związku z pandemią COVID-19 oraz wszelkich zaleceń ECDC i Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia w tym zakresie.

(18)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2021/953.

(19)

Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie ułatwienie korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się w Unii w czasie pandemii COVID-19 przez ustanowienie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń COVID-19 zawierających informacje na temat zaszczepienia, wyniku testu lub powrotu do zdrowia danej osoby w związku z COVID-19, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki działania możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(20)

Aby umożliwić szybkie i terminowe rozpoczęcie stosowania w celu zapewnienia ciągłości unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(21)

Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 (7) skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych i Europejską Radą Ochrony Danych, którzy wydali wspólną opinię w dniu 14 marca 2022 r. (8),

1)

art. 2 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

2)

w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:

3)

art. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

4)

w art. 5 wprowadza się następujące zmiany:

5)

art. 6 ust. 2 lit. b) otrzymuje brzmienie:

6)

w art. 7 wprowadza się następujące zmiany:

7)

art. 10 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

8)

art. 11 otrzymuje brzmienie:

(*1)  Zalecenie Rady (UE) 2022/107 z dnia 25 stycznia 2022 r. w sprawie skoordynowanego podejścia na rzecz ułatwienia bezpiecznego swobodnego przemieszczania się podczas pandemii COVID-19 i zastępujące zalecenie (UE) 2020/1475 (Dz.U. L 18 z 27.1.2022, s. 110). ”; "

9)

art. 12 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

10)

w art. 16 wprowadza się następujące zmiany:

11)

art. 17 akapit drugi otrzymuje brzmienie:

„Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. ”;

12)

w załączniku pkt 2 lit. i) otrzymuje brzmienie:

(1)

Zgodnie z dorobkiem Schengen, w szczególności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 (2) (kodeks graniczny Schengen), obywatele państw trzecich legalnie przebywający lub zamieszkujący w Unii oraz obywatele państw trzecich, którzy legalnie wjechali na terytorium państwa członkowskiego, mogą swobodnie przemieszczać się po terytoriachwszystkich pozostałych państw członkowskich przez okres 90 dni w każdym okresie 180-dniowym.

(2)

Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID zostało ustanowione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/953 (3), w którym określono wspólne ramy wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu lub o powrocie do zdrowia w związku z COVID-19, w celu ułatwienia korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się obywateli Unii oraz członków ich rodzin w czasie pandemii COVID-19. Rozporządzeniu temu towarzyszyło rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/954 (4), które rozszerzyło ramy unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID na obywateli państw trzecich legalnie przebywających lub zamieszkujących na terytoriach państw członkowskich, którzy są uprawnieni do podróżowania do innych państw członkowskich zgodnie z prawem Unii.

(3)

Rozporządzenia (UE) 2021/953 i (UE) 2021/954 mają stracić moc w dniu 30 czerwca 2022 r. Pandemia COVID-19 trwa jednak nadal, a wystąpienie wariantów budzących obawy w dalszym ciągu może wywierać negatywny wpływ na podróże w Unii. W związku z tym okres stosowania tych rozporządzeń powinien zostać przedłużony, tak aby unijne cyfrowe zaświadczenie COVID mogło być dalej stosowane.

(4)

Okres stosowania rozporządzenia (UE) 2021/953 ma zostać przedłużony o 12 miesięcy. Ponieważ celem rozporządzenia (UE) 2021/954 jest rozszerzenie stosowania rozporządzenia (UE) 2021/953 na niektóre kategorie obywateli państw trzecich legalnie przebywających lub zamieszkujących w Unii, okres jego stosowania powinien być bezpośrednio powiązany z okresem stosowania rozporządzenia (UE) 2021/953. Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2021/954.

(5)

Niniejsze rozporządzenie nie powinno być traktowane jako ułatwiające przyjmowanie ograniczeń dotyczących podróżowania w odpowiedzi na pandemię COVID-19 ani zachęcające do ich przyjmowania. Ponadto jakikolwiek wymóg weryfikacji zaświadczeń ustanowionych rozporządzeniem (UE) 2021/953 nie uzasadnia sam w sobie tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej na granicach wewnętrznych. Odprawy na granicach wewnętrznych powinny pozostać środkiem ostatecznym, z zastrzeżeniem szczegółowych zasad określonych w kodeksie granicznym Schengen.

(6)

Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana, ani go nie stosuje. Ponieważ niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, zgodnie z art. 4 tego protokołu Dania – w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszego rozporządzenia – podejmuje decyzję, czy dokona jego transpozycji do swego prawa krajowego.

(7)

Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Irlandii zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE (5); Irlandia nie uczestniczy w związku z tym w jego przyjęciu i nie jest nim związana ani go nie stosuje. Aby umożliwić państwom członkowskim uznawanie, na warunkach określonych w rozporządzeniu (UE) 2021/953, zaświadczeń COVID-19 wystawianych przez Irlandię obywatelom państw trzecich legalnie przebywającym lub zamieszkującym na jej terytorium w celu ułatwienia podróżowania po terytoriach państw członkowskich, Irlandia powinna wystawiać tym obywatelom państw trzecich zaświadczenia COVID-19, które spełniają wymogi ram zaufania unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID. Irlandia i pozostałe państwa członkowskie powinny uznawać na zasadzie wzajemności zaświadczenia wystawiane obywatelom państw trzecich objętym zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia.

(8)

W odniesieniu do Cypru, Bułgarii, Rumunii i Chorwacji niniejsze rozporządzenie jest aktem stanowiącym rozwinięcie dorobku Schengen lub w inny sposób z nim związanym w rozumieniu, odpowiednio,, art. 3 ust. 1 Aktu przystąpienia z 2003 r., art. 4 ust. 1 Aktu przystąpienia z 2005 r. i art. 4 ust. 1 Aktu przystąpienia z 2011 r.

(9)

W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (6), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt C decyzji Rady 1999/437/WE (7).

(10)

W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (8), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt C decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE (9).

(11)

W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu w sprawie przystąpienia Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (10), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt C decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE (11).

(12)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2021/954.

(13)

Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie ułatwienie obywatelom państw trzecich legalnie przebywającym lub zamieszkującym na terytoriach państw członkowskich podróżowania w czasie pandemii COVID-19 poprzez ustanowienie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń COVID-19 zawierających informacje na temat zaszczepienia, wyniku testu lub powrotu do zdrowia danej osoby w związku z COVID-19 nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki działania możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(14)

W celu umożliwienia szybkiego i terminowego rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, aby zapewnić ciągłość stosowania unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(15)

Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 (12) skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych i Europejską Radą Ochrony Danych, którzy wydali wspólną opinię w dniu 14 marca 2022 r. (13),

(1)

Pandemia COVID-19 doprowadziła do gwałtownego spadku ruchu kolejowego z powodu znacznego obniżenia się popytu i bezpośrednich środków zastosowanych przez państwa członkowskie w celu powstrzymania pandemii.

(2)

Okoliczności te wykraczają poza możliwości kontroli ze strony przedsiębiorstw kolejowych, które wciąż borykają się ze znacznymi problemami z płynnością, poważnymi stratami, a w niektórych przypadkach są zagrożone niewypłacalnością.

(3)

Aby przeciwdziałać negatywnym skutkom gospodarczym pandemii COVID-19 oraz aby udzielić wsparcia przedsiębiorstwom kolejowym, rozporządzeniem (UE) 2020/1429 umożliwia się państwom członkowskim zezwolenie zarządcom infrastruktury na obniżenie, uchylenie lub odroczenie opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej. Możliwość tę przyznano na ograniczony okres odniesienia, który został ostatnio przedłużony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/312 (2) do dnia 30 czerwca 2022 r.

(4)

Ograniczenia nałożone na mobilność w okresie pandemii miały znaczący wpływ na korzystanie z kolejowego przewozu pasażerskiego. Skutki były też odczuwalne w bardziej ograniczony sposób w sektorze kolejowych przewozów towarowych. Na podstawie danych przekazanych przez unijnych zarządców infrastruktury kolejowej widać, że pandemia najbardziej dotknęła segment przewozów pasażerskich. Najbardziej dotknięty kryzysem był segment komercyjnych przewozów pasażerskich, w którym odnotowano znaczne ograniczenie oferty we wszystkich państwach członkowskich i który nie osiągnął jeszcze poziomu z 2019 r.

(5)

Odnotowano ożywienie w odniesieniu do liczby pociągów towarowych poruszających się w sieci, przy czym poziomy z 2021 r. był niższe o zaledwie 0,1 % w porównaniu z 2019 r. Liczba pociągów pasażerskich objętych obowiązkiem użyteczności publicznej poruszających się po sieci w 2021 r. była o 2 % wyższa niż w roku 2019, natomiast w roku 2020 była o 5,1 % niższa w porównaniu z rokiem 2019. Biorąc jednak pod uwagę, że liczba pasażerów zarówno w 2020 r., jak i 2021 r. nie osiągnęła dwóch trzecich liczby pasażerów podróżujących w 2019 r., ograniczone skutki pandemii i następująca po niej odbudowa były najprawdopodobniej skutkiem ciągłego wsparcia finansowego ze strony właściwych organów na podstawie umów dotyczących świadczenia usługi publicznej. W 2021 r. liczba komercyjnych pociągów pasażerskich była nadal o 18,2 % niższa w porównaniu z liczbą w 2019 r. W 2020 r. była ona o 22,9 % niższa w porównaniu z 2019 r., co oznacza, że nie odnotowano znaczącej poprawy.

(6)

Podobne tendencje można zaobserwować, gdy ruch wyrażony jest w pociągokilometrach. Liczba pociągokilometrów w przypadku pociągów towarowych poruszających się w sieci wykazała oznaki ożywienia, a w 2021 r. była o zaledwie 0,5 % niższa w porównaniu z 2019 r. W 2021 r. przewozy pasażerskie świadczone w ramach obowiązku świadczenia usługi publicznej wyrażone w pociągokilometrach były o 1,1 % wyższe w porównaniu z 2019 r. W 2021 r. komercyjne przewozy pasażerskie wyrażone w pociągokilometrach pozostały jednak na poziomie o 18,7 % niższym niż w 2019 r., co stanowi niewielką poprawę w porównaniu z rokiem 2020.

(7)

W związku z tym oczywiste jest, że wskutek pandemii COVID-19 ruch kolejowy w segmencie pasażerskim, który w 2018 r. stanowił około 80 % całego ruchu wyrażonego w pociągokilometrach, utrzymuje się na niższym poziomie.

(8)

Dane Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że liczba codziennie rejestrowanych przypadków COVID-19 w Europie gwałtownie wzrosła na początku 2022 r. do poziomów, które nigdy wcześniej nie miały miejsca w czasie pandemii. Liczba dziennych przypadków COVID-19 pozostaje na bardzo wysokim poziomie.

(9)

Prawdopodobne jest utrzymywanie się negatywnego wpływu pandemii na ruch kolejowy, a trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstw kolejowych z pewnością utrzyma się do końca 2022 r.

(10)

Dlatego też należy przedłużyć okres odniesienia określony w art. 1 rozporządzenia (UE) 2020/1429 do dnia 31 grudnia 2022 r.

(11)

Gdyby Parlament Europejski i Rada badały niniejsze rozporządzenie przez cały przysługujący im okres na wyrażenie sprzeciwu przewidziany w art. 6 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2020/1429, rozporządzenie to weszłoby w życie dopiero po zakończeniu okresu odniesienia przewidzianego obecnie w art. 1 rozporządzenia (UE) 2020/1429. W celu uniknięcia niepewności prawa, niniejsze rozporządzenie powinno zostać przyjęte w trybie pilnym przewidzianym w art. 7 rozporządzenia (UE) 2020/1429, i powinno wejść w życie niezwłocznie w dniu następującym po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,

(1)

W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 ustanowiono unijny wykaz dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w żywności oraz warunki ich stosowania.

(2)

W załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) nr 231/2012 (3) ustanowiono specyfikacje dla dodatków do żywności wymienionych w załącznikach II i III do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008.

(3)

Unijny wykaz dodatków do żywności i specyfikacje dodatków do żywności mogą być aktualizowane zgodnie z jednolitą procedurą, o której mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1331/2008, z inicjatywy Komisji albo na wniosek państwa członkowskiego lub zainteresowanej strony.

(4)

W grudniu 2019 r. do Komisji wpłynął wniosek o zezwolenie na stosowanie glikolipidów jako środków konserwujących w napojach z dodatkami smakowymi i środkami aromatyzującymi, niektórych innych produktach należących do kategorii 14.1 „napoje bezalkoholowe” oraz piwie bezalkoholowym i napojach słodowych.

(5)

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności („Urząd”) ocenił bezpieczeństwo proponowanego stosowania glikolipidów jako dodatku do żywności. W opinii Urzędu (4) przyjętej w dniu 4 maja 2021 r. ustalono dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) na poziomie 10 mg/kg masy ciała. Urząd odnotował, że najwyższy szacunek narażenia w wysokości 3,1 mg/kg masy ciała dziennie u małych dzieci mieści się w ustalonym ADI i stwierdził, że narażenie na glikolipidy nie budzi obaw co do bezpieczeństwa w przypadku zastosowań i poziomów stosowania proponowanych przez wnioskodawcę.

(6)

Glikolipidy są wytwarzane przez grzyby Dacryopinax spathularia w procesie fermentacji. Glikolipidy, stosowane jako środek konserwujący, przedłużają okres trwałości napojów, chroniąc je przed pogorszeniem jakości spowodowanym przez mikroorganizmy i hamują wzrost mikroorganizmów chorobotwórczych. Glikolipidy wykazują aktywność przeciwko drożdżom, pleśni i bakteriom Gram-dodatnim i mogą służyć jako alternatywa dla innych środków konserwujących obecnie dopuszczonych w napojach.

(7)

Należy zatem zezwolić na stosowanie glikolipidów jako środków konserwujących w napojach objętych wnioskiem i nadać temu dodatkowi numer E 246.

(8)

Specyfikacje glikolipidów (E 246) należy włączyć do rozporządzenia (UE) nr 231/2012, ponieważ dodatek ten jest po raz pierwszy uwzględniany w unijnym wykazie dodatków do żywności ustanowionym w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008.

(9)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 i (UE) nr 231/2012.

(10)

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz,

(1)

W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 ustanowiono unijny wykaz dodatków do żywności dopuszczonych do stosowania w żywności oraz warunki ich stosowania.

(2)

Wykaz ten może być aktualizowany z inicjatywy Komisji lub na wniosek zgodnie z jednolitą procedurą, o której mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1331/2008.

(3)

Zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 zezwala się na stosowanie poliwinylopyrolidonu (E 1201) jako dodatku do żywności w słodzikach stołowych w tabletkach i suplementach diety w postaci stałej, z wyłączeniem suplementów diety dla niemowląt i małych dzieci.

(4)

W dniu 29 października 2018 r. złożono wniosek o zezwolenie na stosowanie poliwinylopyrolidonu (E 1201) jako dodatku do żywności w żywności specjalnego przeznaczenia medycznego w postaci tabletek i tabletek powlekanych, jako substancji wiążącej do tabletek. Wniosek ten udostępniono państwom członkowskim na podstawie art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1331/2008.

(5)

Poliwinylopyrolidon (E 1201) został oceniony przez Komitet Naukowy ds. Żywności w 1990 r. (3). W opinii naukowej z dnia 1 lipca 2020 r. (4) Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności („Urząd”) dokonał ponownej oceny bezpieczeństwa poliwinylopyrolidonu (E 1201) jako dodatku do żywności i rozważył rozszerzenie jego stosowania w żywności specjalnego przeznaczenia medycznego w postaci tabletek i tabletek powlekanych. W opinii tej Urząd stwierdził, że takie rozszerzenie stosowania przy proponowanym maksymalnym dozwolonym poziomie i zalecanym poziomie spożycia nie powinno budzić obaw co do bezpieczeństwa.

(6)

Podczas produkcji tabletek specjalnego przeznaczenia medycznego istnieje technologiczna potrzeba dodawania poliwinylopyrolidonu (E 1201), który silnie wiąże składniki, zapewnia ich spójność i spowalnia dezintegrację. Należy zatem zezwolić na stosowanie tego dodatku jako stabilizatora żywności specjalnego przeznaczenia medycznego w postaci tabletek i tabletek powlekanych.

(7)

Zezwolenie na stosowanie poliwinylopyrolidonu (E 1201) jako dodatku do żywności w kategorii 13.2 „Dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego w rozumieniu dyrektywy 1999/21/WE (z wyłączeniem produktów objętych kategorią 13.1.5)” w części E załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 nie pociąga za sobą klasyfikacji produktu przetworzonego z wykorzystaniem tego dodatku do żywności jako żywności specjalnego przeznaczenia medycznego na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 (5).

(8)

Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1333/2008.

(9)

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz,

(1)

Na podstawie art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 978/2012 preferencje taryfowe przewidziane w rozwiązaniu ogólnym w ramach ogólnego systemu preferencji (GSP) zawiesza się w stosunku do produktów zawartych w danej sekcji systemu GSP, pochodzących z kraju korzystającego z systemu GSP, jeżeli średnia wartość przywozu takich produktów z danego kraju korzystającego z systemu GSP do Unii Europejskiej przez trzy kolejne lata przekracza progi wymienione w załączniku VI do tego rozporządzenia.

(2)

Zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 978/2012 i w oparciu o statystyki handlowe dotyczące lat kalendarzowych 2015-2017 w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/249 (2) ustanowiono wykaz sekcji produktów, w odniesieniu do których zawieszono preferencje taryfowe od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.

(3)

Na podstawie art. 8 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 978/2012 Komisja dokonuje co trzy lata przeglądu tego wykazu oraz przyjmuje akt wykonawczy w celu zawieszenia lub przywrócenia preferencji taryfowych.

(4)

Ponieważ rozporządzenie (UE) nr 978/2012 ma wygasnąć z dniem 31 grudnia 2023 r., zmieniony wykaz powinien mieć zastosowanie przez jeden rok od dnia 1 stycznia 2023 r. Wykaz opiera się na statystykach handlowych dotyczących lat kalendarzowych 2018-2020 dostępnych na dzień 1 września 2021 r. i uwzględnia przywóz z krajów korzystających z systemu GSP wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr 978/2012, mającym zastosowanie we wskazanym dniu. Nie uwzględnia się jednak wartości przywozu z krajów korzystających z GSP, którym od dnia 1 stycznia 2023 r. nie przysługują już preferencje taryfowe przewidziane w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 978/2012,

(1)

W rozporządzeniu (UE) 2016/429, które stosuje się od dnia 21 kwietnia 2021 r., ustanowiono między innymi wymagania w zakresie zdrowia zwierząt dotyczące wprowadzania do Unii przesyłek zwierząt, materiału biologicznego i produktów pochodzenia zwierzęcego. Zgodnie z jednym z tych wymagań w zakresie zdrowia zwierząt przesyłki te muszą pochodzić z państwa trzeciego, terytorium, bądź ich strefy lub kompartmentu, wymienionych w wykazie zgodnie z art. 230 ust. 1 wyżej wspomnianego rozporządzenia.

(2)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/692 (2) uzupełnia rozporządzenie (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt na potrzeby wprowadzania do Unii przesyłek niektórych gatunków i kategorii zwierząt, materiału biologicznego i produktów pochodzenia zwierzęcego z państw trzecich lub ich terytoriów, stref lub kompartmentów. Rozporządzenie delegowane (UE) 2020/692 stanowi, że zezwala się na wprowadzanie do Unii przesyłek zwierząt, materiału biologicznego i produktów pochodzenia zwierzęcego objętych zakresem tego rozporządzenia wyłącznie wówczas, gdy pochodzą one z państwa trzeciego lub terytorium, bądź ich strefy lub kompartmentu, wymienionych w wykazie odnośnie do poszczególnych gatunków i kategorii zwierząt, materiału biologicznego i produktów pochodzenia zwierzęcego zgodnie z wymaganiami w zakresie zdrowia zwierząt określonymi w tym rozporządzeniu delegowanym.

(3)

W rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2021/404 (3) ustanawia się wykazy państw trzecich, terytoriów lub ich stref lub kompartmentów, z których dozwolone jest wprowadzanie do Unii tych gatunków i kategorii zwierząt, materiału biologicznego i produktów pochodzenia zwierzęcego, które są objęte zakresem rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692. Wykazy i niektóre ogólne zasady dotyczące wykazów znajdują się w załącznikach I–XXII do powyższego rozporządzenia wykonawczego.

(4)

W części 1 sekcja A załącznika VI do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404 ustanawia się wykaz państw trzecich lub terytoriów, lub ich stref, z których dozwolone jest wprowadzanie do Unii przesyłek ptaków żyjących w niewoli i materiału biologicznego ptaków żyjących w niewoli innych niż ptaki żyjące w niewoli, o których mowa w art. 62 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692.

(5)

Zjednoczone Królestwo przedłożyło Komisji wniosek o zezwolenie na wprowadzanie do Unii przesyłek ptaków żyjących w niewoli i materiału biologicznego takich ptaków, innych niż ptaki żyjące w niewoli, o których mowa w art. 62 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692, pochodzących z terytoriów zależnych Korony Brytyjskiej – Wyspy Man i Jersey – oraz przedstawiło gwarancje dotyczące zdolności właściwych organów z tych terytoriów zależnych do zapewnienia wiarygodnej certyfikacji urzędowej oraz zgodności z odpowiednimi wymaganiami w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do przeznaczonych do wprowadzenia do Unii przesyłek ptaków żyjących w niewoli oraz ich materiału biologicznego. Wskazane terytoria zależne Korony Brytyjskiej powinny zostać umieszczone w załączniku VI do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404.

(6)

Należy zatem odpowiednio zmienić załącznik VI do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404.

(7)

W części 1 sekcja A załącznika XV do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404 ustanawia się wykaz państw trzecich, terytoriów lub ich stref, z których dozwolone jest wprowadzanie do Unii przesyłek produktów mięsnych ze zwierząt kopytnych, drobiu i ptaków łownych, które to produkty zostały poddane zmniejszającym ryzyko procesom obróbki wskazanym w załączniku XXVI do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692.

(8)

Maroko przedłożyło Komisji wniosek o zezwolenie na wprowadzanie do Unii przesyłek produktów mięsnych z drobiu innego niż ptaki bezgrzebieniowe i przedstawiło gwarancje dotyczące zapewnienia przez to państwo trzecie zgodności z wymaganiami w zakresie powiadamiania i sprawozdawczości w związku z chorobami umieszczonymi w wykazie w pkt 1 załącznika I do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692 odnoszącymi się do drobiu, a także zgodności z właściwymi unijnymi wymaganiami w zakresie zdrowia zwierząt lub równoważnymi wymogami. W związku z tym oraz biorąc pod uwagę sytuację w zakresie zdrowia drobiu w Maroku, należy umieścić to państwo trzecie w wykazie określonym w części 1 sekcja A załącznika XV do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404 w odniesieniu do produktów mięsnych z drobiu innego niż ptaki bezgrzebieniowe, które to produkty zostały poddane specyficznemu procesowi obróbki zmniejszającemu ryzyko „D”, określonemu w załączniku XXVI do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692.

(9)

Należy zatem odpowiednio zmienić załącznik XV do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404.

(10)

W związku z tym należy odpowiednio zmienić rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/404.

(11)

Ponieważ rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/404 stosuje się od dnia 21 kwietnia 2021 r., ze względu na pewność prawa oraz w celu ułatwienia handlu, zmiany, które należy wprowadzić w rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2021/404 niniejszym rozporządzeniem, powinny stać się skuteczne w trybie pilnym.

(12)

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz,

(1)

Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (2) (zwane dalej „Porozumieniem EOG”) weszło w życie w dniu 1 stycznia 1994 r.

(2)

Na podstawie art. 98 Porozumienia EOG Wspólny Komitet EOG ustanowiony Porozumieniem EOG (zwany dalej „Wspólnym Komitetem EOG”) może podjąć decyzję o zmianie, między innymi, Protokołu 31 w sprawie współpracy w konkretnych dziedzinach poza czterema swobodami, załączonego do Porozumienia EOG (zwanego dalej „protokołem 31”).

(3)

Należy kontynuować współpracę pomiędzy Umawiającymi się Stronami Porozumienia EOG w ramach działań Unii finansowanych z budżetu ogólnego Unii w zakresie swobodnego przepływu pracowników, koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i działań na rzecz migrantów, w tym migrantów z państw trzecich.

(4)

Należy zatem odpowiednio zmienić protokół 31.

(5)

Stanowisko Unii w ramach Wspólnego Komitetu EOG powinno zatem być oparte na dołączonym projekcie decyzji Wspólnego Komitetu EOG,

(1)

Art. 300 ust. 3 Traktatu stanowi, że w skład Komitetu Regionów mają wchodzić przedstawiciele społeczności regionalnych i lokalnych, posiadający mandat wyborczy społeczności regionalnej lub lokalnej albo odpowiedzialni politycznie przed wybranym zgromadzeniem.

(2)

W dniu 3 lutego 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2020/144 (2) w sprawie mianowania członków i zastępców członków Komitetu Regionów na okres od dnia 26 stycznia 2020 r. do dnia 25 stycznia 2025 r.

(3)

Stanowisko członka Komitetu Regionów zwolniło się w związku z rezygnacją Juana ESPADASA CEJASA.

(4)

Dwa stanowiska zastępców członka Komitetu Regionów zwolniły się w związku z rezygnacją Carlosa MARTÍNEZA MÍNGUEZA oraz wygaśnięciem mandatu krajowego, na podstawie którego zaproponowano mianowanie José Francisca BALLESTY GERMÁNA.

(5)

Rząd hiszpański zaproponował Julia MILLÁNA MUÑOZA, przedstawiciela wspólnoty lokalnej posiadającego mandat wyborczy społeczności lokalnej, Alcalde del Ayuntamiento de Jaén (Andalucía) (burmistrz miasta Jaén (Andaluzja)) na stanowisko członka Komitetu Regionów do końca bieżącej kadencji, czyli do dnia 25 stycznia 2025 r.

(6)

Rząd hiszpański zaproponował następujących przedstawicieli wspólnot lokalnych posiadających mandat wyborczy społeczności lokalnej na stanowiska zastępców członków Komitetu Regionów do końca bieżącej kadencji, czyli do dnia 25 stycznia 2025 r.: Noelia María ARROYO HERNÁNDEZ, Alcaldesa del Ayuntamiento de Cartagena (Murcia) (burmistrz miasta Cartagena (Murcia)) oraz Óscar PUENTE SANTIAGO, Alcalde del Ayuntamiento de Valladolid (Castilla y León) (burmistrz miasta Valladolid (Kastylia i León)),

a)

na stanowisko członka Komitetu Regionów:

oraz

b)

na stanowiska zastępców członków Komitetu Regionów:

(1)

Na mocy art. 9 ust. 1 decyzji 2013/354/WPZiB Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (KPiB) jest upoważniony, zgodnie z art. 38 Traktatu, do podejmowania odpowiednich decyzji w celu sprawowania kontroli politycznej i kierownictwa strategicznego nad Misją Policyjną Unii Europejskiej na Terytoriach Palestyńskich (EUPOL COPPS), w tym decyzji w sprawie mianowania szefa misji.

(2)

W dniu 13 października 2020 r. KPiB przyjął decyzję (WPZiB) 2020/1541 (2) w sprawie mianowania Nataliyi APOSTOLOVEJ szefem misji EUPOL COPPS od dnia 15 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.

(3)

W dniu 28 czerwca 2021 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2021/1066 (3) w sprawie przedłużenia mandatu misji EUPOL COPPS do dnia 30 czerwca 2022 r.

(4)

W dniu 1 lipca 2021 r. KPiB przyjął decyzję (WPZiB) 2021/1128 (4) w sprawie przedłużenia mandatu Nataliyi APOSTOLOVEJ jako szefa misji EUPOL COPPS do dnia 30 czerwca 2022 r.

(5)

W dniu 27 czerwca Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/1018 (5) w sprawie przedłużenia mandatu misji EUPOL COPPS od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.

(6)

Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa zaproponował, aby przedłużyć mandat Nataliyi APOSTOLOVEJ jako szefa misji EUPOL COPPS od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.,

(1)

Zgodnie z art. 10 ust. 1 wspólnego działania 2005/889/WPZiB Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa (KPiB) jest upoważniony, zgodnie z art. 38 Traktatu, do podejmowania odpowiednich decyzji w celu sprawowania kontroli politycznej i kierownictwa strategicznego nad Misją Unii Europejskiej ds. Szkolenia i Kontroli na przejściu granicznym w Rafah (EU BAM Rafah), w tym decyzji w sprawie mianowania szefa misji.

(2)

W dniu 13 października 2020 r. KPiB przyjął decyzję (WPZiB) 2020/1548 (2) w sprawie mianowania Mihaia-Florina BULGARIU szefem misji EU BAM Rafah od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r.

(3)

W dniu 28 czerwca 2021 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2021/1065 (3) w sprawie przedłużenia mandatu misji EU BAM Rafah do dnia 30 czerwca 2022 r.

(4)

W dniu 1 lipca 2021 r. KPiB przyjął decyzję (WPZiB) 2021/1127 (4) w sprawie przedłużenia mandatu Mihaia-Florina BULGARIU jako szefa misji EUBAM Rafah od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r.

(5)

W dniu 27 czerwca 2022 r. Rada przyjęła decyzję (WPZiB) 2022/1017 (5) w sprawie przedłużenia mandatu EU BAM Rafah do dnia 30 czerwca 2023 r.

(6)

Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa zaproponował przedłużenie mandatu Mihaia-Florina BULGARIU jako szefa misji EU BAM Rafah do dnia 30 czerwca 2023 r.,

(1)

Kadencja dwadzieściorga sześciorga sędziów Sądu wygasa z dniem 31 sierpnia 2022 r. Należy dokonać mianowań na te stanowiska na okres od dnia 1 września 2022 r. do dnia 31 sierpnia 2028 r.

(2)

Na stanowisko sędziego Sądu, z myślą o odnowieniu mandatu na kolejną kadencję, zaproponowano kandydatury Iona GÂLEI, Marca JAEGERA, Deana SPIELMANNA i Mireli STANCU.

(3)

Zaproponowano, aby stanowisko sędziego Sądu na swoją pierwszą kadencję objął Steven VERSCHUUR.

(4)

Ponadto art. 48 Protokołu nr 3 w sprawie Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2015/2422 (1), stanowi, że liczbę sędziów Sądu zwiększa się w trzech etapach, tak aby od dnia 1 września 2019 r. Sąd składał się z dwóch sędziów z każdego państwa członkowskiego. Zgodnie z art. 2 lit. a) tego rozporządzenia pierwszy etap zwiększania liczby sędziów Sądu zakłada mianowanie 12 dodatkowych sędziów, z których sześciu mianuje się na kadencję kończącą się w dniu 31 sierpnia 2016 r. Tych sześciu sędziów wybiera się następująco: rządy sześciu państw członkowskich proponują po dwóch sędziów do częściowego odnowienia składu Sądu w 2016 r., których kadencja trwa od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2022 r. Stanowisko dodatkowego sędziego, który ma zostać mianowany na wniosek rządu Republiki Słowackiej, jest jednym ze stanowisk sześciu dodatkowych sędziów uczestniczących w częściowym odnowieniu składu Sądu w 2016 r. Na stanowisko dodatkowego sędziego Sądu przedstawiono kandydaturę Beatrix RICZIOVEJ.

(5)

Na mocy art. 7 Protokołu nr 3 oraz w związku ze śmiercią Barny BERKEGO należy mianować sędziego Sądu na okres pozostający do końca kadencji Barny BERKEGO, tj. do dnia 31 sierpnia 2022 r.

(6)

Zaproponowano, aby zwolnione stanowisko objął Tihamér TÓTH.

(7)

Komitet ustanowiony na mocy art. 255 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pozytywnie zaopiniował tych kandydatów do wykonywania funkcji sędziego Sądu,

—

Ion GÂLEA,

—

Marc JAEGER,

—

Dean SPIELMANN,

—

Mirela STANCU,

—

Steven VERSCHUUR.

—

Beatrix RICZIOVÁ,

—

Tihamér TÓTH.