(1)

Rozporządzeniem wykonawczym (UE) nr 430/2013 (2) („zaskarżone rozporządzenie”) Rada nałożyła ostateczne cło antydumpingowe, którego stawki wynosiły od 14,9 % do 57,8 %, na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, obecnie objętych kodem CN ex 7307 19 10 (kod TARIC 7307191010) i pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Tajlandii. Elementy podstawowe łączników zaciskowych wykorzystujących gwinty metryczne ISO DIN 13 oraz okrągłe skrzynki przyłączowe z żeliwa ciągliwego bez pokrywy nie są objęte cłem.

(2)

W dniu 12 czerwca 2013 r. jeden współpracujący chiński producent eksportujący, Jinan Meide Castings Co. Ltd. („Jinan Meide” lub „strona skarżąca”), złożył w Sądzie Unii Europejskiej („Sąd”) wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia w takim zakresie, w jakim dotyczy ono strony skarżącej (3).

(3)

W wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r. Sąd orzekł, że prawa spółki Jinan Meide do obrony zostały naruszone poprzez oddalenie wniosku tej spółki o ujawnienie obliczeń wartości normalnej, w których wykorzystano poufne dane pochodzące od producenta z państwa analogicznego. Spółka Jinan Meide otrzymała od producenta z państwa analogicznego wyłączne zezwolenie na uchylenie poufności danych tego producenta. Sąd stwierdził w szczególności, że Komisja błędnie oparła się na konieczności przestrzegania zasady równego traktowania w celu oddalenia wspomnianego wniosku o ujawnienie informacji. Sąd orzekł, że nie można wykluczyć, iż w przypadku gdyby wniosek został przyjęty, wynik dochodzenia mógłby być inny. Sąd stwierdził zatem nieważność zaskarżonego rozporządzenia w zakresie, w jakim nakładało ono cło antydumpingowe na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, wytwarzanych przez spółkę Jinan Meide.

(4)

Zgodnie z art. 266 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej instytucje Unii są zobowiązane do wykonania wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2016 r.

(5)

W wyroku w sprawie T-2/95 (4) („sprawa IPS”) Sąd Pierwszej Instancji uznał, że w przypadku gdy postępowanie składa się z kilku etapów administracyjnych, unieważnienie jednego z tych etapów nie unieważnia całości postępowania. Postępowanie antydumpingowe stanowi przykład takiego postępowania wieloetapowego. W rezultacie stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozporządzenia w odniesieniu do jednej strony nie pociąga za sobą unieważnienia całej procedury przeprowadzonej przed przyjęciem tego rozporządzenia. Zgodnie z orzeczeniem Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-458/98 P (5) Instytucje Unii mają możliwość skorygowania tych aspektów zaskarżonego rozporządzenia, które doprowadziły do stwierdzenia jego nieważności i pozostawienia bez zmian części niepodlegających zaskarżeniu, które nie zostały objęte wyrokiem Sądu.

(6)

Należy zauważyć, że oprócz ustalenia, iż Komisja błędnie oparła się na konieczności przestrzegania zasady równego traktowania w celu oddalenia wniosku spółki Jinan Meide o ujawnienie informacji, wszystkie pozostałe ustalenia poczynione w odniesieniu do zaskarżonego rozporządzenia, które nie zostały zaskarżone w terminie przewidzianym na odwołanie lub które zostały zaskarżone, ale zostały odrzucone w wyroku Sądu lub nie zostały zbadane przez Sąd, a zatem nie doprowadziły do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozporządzenia, są wciąż zasadne.

(7)

W następstwie wyroku Sądu z dnia 30 czerwca 2016 r. Komisja opublikowała zawiadomienie (6) dotyczące częściowego ponownego otwarcia dochodzenia antydumpingowego dotyczącego przywozu gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej. Zakres ponownego otwarcia był ograniczony do wykonania wyroku Sądu w odniesieniu do spółki Jinan Meide.

(8)

Komisja oficjalnie powiadomiła spółkę Jinan Meide, przedstawicieli państwa wywozu oraz przedstawicieli przemysłu Unii o częściowym ponownym otwarciu dochodzenia. Zainteresowanym stronom umożliwiono przedstawienie uwag na piśmie oraz złożenie wniosku o przesłuchanie w terminie określonym w zawiadomieniu.

(9)

Po otrzymaniu wstępnych uwag skontaktowano się ze wszystkimi pozostałymi zainteresowanymi stronami, o których wiadomo, że dotyczy ich dochodzenie, i które uczestniczyły w pierwotnym dochodzeniu, i umożliwiono im przedstawienie swoich uwag na piśmie oraz złożenie wniosku o przesłuchanie.

(10)

Wszystkie zainteresowane strony, które wystąpiły z wnioskiem o przesłuchanie z udziałem służb Komisji lub rzecznika praw stron, otrzymały taką możliwość.

(11)

Komisja otrzymała uwagi dotyczące różnych aspektów dochodzenia od: spółki Jinan Meide, innych chińskich producentów eksportujących, jednego tajskiego producenta eksportującego, pięciu producentów unijnych i ośmiu importerów niepowiązanych.

(12)

Spółka Jinan Meide argumentowała, że niezgodne z prawem działanie instytucji Unii, które doprowadziło do stwierdzenia nieważności zaskarżonego rozporządzenia, nie może zostać skorygowane oraz że postępowanie należy zakończyć, nie nakładając ponownie żadnych ceł antydumpingowych na spółkę Jinan Meide.

(13)

Jak stwierdzono powyżej w motywie 4, w wyroku w sprawie IPS Sąd Pierwszej Instancji uznał, że przypadku gdy postępowanie składa się z kilku etapów administracyjnych, tak jak w postępowaniu antydumpingowym, unieważnienie jednego z tych etapów nie unieważnia całości postępowania. Ponieważ instytucje Unii są zobowiązane do wykonania wyroku Sądu, oznacza to, że istnieje możliwość skorygowania tych aspektów zaskarżonego rozporządzenia, które doprowadziły do stwierdzenia jego nieważności, a przy tym pozostawienia bez zmian części niepodlegających zaskarżeniu. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(14)

Jeden importer niepowiązany twierdził, że z proceduralnego punktu widzenia ponowne otwarcie uprzednio zamkniętego dochodzenia nie jest możliwe, ponieważ doprowadzi do powstania błędów merytorycznych, takich jak przyjmowanie nowych informacji po zamknięciu sprawy, dyskryminacja wszystkich pozostałych stron dochodzenia, których marginesy dumpingu byłyby inne, gdyby margines dumpingu spółki Jinan Meide został zmieniony, i naruszenie prawa Unii i WTO w tym sensie, że środków antydumpingowych nie można nakładać z mocą wsteczną.

(15)

Zdaniem wspomnianego importera nie wydaje się również, aby ponowne otwarcie było dozwolone zgodnie z przepisami rozporządzenia podstawowego.

(16)

Ta sama strona stwierdziła również, że Komisja nie jest upoważniona do podjęcia działań zmierzających do wykonania wyroku Sądu w odniesieniu do rozporządzenia Rady, ponieważ Komisja nie była stroną pozwaną w sprawie T-424/13. Importer utrzymywał, że Komisja musi otrzymać oficjalne instrukcje od Rady, aby ponownie otworzyć dochodzenie.

(17)

Z wyroku w sprawach połączonych C-283/14 i C-284/14 (7) jasno wynika, że instytucje Unii mogą ponownie otworzyć dochodzenie antydumpingowe, aby skorygować nieprawidłowości wykryte przez europejskie sądy, nawet jeżeli nie stwierdzono tego wyraźnie w rozporządzeniu podstawowym. W praktyce instytucje Unii mają obowiązek przyjąć środki konieczne do skorygowania niezgodności z prawem. W tym przypadku Komisja – jako organ prowadzący dochodzenie – ponownie otworzyła dochodzenie w celu wykonania wyroku Sądu. Ponowne otwarcie tego dochodzenia jest zgodne z procedurami prawnymi wymaganymi na mocy rozporządzenia podstawowego, w których przewidziano przyjęcie przez Komisję po przeprowadzeniu konsultacji z państwami członkowskimi w ramach procedury sprawdzającej, o której mowa w art. 15 ust. 3 rozporządzenia podstawowego. W związku z powyższym argumenty te zostały odrzucone.

(18)

Zdaniem jednego importera nie było jasne, w jakim zakresie można przeprowadzić ponowne otwarcie zgodnie z przepisami obecnego rozporządzenia podstawowego, ponieważ oczywiste jest, że Komisja miała zamiar prowadzić dochodzenie w taki sposób, jakby cofnęła się do czasu, gdy rozporządzenie Rady (WE) nr 1225/2009 (8) wciąż obowiązywało.

(19)

Do tego ponownego dochodzenia stosuje się przepisy rozporządzenia (WE) nr 1225/2009, które stanowiło prawo materialne w czasie przyjęcia rozporządzenia, którego nieważność została stwierdzona przez Sąd. Niezależnie od powyższego rozporządzenie (UE) 2016/1036 stanowi ujednolicenie rozporządzenia (WE) nr 1225/2009 i jego zmian. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(20)

Producent eksportujący z Tajlandii argumentował, że Komisja musi ponownie nałożyć cło w wysokości 40,8 % na spółkę Jinan Meide bez żadnych zmian, ponieważ Sąd nie znalazł błędów w żadnych ustaleniach merytorycznych, a jedynie nieprawidłowość proceduralną. Producent twierdził również, że ponownemu rozpatrzeniu z merytorycznego punktu widzenia poddać można tylko obliczenie wartości normalnej dla spółki Jinan Meide, a wszystkie pozostałe ustalenia zawarte w zaskarżonym rozporządzeniu powinny być nadal wiążące, ponieważ nic w treści wyroku Sądu nie wskazuje na to, że skorygowanie nieprawidłowości proceduralnej powinno skutkować jakimikolwiek zmianami merytorycznymi dotyczącymi obliczenia wartości normalnej dla spółki Jinan Meide.

(21)

W wyroku prowadzącym do obecnego ponownego otwarcia Sąd orzekł, że nie można wykluczyć, iż w przypadku gdyby wniosek o ujawnienie poufnych danych producenta z państwa analogicznego został przyjęty, wynik postępowania mógłby być inny. W ramach ponownego otwarcia należy zatem zbadać możliwy wpływ na stronę merytoryczną dochodzenia. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(22)

Jeden importer niepowiązany argumentował, że skoro przedstawiciele przemysłu Unii nie przedstawili żadnych uwag dotyczących ponownego otwarcia, przypuszczalnie oznacza to, że Unia nie ma interesu w prowadzeniu tego ponownie otwartego dochodzenia.

(23)

Nieprzedłożenie uwag przez podmioty gospodarcze określonego rodzaju nie może samo w sobie prowadzić do żadnych wniosków dotyczących merytorycznej strony dochodzenia. Ponadto pięciu producentów unijnych zwróciło się do Komisji o ponowne nałożenie ceł antydumpingowych na spółkę Jinan Meide w trybie pilnym, a nawet o zarejestrowanie przywozu na wypadek potencjalnego nałożenia cła z mocą wsteczną w celu ograniczenia szkód, które obecna sytuacja wyrządza producentom unijnym. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(24)

Spółka Jinan Meide utrzymywała, że powinna uzyskać pełen dostęp do wszelkich informacji przedłożonych przez producenta z państwa analogicznego, a także wystarczająco dużo czasu na przedstawienie uwag. Spółce Jinan Meide udostępniono wszystkie tego rodzaju informacje, zapewniono jej także więcej czasu na przedstawienie uwag niż przewidują ramy czasowe określone w rozporządzeniu podstawowym, w tym kilka przesłuchań z udziałem zespołu zajmującego się sprawą oraz z udziałem rzecznika praw stron. Po ujawnieniu informacji poufnych i obliczeń dumpingu spółka Jinan Meide przedstawiła również uwagi po upływie wyznaczonego w tym celu terminu, a mimo to uwagi te rozpatrzono.

(25)

Spółka Jinan Meide utrzymywała, że nie należy przeprowadzać badania zwykłego obrotu handlowego, ponieważ producent z państwa analogicznego nie był w stanie przedstawić wiarygodnego kosztu produkcji według podziału na rodzaj produktu podobnego. Jeden importer poparł ten argument, ponieważ alokacja kosztów oparta na obrocie pozwala przypuszczać, że wszystkie rodzaje produktu generują taką samą marżę zysku, co ma być rzekomo niewiarygodne.

(26)

W ramach prowadzonych dochodzeń Komisja stale przeprowadza jednak badanie zwykłego obrotu handlowego. W szczególności art. 2 ust. 5 rozporządzenia podstawowego dotyczy właśnie takich sytuacji jak sytuacja przywołana przez spółkę Jinan Meide i stanowi, że przy braku właściwszej metody pierwszeństwo ma alokacja kosztów oparta na obrocie. W tym względzie należy zauważyć, że koszty były alokowane w oparciu o obrót, a żadna z zainteresowanych stron nie przedstawiła innej, odpowiedniejszej metody. Utrzymano zatem decyzję o alokacji kosztów w oparciu o obrót oraz o przeprowadzeniu badania zwykłego obrotu handlowego.

(27)

Spółka Jinan Meide zwróciła się, aby rodzajów produktu, które producent z państwa analogicznego sprzedaje w ilościach mniejszych niż 200 kg, nie brać pod uwagę przy obliczaniu wartości normalnej, ponieważ ceny takich rodzajów produktu mają być rzekomo niewiarygodne. Należy zauważyć, że w toku pierwotnego dochodzenia spółka Jinan Meide utrzymywała, iż przy określaniu wartości normalnej w państwie analogicznym nie należy przeprowadzać badania reprezentatywności zakładającego wymóg osiągnięcia 5 %, i wówczas Komisja przyjęła ten argument. Argument, aby nie brać pod uwagę sprzedaży rodzajów produktu sprzedawanego w wielkościach mniejszych niż 200 kg, zostaje odrzucony, jako że cen sprzedaży rodzajów produktu podobnego sprzedawanego w ilościach mniejszych niż 200 kg nie można uznać za niewiarygodne, ponieważ zostały zweryfikowane i okazały się być tak samo wiarygodne jak dowolne inne ceny sprzedaży.

(28)

Jeden importer poparł argument spółki Jinan Meide, ponieważ zmienność cenowa w odniesieniu do wolno rotujących rodzajów produktu miałaby rzekomo być wysoka. Oznaczałoby to, że rodzaje produktu mogą być bardzo podobnej jakości i charakteryzować się bardzo podobną strukturą kosztów, lecz mogą być sprzedawane po bardzo różnych cenach. Komisja ustaliła jednak, że w odniesieniu do producenta z państwa analogicznego zmienność cenowa jest wysoka w przypadku wszystkich rodzajów produktu, a nawet w przypadku najlepiej sprzedających się artykułów. W związku z tym kwestii domniemanej wysokiej zmienności cenowej nie można używać jako argumentu służącego do wykluczenia wolno rotujących rodzajów produktu z obliczeń dumpingu. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(29)

Spółka Jinan Meide twierdziła również, że skoro w przypadku producenta z państwa analogicznego Komisja stosowała alokację kosztów opartą na obrocie, to nie należy konstruować wartości normalnej, jeżeli porównywalne rodzaje produktu podobnego sprzedawano w ilościach mniejszych niż 200 kg, lecz normalną wartość należy w takich przypadkach określać na podstawie cen innych podobnych rodzajów sprzedawanych w większych ilościach. Argument ten również został odrzucony, ponieważ stosowanie alokacji kosztów całkowitych opartej na obrocie jest zgodne z art. 2 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, a argumenty przedstawione przez spółkę Jinan Meide nie były wystarczające do uzasadnienia zastosowania w tym konkretnym przypadku innej metody.

(30)

Spółka Jinan Meide przedstawiła argumenty dotyczące dostosowań danych kredytowych producenta z państwa analogicznego, wydatków związanych z opakowaniami, poziomu handlu, opłat bankowych, transportu krajowego, not kredytowych, podatków pośrednich, wsparcia technicznego, korzystania z różnych surowców i różnej wydajności pracy.

(31)

Komisja przyjęła argument dotyczący transportu krajowego i kosztów kredytu jako dotyczący jednego klienta producenta z państwa analogicznego i przeprowadziła odpowiednie dostosowania obliczeń dumpingu spółki Jinan Meide.

(32)

Jeżeli chodzi o argumenty dotyczące różnic w wydajności pracy i korzystania z różnych surowców, spółka Jinan Meide stwierdziła, że niższa wydajność pracy w przeliczeniu na pracownika oraz korzystanie z różnych surowców prowadzi do umiarkowanego wzrostu kosztu producenta z państwa analogicznego w porównaniu ze spółką Jinan Meide. W tym względzie należy zauważyć, że chociaż między przedsiębiorstwami mogą występować różnice w efektywności lub wydajności, podstawową zasadą obliczeń antydumpingowych jest zapewnienie porównywalności cen eksportowych oraz wartości normalnej, co nie wymaga całkowitej porównywalności sytuacji producenta z państwa analogicznego z sytuacją eksportera z państwa nieposiadającego gospodarki rynkowej. Dostosowania wymagają bowiem jedynie różnice dotyczące czynników, które mają wpływ na ceny oraz ich porównywalność w odniesieniu do producenta z państwa analogicznego oraz eksportera z państwa nieposiadającego gospodarki rynkowej.

(33)

Uznano, że pozostałe argumenty nie są poparte dowodami zgromadzonymi na miejscu kontroli i przedstawionymi w aktach, w związku z czym zostały one odrzucone.

(34)

W trakcie przygotowania do ujawnienia spółce Jinan Meide ostatecznych ustaleń Komisja wykryła błąd urzędniczy dotyczący dostosowania wynikającego z podatków pośrednich w obliczeniach dumpingu dla spółki Jinan Meide. Wbrew temu, co stwierdziła Komisja w rozporządzeniu w sprawie ceł tymczasowych (9) oraz w rozporządzeniu w sprawie ceł ostatecznych (10), z powodu błędu urzędniczego dostosowania wynikającego z podatków pośrednich nie dokonano w chwili ujawnienia spółce Jinan Meide ostatecznych ustaleń, chociaż dokonano go na tymczasowym etapie. Błąd ten skorygowano ze względu na zasadę dobrej administracji.

(35)

W dniu 12 kwietnia 2017 r. Komisja poinformowała wszystkie zainteresowane strony o treści wyżej przedstawionych ustaleń, na podstawie których zamierzano zaproponować ponowne nałożenie cła antydumpingowego na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, z wyłączeniem elementów podstawowych łączników zaciskowych wykorzystujących gwinty metryczne ISO DIN 13 oraz okrągłych skrzynek przyłączowych z żeliwa ciągliwego bez pokrywy wytwarzanych przez spółkę Jinan Meide na podstawie faktów zgromadzonych i przedstawionych w toku pierwotnego dochodzenia.

(36)

Zdaniem spółki Jinan Meide i trzech importerów niepowiązanych Komisja nie może przystąpić do skorygowania błędu urzędniczego (dotyczącego dostosowania wynikającego z podatków pośrednich w obliczeniach marginesu dumpingu) w ramach obecnego ponownego otwarcia dochodzenia, ponieważ błąd urzędniczy nie jest powiązany z wykonaniem wyroku Sądu. Ponadto spółka Jinan Meide wniosła o przesłuchanie z udziałem rzecznika praw stron i otrzymała taką możliwość. Dwóch importerów niepowiązanych twierdziło, że Komisja nie może przyczynić się do tego, aby producent eksportujący znalazł się w sytuacji gorszej niż wyjściowa.

(37)

Spółka Jinan Meide ponownie przywołała argument, że Komisja powinna traktować rodzaje produktu, których wielkość sprzedaży w państwie analogicznym wynosi mniej niż 200 kg, jako quasi-zbliżone typy produktu lub niezbliżone typy produktu oraz że Komisja nie może wykluczyć sprzedaży z ustalania wartości normalnej na podstawie niewiarygodnych kosztów.

(38)

Spółka Jinan Meide zakwestionowała decyzję Komisji o odrzuceniu jej wniosku o przeprowadzenie dostosowań w odniesieniu do poziomu handlu, wydatków związanych z opakowaniami, kosztów kredytu, kosztów ubezpieczenia krajowego i różnic dotyczących surowców oraz wydajności.

(39)

Spółka Jinan Meide utrzymywała, że nie należy na nią nakładać cła ze względu na domniemane uchybienia proceduralne i inne nieprawidłowości występujące w toku tych postępowań. W tym kontekście spółka twierdziła, że błąd, który wystąpił przy ujawnianiu informacji w dniu 23 grudnia 2016 r., spowodował pojawienie się wątpliwości odnośnie do tego, czy Komisja ujawniła poufną wersję obliczeń wykonanych na ostatecznym etapie pierwotnego dochodzenia, oraz że ujawnienie informacji nie pozwoliło wyjaśnić domniemanych różnic w obliczeniach wykonanych w ramach pierwotnego dochodzenia. Spółka stwierdziła ponadto, że pomimo jej ponawianych próśb Komisja odmówiła ujawnienia niektórych informacji. Podniosła ona również, że argumenty, które zostały przedstawione w sprawie T-424/13, lecz do których Sąd się nie odniósł, pozostają zasadne i nadal będą podważały zasadność środków w razie ich ponownego nałożenia.

(40)

Komisja przypomina, że w trakcie przygotowania do ujawnienia spółce Jinan Meide ostatecznych ustaleń Komisja wykryła błąd urzędniczy dotyczący dostosowania wynikającego z podatków pośrednich w obliczeniach dumpingu dla spółki Jinan Meide. Ze względu na zasadę dobrej administracji Komisja zaproponowała skorygowanie tego błędu na tamtym etapie, a także w odpowiedni sposób ujawniła tę propozycję wszystkim zainteresowanym stronom.

(41)

Rozważywszy wszystkie przedstawione argumenty, Komisja zdecydowała się przyjąć argument spółki Jinan Meide i nie korygować błędu urzędniczego. Po uzyskaniu opinii rzecznika praw stron Komisja stwierdziła, że w sprawach dotyczących ochrony handlu nie obowiązuje ogólny zakaz reformationis in peius, co oznacza, że strona zainteresowana ponownym otwarciem spraw dotyczących handlu może wskutek ponownego otwarcia sprawy znaleźć się w mniej korzystnej sytuacji niż ta, w której była, zanim doszło do ponownego otwarcia sprawy. Komisja stwierdziła jednak, że w tej konkretnej sprawie zakres ponownego otwarcia dochodzenia należy ograniczyć do ujawnienia danych z państwa analogicznego, uwzględnienia uwag przedstawionych przez zainteresowane strony i w razie potrzeby stosownego skorygowania cła. Ponieważ błąd w obliczeniach w odniesieniu do zwrotu podatku VAT w przypadku sprzedaży eksportowej, a zwłaszcza w odniesieniu do stawki zwrotu podatku VAT, nie jest powiązany z danymi otrzymanymi od producenta z państwa analogicznego, korektę taką uważa się za znajdującą się poza zakresem ponownego otwarcia dochodzenia.

(42)

W dniu 29 maja 2017 r. Komisja przesłała dokumenty w ramach dodatkowego ujawnienia, informujące zainteresowane strony o decyzji Komisji, by nie korygować błędu pisarskiego, o którym mowa w motywie 34. Komisja otrzymała uwagi tylko od jednego importera, który ponownie stwierdził, że ze względu na niewielką ilość informacji ujawnionych importerom nie jest w stanie wypowiedzieć się na temat dostosowań. W tych okolicznościach, w braku przeciwnych argumentów, ustalenia dotyczące dostosowań zostają potwierdzone.

(43)

W odniesieniu do rodzajów produktu sprzedawanych w ilościach mniejszych niż 200 kg spółka Jinan Meide przywołała opinię rzecznika generalnego przedstawioną w sprawie Goldstar (11), zgodnie z którą „aby ceny krajowe były porównywalne, na rynku krajowym musi mieć miejsce wystarczająca wielkość sprzedaży w ujęciu bezwzględnym, co wynika z faktu, że ceny krajowe mogą różnić się w zależności od punktu sprzedaży. Ponadto ceny mogą wahać się w pojedynczym okresie odniesienia” i „aby była reprezentatywna, wspomniana średnia ważona musi opierać się na minimalnej ilości sprzedaży”.

(44)

W tym względzie należy zauważyć, że rzecznik generalny kontynuował swoją opinię w następnym akapicie, stwierdzając, że to „nie oznacza jednak, że należy jeszcze wymagać od instytucji wspólnotowych, aby stosowały również próg bezwzględny obok wspomnianego progu względnego, poniżej którego nie należy uwzględniać sprzedaży oraz który powinien być ustalony na poziomie 5 % i obliczony dla każdego modelu. Nie jest zasadne określanie minimalnego progu bezwzględnego w ujęciu ogólnym, ponieważ wartość tej liczby bezwzględnej jest w zbyt dużym stopniu uzależniona od charakteru produktu”. Opinia rzecznika generalnego potwierdza więc, że rzeczywiście nie jest konieczne stosowanie minimalnego progu bezwzględnego takiego jak próg bezwzględny wynoszący 200 kg postulowany przez spółkę Jinan Meide.

(45)

W odniesieniu do zagadnienia wahań cenowych, jak wskazano w motywie 28 powyżej, wahania te dotyczyły wszystkich rodzajów produktu, a nie tylko rodzajów produktu sprzedawanych w ilościach mniejszych niż 200 kg.

(46)

Jeden importer niepowiązany poparł argument spółki Jinan Meide dotyczący reprezentatywności produktów przynoszących niski dochód i ponowił swoje uwagi w tym zakresie. Przedstawił on uwagę ogólną, że stanowisko Komisji jest sprzeczne z powszechnym doświadczeniem rynkowym. Twierdzenie Komisji opiera się na danych otrzymanych od producenta z państwa analogicznego. Biorąc pod uwagę brak poparcia argumentu dalszymi dowodami i w świetle motywów 28, 42 i nast. powyżej, argument ten został zatem odrzucony.

(47)

W odniesieniu do argumentu dotyczącego niewiarygodnych kosztów spółka Jinan Meide utrzymywała, że Komisja ostatecznie oparła się na pierwotnym zestawie przekazanych danych, mimo że rzekomo początkowo uważała, iż zestaw ten nie spełnia norm. Powyższy argument nie znajduje poparcia w faktach ustalonych podczas dochodzenia. Komisja nigdy nie stwierdziła bowiem, że pierwotny zestaw danych dotyczących kosztów nie spełnia norm. W takich okolicznościach nie należy zatem całkowicie pomijać kosztów zgłoszonych przez producenta z państwa analogicznego, jak postulowała spółka Jinan Meide.

(48)

Jeden importer niepowiązany powtórzył swoją uwagę, że alokacja kosztów oparta na obrocie pozwala przypuszczać, że wszystkie rodzaje produktu generują taką samą marżę zysku, co ma być rzekomo sprzeczne z logiką zaobserwowaną na rynku. Argument ten nie został poparty dalszymi dowodami. Jak stwierdzono w motywie 26 powyżej, zgodnie z rozporządzeniem podstawowym przy braku właściwszej metody pierwszeństwo ma alokacja kosztów oparta na obrocie. Koszty były alokowane w oparciu o obrót, a żadna z zainteresowanych stron nie przedstawiła odpowiedniejszej metody. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(49)

W odniesieniu do dostosowania poziomu handlu spółka Jinan Meide podtrzymała swój argument, że podczas określania, czy poziom ten ma uzasadnienie, wystarczy ustalić różnicę średnich cen stosowanych wobec różnych kategorii klientów. W art. 2 ust. 10 lit. d) ppkt (i) rozporządzenia podstawowego wymaga się jednak „stałych i znaczących różnic funkcji i cen sprzedawcy na różnych poziomach handlu”. Prostego porównania średnich cen nie uważa się zatem za środek wystarczający do ustalenia tak spójnej i znaczącej różnicy cen. Wręcz przeciwnie, z analizy informacji zawartych w aktach wynika, że wszystkie kategorie klientów znajdują się we wszystkich segmentach przedziału cenowego.

(50)

Jeden niepowiązany importer twierdził, że Komisja powinna dostosować poziom handlu, ale ze względu na brak dostępu do danych nie mógł dalej rozwinąć tej kwestii. Importer ten twierdził również, że ze względu na brak dostępu do obliczeń marginesu dumpingu nie może on zgłosić dalszych uwag. W tym względzie należy przypomnieć, że Komisja jest zobowiązana do ochrony informacji poufnych, które otrzymała od zainteresowanych stron. Wszystkie opinie nieopatrzone klauzulą poufności są jednak dostępne dla zainteresowanych stron, które zachęca się do przedstawiania uwag. Komisja zauważa jednak, że jak wskazano w motywie 49 powyżej, z informacji zawartych w dokumentacji wynika, że w tym przypadku nie było żadnych konsekwentnych i wyraźnych różnic w cenach pobieranych od różnych kategorii klientów. W związku z tym dostosowanie z tytułu różnic w poziomie handlu nie byłoby właściwe.

(51)

Jeśli chodzi o dodatek z tytułu kosztów kredytu, odliczono go w oparciu o zawarte w dokumentacji sprzedaży informacje dotyczące zarówno ceny eksportowej, jak i wartości normalnej. Spółka Jinan Meide twierdziła, że dodatek z tytułu kosztów kredytu po stronie wartości normalnej powinien być odliczony w oparciu o faktyczną liczbę dni między wystawieniem faktury a dokonaniem płatności, ponieważ Komisja rzekomo odliczyła dodatek z tytułu kosztów kredytu na sprzedaż eksportową pomimo tego, że terminu płatności nie umieszczono w dokumentacji sprzedaży. Stwierdzono, że argument ten nie znajduje poparcia w dowodach zawartych w aktach dochodzenia. Spółka Jinan Meide nie była też w stanie przedstawić żadnych dowodów na poparcie tego argumentu. Ponadto ustalono, że faktycznej płatności często dokonywano po upływie terminu płatności wyznaczonego w dokumentacji sprzedaży, zarówno po stronie wartości normalnej, jak i po stronie ceny eksportowej. Obliczenie dodatku z tytułu kosztów kredytu na podstawie faktycznej daty płatności po stronie wartości normalnej oraz na podstawie informacji zawartych w dokumentacji sprzedaży po stronie ceny eksportowej nie skutkowałoby zatem sprawiedliwym porównaniem. W związku z tym Komisja utrzymała swoje podejście do ustalania dodatku z tytułu kosztów kredytu na podstawie informacji zawartych w dokumentacji sprzedaży dotyczącej zarówno wartości normalnej, jak i ceny eksportowej.

(52)

W odniesieniu do dodatku z tytułu kosztów opakowań spółka Jinan Meide powtórzyła swoje argumenty, że alokacja kosztów opakowań była nieprawidłowa, wskutek czego dodatek z tytułu kosztów opakowań był bardzo niski i nieracjonalny. Spółka nie przedstawiła jednak dalszego uzasadnienia tego argumentu, w szczególności powodu, dla którego dodatek ten miał być nieracjonalnie niski. Komisja utrzymała zatem swoją metodykę w stosunku do dodatku z tytułu kosztów opakowań.

(53)

Co więcej, Komisja odrzuca zarzuty spółki Jinan Meide dotyczące naruszenia zasad proceduralnych i innych nieprawidłowości w tym postępowaniu. Komisja przestrzegała wszystkich zasad i zachowała wszystkie etapy procedury. Komisja ponownie otworzyła dochodzenie, ujawniła dane z państwa analogicznego, które były wymagane na potrzeby wykonania wyroku Trybunału, oraz odpowiednio skorygowała stawkę należności celnej spółki Jinan Meide. Na wszystkich etapach dochodzenia zainteresowane strony miały możliwość zgłoszenia uwag, a także wzięcia udziału w przesłuchaniu. Co więcej, podczas całego dochodzenia Komisja zachowała przejrzystość i angażowała zainteresowane strony, przychylając się do wniosków spółki Jinan Meide o spotkania wyjaśniające i przesłuchania. Komisja wyjaśniła problem techniczny związany z wadliwym plikiem programu Excel z obliczeniami, który był przyczyną niespójności, na które powołuje się spółka Jinan Meide. Błąd ten nie miał w każdym razie wpływu na margines dumpingu i został niezwłocznie skorygowany. Komisja ujawniła spółce Jinan Meide wszystkie informacje poufne, w tym poufny plik zawierający dane liczbowe wykorzystane do obliczenia marginesu dumpingu w 2013 r. W odniesieniu do argumentów przedstawionych przed Sądem, ale do których nie odniesiono się w wyroku, Komisja kwestionuje wszystkie domniemane niezgodności z prawem wskazane przez spółkę Jinan Meide. Komisja wypełniła obowiązek wykonania wyroku poprzez wyeliminowanie niezgodności z prawem ustalonych przez Sąd. Na tej podstawie Komisja nie dostrzega naruszeń zasad proceduralnych, do których odnosi się spółka Jinan Meide, oraz stwierdza ponownie, że przestrzegała wszystkich zasad i wymogów proceduralnych, umożliwiając spółce Jinan Meide (i innym zainteresowanym stronom) korzystanie z jej praw procesowych w toku dochodzenia.

(54)

Spółka Jinan Meide powtórzyła także argumenty dotyczące różnicy w wydajności pracy i wykorzystaniu różnych surowców, nie przedstawiając dalszych argumentów ani dowodów w tym zakresie. Stanowisko to poparł jeden importer niepowiązany. Do tych argumentów odniesiono się w motywie 32 powyżej.

(55)

Jeden niepowiązany importer podtrzymał swój argument, że ponowne otwarcie dochodzenia jako takie nie jest zgodne z przepisami rozporządzenia podstawowego. Jak stwierdzono w motywie 17, z wyroku w sprawach połączonych C-283/14 i C-284/14 (12) jasno wynika, że instytucje Unii mogą ponownie otworzyć dochodzenie antydumpingowe, aby skorygować nieprawidłowości wykryte przez sądy europejskie, nawet jeżeli nie stwierdzono tego wyraźnie w rozporządzeniu podstawowym. W praktyce instytucje Unii mają obowiązek przyjąć środki konieczne do skorygowania niezgodności z prawem. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(56)

Inny niepowiązany importer zwrócił uwagę na negatywne skutki ceł antydumpingowych (ze względu na ich wpływ na rentowność i obrót, a także na nowe warunki rynkowe, tj. nowe ceny, nowe źródła dostaw). Jak określono w motywie 41 powyżej, zakres obecnego ponownego otwarcia dochodzenia był ograniczony do wykonania wyroku Sądu w odniesieniu do spółki Jinan Meide, w szczególności w celu ujawnienia spółce Jinan Meide poufnych danych dotyczących producenta z państwa analogicznego. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(57)

Jeden niepowiązany importer twierdził, że zmiana (domniemane zwiększenie) stawki należności celnej wymusiła konieczność ponownej oceny wpływu cła na importerów i użytkowników. Jak jednak stwierdzono w motywie 41, Komisja nie skorygowała błędu urzędniczego odnoszącego się do zwrotu VAT, ponieważ uznała, że nie mieści się to w zakresie ponownie otwartego dochodzenia. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(58)

Ta sama strona twierdziła również, że Komisja powinna przeprowadzić przegląd okresowy, ponieważ od okresu objętego pierwotnym dochodzeniem upłynęło ponad pięć lat. Zakres ponownego otwarcia dochodzenia wyraźnie określono w zawiadomieniu dotyczącym ponownego otwarcia dochodzenia (13). Ponowne otwarcie i przegląd okresowy to instrumenty służące różnym celom. Inaczej mówiąc, celem ponownego otwarcia było wykonanie wyroku Sądu w odniesieniu do spółki Jinan Meide. Przeglądy okresowe stanowią natomiast instrument o jasno określonych warunkach prawnych, stosowany przede wszystkim do przeglądu obowiązujących środków ze względu na zmianę okoliczności o trwałym charakterze. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(59)

Ponadto jedna ze stron twierdziła, że Komisja powinna poddać analizie argumenty zgłoszone w postępowaniu sądowym, nawet jeżeli sąd nie odniósł się do nich, aby zapobiec dalszym sprawom sądowym. Komisja zwraca uwagę, że zakres obecnego ponownego otwarcia dochodzenia był ograniczony do wykonania wyroku Sądu w odniesieniu do spółki Jinan Meide, w szczególności w celu ujawnienia spółce Jinan Meide poufnych danych dotyczących producenta z państwa analogicznego. W związku z powyższym argument ten został odrzucony.

(60)

Porównanie średniej ważonej ceny eksportowej i ponownie obliczonej średniej ważonej wartości normalnej poszczególnych rodzajów produktu w oparciu o formułę EXW wykazało istnienie dumpingu. Ustalony margines dumpingu, wyrażony jako odsetek ceny importowej CIF na granicy Unii przed ocleniem, wynosił 39,2 %.

(61)

Komisja uwzględniła uwagi zgłoszone przez strony i uznała, że wykonanie wyroku Sądu powinno odbyć się w formie ponownego ujawnienia spółce Jinan Meide ostatecznych ustaleń z dnia 15 marca 2013 r., obejmującego przedstawienie dodatkowych informacji dotyczących obliczeń wartości normalnej przy użyciu poufnych danych producenta z państwa analogicznego. W następstwie ponownego ujawnienia Komisja otrzymała i rozważyła uwagi od spółki Jinan Meide i innych zainteresowanych stron. Na podstawie tej oceny oraz okoliczności, o których mowa w motywach 40–58 powyżej, Komisja uznała za stosowne ponowne nałożenie cła antydumpingowego na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, z wyłączeniem elementów podstawowych łączników zaciskowych wykorzystujących gwinty metryczne ISO DIN 13 oraz okrągłych skrzynek przyłączowych z żeliwa ciągliwego bez pokrywy wytwarzanych przez spółkę Jinan Meide.

(62)

Pięciu nadal aktywnych producentów unijnych reprezentujących przemysł Unii argumentowało, że sytuacja zaistniała w następstwie stwierdzenia nieważności cła antydumpingowego wobec spółki Jinan Meide uzasadnia rejestrację przywozu. Wniosek został podtrzymany w następstwie ujawnienia ostatecznych ustaleń.

(63)

Zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego jedynym celem takiej rejestracji jest jednak ewentualny pobór ceł z mocą wsteczną. W omawianej sprawie warunki poboru ceł z mocą wsteczną nie są jednak spełnione. Rejestracja przywozu nie jest zatem uzasadniona.

(64)

W związku z powyższym Komisja uznała za stosowne ponowne nałożenie ostatecznego cła antydumpingowego na przywóz gwintowanych łączników rur lub przewodów rurowych, odlewanych z żeliwa ciągliwego, z wyłączeniem elementów podstawowych łączników zaciskowych wykorzystujących gwinty metryczne ISO DIN 13 oraz okrągłych skrzynek przyłączowych z żeliwa ciągliwego bez pokrywy, obecnie objętych kodem CN ex 7307 19 10 (kod TARIC 7307191010), pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i wytwarzanych przez spółkę Jinan Meide, na poziomie 39,2 %.

(65)

Niniejsza procedura nie ma wpływu na datę, z upływem której wygasają środki wprowadzone zaskarżonym rozporządzeniem zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia podstawowego.

(66)

Komitet ustanowiony na mocy art. 15 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/1036 nie wydał opinii,

(1)

W dniu 17 maja 2010 r. drogą elektroniczną Rumunia zgłosiła Komisji, zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu, program pomocy dotyczący publicznego wsparcia na rzecz małych (2) regionalnych portów lotniczych. Zgłoszenie to zostało zarejestrowane pod numerem sprawy N 185/2010.

(2)

Komisja zwróciła się z wnioskami o udzielenie dodatkowych informacji na temat zgłoszonego środka w dniach 23 czerwca 2010 r., 7 października 2010 r., 3 grudnia 2010 r. i 17 marca 2011 r. Władze rumuńskie przekazały Komisji wymagane informacje w dniach 22 lipca 2010 r., 27 października 2010 r., 20 stycznia 2011 r. i 5 kwietnia 2011 r.

(3)

W dniu 15 września 2010 r. władze rumuńskie poinformowały Komisję o pewnych zmianach w zgłoszonym programie, dotyczących zwłaszcza liczby beneficjentów.

(4)

Pismem z dnia 24 maja 2011 r. Komisja poinformowała Rumunię, że podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do zgłoszonej pomocy oraz innych środków na rzecz portów lotniczych nieobjętych zakresem zgłoszenia, ale przedstawionych Komisji przez Rumunię na etapie oceny wstępnej (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”) (3). W szczególności na etapie oceny wstępnej władze rumuńskie powiadomiły Komisję, że regionalnym portom lotniczym zostało przyznane finansowanie ze środków publicznych w okresie 2007–2009 w celu pokrycia strat z działalności operacyjnej.

(5)

Komisja przyjęła sprostowanie do decyzji o wszczęciu postępowania w dniu 23 czerwca 2011 r.

(6)

Decyzję o wszczęciu postępowania opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag.

(7)

W pismach z dnia 27 czerwca 2011 r., 5 lipca 2011 r. i 19 sierpnia 2011 r. Rumunia przedstawiła swoje uwagi odnośnie do decyzji o wszczęciu postępowania.

(8)

Komisja otrzymała uwagi od trzech zainteresowanych stron, tj. od przewoźnika lotniczego Carpatair, portu lotniczego Kluż-Napoka i Rumuńskiego Związku Portów Lotniczych (zwanego dalej „RAA”).

(9)

Pismem z dnia 16 września 2011 r. Komisja przekazała Rumunii uwagi zainteresowanych stron.

(10)

Pismem z dnia 25 lipca 2011 r. Rumunia wycofała swoje powiadomienie w sprawie zamierzonego planu finansowego dotyczącego inwestycji w zakresie infrastruktury w rumuńskich małych regionalnych portach lotniczych. Rumunia zobowiązała się do finansowania takich portów lotniczych zgodnie z decyzją Komisji 2005/842/WE (5) (zwaną dalej „decyzją z 2005 r. w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym”) w sprawie stosowania art. 86 ust. 2 Traktatu WE [obecnie art. 106 ust. 2 TFUE]. W związku z powyższym dnia 31 października 2011 r. Komisja zamknęła postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do tego środka. Formalne postępowanie wyjaśniające pozostało otwarte w odniesieniu do środków publicznych przyznanych rumuńskim regionalnym portom lotniczym w okresie 2007–2009.

(11)

Wytyczne Komisji w sprawie pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i linii lotniczych (zwane dalej „wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.”) opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 4 kwietnia 2014 r. (6). Zastąpiły one wytyczne z 2005 r. w sprawie finansowania portów lotniczych i pomocy państwa na rozpoczęcie działalności przedsiębiorstw lotniczych oferujących przeloty z regionalnych portów lotniczych (zwane dalej „wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2005 r.”).

(12)

W dniu 15 kwietnia 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowano zawiadomienie, w którym zaproszono państwa członkowskie i zainteresowane strony do zgłaszania uwag dotyczących zastosowania wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., w tym przypadku w terminie jednego miesiąca od daty publikacji. Komisja nie otrzymała żadnych odpowiedzi na to zaproszenie.

(13)

Jak już wspomniano powyżej, Rumunia poinformowała Komisję w ramach zgłoszenia inwestycji w zakresie infrastruktury w małych regionalnych portach lotniczych, że większość regionalnych portów lotniczych w Rumunii przynosi straty, a straty z ich działalności operacyjnej są pokrywane w ramach corocznego finansowania ze środków publicznych.

(14)

Tabela 1 przedstawia przedłożony przez Rumunię wykaz finansowania ze środków publicznych udostępnionych portom lotniczym kategorii D (7) w okresie 2007–2009.

Tabela 1

Finansowanie ze środków publicznych przyznane 13 regionalnym portom lotniczym (tys. RON)

(15)

Na etapie wstępnego postępowania wyjaśniającego Rumunia stwierdziła, że finansowanie to w większości przypadków byłoby kwalifikowane jako pomoc zwolniona z obowiązku zgłaszania na podstawie decyzji z 2005 r. w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Jedynym wyjątkiem byłoby finansowanie ze środków publicznych przyznane portowi lotniczemu w Timișoara. Komisja wszczęła postępowanie wyjaśniające w sprawie tego finansowania pod numerem sprawy SA.31662 (8).

(16)

W szczególności Rumunia twierdziła, że finansowanie ze środków publicznych przyznawane co roku regionalnym portom lotniczym stanowiło rekompensatę za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym (zwaną dalej „usługą świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym”). Pod tym względem środek spełniałby wszystkie następujące warunki określone w decyzji z 2005 r. w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym:

(17)

Decyzja rządu 398/1997 dotyczy przeniesienia własności regionalnych portów lotniczych z Ministerstwa Transportu do lokalnych rad okręgów pociągające za sobą zmianę ich statutu z „regii autonome” ze szczególnymi cechami o znaczeniu krajowym na „regii autonome” ze szczególnymi cechami o znaczeniu lokalnym. Zakresem tej decyzji objęte są m.in. przepisy dotyczące ich aktywów, budżetów i personelu. W załącznikach do wspomnianej decyzji określono przepisy w sprawie struktury organizacyjnej i finansowania portów lotniczych. W załącznikach wymieniono również działania operatorów portów lotniczych (np. zarządzanie infrastrukturą portu lotniczego, organizacja i świadczenie usług obsługi naziemnej, zapewnienie bezpieczeństwa m.in. statków powietrznych, pasażerów, działalności portu lotniczego, rozwój, obsługa techniczna i modernizacja pasów startowych, płytowych dróg kołowania, wyposażenia itd.), nie przedstawiono ich jednak jako zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych nałożone na operatorów portów lotniczych. Wykaz działań ma zastosowanie do wszystkich odnośnych portów lotniczych, tj. nie ma oddzielnego wykazu dla każdego portu lotniczego. Rumunia twierdziła, że wspomniane działania, tj. ogólne zarządzanie przedmiotowymi portami lotniczymi, powinny być uznawane za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym i że należy ocenić zgodność środka pomocy zgodnie z art. 106 Traktatu.

(18)

Jeżeli chodzi o finansowanie portów lotniczych, w decyzji rządu 398/1997 określono, że koszty operacyjne i koszty inwestycji przedmiotowych portów lotniczych zostaną pokryte w ramach zasobów własnych uzupełnionych finansowaniem ze środków publicznych. Władze rumuńskie utrzymują, że mechanizm ten zapobiega nadmiernej rekompensacie ze względu na fakt, że porty lotnicze mogą otrzymywać jedynie kwotę niezbędną do pokrycia wszystkich kosztów, w ten sposób unikając nadmiernej rekompensaty.

(19)

Ponadto władze rumuńskie zauważyły, że działania niezwiązane bezpośrednio z podstawowymi działaniami portów lotniczych nie są objęte zakresem pomocy, zgodnie z pkt 34 i pkt 53 ppkt (iv) wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2005 r.

(20)

Jeden z portów lotniczych wymienionych w Tabeli 1, port lotniczy Konstanca, nie podlega decyzji rządu 398/1997. Władze rumuńskie wyjaśniły, że finansowanie ze środków publicznych danego portu lotniczego stanowi rekompensatę za zwolnienie z zobowiązania z tytułu świadczenia usługi publicznej, zgodnie z decyzją rządu 523/1998. Na mocy tej decyzji Societatea Națională „Aeroportul Internațional Constanța” stała się spółką akcyjną będącą własnością państwa, a dawny podmiot prawny (Regia Autonoma Aeroportul International Constanța – Mihail Kogalniceanu) został zlikwidowany. Zakresem tej decyzji i załączników do niej objęte są przepisy dotyczące aktywów, struktury organizacyjnej, finansowania oraz wykaz działań, które należą do obowiązków operatorów portów lotniczych (np. eksploatacja infrastruktury portu lotniczego, organizacja i świadczenie usług obsługi naziemnej, zapewnienie bezpieczeństwa pasażerów, statków powietrznych itd., obsługa techniczna pasów startowych, dróg kołowania, płyt postojowych itd.). Czynności tych nie przedstawia się jako obowiązków świadczenia usługi publicznej narzuconych operatorowi portu lotniczego. Jeżeli chodzi o finansowanie, w decyzji rządu 523/1998 określono, że w zależności od rodzaju finansowanych aktywów i kosztów koszty należy finansować z zasobów własnych i kredytów lub z zasobów własnych uzupełnionych finansowaniem ze środków publicznych, lub wyłącznie w ramach finansowania publicznego (9). Władze rumuńskie wskazały również, że przedmiotowy port lotniczy jest rumuńsko-amerykańską bazą wojskową, dlatego ciągłość jego działania uważa się za cel strategiczny w kontekście bezpieczeństwa narodowego.

(21)

W przypadku portu lotniczego, którego właścicielem jest państwo (Konstanca), przedmiotowe finansowanie przyznaje się w ramach budżetu państwa. W przypadku pozostałych portów lotniczych, których własność przeniesiono na samorządy lokalne na mocy decyzji rządu 398/1997, finansowanie ze środków publicznych przyznają samorządy lokalne za pomocą środków lokalnych.

(22)

Beneficjentami są operatorzy następujących rumuńskich portów lotniczych: Arad, Bacău, Baia Mare, Kluż-Napoka, Krajowa, Jassy, Oradea, Satu Mare, Sybin, Suczawa, Târgu Mureș, Tulcza i Konstanca.

(23)

W tabeli 2 przedstawiono dane dotyczące ruchu na odnośnych lotniskach w latach 2007–2009, w okresie podlegającym ocenie oraz w ostatnich latach (2013–2015).

Tabela 2

Ruch na trzynastu odnośnych lotniskach

(24)

Spośród 13 portów lotniczych tylko w przypadku pięciu z nich (Arad, Baia Mare, Satu Mare, Konstanca i Oradea) inny port lotniczy jest oddalony o mniej niż 100 km lub 60 min. drogi. Port lotniczy Arad jest oddalony o 50 km i 40 min. drogi od portu lotniczego Timișoara. Porty lotnicze Baia Mare i Satu Mare dzieli 76 km i 1 godz. i 10 min. drogi. Port lotniczy Konstanca jest oddalony o 45 km i 30 min. drogi od portu lotniczego Tuzla. Port lotniczy Oradea jest oddalony o 80 km i ok. 1 godz. i 30 min. drogi od portu lotniczego Debreczyn, który znajduje się na Węgrzech.

Tabela 3

Odległość od najbliższych portów lotniczych i czas dojazdu do nich

(25)

Jeżeli chodzi o porty lotnicze, w przypadku których inny port lotniczy jest oddalony o mniej niż 100 km lub 60 min. drogi, władze rumuńskie poproszono o sprecyzowanie cech szczególnych tych portów, jeżeli takie istnieją, aby uzasadnić założenie, że położone są w różnych obszarach ciążenia określonych w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. (11).

(26)

W odpowiedzi na wezwanie Komisji Rumunia wyjaśniła, co następuje (12):

(27)

Port lotniczy Arad jest otwarty dla krajowego i międzynarodowego przepływu pasażerów i ruchu towarowego oraz posiada pas startowy o wymiarach 1 800 × 45 m. Przepustowość portu lotniczego wynosi 200 pasażerów na godzinę. Port lotniczy posiada dobrej jakości wyposażenie techniczne. Według Rumunii w momencie składania informacji władze lokalne zatwierdziły finansowanie rozbudowy i modernizacja portu lotniczego Arad, mając na uwadze między innymi osiągnięcie swojego strategicznego celu polegającego na przekształceniu portu lotniczego w intermodalny pasażerski i towarowy węzeł lotniczy przyczyniający się do rozwoju regionu.

(28)

W latach 2007–2009 ruch w porcie lotniczym skupiony był wokół tanich przewoźników. Przedsiębiorstwo Blue Air prowadziło działalność, obsługując kilka połączeń europejskich (Werona, Walencja, Stuttgart, Barcelona, Treviso), przedsiębiorstwo Ryanair obsługiwało jedno połączenie (Mediolan) w okresie od kwietnia do czerwca 2008 r.

(29)

Władze rumuńskie przedłożyły Komisji przygotowaną przez port lotniczy w 2008 r. analizę działalności w tamtym okresie i ruchu pasażerskiego w latach 2009–2020.

(30)

W analizie wykazano:

(31)

Według analizy w porcie lotniczym przeważa ruch lotniczy tanich przewoźników, który jest główną siłą napędową jego wzrostu: w 2008 r. 88 % całkowitego przepływu pasażerów stanowiły loty regularne obsługiwane przez przedsiębiorstwo Blue Air, a 11 % ruch lotniczy przedsiębiorstwa Ryanair. W analizie założono dywersyfikację połączeń lotniczych dzięki przyciągnięciu nowego taniego przedsiębiorstwa lotniczego EasyJet.

(32)

W przedstawionych w analizie prognozach przewidziano optymistyczny scenariusz, zgodnie z którym ruch w porcie lotniczym Arad wzrośnie ze 128 834 pasażerów w 2008 r. do 1 064 116 pasażerów w 2020 r.

(33)

Ruch pasażerów w porcie lotniczym Timișoara wzrósł z 859 329 pasażerów w 2007 r., 886 083 pasażerów w 2008 r. i 991 758 pasażerów w 2009 r. Od 2007 do 2009 r. port lotniczy był regionalnym węzłem lotniczym dla przedsiębiorstwa Carpatair, regionalnego przewoźnika oferującego pełen zakres usług, który obsługiwał około 32 połączenia krajowe i europejskie. Inne przedsiębiorstwa lotnicze obsługiwane przez ten port lotniczy to: Tarom, Lufthansa, Austrian Airlines, Malev, Alitalia, Moldavian Airlines, Alpi Eagles, Skyeurope Airlines i Wizzair.

(34)

Cechy pasa startowego portu lotniczego Baia Mare pozwalają na regularną obsługę statków powietrznych o maksymalnej liczbie pasażerów wynoszącej 75 osób na lotach krótkodystansowych.

(35)

Cechy pasa startowego portu lotniczego Satu Mare pozwalają na obsługę statków powietrznych o maksymalnej liczbie pasażerów wynoszącej 180 na lotach średniodystansowych. Przepustowość portu lotniczego wynosi 100 pasażerów na godzinę.

(36)

Port lotniczy Tuzla posiada trawiasty pas startowy przeznaczony dla małych statków powietrznych (o maksymalnej masie startowej nieprzekraczającej 5 700 kg (13)) i nie posiada systemu radionawigacji. W latach 2007–2009 liczba obsługiwanych lotów statków powietrznych o maksymalnej masie startowej nieprzekraczającej 5 700 kg w porcie lotniczym Konstanca była znacznie niższa (od 5 do 16 razy niższa w okresie podlegającym ocenie) niż w porcie lotniczym Tuzla. W porcie lotniczym Tuzla obsługuje się głównie loty specjalistyczne, a w porcie lotniczym Konstanca komercyjne loty średnich i dużych statków powietrznych.

(37)

Port lotniczy Debreczyn (Węgry) jest oddalony od portu lotniczego Oradea o 80 km, ale czas dojazdu wynosi co najmniej 1 godz. 30 min, ponieważ podczas podróży przechodzi się kontrolę paszportową na granicy między Rumunią, która nie należy do strefy Schengen, i Węgrami, które do strefy Schengen należą. W porcie lotniczym Debreczyn w 2007 r. obsłużono 42 900 pasażerów, w 2008 r. 42 650 pasażerów, a w 2009 r. 25 060 pasażerów. Modele biznesowe obu portów lotniczych w latach 2007–2009 różniły się, ponieważ w przypadku portu lotniczego Debreczyn koncentrowano się na lotach czarterowych (ruch tanich linii rozwinął się dopiero w ostatnich latach), a w przypadku portu lotniczego Oradea na krajowych lotach regionalnych lub krajowych przewoźników oferujących pełen zakres usług.

(38)

Całkowity budżet środka podlegającego ocenie wynosi 490 401,3 tysiąca RON, jak wyszczególniono w tabeli 1.

(39)

Dnia 31 lipca 2015 r. Komisja wszczęła dwa formalne postępowania wyjaśniające dotyczące m.in. środków publicznych przyznanych portowi lotniczemu Kluż-Napoka w latach 2010–2014 (14) oraz portowi lotniczemu Târgu Mureș w latach 2011–2014 (15), nieobjętych postępowaniem, które jest przedmiotem niniejszej decyzji.

(40)

Jak wyjaśniono powyżej w motywie 4 powyżej, Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie zgłoszonej pomocy i finansowania ze środków publicznych w latach 2007–2009 w celu pokrycia kosztów operacyjnych. W związku z tym, w następstwie wycofania przez Rumunię zgłoszenia w sprawie zamierzonego planu finansowego dotyczącego inwestycji w zakresie infrastruktury, formalne postępowanie wyjaśniające pozostało otwarte w odniesieniu do finansowania ze środków publicznych przyznanego rumuńskim regionalnym portom lotniczym w okresie 2007–2009 (zob. motyw 10 powyżej).

(41)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja przyjęła wstępnie, że warunki rekompensaty za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym polegające na niestanowieniu przewagi w rozumieniu art. 107 Traktatu nie zostały ogólnie spełnione w tym przypadku.

(42)

W istocie zgodnie z czwartym warunkiem wyroku w sprawie Altmark (16) rekompensatę należy ograniczyć do minimum koniecznego do prowadzenia wydajnego przedsiębiorstwa, aby uniknąć zakwalifikowania tej rekompensaty jako pomocy państwa. Wspomniane kryterium musiało zostać spełnione, jeżeli beneficjentów rekompensaty wybrano zgodnie z procedurą przetargową. W przeciwnym razie wysokość rekompensaty należy ustalić na podstawie analizy kosztów, jakie przeciętne przedsiębiorstwo, prawidłowo zarządzane i wyposażone w środki odpowiednio do tego, by móc uczynić zadość wymogom stawianym usługom publicznym, poniosłoby na wykonanie takich zobowiązań, przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz rozsądnego zysku osiąganego przy wypełnianiu tych zobowiązań.

(43)

Komisja przyjęła wstępnie, że nie spełniono tego warunku, ponieważ operatorzy lotnisk będących beneficjentami nie zostali wybrani zgodnie z publiczną procedurą przetargową. Rumunia nie stwierdziła również, że rekompensatę określono na podstawie analizy kosztów typowego operatora portu lotniczego, prawidłowo zarządzanego i wyposażonego w środki transportu odpowiednio do tego, by móc świadczyć usługę publiczną.

(44)

W związku z tym Komisja zauważyła, że przedmiotowy środek przyniósł beneficjentom korzyść gospodarczą, i doszła do wstępnego wniosku, iż roczna pomoc operacyjna stanowiła pomoc państwa w rozumieniu art. 107 Traktatu.

(45)

Komisja zauważyła również, że Rumunia nie zakwestionowała klasyfikacji wspomnianego środka jako pomocy.

(46)

Jeżeli chodzi o zgodność tego środka, Komisja miała wątpliwości, czy kryteria określone w decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. zostały spełnione, w związku z czym pomoc operacyjną wypłacaną corocznie portom lotniczym zwolniono z obowiązku zgłoszenia, jak początkowo stwierdziła Rumunia.

(47)

W tym kontekście Komisja zauważyła najpierw, że aby decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. miała zastosowanie w konkretnych przypadkach, wspomniane usługi muszą kwalifikować się jako faktyczne usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym i zostać jako takie wyraźnie zdefiniowane przez dane państwo członkowskie.

(48)

Komisja zajęła stanowisko, iż w tym przypadku Rumunia dostarczyła niewystarczające informacje, aby uzasadnić uznanie działalności trzynastu regionalnych portów lotniczych za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym w takim rozumieniu, że obszary obsługiwane przez te porty lotnicze byłyby niewystarczająco połączone z resztą kraju, gdyby ograniczyć się wyłącznie do działania sił rynkowych.

(49)

Komisja stwierdziła ponadto, że usługi portu lotniczego nie zostały jasno określone przez państwa członkowskie jako usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. Komisja przyjęła wstępnie, że przyczyną ponoszenia strat przez regionalne porty lotnicze mogło być ewidentne działanie wielu takich portów lotniczych na tym samym obszarze ciążenia w Rumunii. W związku z tym Komisja zauważyła, że kilka z tych portów lotniczych obsługiwało mniej niż 50 000 pasażerów rocznie i znajdowały się one w odległości poniżej 100 km od siebie w linii prostej.

(50)

W związku z tym Komisja przyjęła wstępnie, że definicja usługi publicznej nie była wystarczająco jasna i może zawierać w tym zakresie oczywisty błąd w zakresie, w jakim działanie portów lotniczych można było określić jako usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym bez konieczności skutecznego zapewnienia połączenia obszaru ciążenia każdego portu lotniczego z resztą państwa.

(51)

Komisja miała również wątpliwości, czy wymogi zawarte w art. 4 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. dotyczące treści aktu powierzenia zostały całkowicie spełnione.

(52)

Ponadto Komisja zauważyła, że chociaż władze rumuńskie potwierdziły, iż przedmiotem dotacji była wyłącznie podstawowa działalność portów lotniczych, nie było wystarczająco jasne, czy dotacjami objęte były rzeczywiście wyłącznie koszty działań kwalifikowalnych. W aktach powierzenia nie zawarto żadnych przepisów szczegółowych ograniczających koszty kwalifikowalne podstawowej działalności portów lotniczych.

(53)

Uwagi Rumunii dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania odnosiły się głównie do wątpliwości wyrażonych przez Komisję w sprawie programu pomocy państwa na rzecz finansowania infrastruktury portów lotniczych obsługujących poniżej 1 mln pasażerów rocznie, których zgłoszenie wycofano.

(54)

Jeżeli chodzi o środki publiczne na rzecz rumuńskich regionalnych portów lotniczych, w odpowiedzi na opinię Komisji – zgodnie z którą ewidentny nadmiar portów lotniczych w pewnych regionach może utrudnić rozwój tych portów lotniczych – Rumunia stwierdziła, że sytuacja regionalnych portów lotniczych (z małym natężeniem ruchu uniemożliwiającym im osiągnięcie poziomu rentowności) wynikała głównie ze stopnia rozwoju regionów, w których znajdowały się te porty lotnicze, a nie z odległości do sąsiednich portów lotniczych.

(55)

Jeżeli chodzi o finansowanie ze środków publicznych w oparciu o decyzję rządu 398/1997, Rumunia wyjaśniła, że płatności nie dokonuje się na początku roku na podstawie prognozy kosztów i żadna nadwyżka nie jest zwracana do państwa na koniec roku obrotowego, jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, ale że takie finansowanie przyznaje się w momencie podejmowania danych działań w oparciu o uzasadnienia i w zakresie ograniczeń zatwierdzonego budżetu.

(56)

Uwagi Carpatair dotyczą częściowo finansowania ze środków publicznych na rzecz portu lotniczego Timișoara oraz Wizz Air. Jak wyjaśniono w motywie 15, finansowanie ze środków publicznych na rzecz portu lotniczego Timișoara oraz Wizz Air stanowi przedmiot innego formalnego postępowania wyjaśniającego (17). W związku z tym w dalszej części Komisja jedynie streści uwagi Carpatair mające znaczenie dla niniejszej sprawy.

(57)

Zdaniem Carpatair pomoc operacyjną uważa się zasadniczo za nielegalną i sprzeczną z interesem UE oraz że powinno się ją przyznawać wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach. Carpatair uważa, że przyznanie pomocy operacyjnej portom lotniczym będzie szkodliwe dla przemysłu z następujących przyczyn:

(58)

Carpaintar wskazuje, że pomoc operacyjna wywiera negatywny wpływ na rynki transportu lotniczego i usług portów lotniczych, ponieważ pomoc ta prowadzi do nieuczciwej konkurencji między portami lotniczymi, a ostatecznie nieuczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami lotniczymi obsługującymi połączenia z danego portu lotniczego. Tego rodzaju pomoc operacyjna powoduje nieuczciwą konkurencję między portami lotniczymi w Rumunii, a także negatywnie wpływa na porty lotnicze w sąsiednich państwach, takich jak Węgry.

(59)

RAA jest niekomercyjnym, prywatnym podmiotem prawnym reprezentującym rumuńskie cywilne porty lotnicze.

(60)

Uwagi RAA dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania skupiały się na kwestiach związanych z programem pomocy państwa na rzecz finansowania infrastruktury. Zasadniczo zdaniem RAA infrastruktura większości regionalnych portów lotniczych w Rumunii wymaga modernizacji, a ich poziom jest dużo niższy niż poziom portów lotniczych w innych państwach członkowskich UE. Według RAA środki publiczne na modernizację infrastruktury portu lotniczego byłyby uzasadnione brakiem możliwej i niezawodnej alternatywy transportowej w Rumunii (brakiem autostrad oraz kolei dużych prędkości).

(61)

Według portu lotniczego Kluż-Napoka środki publiczne przyznane temu portowi przez władze lokalne posłużyły do udzielenia dotacji wyłącznie na działalność pozagospodarczą, w związku z czym finansowanie to nie wchodziło w zakres stosowania art. 107 ust. 1 Traktatu.

(62)

W szczególności celem kwot objętych postępowaniem wyjaśniającym było prawdopodobnie pokrycie kosztów określonej działalności pozagospodarczej prowadzonej na terenie portu lotniczego (takiej jak działalność straży granicznej, brygady sił specjalnych, służby celnej, policji, specjalnej jednostki lotniczej), a także kosztów infrastruktury pomocniczej oraz sprzętu, w tym w zakresie utrzymania, modernizacji i zarządzania tą infrastrukturą, kosztów związanych z dodatkowymi usługami świadczonymi przez dany port lotniczy, zapobieganiem pożarom, wsparciem awaryjnym oraz środkami bezpieczeństwa. Według portu lotniczego Kluż-Napoka wspomniane koszty wchodzą w zakres kompetencji państwa w zakresie wykonywania jego prerogatyw władzy publicznej, w związku z czym koszty te nie wchodzą w zakres stosowania zasady pomocy państwa.

(63)

Przedmiotowy port lotniczy stwierdził następnie, że w okresie 2007–2009 nie odnotował on żadnych strat z działalności operacyjnej.

(64)

Pismem z dnia 17 października 2011 r. Rumunia przedłożyła Komisji swoje uwagi dotyczące uwag przedłożonych przez zainteresowane strony przedmiotowego postępowania wyjaśniającego.

(65)

Chociaż uwagi te odnosiły się wyłącznie do zgłoszonego programu pomocy państwa na rzecz inwestycji w zakresie infrastruktury, niektóre z tych uwag mają znaczenie dla oceny pomocy operacyjnej podlegającej ocenie w niniejszej decyzji. Uwagi te podsumowano w dalszej części niniejszej decyzji.

(66)

Zdaniem Rumunii większość rumuńskich regionalnych portów lotniczych obsługuje rocznie poniżej 50 000 pasażerów, a żaden z tych portów lotniczych nie obsłuży więcej niż 300 000 pasażerów do 2015 r. Na tej podstawie Rumunia uważa, że wsparcie publiczne na rzecz tych portów lotniczych prawdopodobnie nie wpłynie na konkurencję ani nie zakłóci handlu między państwami członkowskimi.

(67)

Według Rumunii odległość między tymi portami lotniczymi także nie wpłynie w żaden sposób na ich rozwój. Wynika to z faktu, że nawet w tych przypadkach, gdy odległość w linii prostej między portami lotniczymi wynosi mniej niż 100 km, czas podróży przekracza zwykle 2 godziny, w związku z czym przedmiotowe porty lotnicze nie wywierają żadnej presji konkurencyjnej na inne wspomniane porty lotnicze.

(68)

Jak wyjaśniono w motywie 10 powyżej, w następstwie wycofania przez Rumunię jej zgłoszenia w sprawie zamierzonego planu finansowego dotyczącego inwestycji w zakresie infrastruktury, formalne postępowanie wyjaśniające pozostało otwarte w odniesieniu do środków publicznych przyznanych rumuńskim regionalnym portom lotniczym w okresie 2007–2009. Ocena określona poniżej dotyczy zatem tego środka.

(69)

W świetle decyzji o otwarciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie portu lotniczego Kluż-Napoka oraz portu lotniczego Târgu Mureș przyjętych dnia 31 lipca 2015 r. (zob. motyw 39 powyżej) Komisja uważa za stosowne zamknięcie obecnego postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do wszystkich portów lotniczych będących jego przedmiotem, poza portem lotniczym Kluż-Napoka oraz portem lotniczym Târgu Mureș. Komisja zamierza zamknąć postępowanie SA.30931 w odniesieniu do tych dwóch portów lotniczych razem z postępowaniami otwartymi dnia 31 lipca 2015 r. W związku z tym ocena określona poniżej ma zastosowanie tylko do środków przyznanych 11 innym portom lotniczym.

(70)

Na postawie art. 107 ust. 1 Traktatu wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktacie.

(71)

Kryteria ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu mają charakter kumulacyjny. W celu stwierdzenia, że środki będące przedmiotem kontroli stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, muszą być zatem spełnione wszystkie wyżej wymienione warunki. Mianowicie wsparcie finansowe musi:

(72)

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Komisja musi w pierwszej kolejności ustalić, czy operatorzy portów lotniczych są przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Pojęcie przedsiębiorstwa obejmuje każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego statusu prawnego i sposobu jego finansowania (18). Za działalność gospodarczą uznaje się wszelką działalność polegającą na oferowaniu towarów lub usług na danym rynku.

(73)

W wyroku w sprawie portu lotniczego Lipsk/Halle Sąd stwierdził, że począwszy od daty wydania wyroku w sprawie Aéroports de Paris (12 grudnia 2000 r.) nie można już wykluczać stosowania zasad pomocy państwa w odniesieniu do finansowania infrastruktury portu lotniczego.

(74)

Dlatego też Komisja stwierdza, że począwszy co najmniej od dnia 12 grudnia 2000 r., operator portu lotniczego prowadził działalność gospodarczą oraz był przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu (zob. również pkt 29 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.).

(75)

Chociaż należy uznać, że operatorzy portów lotniczych stanowią przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu co najmniej od dnia 12 grudnia 2000 r., należy przypomnieć, że nie wszystkie działania podejmowane przez operatora portu lotniczego muszą mieć charakter gospodarczy (zob. również pkt 34 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.) (19).

(76)

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że działania wchodzące zwykle w zakres kompetencji państwa w wykonywaniu jego prerogatyw organu publicznego nie mają charakteru gospodarczego i nie wchodzą w zakres stosowania zasad pomocy państwa.

(77)

W związku z tym finansowanie działań wchodzących w zakres polityki publicznej lub finansowanie infrastruktury bezpośrednio związanej z tymi działaniami zasadniczo nie stanowi pomocy państwa (20). Zasadniczo uznaje się, że działalność prowadzona w porcie lotniczym przez kontrolę ruchu lotniczego, policję, służbę celną, straż pożarną, a także działania niezbędne do ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji oraz inwestycje związane z infrastrukturą i wyposażeniem koniecznymi do prowadzenia tych działań stanowią działalność o charakterze pozagospodarczym (zob. również pkt 35 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.) (21).

(78)

Finansowanie ze środków publicznych działalności pozagospodarczej nie może prowadzić jednak do zbytniej dyskryminacji między przedsiębiorstwami lotniczymi i operatorami portów lotniczych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do przyznania korzyści dochodzi zatem w przypadku, gdy organy publiczne zwalniają przedsiębiorstwa z kosztów wynikających z prowadzonej przez nie działalności gospodarczej (22). Jeżeli zatem normalnym rozwiązaniem w świetle danego porządku prawnego jest to, że przedsiębiorstwa lotnicze lub operatorzy portu lotniczego ponoszą koszty pewnych usług, natomiast niektóre przedsiębiorstwa lotnicze lub niektórzy zarządzający portami lotniczymi świadczący takie same usługi w imieniu tych samych organów publicznych nie muszą ponosić tych kosztów, to te ostatnie mogą uzyskiwać korzyść, nawet jeśli takie usługi same w sobie uznaje się za działalność pozagospodarczą (zob. również pkt 37 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.).

(79)

Rumunia nigdy nie twierdziła, że finansowanie przyznane któremukolwiek z regionalnych portów lotniczych będących przedmiotem niniejszej decyzji pokryło koszty, które kwalifikowałyby się jako koszty z zakresu polityki publicznej. Żaden operator portu lotniczego, poza operatorem portu lotniczego Kluż-Napoka, także nie stwierdził w toku postępowania wyjaśniającego, że jest tak w tym przypadku. W rzeczywistości mechanizm kompensacyjny ma na celu pokrycie różnicy między przychodami i stratami portów lotniczych, bez rozróżniania między kosztami z zakresu polityki publicznej i innymi rodzajami kosztów. Kwestia ta może pozostać otwarta w odniesieniu do portu lotniczego Kluż-Napoka oraz portu lotniczego Târgu Mureș, ponieważ niniejsza decyzja nie zamyka postępowania wyjaśniającego toczącego się w odniesieniu do tych portów lotniczych. Jeżeli chodzi o inne porty lotnicze, Komisja stwierdza, że przedmiotowe środki nie stanowią rekompensaty kosztów z zakresu polityki publicznej.

(80)

Pojęcie pomocy państwa obejmuje każdą przyznaną bezpośrednio lub pośrednio korzyść finansowaną z zasobów państwowych, która została przekazana przez samo państwo lub przez organ pośredniczący na podstawie udzielonych mu uprawnień. W związku z tym pomoc ta odnosi się do wszystkich korzyści przyznanych przez władze regionalne lub lokalne państw członkowskich, bez względu na ich status i opis (23).

(81)

W tej sprawie finansowanie zostało przyznano bezpośrednio przez państwo lub władze lokalne z wykorzystaniem środków własnych. W związku z tym Komisja potwierdza, że wszystkie środki podlegające ocenie przyznano z wykorzystaniem zasobów państwowych i można je przypisać państwu.

(82)

Środki publiczne przyznane operatorom portów lotniczych miały na celu zbilansowanie strat poniesionych podczas prowadzenia przez te porty zwykłej działalności. W udokumentowanych informacjach dostępnych Komisji ani w uwagach otrzymanych od Rumunii lub osób trzecich nie ma nic, co sugerowałoby, że organy przyznające pomoc w momencie podejmowania decyzji o przyznaniu tej pomocy mogły liczyć na jakikolwiek zwrot finansowy w wyniku tych środków finansowania. W związku z tym przedmiotowe środki nie spełniają wymogów testu prywatnego inwestora.

(83)

W toku postępowania wyjaśniającego Rumunia stwierdziła, że kwestionowane finansowanie ze środków publicznych stanowi rekompensatę za świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym.

(84)

Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, które zobowiązano do świadczenia usługi w ogólnym interesie gospodarczym, aby ustalić, czy analizowane środki przyznają korzyść gospodarczą w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, Komisja musi zbadać zgodność z warunkami określonymi przez Trybunał w wyroku w sprawie Altmark (24). Warunki te zostały pokrótce opisane poniżej:

(85)

Należy łącznie spełnić wszystkie te warunki. W związku z tym, jeżeli jeden z nich nie zostanie spełniony, nie można twierdzić, że przedmiotowe środki nie obejmują korzyści gospodarczej na podstawie wyroku w sprawie Altmark.

(86)

Wymóg zawarty w pierwszym warunku określonym w wyroku w sprawie Altmark pokrywa się z wymogiem wyraźnego powierzenia oraz definicją usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym określoną w art. 106 ust. 2 Traktatu (25).

(87)

Artykuł 106 ust. 2 Traktatu ma zastosowanie tylko do „przedsiębiorstw zobowiązanych do zarządzania” usługą świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie podkreślał potrzebę ustanowienia aktu powierzenia (26). W związku z tym potrzeba jasnej definicji usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym jest nieodłącznie i nierozerwalnie związana z pojęciem powierzenia i wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 2 Traktatu.

(88)

W komunikacie w sprawie usługi użyteczności publicznej z 2001 r. Komisja podkreśliła już związek między jasnym zdefiniowaniem, powierzeniem i potrzebą oraz proporcjonalnością rekompensaty za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym zgodnie z art. 106 ust. 2 Traktatu (27). W pkt 22 tego komunikatu wyjaśniono, że „w każdym jednak przypadku, aby zastosowanie miał wyjątek przewidziany w art. 106 ust. 2, misja usługi publicznej musi być jasno zdefiniowana i wyraźnie powierzona na mocy aktu władzy publicznej […]. Obowiązek ten jest konieczny dla zapewnienia obywatelom pewności prawnej i przejrzystości, oraz jest niezbędny Komisji do wykonywania oceny proporcjonalności”. Powierzenie oraz zdefiniowanie stanowią zatem logiczne warunki jakiejkolwiek miarodajnej oceny poziomu proporcjonalności jakiejkolwiek rekompensaty. Sądy unijne konsekwentnie podkreślały potrzebę jasnego zdefiniowania obowiązku świadczenia usługi publicznej na potrzeby zastosowania zarówno wyjątku w sprawie Altmark, jak i art. 106 ust. 2 Traktatu (28).

(89)

W komunikacie Komisji w sprawie stosowania reguł Unii Europejskiej w dziedzinie pomocy państwa w odniesieniu do rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r. (29) również doprecyzowano, że należy z wyprzedzeniem jasno zdefiniować pojęcia usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym oraz obowiązku świadczenia usług publicznych. Zgodnie z pkt 51 tego komunikatu, wykonanie usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym musi być powierzone jednemu przedsiębiorstwu lub kilku przedsiębiorstwom, aby art. 106 ust. 2 Traktatu miał zastosowanie. Zatem danym przedsiębiorstwom musi zostać powierzone przez państwo szczególne zadanie. Także pierwsze kryterium z orzecznictwa w sprawie Altmark zawiera wymóg, by na przedsiębiorstwie spoczywało zobowiązanie do świadczenia usługi publicznej. A zatem, aby zapewnić zgodność z orzecznictwem w sprawie Altmark, konieczne jest powierzenie usługi publicznej, w ramach którego zdefiniowano zobowiązania odnośnego podmiotu świadczącego usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym oraz zobowiązania organu publicznego powierzającego wspomnianą usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. Zgodnie z pkt 52 zadanie z zakresu usług publicznych musi zostać następnie powierzone w formie jednego aktu lub większej ich liczby, w których należy co najmniej określić zobowiązanie z tytułu świadczenia usług publicznych; przedsiębiorstwo i w stosownych przypadkach odnośne terytorium; charakter wszelkich praw wyłącznych lub specjalnych przyznanych przedsiębiorstwu przez odnośny organ.

(90)

W tym przypadku Rumunia stwierdziła, że finansowanie ze środków publicznych przyznane wspomnianym portom lotniczym w okresie 2007–2009 stanowiło rekompensatę za świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym. Rumunia stwierdziła, że decyzja rządu 398/1997 określiła w jasny i przejrzysty sposób obowiązek świadczenia usług publicznych, parametry do obliczenia rekompensaty oraz ustalenia dotyczące unikania nadmiernej rekompensaty.

(91)

Chociaż w decyzji rządu 398/1997 określono, że koszty operacyjne i inwestycji ponoszone przez porty lotnicze wymienione w tej decyzji zostaną pokryte z własnych zasobów uzupełnionych o finansowanie ze środków publicznych, oraz wymieniono działania, które mają zostać zrealizowane przez operatorów portów lotniczych we wszystkich odnośnych portach lotniczych (tj. nie indywidualnie dla poszczególnych portów lotniczych), w decyzji tej nie nałożono wyraźnego obowiązku świadczenia usług publicznych na żadnego z operatorów portów lotniczych.

(92)

Jeżeli chodzi o port lotniczy Konstanca, chociaż w decyzji rządowej 523/1998 określono koszty, których pokrycie należy uzupełnić finansowaniem ze środków publicznych albo pokryć je w całości z takiego finansowania, oraz wymieniono działania, które mają zostać zrealizowane przez operatorów portów lotniczych, w decyzji tej nie nałożono wyraźnego obowiązku świadczenia usług publicznych na żadnego z operatorów portów lotniczych.

(93)

Stanowisko Rumunii, zgodnie z którym usługi portu lotniczego są kluczowe dla rozwoju gospodarczego odnośnych regionów lub mają na celu zapewnienie osiągnięcia celu bezpieczeństwa strategicznego, nie jest wystarczające, aby uznać, że usługa świadczona w ogólnym interesie gospodarczym została właściwie powierzona beneficjentom w zakresie obejmującym obowiązek świadczenia usług publicznych.

(94)

Jeżeli chodzi o kwestię, czy przedmiotowe porty lotnicze kwalifikują się jako rzeczywiste usługi świadczona w ogólnym interesie gospodarczym, Komisja pozostawia tę kwestię otwartą, ponieważ ocena w tym względzie nie jest konieczna z uwagi na fakt, że, jak wyjaśniono powyżej, obowiązki świadczenia usług publicznych nie zostały jasno określone w akcie powierzenia. Komisja nie musi zatem zajmować stanowiska w tym aspekcie.

(95)

W związku z tym przedmiotowe środki nie spełniają wymogu Altmark 1.

(96)

Zgodnie z czwartym kryterium Altmark określono, że rekompensata musi stanowić minimum niezbędne, aby nie kwalifikowała się ona jako pomoc. Kryterium to jest spełnione, jeżeli beneficjenta rekompensaty wybrano w ramach postępowania o udzielenie zamówienia, która umożliwia wybranie oferenta będącego w stanie zapewnić wymaganą usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym przy jak najmniejszym koszcie dla społeczności, lub w przeciwnym wypadku, jeżeli przedmiotową rekompensatę obliczono w odniesieniu do kosztów wydajnego przedsiębiorstwa.

(97)

W takim przypadku beneficjentów nie wybrano w ramach postępowania o udzielenie zamówienia. Nie ma żadnych dowodów potwierdzających, że wysokość rekompensaty została ustalona na podstawie analizy kosztów, jakie w związku z wykonywaniem tych obowiązków poniosłoby przeciętne przedsiębiorstwo, dobrze zarządzane i odpowiednio wyposażone w środki konieczne, by spełnić stawiane wymogi użyteczności publicznej, z uwzględnieniem związanych z tym przychodów oraz rozsądnego zysku z tytułu wykonywania tych obowiązków (nieprawidłowo zdefiniowanych – zob. motywy 86–95). Komisja uważa zatem, że nie można uznać, iż odnośne finansowanie ze środków publicznych zostało określone na podstawie kosztów wydajnego przedsiębiorstwa.

(98)

W związku z tym środki będące przedmiotem postępowania wyjaśniającego nie spełniają wymogu Altmark 4.

(99)

Ponieważ nie spełniono warunków Altmark 1 i Altmark 4, Komisja stwierdza, że cztery warunki określone przez Trybunał Sprawiedliwości w sprawie Altmark nie zostały łącznie spełnione w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, że nie spełniono także wymogu testu prywatnego inwestora, jak wspomniano w motywie 82 powyżej, środki będące przedmiotem oceny zapewniły korzyść gospodarczą operatorom portów lotniczych.

(100)

Ponadto wspomniana korzyść gospodarcza jest selektywna, ponieważ jest skierowana do pewnych przedsiębiorstw należących do danego sektora gospodarczego, a mianowicie portów lotniczych.

(101)

Konkurencję między portami lotniczymi można ocenić w świetle kryteriów wyboru stosowanych przez przedsiębiorstwa lotnicze, a w szczególności porównując czynniki takie jak rodzaj świadczonych usług portu lotniczego oraz odnośnych klientów, zaludnienie lub działalność gospodarcza, natężenie ruchu, dostęp drogą lądową oraz poziom opłat i ogólne warunki handlowe w zakresie wykorzystywania infrastruktury oraz usług portu lotniczego (zob. pkt 43 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.).

(102)

Ponadto operatorzy portów lotniczych konkurują o zarządzanie infrastrukturą tych portów, w tym infrastrukturą lokalnych i regionalnych portów lotniczych. Środki publiczne portu lotniczego mogą zatem spowodować zakłócenie konkurencji na rynkach obsługi infrastruktury portów lotniczych. Co więcej środki publiczne na rzecz portów lotniczych mogą powodować zakłócenie konkurencji i wpływać na wymianę handlową na rynkach transportu lotniczego w całej Unii. Środki publiczne na rzecz portów lotniczych mogą również wpływać na konkurencję między rodzajami transportu (zob. pkt 44 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.).

(103)

W związku z tym środki będące przedmiotem oceny zakłóciły konkurencję lub przynajmniej groziły jej zakłóceniem i wpłynęły na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

(104)

W świetle powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że środki będące przedmiotem oceny stanowią pomoc państwa na rzecz wspomnianych portów lotniczych w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

(105)

Ocena, która została dokonana zgodnie z sekcją 3.2.2 „Rodzaj pomocy: istniejąca czy nowa pomoc” (motywy 93–95) decyzji o wszczęciu postępowania i która polegała na ustaleniu, czy wspomnianą pomoc należy uznać za istniejącą czy nową pomoc zgodnie z przepisami zawartymi w załączniku V do aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii, pozostaje ważna. W związku z tym przedmiotowe środki nie kwalifikują się jako istniejąca pomoc.

(106)

Środki będące przedmiotem postępowania wyjaśniającego zostały wdrożone przed formalnym ich zatwierdzeniem przez Komisję. W związku z tym środki te stanowią pomoc niezgodną z prawem, chyba że spełniają odpowiednie warunki aktu Unii zapewniającego wyłączenie grupowe z obowiązku zgłoszenia określonego w art. 108 TFUE w przypadku pewnych kategorii pomocy. W tym przypadku jedynym aktem, który mógł potencjalnie zapewnić takie zwolnienie jest decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r.

(107)

W toku postępowania wyjaśniającego Rumunia stwierdziła, że pomoc na rzecz trzynastu wspomnianych portów lotniczych spełnia warunki określone w decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r., która obowiązywała w momencie przyznania przedmiotowych środków.

(108)

Decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. miała zastosowanie do portów lotniczych:

(109)

Decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. miała zastosowanie wyłącznie do pomocy w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych za wykonywanie faktycznych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Aby można było skorzystać z tego zwolnienia, rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej za wykonywanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym musi ponadto spełniać szczegółowe warunki określone w art. 4, 5 i 6 wspomnianej decyzji (31).

(110)

Artykuł 4 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. zawiera wymóg, zgodnie z którym świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym należy powierzać danemu przedsiębiorstwu w drodze jednego lub kilku urzędowych aktów, określających m.in. charakter i czas trwania obowiązków świadczenia usługi publicznej, wskaźniki służące do obliczania, kontroli i dokonywania przeglądów rekompensat oraz warunki dotyczące przeciwdziałania przyznawaniu nadmiernej rekompensaty i jej ewentualnego zwrotu. Artykuł 5 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. stanowi, że kwota rekompensaty nie może przekraczać kwoty niezbędnej do pokrycia kosztów poniesionych z tytułu wypełniania obowiązków świadczenia usługi publicznej, przy uwzględnieniu związanych z nimi wpływów i rozsądnego zysku. Ponadto art. 6 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. zawiera wymóg przeprowadzania regularnych kontroli przez państwa członkowskie celem zapewnienia, aby przedsiębiorstwa nie otrzymywały rekompensaty, której wysokość przekracza kwotę określoną zgodnie z art. 5.

(111)

Jak wskazano w sekcji 7.1.4.1, Rumunia nie wykazała, że operatorom portów lotniczych powierzono jasno zdefiniowany obowiązek świadczenia usług publicznych na mocy rzekomych aktów powierzenia, na których się opierała, a mianowicie na mocy decyzji rządu 398/1997 oraz decyzji rządu 523/1998. Wymogi zawarte w art. 4 nie zostały zatem spełnione.

(112)

W związku z tym pomocy na rzecz jedenastu operatorów portów lotniczych nie można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym ani za zwolnioną z obowiązku zgłoszenia na podstawie decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r.

(113)

Zgodnie z art. 10 decyzji Komisji 2012/21/UE (32) (zwanej dalej decyzją w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r.) wszelka pomoc udzielona przed wejściem w życie wspomnianej decyzji, która nie była zgodna z rynkiem wewnętrznym ani zwolniona z wymogu uprzedniego zgłoszenia zgodnie z decyzją w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r., lecz spełnia warunki określone we wspomnianej decyzji, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym i zwolniona z wymogu uprzedniego zgłoszenia. Z przyczyn podobnych do tych określonych w sekcji 7.1.4.1 wspomniana pomoc nie spełnia warunków określonych w art. 4, 5 i 6 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r., które są w dużym stopniu podobne do art. 4, 5 i 6 decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. W związku z tym wspomnianej pomocy nie można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym ani za zwolnioną z obowiązku zgłoszenia na podstawie decyzji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r.

(114)

W związku z tym przedmiotowe środki stanowią niezgodną z prawem pomoc państwa.

(115)

Z wyjaśnionych wyżej przyczyn przedmiotowej pomocy nie można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym zgodnie z decyzją w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. oraz decyzją w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r. W związku z tym Komisja oceni zgodność przedmiotowych środków w oparciu o kryteria określone odpowiednio w zasadach ramowych dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r. oraz wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.; dokumenty te są, jak się wydaje, jedynymi możliwymi podstawami prawnymi, w oparciu o które wspomniane środki mogą zostać potencjalne uznane za zgodne z rynkiem wewnętrznym.

(116)

W art. 106 ust. 2 Traktatu stwierdzono, że „przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu skarbowego podlegają normom Traktatów, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Unii”.

(117)

W artykule tym zawarto odstępstwo od zakazu przyznawania pomocy państwa określonego w art. 107 Traktatu w zakresie, w jakim pomoc jest konieczna i proporcjonalna w celu zapewnienia usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w akceptowalnych warunkach gospodarczych. Zgodnie z art. 106 ust. 3 Traktatu zadaniem Komisji jest czuwanie nad stosowaniem postanowień tego artykułu, w tym m.in. poprzez sprecyzowanie, zgodnie z jakimi warunkami Komisja uznaje kryteria konieczności oraz proporcjonalności za spełnione.

(118)

Do dnia 31 stycznia 2012 r. wspólnotowe ramy dotyczące pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (zwane dalej „zasadami ramowymi dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r.”) (33) oraz decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. odzwierciedlały politykę Komisji, jeżeli chodzi o stosowanie odstępstwa, o którym mowa w art. 106 ust. 2 Traktatu.

(119)

Dnia 31 stycznia 2012 r. weszły w życie nowy pakiet dotyczący usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, w tym ramy Unii Europejskiej dotyczące pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (z 2011 r.) (zwane dalej „zasadami ramowymi dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r.”) (34) oraz „decyzja w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r.”.

(120)

Zgodnie z pkt 69 zasad ramowych dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r. „Komisja będzie stosować zasady określone w niniejszym komunikacie do pomocy niezgodnej z prawem, w sprawie której podejmie decyzję po dniu 31 stycznia 2012 r., nawet jeśli odnośna pomoc została przyznana przed tą datą”.

(121)

W pkt 16 zasad ramowych dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r. określono wymogi, zgodnie z którymi daną usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym uznaje się za przekazaną w sposób ważny. Następnie w pkt 16 lit. a) określono w szczególności, że akt powierzenia musi zawierać treść i czas trwania zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych. W związku z tym z tych samych przyczyn wspomnianych już w sekcjach 7.1.4.1 oraz 7.3 powyżej w tym przypadku przedmiotowej pomocy nie można uznać za zgodną zgodnie z zasadami ramowymi dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2011 r.

(122)

Komisja stwierdza zatem, że środek pomocy będący przedmiotem postępowania wyjaśniającego nie może zostać uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym zgodnie z art. 106 ust. 2 Traktatu.

(123)

Wytyczne w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r mają zastosowanie do pomocy operacyjnej przyznanej portom lotniczym przed dniem 4 kwietnia 2014 r. (35). Warunki zgodności określone w wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. dla pomocy operacyjnej na rzecz portów lotniczych różnią się w zależności od tego, czy wspomnianą pomoc przyznano przed dniem 4 kwietnia 2014 r. czy po tym dniu, który stanowił datę wejścia w życie tych wytycznych (36).

(124)

Pomoc operacyjną udzieloną przed wejściem w życie wytycznych dotyczących pomocy państwa w sektorze lotnictwa z 2014 r., tj. przed dniem 4 kwietnia 2014 r., można uznać za zgodną, jeżeli spełnione są następujące warunki:

(125)

Celem środków operacyjnych przyznanych na rzecz rumuńskich portów lotniczych było umożliwienie tym portom lotniczym uzyskania wystarczającego kapitału, aby mogły one kontynuować prowadzenie rentownej działalności. W opinii Rumunii regionalne porty lotnicze odgrywają zasadniczą rolę w promowaniu dostępu do obszarów ciążenia, a przedmiotowe finansowanie powoduje zwiększenie poziomu bezpieczeństwa, ochrony i efektywności portów lotniczych, przyczyniając się jednocześnie do osiągnięcia szerszych celów w zakresie rozwoju regionalnego. Ponadto najdogodniejszym środkiem transportu do/z tych regionów jest transport lotniczy, oprócz usług drogowych/kolejowych, które w Rumunii, biorąc pod uwagę słaby stan infrastruktury, wiążą się jednak ze znacznie dłuższym czasem podróży.

(126)

Komisja zauważa jednak, że wobec niewielkiej odległości między niektórymi portami lotniczymi będącymi przedmiotem postępowania wyjaśniającego możliwe powielenie infrastruktury portu lotniczego mogłoby przemawiać przeciwko uznaniu, że finansowanie tych portów lotniczych odpowiada jasno określonemu celowi leżącemu we wspólnym interesie. W związku z tym Komisja musi ocenić, czy finansowanie tych portów lotniczych nie prowadzi do powielenia infrastruktury tych portów lotniczych na tym samym obszarze ciążenia.

(127)

W wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. „obszar ciążenia portu lotniczego” definiuje się jako geograficzną granicę rynku, którą zazwyczaj ustala się w taki sposób, aby obejmowała obszar o promieniu około 100 km lub wymagający około 60-minutowej podróży samochodem, autobusem, pociągiem lub pociągiem dużych prędkości. Definicja obszaru ciążenia danego portu lotniczego musi uwzględniać specyfikę każdego konkretnego portu lotniczego. Wielkość i kształt obszaru ciążenia zależą od różnych właściwości portu lotniczego, w tym jego modelu biznesowego, lokalizacji i obsługiwanych celów podróży.

(128)

Jak określono w motywie 24 powyżej, jedynymi portami lotniczymi będącymi przedmiotem niniejszej oceny, w przypadku których inny port lotniczy znajduje się na obszarze ciążenia o promieniu około 100 km lub wymagającym około 60-minutowej podróży transportem drogowym, pociągiem lub pociągiem dużych prędkości, jak określono w pkt 25 ppkt 12 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., są porty lotnicze Arad, Baia Mare, Satu Mare, Konstanca oraz Oradea. Jeżeli chodzi o wszystkie inne porty lotnicze, Komisja uważa, że wspomniana pomoc przyczyniła się do utrzymania funkcjonowania infrastruktury koniecznej do zapewnienia mobilności obywatelom i dostępności regionów, w których znajdują się wspomniane porty lotnicze, biorąc pod uwagę w szczególności zły stan infrastruktury drogowej i kolejowej. W związku z tym, w przypadku tych portów lotniczych, przedmiotowa pomoc przyczyniła się do realizacji celu leżącego we wspólnym interesie Unii. Jeżeli chodzi o pozostałe porty lotnicze, Komisja zauważa następujące kwestie.

(129)

Port lotniczy Arad jest oddalony tylko o 50 km od Timișoara, której to odległości odpowiada czas podróży równy 40 min podróży transportem drogowym.

(130)

Porty lotnicze Timișoara i Arad charakteryzowały się różnymi modelami biznesowymi w okresie 2007–2009. Timișoara była portem lotniczym o ugruntowanej pozycji działającym zgodnie z modelem biznesowym, który jest znacząco różny od modelu biznesowego portu lotniczego Arad. Port lotniczy Timișoara obsługiwał głównie loty regularne realizowane przez regionalnych i międzynarodowych przewoźników oferujących pełen zakres usług łączące miasto Timișoara z szeregiem rumuńskich i europejskich miast (43), natomiast, jak wspomniano w motywach 28 i 31 powyżej, model biznesowy portu lotniczego Arad opierał się na ruchu lotniczym tanich przewoźników. Oba porty lotnicze kontynuowały działalność zgodnie z różnymi modelami począwszy od 2009 r., przy czym ruch lotniczy tanich przewoźników ulega drastycznemu ograniczeniu i stopniowo znika z portu lotniczego Arad (wspomniany port lotniczy obsłużył tylko 8 632 pasażerów w 2015 r. i zgodnie z dostępnymi publicznie informacjami nie odnotował żadnego komercyjnego przepływu pasażerów w 2016 r.), a port lotniczy Timișoara zmierza w kierunku ruchu lotniczego tanich przewoźników. Fakt, iż modele biznesowe portów lotniczych w Timișoara i Arad były różne w trakcie okresu podlegającego ocenie oraz po tym okresie wskazuje, że oba te porty lotnicze stanowią swoje nieidealne odpowiedniki.

(131)

Zgodnie z pkt 85 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa powielanie nierentownych portów lotniczych (czy tworzenie dodatkowej niewykorzystanej przepustowości) nie sprzyja jednak osiągnięciu celu leżącego we wspólnym interesie. W związku z tym Komisja zauważa, że port lotniczy Timișoara przynosił zyski w trakcie okresu podlegającego ocenie. Ponadto port lotniczy Timișoara dokonał inwestycji w różnych terminalach w okresie 2007–2010 w celu zwiększenia swojej przepustowości oraz obsłużenia zwiększonego ruchu lotniczego (np. poszerzenia i modernizacji terminala lotów międzynarodowych w 2007 r. oraz poszerzenie terminala lotów krajowych w latach 2008–2010). Port lotniczy Timișoara, już znacznie większy, musiał zatem zainwestować we wzrost, w związku z czym jest mało prawdopodobne, że przy braku pomocy na rzecz Arad Timișoara mogłaby wchłonąć ruch z Arad bez dokonywania dalszych inwestycji. Stanowi to kolejną oznakę niepełnego stopnia substytucyjności między tymi dwoma portami lotniczymi.

(132)

W świetle argumentów przedstawionych w motywach 130 i 131 powyżej Komisja uznaje, że chociaż port lotniczy Arad znajduje się na tym samem obszarze ciążenia co port lotniczy Timișoara, nie występuje żadne powielenie między tymi dwoma portami lotniczymi.

(133)

Na podstawie powyższych ustaleń Komisja może stwierdzić, że przedmiotowa pomoc na rzecz portu lotniczego Arad przyczyniła się do zwiększenia mobilności obywateli oraz dostępności regionu, w którym jest on zlokalizowany, a co za tym idzie posłużyła osiągnięciu dobrze zdefiniowanego celu leżącego we wspólnym interesie.

(134)

Jeżeli chodzi o porty lotnicze Baia Mare i Satu Mare, znajdują się one w odległości 76 km od siebie, a oba te porty lotnicze obsługiwały głównie loty regularne do Bukaresztu realizowane przez flagowego rumuńskiego przewoźnika TAROM. Zgodnie z publicznie dostępnymi informacjami w porcie lotniczym Baia Mare w okresie 2007–2009 TAROM obsługiwał szereg cotygodniowych lotów do Bukaresztu, Austrian Airlines obsługiwały jedno miejsce podróży (Wiedeń) w okresie od kwietnia 2008 r. do lutego 2009 r., a Blueair obsługiwał trzy połączenia europejskie przez zaledwie kilka miesięcy (od października do grudnia 2009 r.). TAROM obsługiwał także szereg cotygodniowych lotów z portu lotniczego Satu Mare do Bukaresztu. Biorąc pod uwagę słaby stan infrastruktury drogowej na tym obszarze, czas podróży między obydwoma portami lotniczymi wynosi jednak 1 godz. 10 min jazdy, który to czas przekracza kryterium czasu podróży wynoszące 60 min stosowane do wyznaczenia obszaru ciążenia danego portu lotniczego zgodnie z wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r.

(135)

Dodatkowo, jak wspomniano w motywach 34 i 35 powyżej, statki powietrzne, które można było regularnie obsługiwać w tych dwóch portach lotniczych, różniły się wielkością, biorąc pod uwagę różnicę w infrastrukturze.

(136)

W związku z tym, w świetle argumentów przedstawionych w motywach 134 i 135 powyżej Komisja uznaje, że z uwagi na fakt, iż oba porty lotnicze znajdują się od siebie w promieniu odległości wynoszącym 100 km w ramach kryterium stosowanego do wyznaczenia obszaru ciążenia danego portu lotniczego zgodnie z wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., nie występuje żadne powielenie między tymi dwoma portami lotniczymi.

(137)

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że przedmiotowa pomoc otrzymana przez każdy z dwóch portów lotniczych przyczyniła się do osiągnięcia dobrze zdefiniowanego celu leżącego we wspólnym interesie poprzez zwiększenie mobilności oraz dostępności na obszarach, na których znajdują się te porty lotnicze.

(138)

Port lotniczy Konstanca jest oddalony o 45 km i 30 min drogi od portu lotniczego Tuzla. W latach 2007–2009 port lotniczy Konstanca obsługiwał loty regularne do szeregu docelowych miejsc podróży w Europie, charakteryzował się zatem innym modelem biznesowym w porównaniu z portem lotniczym Tuzla, który nie świadczył żadnych usług portu lotniczego na potrzeby operacji zarobkowych transportu lotniczego i koncentrował się na lotach specjalistycznych (np. na potrzeby rolnictwa, w celach reklamowych oraz wypoczynkowych, a także lotach szkoleniowych i awaryjnych). W związku z tym, chociaż port lotniczy Tuzla znajduje się na tym samym obszarze ciążenia co port lotniczy Konstanca, nie można uznać go za „port lotniczy” w rozumieniu pkt 25 ppkt 6 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., a co za tym idzie nie można uznać go za powielenie infrastruktury portu lotniczego w porcie lotniczym Konstanca.

(139)

Na podstawie powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że przedmiotowa pomoc przyznana portowi lotniczemu Konstanca przyczyniła się do osiągnięcia dobrze zdefiniowanego celu leżącego we wspólnym interesie poprzez zwiększenie mobilności oraz dostępności na obszarze, na którym znajduje się ten port lotniczy.

(140)

Port lotniczy Oradea jest oddalony o 80 km od portu lotniczego Debreczyn (Węgry), jednak czas podróży wynosi co najmniej 1 godz. 30 min (w związku z koniecznością przekroczenia granicy nienależącej do strefy Schengen).

(141)

Dodatkowo w latach 2007–2009 oba porty lotnicze miały różne modele biznesowe, przy czym port lotniczy Oradea obsługiwał loty krajowe realizowane przez regionalnych i międzynarodowych przewoźników oferujących pełen zakres usług, a port lotniczy Debreczyn skupił się w tym czasie na lotach czarterowych (ruch tanich linii rozwinął się dopiero w ostatnich latach). Wskazuje to, że oba porty lotnicze w okresie podlegającym ocenie stanowiły swoje niepełne odpowiedniki. W związku z tym Komisja stwierdza, że chociaż oba porty lotnicze znajdują się od siebie w promieniu odległości wynoszącym 100 km w ramach kryterium stosowanego do wyznaczenia obszaru ciążenia danego portu lotniczego zgodnie z wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., nie występuje żadne powielenie między tymi dwoma portami lotniczymi.

(142)

Na podstawie powyższych ustaleń Komisja uznaje, że przedmiotowa pomoc przyznana portowi lotniczemu Oradea przyczyniła się do osiągnięcia dobrze zdefiniowanego celu leżącego we wspólnym interesie poprzez zwiększenie mobilności oraz dostępności na obszarze, na którym znajduje się ten port lotniczy.

(143)

Jeżeli chodzi o konieczność pomocy, w pkt 116 wytycznych dotyczących pomocy państwa w sektorze lotnictwa z 2014 r. zawarto wymóg, zgodnie z którym pomoc operacyjna przynosi istotną poprawę, której nie może zapewnić samoistne działanie rynku. Zgodnie z pkt 120 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. państwa członkowskie muszą wykazać, że pomoc jest odpowiednia do osiągnięcia zamierzonego celu lub do rozwiązania problemów, które mają zostać wyeliminowane dzięki pomocy. Taka sytuacja ma miejsce, jeżeli bez przedmiotowej pomocy odnośne przedmiotowe rumuńskie porty lotnicze prawdopodobnie byłyby zmuszone opuścić rynek, pozbawiając regiony Rumunii infrastruktury transportowej, która ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia dostępności tego regionu i rozwoju, lub ograniczając ich działalność z znacznym stopniu. Zgodnie z wytycznymi w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. mniejsze porty lotnicze mogą mieć trudności z zapewnieniem finansowania swojej działalności bez środków publicznych. Zgodnie z pkt 118 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. porty lotnicze o rocznym przepływie pasażerów wynoszącym mniej niż 200 000 osób mogą nie być w stanie pokryć ponoszonych przez siebie kosztów operacyjnych w dużym stopniu. W tym kontekście Komisja zauważa, że ruch w jedenastu portach lotniczych będących przedmiotem niniejszej oceny wynosił poniżej 200 000 pasażerów w okresie 2007–2009.

(144)

Zgodnie z pkt 124 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. pomoc operacyjna ma efekt zachęty, jeżeli w sytuacji braku pomocy operacyjnej, uwzględniając ewentualne istnienie pomocy inwestycyjnej oraz poziom ruchu, prawdopodobne jest, że poziom działalności gospodarczej danego portu lotniczego ulegnie znacznemu zmniejszeniu. W niniejszej sprawie bez pomocy działalność beneficjentów zostałaby znacząco ograniczona, o ile nie zostałaby zakończona całkowicie w związku z niepokrytymi stratami. Zgodnie z pkt 125 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r., aby pomoc operacyjna dla portów lotniczych była proporcjonalna, musi być ograniczona do minimum niezbędnego do prowadzenia działalności objętej pomocą. Środki będące przedmiotem postępowania wyjaśniającego były ograniczone do minimum niezbędnego do zrównoważenia strat i umożliwienia portom lotniczym kontynuowania rentownej działalności.

(145)

W związku z tym Komisja uznaje, że cała pomoc operacyjna była konieczna i ograniczona do minimum niezbędnego do prowadzenia działalności objętej pomocą.

(146)

Jak określono w motywie 24 powyżej, jedynymi portami lotniczymi będącymi przedmiotem niniejszej oceny, w przypadku których inny port lotniczy znajduje się w odległości 100 km lub 60 min podróży transportem drogowym, pociągiem lub pociągiem dużych prędkości, są porty lotnicze Arad, Baia Mare, Satu Mare, Konstanca oraz Oradea. Jak wyjaśniono w motywie 128 powyżej, jeżeli chodzi o wszystkie inne porty lotnicze, Komisja uważa, że wspomniana pomoc przyczyniła się do utrzymania funkcjonowania infrastruktury koniecznej do zapewnienia mobilności obywatelom i dostępności regionów, w których znajdują się wspomniane porty lotnicze, biorąc pod uwagę w szczególności zły stan infrastruktury drogowej i kolejowej. W związku z tym, w przypadku tych portów lotniczych, przedmiotowa pomoc przyczyniła się do osiągnięcia celu leżącego we wspólnym interesie Unii i nie spowodowała nadmiernego zakłócenia konkurencji. Jeżeli chodzi o pozostałe porty lotnicze, Komisja zauważa następujące kwestie.

(147)

Komisja zauważa, że w okresie objętym oceną ruch w porcie lotniczym Arad był bardzo ograniczony, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w porównaniu z portem lotniczym Timișoara (oddalonym o 50 km i 40 min czasu podróży). Liczba pasażerów rocznie w porcie lotniczym Arad wahała się w granicach 67 183–128 835 w okresie podlegającym ocenie, natomiast ruch w porcie lotniczym Timișoara wahał się w granicach 859 329–991 758 pasażerów rocznie. Ruch w porcie lotniczym Arad odpowiadał jedynie 7,8 % ruchu w porcie lotniczym Timișoara w 2007 r., 14,5 % w 2008 r., 8,8 % w 2009 r. Wpływ przedmiotowej pomocy otrzymanej przez port lotniczy Arad na port lotniczy Timișoara w zakresie konkurencji był bardzo ograniczony ze względu na różnicę w poziomach natężenia ruchu między tymi dwoma portami lotniczymi (44). Ogólniej rzecz biorąc, ogólne skutki konkurencyjne wspomnianej pomocy musiały być łagodne z uwagi na mały ruch w przedmiotowym porcie lotniczym. Dodatkowo nie wydaje się, aby zmiany natężenia ruchu w tych dwóch portach lotniczych były ze sobą skorelowane. Ruch w porcie lotniczym Arad wzrósł z 67 183 pasażerów w 2007 r. do 128 835 pasażerów w 2008 r. i zmniejszył się z ok. 88 147 pasażerów w 2009 r., natomiast ruch w porcie lotniczym Timișoara systematycznie wzrastał (z 859 329 pasażerów w 2007 r., 886 083 pasażerów w 2008 r. i 991 758 pasażerów w 2009 r.) (45). Ten brak korelacji sugeruje, że oba porty lotnicze odpowiadały na inne zapotrzebowanie i segmenty rynku oraz nie stanowiły jedynie swojego powielenia.

(148)

Ponadto biorąc pod uwagę, że port lotniczy Timișoara przynosił zyski w latach 2007–2009 oraz dokonano w nim inwestycji w celu zwiększenia przepustowości tego portu lotniczego, jest mało prawdopodobne, by pomoc na rzecz portu lotniczego Arad wywierała istotny wpływ na działalność portu lotniczego Timișoara.

(149)

W świetle powyższych ustaleń Komisja uważa, że zakłócenia konkurencji spowodowane udzieleniem przedmiotowej pomocy były ograniczone oraz nie przeważyły nad przyczynieniem się tej pomocy do zwiększenia mobilności i dostępności.

(150)

Biorąc pod uwagę bardzo niski poziom natężenia ruchu w obu portach lotniczych w okresie podlegającym ocenie (w porcie lotniczym Baia Mare zwiększył się z 15 334 pasażerów w 2007 r. do 24 983 pasażerów w 2009 r., a w porcie lotniczym Satu Mare zwiększył się z 5 883 pasażerów do 11 101 pasażerów w 2009 r.) oraz różnicę w wielkości rodzaju obsługiwanych statków powietrznych, jak wskazano w motywach 34 i 35 powyżej, Komisja stwierdza, że zakłócenia konkurencji spowodowane wspomnianą pomocą były bardzo ograniczone i nie przeważyły nad pozytywnym wkładem tej pomocy w zwiększenie mobilności i dostępności.

(151)

Jak wyjaśniono w motywie 138 powyżej, port lotniczy Konstanca, który obsługiwał ruch komercyjny, charakteryzował się innym modelem biznesowym niż sąsiedni port lotniczy Tuzla, który nie świadczył usług portu lotniczego na potrzeby operacji zarobkowego transportu lotniczego. Port lotniczy Tuzla nie jest nawet „portem lotniczym” w rozumieniu pkt 25 ppkt 6 wytycznych w sprawie sektora lotnictwa z 2014 r. Ponadto ruch w porcie lotniczym Konstanca w okresie podlegającym ocenie był bardzo mały, co ogranicza zakłócenia konkurencji spowodowane otrzymaniem przez ten port lotniczy wspomnianej pomocy. W związki z tym Komisja stwierdza, że wkład przedmiotowej pomocy otrzymanej przez port lotniczy Konstanca w latach 2007–2009 w poprawę mobilności i dostępności przeważył nad jakimkolwiek zakłóceniem konkurencji spowodowanym przyznaniem tej pomocy.

(152)

Jak wspomniano w motywach 37 i 140 powyżej, port lotniczy Oradea jest oddalony o 80 km od portu lotniczego Debreczyn (Węgry), jednak czas podróży wynosi co najmniej 1 godz. 30 min (w związku z koniecznością przekroczenia granicy nienależącej do strefy Schengen). Dodatkowo w latach 2007–2009 ruch w porcie lotniczym Oradea był bardzo mały (mniej niż 40 000 pasażerów), a port ten charakteryzował się innym modelem biznesowym w porównaniu z portem lotniczym Debreczyn (zob. motyw 141).

(153)

Na tej podstawie Komisja stwierdza, że wkład pomocy otrzymanej przez port lotniczy Oradea w poprawę mobilności i dostępności przeważył nad jakimkolwiek zakłóceniem konkurencji spowodowanym przyznaniem tej pomocy.

(154)

Na podstawie powyższej oceny Komisja stwierdza, że pomoc przyznana w latach 2007–2009 rumuńskim portom lotniczym w Arad, Bacău, Baia Mare, Krajowa, Jassy, Oradea, Satu – Mare, Sybin, Suczawa, Tulcza oraz Konstanca na lata 2007–2009 jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu.

(155)

Przedmiotowa ocena pozostaje całkowicie bez uszczerbku dla jakiejkolwiek potencjalnej, przyszłej oceny, jakiej może dokonać Komisja w zakresie jakiejkolwiek potencjalnej pomocy przyznanej tym lotniskom po dniu 4 kwietnia 2014 r., ponieważ każda taka pomoc powinna zostać oceniona pod względem kryteriów odmiennych od tych mających zastosowanie do przedmiotowych środków (46).

(156)

Przedmiotowe finansowanie przyznane w latach 2007-2009 portom lotniczym w Arad, Bacău, Baia Mare, Krajowa, Jassy, Oradea, Satu – Mare, Sybin, Suczawa, Tulcza oraz Konstanca przez rumuńskie organy publiczne stanowi niezgodną z prawem pomoc państwa, która jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE.

(157)

Z przyczyn wyjaśnionych w motywie 69 postępowanie wyjaśniające dotyczące środków publicznych przyznanych portowi lotniczemu Kluż-Napoka oraz portowi lotniczemu Târgu Mureș w latach 2007–2009 pozostaje otwarte,

(1)

Pismem z dnia 5 lipca 2013 r. (1) spółka tellUs IT AS (w późniejszym okresie połączona ze spółką New Mind (2), zwana dalej „New Mind | tellUs” lub „skarżącym”) złożyła skargę dotyczącą pomocy państwa do Urzędu dotyczącą działalności gospodarczej spółki Innovasjon Norge („Innovation Norway” lub „IN”) na rynku usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług w sektorze turystyki. Urząd otrzymał i zarejestrował skargę w dniu 8 lipca 2013 r.

(2)

Po wstępnym rozpoznaniu skargi Urząd postanowił w dniu 16 lipca 2014 r. o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3, przyjmując decyzję nr 300/14/COL („decyzja o wszczęciu postępowania”) (3). W przedmiotowej decyzji Urząd wezwał władze norweskie i zainteresowane strony do zgłaszania uwag.

(3)

Pismem z dnia 1 września 2014 r. (4) władze norweskie przedstawiły uwagi do decyzji o wszczęciu postępowania. W dniu 30 września 2014 r. Urząd spotkał się z władzami norweskimi i IN. Na tym spotkaniu władze norweskie przedstawiły nowe informacje i wyjaśnienia w odniesieniu do swoich uwag z dnia 1 września 2014 r. Urząd zadał również IN dodatkowe pytania, na które udzielono odpowiedzi w wiadomości e-mail z dnia 17 października 2014 r. (5).

(4)

Wiadomością e-mail z dnia 9 października 2014 r. (6) Urząd otrzymał uwagi od jednej z zainteresowanych stron, tj. skarżącego. Pismem z dnia 10 października 2014 r. (7) Urząd przekazał te uwagi władzom norweskim. W dniu 27 października 2014 r. oraz w dniu 5 listopada 2014 r. Urząd odbył telekonferencje z IN.

(5)

Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. (8) władze norweskie przedłożyły swoje uwagi dotyczące uwag skarżącego oraz dodatkowe informacje w sprawie.

(6)

Następnie Urząd otrzymał dodatkowe informacje w sprawie od skarżącego i IN (9). Informacje otrzymane od skarżącego przekazano władzom norweskim.

(7)

Niniejsza decyzja dotyczy działalności IN w sektorze turystyki.

(8)

IN jest spółką publiczną, której powierzono zadanie wspierania innowacji i rozwoju norweskich przedsiębiorstw i norweskiego przemysłu. IN wspiera krajowy sektor turystyki. Spółka IN założyła i prowadzi stronę internetową visitnorway.com; jest to najczęściej odwiedzana norweska strona internetowa o tematyce turystycznej (10).

(9)

Spółka IN – za pośrednictwem strony internetowej visitnorway.com – świadczy usługi na rzecz regionalnych rad ds. turystyki (11) oraz organizacji zarządzania turystyką w regionach (ang. Destination Management Organisation) (12). Regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach są lokalnymi/regionalnymi podmiotami promującymi turystykę na podlegających im obszarach geograficznych.

(10)

Wspomniane usługi obejmują (i) usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi; oraz (ii) usługi marketingowe i promocyjne w sektorze turystyki (13).

(11)

Skarżący zwraca uwagę na możliwe środki pomocy państwa dotyczące usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług, o czym jest również mowa w decyzji o wszczęciu postępowania. Mówiąc bardziej szczegółowo, w art. 1 decyzji o wszczęciu postępowania odniesiono się do trzech możliwych środków pomocy państwa.

(12)

Pierwszy domniemany środek pomocy państwa dotyczy pomocy państwa na rzecz IN w postaci rezygnacji z zysków za świadczenie usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług na rzecz regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach.

(13)

Drugi środek stanowi domniemany brak rozdziału rachunkowości i przejrzystej metody alokacji kosztów oddzielającej działalność gospodarczą spółki IN od jej działalności niemającej charakteru gospodarczego. Szczególnie istotną kwestią jest to, czy świadczenie przez IN usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług jest subsydiowane skrośnie środkami publicznymi otrzymanymi na świadczenie usługi niemającej charakteru gospodarczego, tj. na ogólną promocję Norwegii jako kierunku wyjazdów turystycznych.

(14)

Trzeci domniemany środek pomocy państwa dotyczy pomocy państwa na rzecz regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach, polegającej na tym, że opłaty pobierane za świadczenie usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług są niewystarczające do uzyskania rozsądnego zwrotu dla spółki IN z dokonanych przez nią inwestycji.

(15)

Rząd norweski założył spółkę IN w 2003 r. na mocy ustawy o Innovation Norway (14) („ustawa o IN”). Państwo jest właścicielem spółki w 51 %, a pozostałe 49 % należy do okręgów (15).

(16)

Spółkę założono jako instrument rządu norweskiego do celów promowania rozwoju biznesu tworzącego wartość dodaną w całym państwie (16). IN zarządza kilkoma norweskimi programami pomocy i je wdraża. Spółka IN wspiera krajowy sektor turystyki. Według władz norweskich „IN powierzono między innymi zadanie oferowania usług marketingu internetowego, aby dotrzeć do międzynarodowych i krajowych użytkowników na oficjalnej stronie internetowej visitnorway.com” (17).

(17)

Promocję turystyki lokalnej i regionalnej zapewniają regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze norweskie (18) w Norwegii jest około 300 regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych, tj. regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach. Ich głównym celem jest organizowanie działalności turystycznej i udzielanie informacji turystycznych. Regionalne rady ds. turystyki koncentrują się na promowaniu regionu na arenie międzynarodowej, natomiast organizacje zarządzania turystyką w regionach działają zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i krajowym w celu promowania określonych kierunków wyjazdów turystycznych (19). Z reguły ich udziałowcami są zarówno przedsiębiorstwa publiczne, jak i prywatne (20). Regionalne rady ds. turystyki są zwykle zakładane jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, których udziały znajdują się w posiadaniu władz okręgów i przedstawicieli sektora turystyki. Organizacje zarządzania turystyką w regionach działają na szczeblu lokalnym, a ich struktura własnościowa jest zróżnicowana. Z reguły należą one jednak do samorządów terytorialnych i lokalnych przedsiębiorstw turystycznych.

(18)

Regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach nie dążą do uzyskiwania maksymalnego zysku dla swoich właścicieli. Ich celem jest raczej stymulowanie działalności gospodarczej w sektorze turystyki na poszczególnych obszarach geograficznych (21).

(19)

Usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi w sektorze turystyki są świadczone za pośrednictwem „systemu zarządzania turystyką w regionach” (22).

(20)

Za pośrednictwem systemu zarządzania turystyką w regionach przedsiębiorstwo z branży IT oferuje usługę, dzięki której jego klienci (przedsiębiorstwa zarządzające turystyką w regionach (23)) mogą wprowadzać i regularnie aktualizować informacje na temat obiektów turystycznych, hoteli, restauracji, wydarzeń oraz informacje podobne na ich własnych stronach internetowych oraz jednocześnie w innych zewnętrznych kanałach, takich jak visitnorway.com, Google Maps, punkty informacji turystycznej, portale mobilne i gazety drukowane. Informacje są wykorzystywane przez ogół społeczeństwa do dokonywania rezerwacji lub do innych celów.

(21)

System zarządzania turystyką w regionach może oferować różne funkcje: (i) funkcję informacyjną (tj. tworzenie baz danych zawierających punkty zainteresowania lub aktualne informacje dotyczące wydarzeń, hoteli, restauracji, wystaw sztuki itp.); (ii) funkcję dystrybucyjną (tj. informacje przechowywane w bazie danych udostępnia się na różnych kanałach i platformach); oraz (iii) funkcję wyszukiwania (tj. wykorzystywaną na stronach internetowych w celu wyszukiwania i przedstawiania produktów sektora turystyki).

(22)

Graficzną ilustrację tych usług przedstawiono w motywie 43 poniżej.

(23)

Usługi marketingowe i promocyjne w sektorze turystyki mogą odnosić się do ogólnej promocji obszaru geograficznego lub do promocji określonych przedsiębiorstw czy określonej działalności.

(24)

Ogólna promocja oznacza udostępnianie odwiedzającym ogólnych informacji turystycznych związanych z krajobrazem, tradycjami kulinarnymi, pogodą itp. Promocja określonych przedsiębiorstw lub określonej działalności odnosi się do rozpowszechniania szczególnych treści (tj. informacji dotyczących hoteli, restauracji, wydarzeń kulturalnych itp.).

(25)

Co więcej, w przypadku promowania szczegółowych treści na visitnorway.com można wskazać dwie różne możliwości – albo informacje publikuje się bezpośrednio na tej stronie internetowej (tj. informacje zamieszcza się na stronie internetowej), albo na tej stronie internetowej zamieszcza się link do zewnętrznej strony internetowej, na której publikuje się określone informacje.

(26)

Zakres zadań IN obejmuje promowanie sektora turystyki na poziomie krajowym. Rząd norweski od 1903 r. aktywnie działa w sektorze turystyki jako zainteresowana strona (24). Jak wskazano w motywie 17 powyżej, promocją turystyki na poziomie regionalnym i lokalnym zajmują się regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach. Pisma w sprawie rocznego budżetu państwa w rozdziale poświęconym IN zawierają instrukcje dotyczące działań IN w sektorze turystyki (25).

(27)

W 2007 r. władze norweskie przyjęły krajową strategię w sektorze turystyki, ustanawiając główne cele rządowe dla tego sektora (26). Jednym z tych celów było wzmocnienie wizerunku Norwegii jako kierunku wyjazdów turystycznych. W tym kontekście w 2007 r. spółka IN opracowała i utworzyła stronę internetową visitnorway.com. Zgodnie ze strategią dla sektora turystyki „strona internetowa ma zachęcać odwiedzających do podróżowania do Norwegii oraz ma dostarczać rzetelnych i kompleksowych informacji o Norwegii i o tym, co sektor turystyki ma do zaoferowania” (27).

(28)

Od czasu utworzenia strony internetowej visitnorway.com spółka IN – oprócz dostarczania ogólnych informacji o Norwegii (co stanowi działalność niemającą charakteru gospodarczego) – oferuje również regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach możliwość promowania własnych określonych treści turystycznych (tj. informacji na temat wydarzeń, hoteli, transportu itp.) na stronie internetowej visitnorway.com. Spółka IN podpisała standardowe umowy z regionalnymi radami ds. turystyki i organizacjami zarządzania turystyką w regionach, na podstawie których określone treści turystyczne regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach są publikowane na stronie visitnorway.com (bezpośrednio lub za pomocą hiperłączy) w zamian za uiszczenie rocznej opłaty subskrypcyjnej wyliczanej na postawie rocznego obrotu poszczególnych regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach. Regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach w przeszłości miały również własne strony internetowe, na których dostarczały ogólnych informacji o swych poszczególnych obszarach geograficznych oraz promowały określone produkty sektora turystyki, tj. świadczyły usługi o charakterze gospodarczym w imieniu swoich zainteresowanych stron i właścicieli.

(29)

W 2012 r. rząd norweski przyjął nową strategię w zakresie turystyki mającą na celu poprawę krajowej struktury sektora turystyki (28). Cele nowej strategii miały służyć zwiększeniu efektywności wsparcia publicznego dla sektora, obniżeniu liczby zaangażowanych podmiotów i zapewnieniu większego stopnia koordynacji między nimi. Co więcej, władze norweskie oświadczyły, że ich celem jest uniknięcie dywersyfikacji stron internetowych dotyczących turystyki w Norwegii, mających różną strukturę i różny układ oraz stosujących różne systemy rezerwacji, różne języki itp., w sytuacji gdy wszystkie te strony częściowo finansują różne organy rządowe, okręgi lub gminy.

(30)

Następnie w 2013 r. Ministerstwo Handlu, Przemysłu i Rybołówstwa przyjęło „nową strukturę sektora turystyki”, która miała za zadanie ułatwić turystom wybór Norwegii jako kierunku wyjazdów turystycznych (29).

(31)

Jak stwierdzono w piśmie IN w sprawie budżetu z 2013 r. („pismo w sprawie budżetu z 2013 r.” (30)), „Innovation Norway ma zapewnić odpowiedni podział odbywanych w Norwegii podróży dzięki wykorzystaniu visitnorway.com oraz zwiększać kompetencje podmiotów działających w sektorze turystycznym […]”. Visitnorway.com uznano zatem za kluczowy element strategii promowania turystyki w Norwegii (31). Do IN zwrócono się o rozbudowanie strony internetowej i zwiększenie wsparcia dla sektora turystyki. Celem było zaoferowanie usług marketingu internetowego, aby dotrzeć zarówno do międzynarodowych, jak i krajowych użytkowników na oficjalnej stronie internetowej visitnorway.com (32).

(32)

Biorąc pod uwagę ten cel, spółka IN rozpoczęła projekt zatytułowany „nowa struktura visitnorway” („nowa struktura”) (33). W ramach nowej struktury regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach zaoferowano nie tylko usługi marketingowe i promocyjne (co jest gwarantowane w drodze umów standardowych, zob. motyw 28), lecz również usługi dodatkowe.

(33)

Spółka IN dokonała wielu niezbędnych zmian we właściwościach i funkcjach platformy visitnorway.com, tak aby nadążała ona za najnowszymi technologiami i aby umożliwiała efektywne prowadzenie platformy w miarę upływu czasu. W 2013 r. spółka IN zaczęła oferować niektóre funkcje systemu zarządzania turystyką w regionach (niniejszym zdefiniowane łącznie jako „usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi”) norweskim regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach, które chciały przenieść treść z własnych stron internetowych na visitnorway.com. Takie włączenie treści na platformę visitnorway.com jest zgodne z celami określonymi przez władze norweskie w ich nowej strategii w zakresie turystyki, które polegają między innymi na unikaniu dywersyfikacji stron internetowych dotyczących turystyki w Norwegii (zob. motyw 29 powyżej).

(34)

W rezultacie w 2014 r. wszystkim regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach zaoferowano umowy partnerstwa typu premium z możliwością korzystania z visitnorway.com jako z własnej strony głównej zamiast tworzenia lub utrzymywania własnej strony głównej. Przeniesienie danych na visitnorway.com oznaczało zamknięcie własnych stron internetowych. Wspomniane usługi zaoferowano jedynie regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach, a nie wszystkim podmiotom na rynku; tj. nie wszystkim potencjalnym użytkownikom, w tym udziałowcom lub klientom zewnętrznym regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach (34).

(35)

Po przeniesieniu danych na visitnorway.com niektóre z usług, które regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach wcześniej nabyły od przedsiębiorstw takich jak skarżący, stały się zbędne. W szczególności zbędna dla regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach stała się funkcja „wyszukiwania” i zazwyczaj rozwiązywano umowy licencjobiorców z przedsiębiorstwami takimi jak New Mind | tellUs. Z drugiej strony inne funkcje – takie jak funkcja informacyjna – były cały czas potrzebne w celu tworzenia i utrzymywania punktów zainteresowania lub aktualnych informacji, które miały zostać opublikowane na visitnorway.com.

(36)

Pomimo że wszystkim regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach zaoferowano umowy partnerstwa typu premium, nie wszystkie z nich były/są zainteresowane nowymi usługami, ponieważ przeniesienie danych na visitnorway.com oznaczało między innymi zaakceptowanie warunków i ograniczeń redakcyjnych nałożonych przez IN (35). W związku z tym niektóre regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach pozostają przy umowach standardowych, w ramach których IN świadczy na ich rzecz usługi promocyjne i marketingowe (zob. motyw 28 powyżej).

(37)

Projekt „nowa struktura” sektora turystyki w ramach visitnorway.com (zob. motyw 32 powyżej) obejmował również dwa projekty pilotażowe – Alfa i Beta – w 2013 r. przed podpisaniem umów partnerstwa typu premium w 2014 r., jak opisano w motywie 34 powyżej. Zostaną one opisane bardziej szczegółowo poniżej.

(38)

W marcu 2013 r. spółka IN wdrożyła projekt zwany „Pilot Alfa” wraz z dwoma pilotażowymi klientami – VisitSørlandet i VisitTrondheim. Pilot Alfa odnosi się do przeniesienia stron internetowych Visit Sørlandet AS (36) (regionalnej rady ds. turystyki) i Visit Trondheim AS (37) (organizacji zarządzania turystyką w regionach) na platformę visitnorway.com.

(39)

Obydwie spółki wybrano jako uczestników projektu pilotażowego i podpisały one umowy partnerstwa typu premium z IN w celu korzystania z visitnorway.com. W rezultacie podpisania tych umów obydwie spółki przekierowały swoje adresy URL (38) na visitnorway.com i zaprzestały używania własnych stron głównych. Informacje dostępne na tych stronach (tj. ogólne informacje turystyczne i szczegółowe treści turystyczne) przeniesiono na visitnorway.com.

(40)

W momencie gdy obydwie spółki prowadziły własne strony, były one klientami skarżącego. W związku z tym korzystały z funkcji informacyjnej tellUs oraz z funkcji wyszukiwania tellUs oraz uiszczały opłatę licencyjną na rzecz skarżącego za korzystanie z tych funkcji. Po przekierowaniu swojego adresu URL na visitnorway.com i zamknięciu własnych stron internetowych spółki te rozwiązały jednak swoje umowy w zakresie funkcji wyszukiwania, ponieważ z przyczyn technicznych na visitnorway.com można korzystać jedynie z funkcji wyszukiwania IN (jedyną wyszukiwarką internetową na stronie jest wyszukiwarka opracowana przez IN i zainstalowana na platformie).

(41)

Obydwie spółki wciąż były stronami umów ze skarżącym lub podobnym przedsiębiorstwem w zakresie funkcji informacyjnej. IN nie zapewnia tej funkcji. W przeszłości Skarżący był jedynym dostawcą usług systemu zarządzania turystyką w regionach na norweskim rynku. Jednak w latach 2012–2013 wszedł na rynek międzynarodowy konkurent, Citybreak, oferując funkcję informacyjną, tj. umożliwiając dostawcom usług turystycznych tworzenie bazy danych punktów zainteresowania (39).

(42)

Regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach, które przeniosły się na visitnorway.com, mogły zatem wybierać spośród różnych przedsiębiorstw oferujących funkcję informacyjną (New Mind | tellUs lub CityBreak lub też dowolnych innych podmiotów, które mogły wejść na rynek), natomiast klienci korzystający z usług wyszukiwania tellUs mogli używać jedynie funkcji informacyjnych tellUs. W okresie, gdy spółka New Mind | tellUs była jedynym dostawcą usług sieciowych i infrastruktury, wszystkie regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach musiały zawrzeć umowy z New Mind | tellUs zarówno na funkcję wyszukiwania, jak i na funkcję informacyjną.

(43)

Na poniższej grafice przedstawiono korzystanie z różnych funkcji przed rozpoczęciem projektu „Pilot Alfa” i po jego rozpoczęciu:

Źródło: Informacje Urzędu na podstawie informacji uzyskanych od władz norweskich (dokument nr 688213).

(44)

Usługi, które spółka IN oferowała regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach przed wdrożeniem projektu „nowa struktura” (tj. usług marketingu internetowego i usług promocyjnych na stronie internetowej visitnorway.com), oferowano za opłatą wyliczaną raczej na podstawie ich rocznych obrotów niż na podstawie ceny rynkowej za uzyskane usługi (zob. motyw 28 powyżej). Tego rodzaju system wyceny stosowano również w ramach projektu „Pilot Alfa” bez nakładania żadnych dodatkowych opłat za dodatkowe usługi świadczone przez IN (usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi).

(45)

Władze norweskie wyjaśniły (40), że nie nałożono dodatkowych opłat za dodatkowe usługi, ponieważ nowe usługi były wciąż opracowywane i obydwie spółki zaangażowane w projekt pilotażowy poświęciły dużo czasu i wysiłku na pomoc w rozwijaniu nowych funkcji IN, co tym samym stanowiło rekompensatę dla IN w postaci cennych informacji zwrotnych i wkładu w opracowywanie nowych usług.

(46)

Od lipca 2013 r. do listopada 2013 r. spółka IN realizowała „Pilot Beta”. W trakcie tego projektu pilotażowego spółka IN analizowała nowe modele biznesowe, w tym możliwość promowania nowych umów partnerstwa typu premium wśród wszystkich regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach.

(47)

Od dnia 1 stycznia 2014 r. spółka IN oferowała umowy partnerstwa typu premium wszystkim zainteresowanym organizacjom zarządzania turystyką w regionach i regionalnym radom ds. turystyki na niedyskryminujących warunkach. Spółka IN wprowadziła nowy model wyceny za te usługi, w którym – według władz norweskich – wyznaczona cena miała odzwierciedlać koszty usług świadczonych przez IN oraz rozsądny zysk. Nowy model wyceny miał również zastosowanie do obydwu projektów pilotażowych, tj. VisitSørlandet i VisitTrondheim, od dnia 1 stycznia 2014 r.

(48)

W rezultacie, jak przedstawiono na rysunku 2 poniżej, spółka IN zaoferowała regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach dwie różne możliwości (41): (i) usługi w ramach umów partnerstwa typu premium (42); oraz (ii) promocja w ramach umów niebędących umowami typu premium (43). Niezależnie od stosunku łączącego visitnorway.com z regionalnymi radami ds. turystyki i organizacjami zarządzania turystyką w regionach visitnorway.com promuje Norwegię jako kierunek wyjazdów turystycznych, dostarczając ogólnych informacji na temat tego państwa (44).

(49)

Umowy partnerstwa typu premium podpisano z regionalnymi radami ds. turystyki i organizacjami zarządzania turystyką w regionach, które chciały przenieść się na visitnorway.com. Tym regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach, które nie chciały przenieść swoich stron internetowych na visitnorway.com (niebędących stronami umów partnerstwa typu premium), spółka IN zaoferowała te same usługi promocyjne i marketingowe, które wcześniej oferowała na podstawie umów standardowych.

Rysunek 2

Obecna struktura visitnorway.com

CBIS Product database

Tellus Product database

VisitNorway product database

Full Ownership and full rights

Full Ownership and full rights

Standard Presentation OSLO

Standard Presentation Fjord Norge

RTB Fjord Norge

DMO Oslo

Right to edit

Right to edit

New Structure DMO Trondheim

New Structure RTB Sørlandet

NORWAY

POWERED BY NATURE

Generic Marketing

DMO Specific

Generic marketing about Norway, Sørlandet, Trondheim, Oslo and Fjord Norge

Źródło: IN.

(50)

New Mind | tellUs podnosi w swojej skardze, że działania promocyjne spółki IN i jej zadania w odniesieniu do visitnorway.com jako krajowego portalu turystycznego można uznać za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym zgodnie z przepisami EOG dotyczącymi pomocy państwa.

(51)

W 2013 r. spółka IN weszła jednak na nowy rynek (45), oferując regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach nowe usługi o charakterze gospodarczym umożliwiające im przeniesienie swoich stron na visitnorway.com (tj. usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi). New Mind | tellUs uważa, że wspomniane usługi wykraczają poza zakres zadań powierzonych IN i nie są świadczone zgodnie z wyrokiem w sprawie Altmark (46).

(52)

Skarżący podkreśla, że spółka IN nie powinna otrzymać pomocy państwa, ponieważ świadczy usługi o charakterze gospodarczym (47).

(53)

W szczególności w skardze odniesiono się do czterech różnych form domniemanej pomocy państwa:

(54)

Ponadto New Mind | tellUs podnosi również, że IN zachęca swoich klientów do rozwiązywania wcześniejszych umów z New Mind | tellUs, oferując regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach, które przenoszą się na visitnorway.com, nieodpłatne usługi tłumaczeniowe (48).

(55)

W dniu 16 lipca 2014 r. Urząd postanowił o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego przewidzianego w części I art. 1 ust. 2 protokołu 3.

(56)

Urząd ograniczył jednak zakres formalnego postępowania wyjaśniającego do trzech spośród środków wskazanych przez skarżącego: (i) braku wdrożenia rozdziału rachunkowości dla działalności handlowej w ramach IN oraz braku mechanizmu alokacji kosztów; (ii) zysku utraconego ze względu na niekomercyjny charakter działalności gospodarczej; oraz (iii) domniemanej pomocy przyznanej regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach przez IN w postaci cen niewystarczających do uzyskania rozsądnego zwrotu z inwestycji podczas świadczenia na ich rzecz usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług.

(57)

Ogólne zwolnienie z podatku dochodowego przyznane IN zostało wyłączone z decyzji o wszczęciu postępowania (49). W odniesieniu do tej kwestii wszczęto postępowanie w sprawie istniejącej pomocy.

(58)

W odniesieniu do środków objętych zakresem decyzji o wszczęciu postępowania Urząd uznał wstępnie, że świadczenie usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług stanowiło działalność gospodarczą odrębną od samej promocji Norwegii jako kierunku wyjazdów turystycznych. Te nowe usługi oferowano wszystkim regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach dopiero od dnia 1 stycznia 2014 r. Stąd Urząd stwierdził, że gdyby wspomniane środki miały stanowić pomoc państwa, sprowadzałyby się do nowej pomocy (50).

(59)

Co więcej, Urząd był również zdania, że gdyby ustalono, iż IN nie pobierało ceny funkcjonującej na rynku konkurencyjnym za usługi świadczone na rzecz regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach, nie można by było wykluczyć istnienia nowej pomocy na korzyść tych podmiotów.

(60)

Ponadto Urząd wyraził wątpliwości, czy domniemane środki pomocy państwa można uznać za zgodne z przepisami Porozumienia EOG na podstawie art. 61 ust. 3 lit. c) jako pomoc na promowanie działalności turystycznej (51).

(61)

Biorąc pod uwagę te wstępne wnioski, Urząd uznał, że nie posiada wystarczających informacji, aby wykluczyć istnienie pomocy państwa lub jej niezgodność z Porozumieniem EOG. W związku z tym wszczęto formalne postępowanie wyjaśniające.

(62)

Jedynie spółka New Mind | tellUs, skarżący, przedłożyła uwagi do decyzji o wszczęciu postępowania.

(63)

Co do istoty skarżący podkreśla, że spółka IN weszła na już dobrze funkcjonujący rynek usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług, które są usługami o charakterze gospodarczym. Wejście na ten rynek nie jest odpowiedzią na polecenie państwa i byłoby sprzeczne z główny zadaniem IN polegającym na promowaniu prywatnej przedsiębiorczości.

(64)

New Mind | tellUs zgadza się ze wstępnymi ustaleniami Urzędu dotyczącymi występowania zasobów państwowych, możliwości przypisania środka państwu, selektywności i potencjalnego zakłócenia konkurencji.

(65)

W kwestii istnienia korzyści skarżący twierdzi, że IN subsydiowała skrośnie swoje usługi infrastruktury sieciowej i powiązane usługi. Przemawia za tym brak odpowiedniego rozdziału rachunkowości w ramach IN oraz rezygnacja przez IN z zysków za świadczenie tych usług o charakterze gospodarczym na rzecz regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach. Skarżący utrzymuje również, że IN nieodpłatnie oferuje usługi tłumaczeniowe (zob. motyw 54 powyżej).

(66)

W odniesieniu do domniemanej pomocy na rzecz regionalnych rad ds. turystyki i organizacji zarządzania turystyką w regionach skarżący podnosi, że władze norweskie nie poinformowały ich o decyzji o wszczęciu postępowania.

(67)

Co więcej, skarżący argumentuje, że w trakcie projektów pilotażowych wybrani klienci pilotażowi nie uiszczali opłaty za otrzymywane usługi. Model wyceny wprowadzony w późniejszym terminie przez IN nie obejmował wszystkich odpowiednich kosztów ani nie zapewniał rozsądnego zysku. W szczególności spółka IN nie ujmuje w swoich obliczeniach wszystkich kosztów prac rozwojowych związanych z infrastrukturą stworzoną na potrzeby nowej struktury (18 mln NOK), a także nie oblicza „zwrotu z inwestycji”. W związku z tym regionalne rady ds. turystyki i organizacje zarządzania turystyką w regionach uzyskują korzyść.

(68)

W odniesieniu do zgodności skarżący podnosi, że na badanym rynku nie ma żadnej niedoskonałości. Co więcej, fakt, że IN oferuje nieodpłatne lub subsydiowane usługi tłumaczeniowe regionalnym radom ds. turystyki i organizacjom zarządzania turystyką w regionach przenoszącym treści na platformę visitnorway.com, stanowi warunek powiązany naruszający przepisy prawa ochrony konkurencji, a zatem nie można uznać domniemanej pomocy za zgodną.

(69)

W dniu 13 stycznia 2015 r. skarżący przesłał do Urzędu kopię pisma w sprawie budżetu państwa z 2015 r. (52). Zdaniem skarżącego pismo to stanowi potwierdzenie, że działalność IN w zakresie świadczenia usług infrastruktury sieciowej i powiązanych usług wykracza poza zakres zadań IN, który ogranicza się do ogólnego promowania Norwegii jako kierunku wyjazdów turystycznych.

(70)