(1)

Pismem z dnia 20 września 2002 r., z datą wpływu oznaczoną jako 25 września 2002 r., Stałe Przedstawicielstwo Włoch przy Unii Europejskiej formalnie powiadomiło Komisję o pomocy przeznaczonej na przeciwdziałanie załamaniu upraw brzoskwiń w Piemoncie.

(2)

W piśmie z dnia 10 kwietnia 2003 r., z datą wpływu oznaczoną jako 15 kwietnia 2003 r., oraz w piśmie z dnia 7 sierpnia 2003 r., z datą wpływu oznaczoną jako 8 sierpnia 2003 r., Stałe Przedstawicielstwo Włoch przy Unii Europejskiej przekazało Komisji informacje uzupełniające wymagane przez Komisję od władz Włoch w pismach z dnia 13 listopada 2002 r. i 5 czerwca 2003 r.

(3)

Pismem z dnia 2 października 2003 r. Komisja powiadomiła Włochy o wydaniu decyzji dotyczącej wszczęcia postępowania wyjaśniającego, na mocy art. 88 ust. 2 Traktatu, w sprawie tej pomocy.

(4)

Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (1). Komisja wezwała zainteresowane strony do złożenia uwag dotyczących przedmiotu sprawy.

(5)

Zainteresowane strony nie przedstawiły Komisji żadnych uwag w tej kwestii.

(6)

Przedmiotowy środek został przedstawiony jako środek mający przeciwdziałać następstwom złych warunków pogodowych, a konkretnie opadów gradu, które nawiedziły region Piemont w 2002 r., powodując szkody w uprawach brzoskwiń i nektaryn. Początkowo przewidywał on wycofanie z rynku 6 000 ton owoców (brzoskwiń i nektaryn) z przeznaczeniem na kompostowanie. Zdaniem władz Włoch środek ten mógł opierać się na odstępstwie, o którym mowa w art. 87 ust. 2 lit. b) Traktatu.

(7)

Działania związane z wycofaniem owoców z rynku zostały przeprowadzone w dniach 25, 26, 27 oraz 30 września 2002 r. i objęły łącznie 204,16 ton brzoskwiń (o wartości 18 782,00 EUR) i 977,94 ton nektaryn (o wartości 89 970,48 EUR). Łącznie wycofano zatem 1 182,10 ton owoców. Przy dopłacie na poziomie 0,092 EUR do kilograma wycofanych owoców, łączna pula środków do wykorzystania w ramach środka wyniosła 108 752,00 EUR.

(8)

Zgodnie z informacjami przekazanymi w zgłoszeniu pomocy, producenci zainteresowani środkiem, należący do zrzeszenia Asprofrut (2), na skutek działania złych warunków pogodowych, o których mowa powyżej, ponieśli straty przekraczające 30 % średniej produkcji historycznej.

(9)

Średnia produkcja w regionie w ostatnich trzech latach wyniosła łącznie 144 692 ton (86 059 ton brzoskwiń i 58 633 ton nektaryn).

(10)

Z informacji przekazanych w zgłoszeniu wynika, że zastosowanie pomocy państwa w tym przypadku uzasadniono na podstawie:

(11)

Komisja zadecydowała o wszczęciu postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 88 ust. 2 Traktatu, ponieważ miała wątpliwości co do zgodności ze wspólnym rynkiem.

(12)

Pierwszą kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, był fakt, że po zapoznaniu się z informacjami przekazanymi przez władze Włoch w ramach wymiany korespondencji z Komisją jasno wynikało, iż głównym powodem załamania nie były zjawiska pogodowe, lecz niekorzystny rozwój rynku, inaczej mówiąc, czynnik, który stanowi element zwykłego ryzyka, związanego z prowadzeniem działalności rolnej (na przykład w piśmie z dnia 7 sierpnia 2003 r. władze Włoch poinformowały, że kryzysowa sytuacja wiązała się bardziej z kwestią rynku niż ze spadkiem produkcji; poza tym strata została obliczona na poziomie obrotów, a nie na poziomie wielkości – patrz motyw 13 poniżej).

(13)

Drugą kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, był fakt, że władze Włoch z jednej strony powoływały się na stratę obliczaną w odniesieniu do średniej historycznej produkcji, zaś z drugiej przyznawały, iż straty zostały obliczone w odniesieniu do obrotu przedsiębiorstw, przy czym pkt 11.3 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym (w dalszej części zwanych „wytycznymi”) (4), będący podstawą oceny pomocy przyznawanej rolnikom tytułem odszkodowania za straty poniesione na skutek działania niesprzyjających warunków atmosferycznych, podaje jako metodę kalkulacji strat obliczenie strat na poziomie produkcji (czynnik „ceny” brany jest pod uwagę tylko raz, i to już po określeniu wielkości strat na poziomie produkcji).

(14)

Trzecią kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, był fakt, że z szacunków dostarczonych przez władze Włoch wynikało, iż średnia produkcja brzoskwiń i nektaryn w 2002 r. miała ukształtować się na poziomie przewyższającym średnią z trzech poprzednich lat, natomiast – zgodnie z pkt 11.3.1 wytycznych – pomoc jest dopuszczona tylko wówczas, gdy strata osiąga 20 % normalnej produkcji na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania lub 30 % na innych obszarach (jak zaznaczono w motywie 9, średnia produkcja regionu w trzech latach poprzedzających opisywane zdarzenie wyniosła 144 692 ton ogółem: 86 059 ton brzoskwiń i 58 633 ton nektaryn; w 2002 r. była szacowana na 147 300 ton, z czego 86 300 ton brzoskwiń i 61 000 ton nektaryn).

(15)

Czwartą kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, był wybór lat, które posłużyły do określenia produkcji w normalnym roku, dla celów obliczenia poniesionej straty. Punkt 11.3.2 wytycznych stanowi, że produkcja brutto w normalnym roku obliczana jest na podstawie średniej produkcji brutto z poprzednich trzech lat gospodarczych, z wyłączeniem tych lat, w których wypłacana była rekompensata w związku z niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Władze Włoch obliczyły poniesioną stratę w odniesieniu do trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły opisywane złe warunki pogodowe. Jednak, co same przyznają, mimo że w okresie tym nie było przyznane żadne szczególne odszkodowanie dla sektora brzoskwiń i nektaryn, producenci tych dwóch gatunków owoców korzystali, na przestrzeni trzech rozpatrywanych lat, z umorzenia odsetek od pożyczek, które miało stanowić odszkodowanie za straty poniesione wskutek złych warunków pogodowych, jeżeli stanowiły one co najmniej 35 % produkcji brutto przeznaczonej do sprzedaży. Na podstawie tych informacji trudno było sobie wyobrazić, by uprawy brzoskwiń i nektaryn uniknęły zniszczenia przez złe warunki pogodowe, które wyrządziły szkody w całym gospodarstwie lub by rolnik, którego gospodarstwo ucierpiało jako całość na skutek złej pogody, mógł korzystać ze wsparcia dla wszystkich upraw, z wyjątkiem brzoskwiń i nektaryn.

(16)

Piątą kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, była adekwatność metody kalkulacji pomocy. Przy obliczaniu środków do wypłaty (0,092 EUR za kilogram) władze Włoch posłużyły się bowiem wyłącznie średnimi cenami rynkowymi produktów świeżych pakowanych z września 2002 r. (0,5 EUR za kilogram nektaryn i 0,45 EUR za kilogram brzoskwiń), a nie cenami średnimi z trzech lat poprzedzających zdarzenie, z wyłączeniem tych lat, w których wypłacane było odszkodowanie z tytułu strat poniesionych na skutek niekorzystnych warunków atmosferycznych, jak stanowi pkt 11.3.2 wytycznych. Według władz Włoch metoda ta miała zabezpieczać przed nadmierną rekompensatą strat poniesionych przez rolników, ponieważ uszczerbek spowodowany był brakiem sprzedaży produktów, a cenę kilograma produktu, liczoną po kosztach, można było szacować na poziomie około 50 % ceny rynkowej. W świetle takich informacji Komisja musiała stwierdzić, iż przepisy pkt 11.3.2 wytycznych nie są spełnione, i wyciągnąć wniosek, że celem pomocy wydaje się być rekompensata strat spowodowanych nie stratami produkcji, ale niekorzystnym rozwojem rynku.

(17)

W tej samej kwestii Komisja wyraziła też wątpliwości co do adekwatności podstawy kalkulacji pomocy, ponieważ władze Włoch nie dostarczyły żadnych informacji ani co do odliczenia kosztów nieponiesionych przez rolnika na skutek złych warunków pogodowych, ani też dotyczących odliczenia kwot ewentualnie wypłaconych z tytułu ubezpieczenia oraz otrzymanej pomocy bezpośredniej, jeżeli taka miała miejsce, przy czym o obowiązku dokonania takich odliczeń mowa w pkt 11.3.2 i 11.3.6 wytycznych.

(18)

Szósta kwestia, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, była związana z przestrzeganiem przepisu pkt 11.3.8 wytycznych, zgodnie z którym, w przypadku gdy pomoc wypłacana jest organizacji producentów, jej wysokość nie może przekroczyć rzeczywistej szkody poniesionej przez rolnika. Ponownie w tym przypadku, jak i w punktach poprzednich, poddano w wątpliwość przyjęte pojęcie straty (strata liczona na poziomie obrotu, a nie produkcji; niezupełnie poprawna metoda kalkulacji strat). Ponadto, ponieważ władze Włoch zaznaczały, iż organizacja producentów miała wypłacić rolnikom całą kwotę pomocy po odjęciu jedynie kosztów przez siebie poniesionych, wobec braku bardziej ścisłych informacji Komisja nie mogła ustalić, czy koszty te, których charakteru również nie sprecyzowano, nie były nadmierne i czy pomoc wypłacona organizacji producentów zostałaby przekazana tym ostatnim proporcjonalnie do poniesionych przez nich strat.

(19)

Siódmą kwestią, która wzbudziła wątpliwości Komisji co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, było domniemane naruszenie przez program pomocy przepisów, regulujących wspólną organizację rynków w sektorze owoców i warzyw, ustanowionych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2200/96. Ponieważ organizacje producentów z regionu Piemont wykorzystały już możliwości wycofania produktów z rynku, określone w powyższym rozporządzeniu (patrz motyw 10), udzielenie pomocy państwa na rzecz wycofania produktów, które przekraczałoby ustalone limity, byłoby sprzeczne z przepisami regulującymi wspólną organizację rynku owoców i warzyw, i mogłoby zakłócać prawidłowe działanie wspólnego rynku. Zgodnie z pkt 3.2 wytycznych Komisja nie może w żadnym wypadku zatwierdzić pomocy niezgodnej z przepisami regulującymi organizację wspólnego rynku lub zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie.

(20)

Wobec braku dostatecznych informacji, Komisja nie mogła również sprawdzić, czy pomoc została już wypłacona i czy podlega lub nie podlega kumulacji z inną pomocą przeznaczoną na te same cele.

(21)

W piśmie z dnia 16 stycznia 2004 r., z datą wpływu oznaczoną jako 19 stycznia 2004 r., Stałe Przedstawicielstwo Włoch przy Unii Europejskiej przekazało Komisji pismo władz Włoch, w którym przekazywały one swoje uwagi w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania wyjaśniającego na mocy art. 88 ust. 2 Traktatu, w sprawie omawianej pomocy.

(22)

W odniesieniu do odliczenia kosztów nieponiesionych przez rolnika (patrz motyw 17), władze Włoch podkreśliły, iż wszystkie etapy uprawy zostały doprowadzone do końca, a rolnicy ponieśli związane z nimi koszty, ponieważ problem nie polegał na braku produkcji.

(23)

W zakresie dotyczącym konieczności zapobiegania nadmiernej rekompensaty poniesionych strat (patrz motywy 15 i 16) władze Włoch oświadczyły, że – pomijając nieadekwatność zastosowanej metody kalkulacji – w swoim przekonaniu przekazały dane liczbowe, na podstawie których wystąpienie jakiejkolwiek formy nadmiernej rekompensaty można uznać za wysoce nieprawdopodobne i podkreśliły, że w świetle dużej rozbieżności między kwotą pomocy a zastosowaną ceną rynkową oraz biorąc pod uwagę fakt, że cena liczona po kosztach odpowiada połowie wspomnianej ceny rynkowej, trudno uznać, że straty poniesione przez producentów były zbyt małe, aby można było udzielić pomoc.

(24)

Jeżeli chodzi o zgodność z przepisami, o których mowa w pkt 11.3.8 wytycznych (patrz motyw 18), władze Włoch oświadczyły, iż pomoc miałaby być rozdzielona według strat poniesionych (określonych według przekazanych ilości) przez członków organizacji producentów, a one same miałyby dopilnować, by część pomocy, zatrzymana przez organizację, przeznaczona została wyłącznie na pokrycie poniesionych przez nią kosztów.

(25)

Do pisma z dnia 16 stycznia 2004 r., przekazanego przez Stałe Przedstawicielstwo Włoch przy Unii Europejskiej, załączono także odpowiedź organizacji producentów, dla której przeznaczone miałyby być środki pomocowe (Asprofrut). W odpowiedzi stwierdza się, iż rok gospodarczy 2002 był wyjątkowo trudny, przede wszystkim ze względu na pogodę, jaka wystąpiła w regionie w sierpniu oraz złe warunki atmosferyczne panujące w tym samym czasie w krajach Europy Środkowej należących do odbiorców jej produktów. Podkreśla również, iż zwróciła się do władz regionu i uzyskała zgodę na wycofanie z rynku produktu nieuszkodzonego przez grad i spełniającego unijne normy dotyczące wprowadzania produktów do obrotu, o obniżonej klasie jakości kwalifikującej produkt do użytku w przetwórstwie, na skutek pogorszenia jego stanu, które nastąpiło między datą złożenia wniosku o wycofanie a przeprowadzeniem działań związanych z wycofaniem.

(26)

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu pomoc udzielana przez państwa lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi, jeżeli faworyzuje określone przedsiębiorstwa lub określone rodzaje produkcji, przez co zakłóca lub grozi zakłóceniem swobody konkurencji. Rozpatrywany środek mieści się w tak sformułowanej definicji, bowiem dotyczy określonych rodzajów produkcji i może wywierać wpływ na wymianę handlową, ze względu na miejsce, jakie zajmują Włochy w omawianej produkcji (w 2001 r. Włochy były drugim producentem brzoskwiń i pierwszym producentem nektaryn w Unii).

(27)

Jednak w przypadkach określonych w art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu, na zasadzie odstępstwa, dopuszczone są pewne formy pomocy uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem.

(28)

W rozpatrywanym przypadku władze Włoch wyjaśniły, iż szkody omawianej produkcji spowodowane były niekorzystnymi warunkami pogodowymi.

(29)

Jak zaznaczono już w motywie 12, w ramach wymiany korespondencji z władzami Włoch Komisja nabrała przekonania, iż czynnikiem, który wywołał kryzys, nie były warunki pogodowe, lecz niekorzystna ewolucja rynku, inaczej mówiąc, czynnik wchodzący w skład zwykłego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności rolnej.

(30)

Uwagi przesłane przez władze Włoch po wszczęciu postępowania na mocy art. 88 ust. 2 Traktatu nie wniosły żadnych nowych elementów, które wpłynęłyby na zmianę tego przekonania. Przeciwnie, po analizie wyjaśnień władz Włoch, które stwierdzają, iż ze względu na fakt, że kryzys nie był związany z problemem braku produkcji, wszystkie etapy uprawy zostały doprowadzone do końca, a przede wszystkim wyjaśnień przekazanych przez organizację Asprofrut, która oświadcza, iż zwróciła się do władz Regionu i uzyskała zgodę na wycofanie produktu nieuszkodzonego przez grad, i spełniającego unijne normy warunkujące wprowadzenie do obrotu, choć o obniżonej do gatunku przemysłowego klasie jakości z powodu pogorszenia stanu produktu między datą złożenia wniosku a jego wykonaniem (patrz motywy 22 i 25), wątpliwości Komisji co do związku między działaniami dotyczącymi wycofania produktów, stanowiącymi część pomocy, a stratami produkcji spowodowanymi złymi warunkami pogodowymi, jeszcze się pogłębiły. Jak się wydaje, środek związany jest raczej z niekorzystnym rozwojem rynku, czyli z sytuacją, która mieści się w zwykłym ryzyku związanym z prowadzeniem działalności rolnej.

(31)

W odniesieniu do wątpliwości związanych z nieadekwatnością przyjętej metody kalkulacji strat, o których mowa w motywach 13, 14 i 15, gdyby Komisja miała przyjąć założenia władz Włoch, na podstawie których dokonano obliczenia strat spowodowanych klęską naturalną, nie biorąc pod uwagę zastrzeżeń w uwagach przedstawionych przez władze Włoch, o których mowa w motywie 30, to i tak nie istniałoby uzasadnienie zastosowania metody kalkulacji strat opartej na obrocie, a nie na produkcji, ani też uzasadnienie wyboru lat, na podstawie których dokonano obliczeń.

(32)

W zakresie wyboru metody kalkulacji należy zauważyć, że wprawdzie pkt 11.3.2 wytycznych dopuszcza możliwość zastosowania innej metody kalkulacji strat niż podana, ale taka inna metoda musi pozwalać na określenie straty na poziomie produkcji (patrz zasada (5), zgodnie z którą „Komisja zaakceptuje (…) alternatywne metody kalkulacji produkcji normalnej, w tym także oparte na wartościach obliczonych w skali regionalnej, pod warunkiem, że wartości te są reprezentatywne i nie opierają się na przesadnie zawyżonych wielkościach zbiorów”). Odniesienie do obrotu, w świetle przepisów, o których mowa w pkt 11.3.2 wytycznych, nie znajduje zatem uzasadnienia.

(33)

Komisja zauważa ponadto, iż w piśmie z dnia 16 stycznia 2004 r. władze Włoch nie podają żadnego uzasadnienia wyboru lat stanowiących podstawę do obliczenia poniesionej straty, ani też nie wyjaśniają, w jaki sposób doszło do strat na poziomie 20 i 30 %, skoro szacunki produkcji w regionie zakładały, na 2002 r., zbiory wyższe niż uzyskane w trzech latach przyjętych jako podstawa do kalkulacji strat.

(34)

Wobec braku tych informacji, Komisja dotychczas nie uzyskała informacji, dlaczego władze Włoch jako podstawę do obliczenia strat przyjęły lata, w których, jak same potwierdzają, niektórzy producenci brzoskwiń i nektaryn korzystali z umorzenia odsetek od kredytów, stanowiącego odszkodowanie za straty spowodowane w wyniku złych warunków pogodowych, jeżeli stanowiły one co najmniej 35 % produkcji brutto przeznaczonej do sprzedaży (jak zauważono w motywie 15, trudno wyobrazić sobie, by uprawy brzoskwiń i nektaryn uniknęły zniszczenia w wyniku złych warunków pogodowych, które spowodowały szkody w całym gospodarstwie, lub by rolnik, którego gospodarstwo jako całość ucierpiało na skutek złej pogody, mógł korzystać ze wsparcia dla wszystkich upraw, z wyjątkiem brzoskwiń i nektaryn). Komisja nie wie zatem, w jaki sposób władze Włoch mogą uzasadnić spowodowane pogodą straty na poziomie 20 lub 30 %, skoro, niezależnie od tego, że szacunki produkcji na 2002 r. zakładały wyniki lepsze w porównaniu do trzech lat przyjętych jako podstawa obliczeń, z uwag wniesionych przez organizację Asprofrut wynika, że produkty wycofane nie były uszkodzone przez grad, lecz podlegały obniżeniu klasy jakości do gatunku przemysłowego ze względu na pogorszenie ich stanu, które nastąpiło pomiędzy datą złożenia wniosku o wycofanie a rozpoczęciem działań dotyczących wycofania (patrz motyw 31).

(35)

Wobec takiego stanu rzeczy Komisja, nawet gdyby miała uznać słuszność stanowiska władz Włoch przy obliczaniu strat spowodowanych klęską naturalną, nadal żywiłaby wątpliwości co do adekwatności zasad obliczenia progu straty, powyżej którego przysługuje prawo do pomocy, przekroczenia tego progu oraz tego, czy producenci brzoskwiń i nektaryn kwalifikują się do uzyskania pomocy, zgodnie z pkt 11.3 wytycznych. Wykorzystanie wskaźnika w postaci obrotu (który to jest parametrem pozostającym w bardzo dalekim związku z warunkami pogodowymi) jedynie potwierdza wątpliwości opisane w motywie 30, iż działania związane z wycofaniem produktów z rynku, które towarzyszyły pomocy, wydają się raczej wiązać z niekorzystnym rozwojem rynku, zatem ze zdarzeniem, które mieści się w normalnym ryzyku związanym z prowadzeniem działalności rolnej.

(36)

Jeżeli chodzi o wątpliwości podniesione w motywie 16, dotyczące adekwatności metody kalkulacji pomocy, w piśmie z dnia 16 stycznia 2004 r. władze Włoch same stwierdzają nieadekwatność własnej metody kalkulacji pomocy, a następnie wskazują, że dane liczbowe przekazane Komisji powinny pozwolić jej na stwierdzenie, iż nie mogło dojść do nadmiernej rekompensaty poniesionej straty. Także w tym przypadku, nawet gdyby Komisja uznała przyjęte przez władze Włoch podejście do kwestii odszkodowania strat poniesionych w związku z klęską naturalną, wobec uznanej niewłaściwości metody kalkulacji nadal żywiłaby wątpliwości co do zgodności założonej pomocy ze wspólnym rynkiem.

(37)

Podstawowy problem związany jest, jak stwierdziły władze Włoch, z tym, że straty poniesione przez producentów wynikały z braku sprzedaży produktów (patrz motyw 16), a nie z braku samej produkcji (patrz motyw 30). Dlatego też Komisja nie może nie poddać ponownie w wątpliwość faktu, czy założona pomoc rzeczywiście ma służyć celom innym niż rekompensata dochodów utraconych z powodu niekorzystnej sytuacji na rynku, która mieści się w normalnym ryzyku związanym z prowadzeniem działalności rolnej.

(38)

W zakresie dotyczącym wątpliwości wyrażonych w motywach 17 i 18 (dotyczących adekwatności podstawy obliczenia pomocy – władze Włoch nie dostarczyły żadnych wyjaśnień ani odnośnie do odliczeń kosztów nieponiesionych przez rolnika w związku ze złymi warunkami pogodowymi, ani też dotyczących odliczeń kwot wypłaconych tytułem ubezpieczenia lub pomocy bezpośredniej, jeżeli były takie wypłaty) Komisja przyjmuje do wiadomości fakt, że w piśmie z dnia 16 stycznia 2004 r. władze Włoch ograniczyły się do uściślenia, iż od pomocy, jakiej zamierzają udzielić, nie należy odliczać kosztów nieponiesionych przez rolnika, ponieważ problem nie polegał na braku produkcji, wszystkie etapy uprawy zostały doprowadzone do końca, a rolnicy ponieśli związane z tym koszty.

(39)

Wobec takich wyjaśnień Komisja stwierdza, że nie dostarczono żadnych informacji w kwestii odliczenia pomocy bezpośredniej, jeżeli taka była wypłacana, a także wszelkich innych kwot otrzymanych w ramach posiadanego ubezpieczenia, nawet przy założeniu, iż kwestia ewentualnego odliczenia kosztów nieponiesionych przez rolników została wyjaśniona. Nawet jeżeli Komisja przyjęłaby słuszność wielokrotnie już wspominanego podejścia władz Włoch, brak informacji w tym względzie wystarczy, by utrzymać w mocy wątpliwości co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, ponieważ Komisja nie ma podstaw, by być pewną, iż spełnione są wszystkie warunki, o których mowa w pkt 11.3 wytycznych.

(40)

W zakresie dotyczącym wątpliwości opisanych w motywie 18, związanych ze zgodnością z pkt 11.3.8 wytycznych, Komisja przyjmuje do wiadomości wyjaśnienia przekazane przez władze Włoch, w świetle których pomoc miałaby być rozdzielona w zależności od strat (określonych na podstawie przekazanych ilości) poniesionych przez członków organizacji producentów. Nad tym zaś, by część pomocy zatrzymana przez organizację przeznaczona była rzeczywiście wyłącznie na pokrycie poniesionych przez nią kosztów, czuwać mają same władze. Z uwagi na tę sytuację, nawet jeżeli Komisja uznałaby słuszność wyżej opisanego podejścia władz Włoch, nadal pozostawałyby wątpliwości co do zgodności z pkt 11.3.8 wytycznych, ponieważ przekazane ilości nie stanowią obiektywnego parametru określającego poniesione straty, gdyż wycofaniu podlegały nie owoce zniszczone przez grad, lecz o obniżonej do gatunku przemysłowego jakości na skutek pogorszenia ich stanu między dniem złożenia wniosku o wycofanie (patrz motyw 30) a rozpoczęciem wycofywania produktów z rynku, a także ponieważ, wobec braku wymaganych przez Komisję informacji dotyczących rodzaju kosztów poniesionych przez organizację producentów Asprofrut, nie można było mieć pewności, czy ich wysokość nie zostałaby zawyżona, a to równałoby się udzieleniu pomocy tejże organizacji.

(41)

Odnośnie do wątpliwości wyrażonych w motywie 19, związanych z domniemanym naruszeniem przepisów, regulujących wspólną organizację rynku owoców i warzyw, wprowadzonych rozporządzeniem Rady (WE) nr 2200/96, Komisja stwierdza, iż władze Włoch nie złożyły żadnych wyjaśnień, które mogłyby podważyć to domniemanie. Uwzględniając kontekst, w jakim odbyło się wycofanie produktów z rynku, czyli biorąc pod uwagę, iż nastąpiło to w sytuacji, w której organizacje producentów z Piemontu wyczerpały już możliwości wycofania przewidziane w cytowanym wyżej rozporządzeniu (patrz motyw 10), Komisja zmuszona jest wyciągnąć wniosek, iż udzielenie pomocy państwa na wycofanie produktów, która wiąże się z przekroczeniem ustalonych limitów, byłoby sprzeczne z przepisami regulującymi wspólną organizację rynku owoców i warzyw, a w efekcie zakłóciłoby prawidłowe działanie wspólnego rynku.

(42)

W kwestii dotyczącej wypłaty pomocy i ewentualnej kumulacji Komisja zauważa, że w piśmie z dnia 16 stycznia 2004 r. władze Włoch oświadczyły, iż środki pomocowe nie zostały wypłacone, a organizacja producentów Asprofrut potwierdziła, iż żadnych kwot z tego tytułu nie otrzymała. Nie udzielono natomiast odpowiedzi dotyczącej możliwości łączenia pomocy z innymi środkami pomocowymi udzielanym na te same cele. Ewentualna kumulacja mogłaby natomiast prowadzić do nadmiernej rekompensaty poniesionej straty, co byłoby sprzeczne z przepisem pkt 11.3 wytycznych.

(43)

Wyżej przedstawione spostrzeżenia wskazują, iż pomoc planowana na rzecz organizacji producentów Asprofrut, mająca dofinansować działania dotyczące wycofania z rynku brzoskwiń i nektaryn, nie może być uznana za przeznaczoną na rekompensatę strat spowodowanych działaniem niekorzystnych warunków pogodowych, lecz stanowi sposób na wypłatę odszkodowania na rzecz wybranych producentów z tytułu utraconych dochodów, w związku z niekorzystnym rozwojem rynku, które to zjawisko stanowi element normalnego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności rolnej. Pokrywanie za pomocą środków pomocowych normalnego ryzyka związanego z prowadzeniem działalności rolnej oznaczałoby udzielenie beneficjentowi lub beneficjentom pomocy operacyjnej, niezgodnej ze wspólnym rynkiem.

(44)

Nawet gdyby można było przyjąć słuszność podejścia przyjętego przez władze Włoch w odniesieniu do kwestii odszkodowania za straty poniesione w wyniku działania niekorzystnych warunków pogodowych, w wyjaśnieniach dostarczonych przez te władze istnieje zbyt wiele niejasności, aby Komisja mogła uznać, iż pomoc spełnia przepisy, o których mowa w pkt 11.3 wytycznych. Z tego punktu widzenia pomoc nie mogłaby się zatem opierać ani na odstępstwie na mocy art. 87 ust. 2 lit. b) Traktatu, na które powołują się władze Włoch, ani na odstępstwie, o którym mowa w art. 87 ust. 3, lit. c), ponieważ nie sprzyjałoby to rozwojowi branży. Byłaby to zatem pomoc niezgodna ze wspólnym rynkiem.

(45)

Istnieje także domniemanie naruszenia przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96. Ponieważ wycofanie produktów z rynku nastąpiło w sytuacji, w której możliwości wycofania zostały już wcześniej wykorzystane przez organizacje producentów w Piemoncie, udzielenie pomocy na sfinansowanie działań wykraczających poza limity ustalone w rozporządzeniu regulującym organizację rynku owoców i warzyw na poziomie ogólnoeuropejskim wiązałoby się z ryzykiem zakłócenia prawidłowego działania tego rynku. Zgodnie z pkt 3.2 wytycznych Komisja w żadnym wypadku nie może zatwierdzić pomocy niezgodnej z przepisami regulującymi wspólną organizację rynku lub takiej, która zaburzałaby prawidłowe jej działanie. Rozpatrywaną pomoc należy zatem uznać za niezgodną ze wspólnym rynkiem.

(46)

Komisja nie nakazuje zwrotu środków, bowiem w ramach rozpatrywanego programu nie wypłacono pomocy,

(1)

Pismem z dnia 18 listopada 2002 r. i zarejestrowanym tego samego dnia (zwanym dalej „zgłoszeniem”), Francja zawiadomiła Komisję o zamiarze udzielenia pomocy finansowej na rzecz remontowej stoczni okrętowej Compagnie Marseille Réparation (CMR). Sprawa została zarejestrowana pod numerem N 728/02.

(2)

Pismem z dnia 13 grudnia 2002 r., Komisja zwróciła się do Francji o dodatkowe informacje. Francja odpowiedziała pismem z dnia 6 marca 2003 r., zarejestrowanym 7 marca 2003 r.

(3)

Pismem z dnia 13 maja 2003 r., Komisja poinformowała Francję o swej decyzji o wszczęciu procedury zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu w odniesieniu do zgłoszonych środków. Sprawa została zarejestrowana pod numerem C 34/03.

(4)

Decyzja Komisji o wszczęciu procedury została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienie uwag dotyczących podejmowanych środków.

(5)

Francja przekazała swe uwagi pismem z dnia 31 lipca 2003 r., zarejestrowanym 4 sierpnia 2003 r. Nie odnotowano żadnych uwag stron trzecich.

(6)

Francja dostarczyła dodatkowych informacji pismem z dnia 2 października 2003 r., zarejestrowanym 3 października 2003 r. oraz pismem z dnia 10 października 2003 r., zarejestrowanym tego samego dnia. Komisja zwróciła się z dodatkowymi pytaniami do Francji pismem z dnia 21 listopada 2003 r., na które Francja odpowiedziała pismem z dnia 29 grudnia 2003 r., zarejestrowanym 8 stycznia 2004 r., oraz pismem z 29 stycznia 2004 r., zarejestrowanym tego samego dnia. Komisja zwróciła się z kolejnymi pytaniami pismem z dnia 10 maja 2004 r., na które Francja odpowiedziała pismem z dnia 29 czerwca 2004 r., zarejestrowanym tego samego dnia.

(7)

Beneficjentem pomocy finansowej jest CMR, stoczniowe przedsiębiorstwo remontowe z siedzibą w Marsylii. CMR zostało utworzone 20 czerwca 2002 r. w celu przejęcia aktywów stoczni morskiej w upadłości la Compagnie Marseillaise de Réparations (CMdR).

(8)

Wcześniej remonty morskie w porcie Marsylia wykonywane były przez trzy przedsiębiorstwa – Marine Technologie, Travofer i CMdR. W roku 1996 stocznie te zatrudniały około 430 osób (310 w CMdR, 70 w Marine Technologie i 50 w Travofer). W roku 1996 CMdR znalazło się w trudnej sytuacji i zostało zmuszone do ogłoszenia upadłości. W trakcie procedury upadłościowej wprowadzony został program socjalny, którego celem była pomoc CMdR w uregulowaniu zobowiązań wynikających z odejścia pracowników na wcześniejsze emerytury oraz z urlopów pomostowych dla części pracowników do czasu przedstawienia oferty przejęcia przedsiębiorstwa. Według Francji plan ten sfinansowany został przez władze publiczne.

(9)

W 1997 r. CMdR zostało przejęte przez przedsiębiorstwo włoskie Marinvest, które z kolei odsprzedało je w lipcu 2000 r. brytyjskiej grupie Cammell Laird. W tym samym czasie Cammell Laird przejął także pozostałe dwie stocznie remontowe w Marsylii – Marine Technologie i Travofer. Zamiarem Cammell Laird była reorganizacja tych trzech spółek w ramach jednego przedsiębiorstwa CMdR i przekształcenie ich działalności z remontów na przebudowę statków.

(10)

W okresie pomiędzy lipcem 2000 r. i lipcem 2002 r., stan zatrudnienia CMdR uległ znacznemu zmniejszeniu z powodu tzw. „odejść azbestowych”, to znaczy przejścia na emerytury pracowników, którzy ulegli zatruciu w wyniku narażenia na kontakt z azbestem. Ze względu na prowadzony proces restrukturyzacji, pracownicy ci nie zostali zastąpieni. W związku z tym, działalność CMdR została ograniczona, jednakże firma kontynuowała świadczenie usług remontowych do momentu ogłoszenia upadłości.

(11)

W następstwie upadłości Cammell Laird w 2001 roku, CMdR znalazło się w trudnej sytuacji finansowej. W dniu 31 lipca 2001 r., sąd gospodarczy w Marsylii wszczął postępowanie ugodowe w odniesieniu do CMdR.

(12)

CMR, spółka utworzona 20 czerwca 2002 r., przedstawiła sądowi gospodarczemu w Marsylii ofertę przejęcia CMdR, który zaakceptował plan przejęcia w dniu 20 czerwca 2002 r.

(13)

W ten sposób, w postępowaniu upadłościowym CMdR, spółka CMR odkupiła aktywa należące do CMdR za cenę 1 001 EUR (tzn. jedno EUR symbolicznie za aktywa i 1 000 EUR za zapasy). Informacje zawarte w bilansie CMR wskazują, że spółka ta rozpoczęła działalność w roku 2002 bez żadnego długu.

(14)

Francja wskazała początkowo, że CMR przejęła także roboty w toku.

(15)

Ponadto, zgodnie z ustawodawstwem francuskim w zakresie zabezpieczenia społecznego dotyczącym przejmowania działalności gospodarczej (art. L 122-12 akapit 2 Kodeksu Pracy), CMR zobowiązana była do przejęcia wszystkich umów o pracę, z utrzymaniem tych samych warunków zatrudnienia w zakresie stanowiska, wynagrodzenia i stażu pracy. Z tego samego powodu, CMR musiała także przejąć zobowiązania z tytułu wynagrodzeń w wysokości 500 000 EUR, wynikające z umów zawartych przed przejęciem, związanych z tzw. „odejściami azbestowymi”, jak również zobowiązania wynikające z tytułu zaległych wynagrodzeń (płatnych urlopów) w wysokości 620 000 EUR. Powyższe wartości są zgodne z pierwotnie wskazanymi przez Francję.

(16)

Francja poinformowała Komisję, że w marcu 2003 r. CMR zatrudniała 100 osób związanych z działalnością produkcyjną, w porównaniu do średniego stanu zatrudnienia wynoszącego 184 osoby w ciągu ostatnich pięciu lat.

(17)

CMR należy do pięciu akcjonariuszy, z których jeden jest dyrektorem generalnym.

(18)

Według Francji, przywrócenie stoczni możliwości skutecznego prowadzenia działalności remontowej w Marsylii wymaga wdrożenia szeregu działań wewnętrznych w spółce CMR. W tym celu opracowany został plan operacyjny na najbliższe pięć lat.

(19)

CMR odziedziczyła po CMdR szereg obciążeń [„odejścia azbestowe”, zobowiązania z tytułu wynagrodzeń (płatne urlopy)] i innych trudności, jak na przykład utratę klientów z sektora stoczniowych usług remontowych w porcie Marsylia. Utrata klientów spowodowana była polityką Cammell Laird, ukierunkowaną na przebudowy statków ze szkodą dla działalności remontowej. Z tego powodu Francja oświadcza, że CMR musi zostać poddana restrukturyzacji. Francja przyznaje także, że istnienie jednej stoczni remontowej w Marsylii (czyli CMR) jest zgodne z potrzebami i możliwościami rynku stoczniowych usług remontowych.

(20)

Plan operacyjny, nazwany przez Francję planem restrukturyzacji, przewiduje rozwiązywanie problemów napotkanych przez CMR poprzez wprowadzenie szeregu środków. Przede wszystkim, poprzednia strategia Cammell Laird przekształcenia działalności remontowej w działalność ukierunkowaną na przebudowy statków, zostanie zaniechana i CMR powróci do tradycyjnej działalności remontowej. Ponadto, zgodnie z opisem przedstawionym przez Francję, CMR podejmie takie kroki jak: redukcja kosztów strukturalnych, wprowadzenie projektowania wspomaganego komputerowo, wzmocnienie odpowiedzialności dyrekcji i kadry zarządzającej, rygorystyczne zarządzanie podwykonawstwem, rozwój zasobów ukierunkowanych na wielozadaniowość. CMR podejmie także działania inwestycyjne i położy szczególny nacisk na szkolenia i specjalizację pracowników.

(21)

W momencie, gdy spółce uda się już odzyskać pozycję na rynku, będzie mogła starać się przyciągnąć właścicieli bardziej skomplikowanych statków (na przykład statków wycieczkowych i liniowców pasażerskich czy też gazowców), dla których Marsylia nie jest portem macierzystym i dla których cena nie jest jedynym kryterium wyboru przy składaniu zamówienia.

(22)

Francja przedstawiła dwie wersje planu działania CMR. Wersja uwzględniona w zgłoszeniu oparta została o hipotezę osiągnięcia wysokiego poziomu obrotów rzędu 30 milionów EUR w roku 2006, podczas gdy wersja druga, bardziej ostrożna (zwana dalej „scenariuszem pesymistycznym”), została opracowana na prośbę sądu gospodarczego w Marsylii (obroty ograniczone do 20 milionów EUR rocznie począwszy od trzeciego roku do ostatniego roku objętego planem operacyjnym). W związku z tym zmianie uległa ocena wyników spółki. Wyniki te przedstawia tabela 1.

Tabela 1

Przewidywane wyniki CMR (scenariusz pesymistyczny) (3)

(23)

Według Francji, plan opiera się na obrotach realizowanych przez stocznie remontowe, zanim grupa Cammell Laird nie znalazła się w trudnej sytuacji finansowej w roku 2000, a także na zdolności CMR do osiągnięcia podobnych wyników w perspektywie dwóch lat. Francja podkreśla również, że projekt bierze pod uwagę utrzymanie liczby klientów w momencie początkowym, zaś podejście przyjęte w scenariuszu pesymistycznym jest jeszcze bardziej ostrożne.

(24)

Koszty wdrożenia planu opartego na scenariuszu pesymistycznym, to znaczy, według Francji, koszty restrukturyzacji, zostały przedstawione w części 1 tabeli 2.

(25)

Do kosztów restrukturyzacji Francja zalicza także obciążenia wynikające z „odejść azbestowych” oraz zobowiązania z tytułu należnych wynagrodzeń (urlopy płatne), gdyż do poniesienia całości tych kosztów zobowiązana była spółka przed przejęciem. Koszty te wykazane są w części 2 tabeli 2, a zawarte tam liczby uwzględniają poprawki Francji przekazane w piśmie z dnia 29 stycznia 2004 r.

Tabela 2

Przewidywane koszty restrukturyzacji CMR

(26)

Całkowite koszty, oceniane jako niezbędne do rozpoczęcia działalności CMR, wynoszą 3 649 494 EUR.

(27)

Według Francji, potrzeby CMR w wysokości 3 649 494 EUR sfinansowane zostaną z pożyczek i subwencji pochodzących ze źródeł publicznych i prywatnych, zgodnie z tabelą 3. Dnia 3 maja 2002 r., a więc jeszcze przed powstaniem CMR i przejęciem przez CMR aktywów CMdR, Francja wstępnie podjęła decyzję o przyznaniu CMR pomocy publicznej. Decyzja prawnie wiążąca o przyznaniu pomocy została podjęta 26 czerwca 2002 r.

Tabela 3

Środki finansowe związane z restrukturyzacją CMR

(28)

Rząd francuski przyzna CMR kwotę 1 600 000 EUR w postaci nieoprocentowanej pożyczki. Francja przyznała pożyczce ekwiwalent subwencji netto w wysokości 404 640 EUR, w oparciu o referencyjną stopę procentową Komisji na rok 2002, tzn. 5,06 %. Francja zaznacza, że warunki udzielenia takiej pożyczki są określone w tabeli 4. We wrześniu 2003 r. została przekazana CMR kwota 800 000 EUR.

Tabela 4

Warunki udzielenia i spłat pożyczki CMR

(29)

Każda z trzech wymienionych instytucji: Rada Regionu Provence-Alpes-Côte d’Azur, Rada Generalna Bouches-du-Rhône oraz miasto Marsylia – przekaże CMR kwotę 630 000 EUR, w formie subwencji. We wrześniu 2003 r. władze lokalne przekazały całość kwoty pomocy (1 890 000 EUR). Suma ta przeznaczona została na pokrycie strat spółki w trakcie pierwszych sześciu miesięcy jej działalności (2002).

(30)

Pomoc prywatna przedstawiona została jako wkłady kapitałowe akcjonariuszy CMR (610 000 EUR) oraz pożyczki bankowe (1 830 000 EUR). Banki nie zażądały żadnych specjalnych zabezpieczeń w odniesieniu do pożyczek, za wyjątkiem elementów wymienionych poniżej. Część aktywów CMR jest finansowana w postaci leasingu, to znaczy stanowi własność banku aż do całkowitej spłaty pożyczki. Kolejna część aktywów CMR została zabezpieczona hipoteką, co powoduje, że CMR może stracić nieruchomości na korzyść banków, jeśli pożyczki zabezpieczone tymi hipotekami nie zostaną spłacone zgodnie z zawartymi umowami. Bankiem, który udzielił pożyczki, jest bank spółdzielczy z grupy Banque Populaire.

(31)

Według Francji, francuski przemysł remontów statków wielokrotnie przechodził restrukturyzację w ciągu ostatnich dwudziestu lat z powodu znacznego pogorszenia się sytuacji na tym rynku. Stocznie remontowe w Marsylii przeżywały trudności, gdyż nie uwzględniły pogarszającej się kondycji rynku. Francja oświadczyła, iż utrzymanie trzech stoczni remontowych w Marsylii (Marine Technologie, Travofer i CMdR) aż do roku 2002, kiedy zostały przejęte przez Cammell Laird, przewyższało możliwości rynkowe. Jednak, według Francji, istnienie tylko jednej stoczni remontowej odpowiada potrzebom rynku.

(32)

W odniesieniu do stanu zatrudnienia w CMR, w marcu 2003 r. w sektorze produkcyjnym pracowało 100 osób, podczas gdy średni stan zatrudnienia w ciągu pięciu poprzednich lat wynosił 184 osoby. Spadek zatrudnienia spowodowany był także „odejściami azbestowymi” (30 osób). Francja zauważa jednak, że osoby te zostaną zastąpione, w przypadku, gdy w CMR zaistnieje potrzeba ponownej rekrutacji pracowników.

(33)

Francja precyzuje, że moce produkcyjne CMR zostały zredukowane z uwagi na zamknięcie starego zakładu Marine Technologie oraz zakładu Travofer, które to miejsca zwrócono portowi w Marsylii i w których nie będą już przeprowadzane prace remontowe statków.

(34)

W swej decyzji o wszczęciu formalnej procedury wyjaśniającej (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu procedury”), Komisja uznała, że podjęte środki stanowiły pomoc państwa w znaczeniu art. 87 ust. 1 Traktatu. Przedsięwzięte środki zostały także ocenione zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1540/98 z dnia 29 czerwca 1998 r. ustanawiająca nowe reguły dotyczące pomocy dla przemysłu stoczniowego (6) (zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie przemysłu stoczniowego”) oraz zgodnie z wytycznymi wspólnotowymi dotyczącymi pomocy państwa na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności (7) (zwanych dalej „wytycznymi w sprawie restrukturyzacji”).

(35)

W decyzji o wszczęciu procedury Komisja wyraziła swe wątpliwości w sprawie możliwości zezwolenia na pomoc finansową, o której mowa powyżej, w odniesieniu do restrukturyzacji, z uwagi na fakt, iż po pierwsze CMR wydawała się być przedsiębiorstwem nowopowstałym, utworzonym na bazie zlikwidowanego przedsiębiorstwa CMdR, a po drugie iż, zgodnie z punktem 7 wytycznych w sprawie restrukturyzacji, nowoutworzone przedsiębiorstwo nie jest uprawnione do programu pomocy na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw, nawet jeśli początkowa sytuacja finansowa podmiotu jest niepewna.

(36)

Ponadto, Komisja wyraziła wątpliwość, że jeśli nawet CMR mogłaby być uważana za uprawnioną do uzyskania pomocy na restrukturyzację, to inne kryteria niezbędne do zezwolenia na udzielenie pomocy na restrukturyzację nie zostałyby spełnione.

(37)

Komisja stwierdziła w szczególności, że Francja nie opisała podstawowych problemów strukturalnych, które proces restrukturyzacji miał rozwiązać, zadawalając się jedynie stwierdzeniem, iż trudności CMR wynikały w głównej mierze z upadłości CMdR. Dlatego też Komisja wyraziła wątpliwość, czy CMR rzeczywiście doświadczyła problemów strukturalnych, a co za tym idzie, czy plan działań CMR jest odpowiedni, aby zapewnić powrót CMR na drogę żywotności gospodarczej w rozsądnym okresie czasu.

(38)

Ponadto Komisja wyraziła także wątpliwość, czy zmniejszenie zdolności produkcyjnych, wymagane art. 5 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego miało rzeczywiście miejsce. Komisja zauważyła, że Francja nie dostarczyła bardziej szczegółowych informacji na temat zasobów rzeczywiście przejętych przez CMR oraz że prawdopodobnie działalność wykonywana przez podwykonawców ulegnie znaczącemu wzrostowi.

(39)

Komisja wyraziła także wątpliwość, czy pomoc będzie proporcjonalna do kosztów i korzyści z restrukturyzacji. Komisja opierała się w szczególności na wyliczeniach, według których koszty restrukturyzacji wynoszą 3 649 494 EUR, podczas gdy całkowita pomoc publiczna i prywatna osiągnęła poziom 5 930 000 EUR. W ten sposób finansowanie przewyższa potrzeby restrukturyzacyjne, tak jak zostały one oszacowane.

(40)

W kontekście proporcjonalności, decyzja o wszczęciu procedury poruszała problem oszacowania ekwiwalentu subwencji netto dla pożyczki przyznanej CMR przez państwo, zauważając że, zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie metody ustalania stopy referencyjnej i dyskontowej (8), stopa referencyjna może zostać zwiększona w sytuacji wystąpienia szczególnego ryzyka (na przykład w przypadku przedsiębiorstwa przeżywającego trudności finansowe) i że w podobnym przypadku premia może wynieść 400 punktów bazowych, a nawet więcej. W związku z tym Komisja wyraziła wątpliwość, czy kwota pożyczki może być w całości zakwalifikowana jako pomoc.

(41)

Odnosząc się w dalszym ciągu do zasady proporcjonalności, Komisja wyraziła wątpliwość, czy całość kosztów może być uważana za koszty restrukturyzacji, a w szczególności czy mogą zostać zakwalifikowane na poczet kosztów restrukturyzacji koszty związane ze szkoleniem pracowników podwykonawców CMR.

(42)

W odpowiedzi na uwagi zawarte w decyzji o wszczęciu procedury oraz w dostarczonych następnie informacjach dodatkowych, Francja przedstawiła następujące uwagi i dane.

(43)

W odniesieniu do wątpliwości dotyczących uprawnień CMR do skorzystania z pomocy na restrukturyzację, Francja podkreśla, iż pomimo faktu, że CMR jest spółką nowopowstałą, przeżywa ona trudności. Przyznając, że przejęcie zasobów ludzkich i materiałowych stanowi potencjalne korzyści dla nowej spółki, Francja zauważa jednak, że zasoby te stanowią także znaczące obciążenie. Francja potwierdziła w ten sposób swe stanowisko początkowe, zgodnie z którym uważała, iż pomimo faktu, że CMR jest spółką nowopowstałą, jest ona utożsamiona z istniejącym podmiotem, który przeżywa trudności.

(44)

Francja potwierdza także, że CMR rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej bez żadnych długów. Zgodnie z ustawodawstwem francuskim dotyczącym postępowania układowego przedsiębiorstw, spółka przeżywająca trudności może, przed ogłoszeniem upadłości, podjąć próbę ustabilizowania swojej sytuacji poprzez zawarcie układu z wierzycielami, korzystając z pomocy sędziego-komisarza ustanowionego przez sąd gospodarczy. CMdR wyraziła wolę skorzystania z takiej pomocy i poprosiła o ustanowienie sędziego-komisarza. Pod jego nadzorem, prace w toku zostały ukończone, a wierzyciele zostali spłaceni. Jednakże próba ustabilizowania sytuacji spółki zakończyła się niepowodzeniem i, ze względu na zmniejszenie aktywów oraz brak zamówień, dnia 31 lipca 2001 r. spółka zmuszona została ogłosić upadłość. Dlatego też, w momencie przejęcia, CMdR nie miała już żadnego zadłużenia.

(45)

Ponadto ustalone zostało, że w przeciwieństwie do tego, co początkowo utrzymywała Francja, CMdR przed ogłoszeniem upadłości zakończyła wszystkie bieżące prace w toku, a ogłoszenie upadłości było przede wszystkim spowodowane brakiem zamówień (patrz: motyw 44).

(46)

W odniesieniu do wątpliwości dotyczących wiarygodności planu restrukturyzacji CMR, Francja przygotowała uszczegółowienie szeregu elementów tego planu. CMR ponownie zajmować się będzie działalnością remontową, której zaniechała CMdR na rzecz przebudowy okrętów. CMR zamierza zastąpić część „odejść azbestowych” młodymi i lepiej wykwalifikowanymi pracownikami oraz podjąć nowatorskie działania w zakresie szkolenia swych pracowników. CMR zamierza także wprowadzić bilansowany rocznie czas pracy w ramach prawodawstwa ograniczającego czas pracy do 35 godzin tygodniowo oraz ujednolicić kategorie stanowisk pracy. Ponadto unowocześnione zostaną urządzenia i metody pracy, poprawione zostaną warunki bezpieczeństwa oraz zostanie wdrożony system jakości ISO 9001. Powyższe środki, razem ze środkami wcześniej zgłoszonymi, powinny, według Francji, przywrócić CMR dostatecznie szybko pełną wiarygodność.

(47)

Francja twierdzi także, że wiarygodność planu gwarantują realistyczne założenia handlowe, oparte na rzeczywistej działalności stoczni remontowych w Marsylii, przed ich przejęciem przez Cammell Laird. Ponadto, Francja zauważa, że CMR podpisała ze swoimi pracownikami umowę gwarantującą spokój społeczny w miejscu pracy. Francja pragnie wreszcie zauważyć, że wyniki operacyjne osiągnięte przez CMR w roku 2002 i w pierwszej połowie roku 2003 dowodzą, że spółka będzie prawdopodobnie w stanie utrzymać się na rynku począwszy od roku 2003, zgodnie z planem restrukturyzacji.

(48)

W odniesieniu do konieczności uniknięcia wszelkich zakłóceń konkurencji, Francja zapewnia, że zmniejszenie zdolności remontowych stoczni jest gwarantowane faktem zamknięcia dwóch pozostałych stoczni remontowych w Marsylii (Marine Technologie i Travofer).

(49)

Ponadto, w odniesieniu do konkurencyjności, Francja zapewnia, że pozostałe stocznie remontowe usytuowane w północnej części basenu Morza Śródziemnego powinny być traktowane jako oferta uzupełniająca i że nie stanowią one rzeczywistej konkurencji.

(50)

Francja potwierdza także, że CMR zalicza się do kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, zgodnie z art. 2, lit. b) rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. dotyczącym zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w sprawie pomocy państwa udzielanej na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw (9).

(51)

Francja precyzuje także, że 132 pracowników CMdR zostało przejętych przez CMR oraz że 58 osób odejdzie ze spółki w latach 2002–2004 z powodów związanych z narażeniem na kontakt z azbestem.

(52)

Jeśli chodzi o proporcjonalność podejmowanych środków, Francja precyzuje, że kwota 5 930 000 EUR pomocy publicznej i prywatnej pokryje, z jednej strony, koszty restrukturyzacji (3 649 494 EUR) a, z drugiej strony, część potrzeb spółki w zakresie zapotrzebowania na kapitał obrotowy, niezależnie od samego procesu restrukturyzacji.

(53)

Francja wyjaśnia, iż jej zdaniem koszty szkoleń podwykonawców powinny zaliczać się do kosztów restrukturyzacji. Wynika to z faktu, że duża część działań niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania CMR jest wykonywana przez wyspecjalizowane przedsiębiorstwa zewnętrzne. Przedsiębiorstwa te, jako podwykonawcy, również przeżywają problemy sektora stoczniowego w Marsylii i nie są w stanie finansować szkolenia swoich pracowników. Z tego też względu, CMR, jako spółka zlecająca prace podwykonawcom i jednocześnie ponosząca całkowitą odpowiedzialność wobec właścicieli okrętów, bierze na siebie koszty finansowania szkoleń podwykonawców.

(54)

Jednocześnie z prośbą o pomoc w restrukturyzacji, Francja zwróciła się do Komisji z prośbą o zbadanie zgodności wspomnianych środków finansowych ze wspólnym rynkiem, bezpośrednio na podstawie art. 87 ust. 3, lit. c) Traktatu, w przypadku gdyby pomoc nie była zgodna z wytycznymi w sprawie restrukturyzacji. Francja podkreśla, że przemysł stoczniowy stanowi podstawę prawidłowego funkcjonowania portu w Marsylii, to znaczy, iż jest on niezbędny, aby zapewnić przyjmowanie statków, prawidłowe utrzymanie jednostek działających w porcie, jak również dla zapewnienia wszelkiego rodzaju usług związanych z bezpieczeństwem morskim, a także dla usług związanych z ruchem turystycznym (naprawa statków turystycznych). Francja podkreśla także, że utrzymanie przemysłu stoczniowego w Marsylii leży w interesie Wspólnoty, gdyż stanowi element wspólnej europejskiej polityki transportowej, promującej transport morski. Francja wskazuje wreszcie na powody historyczne i strategiczne, uzasadniające utrzymanie okrętowych usług remontowych w porcie Marsylia.

(55)

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu WE: „wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi”.

(56)

Po pierwsze, subwencja w wysokości 1 600 000 EUR przyznana CMR przez państwo francuskie stanowi korzyść finansową przyznaną ze środków państwowych. Kryterium środków państwowych stosuje się także w odniesieniu do korzyści ekonomicznych udzielonych przez władze regionalne lub lokalne Państw Członkowskich. W konsekwencji, pierwsza zasada wynikająca z art. 87 ust. 1 Traktatu, ma również zastosowanie w odniesieniu do subwencji (w wysokości 630 000 EUR każda) przyznanych CMR przez region Provence-Alpes-Côte d’Azur, departament Bouches-du-Rhône i miasto Marsylię.

(57)

Po drugie, z uwagi na fakt, że opisane wcześniej subwencje zostały przyznane konkretnemu przedsiębiorstwu, CMR, zostało spełnione kryterium selektywności, warunkujące zastosowanie art. 87 ust. 1 Traktatu.

(58)

Po trzecie, trzy programy pomocowe udzielone przez władze regionalne i lokalne, a także nieoprocentowana pożyczka przyznana przez rząd francuski, dają CMR korzyści ekonomiczne, których nie otrzymałaby ona od sektora prywatnego. Opisane powyżej środki, z uwagi na swój charakter, mogą zakłócić zasady wolnej konkurencji.

(59)

Po czwarte, kryterium, zgodnie z którym pomoc ma wpływ na wymianę handlową jest spełnione w momencie, gdy działalność gospodarcza beneficjenta dotyczy wymiany handlowej pomiędzy Państwami Członkowskimi. Taki charakter ma działalność w zakresie remontów okrętowych, wykonywana przez CMR. W sektorze tak wrażliwym jak remonty okrętowe, wpływ na wymianę handlową, nawet jeśli tylko potencjalny, może być zakładany. Założenie to stanowi w rzeczy samej podstawę długoterminowej polityki prowadzonej w zakresie zasad specjalnych, stosowanych w przypadku pomocy państwa w sektorze budownictwa okrętowego. Zasady te odnoszą się także do sektora remontów okrętowych, podlegającego tym samym regułom co budownictwo okrętowe. Ponadto, z uwagi na położenie geograficzne, CMR może, przynajmniej potencjalnie, konkurować ze stoczniami remontowymi we Włoszech i w Hiszpanii.

(60)

W związku z powyższymi ustaleniami, Komisja stwierdziła, że cała pomoc publiczna udzielona CMR w postaci opisanej w pierwszej części tabeli 3, stanowi pomoc państwa w znaczeniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.

(61)

Komisja stwierdza także, że Francja nie zastosowała się do obowiązku wynikającego z art. 88 ust. 3 Traktatu, polegającego na niewykonaniu planowanych działań przed wydaniem końcowej decyzji w sprawie (klauzula zawieszająca). W konsekwencji pomoc uważana jest za przyznaną niezgodne z prawem.

(62)

Uwzględniając fakt, że CMR działa w sektorze remontów okrętowych, każdy rodzaj przyznanej pomocy przeznaczonej do utrzymania działalności przedsiębiorstwa wpisuje się w zestaw reguł, które mają zastosowanie w przypadku sektora budownictwa okrętowego. Począwszy od 1 stycznia 2004 r., zasady te znajdują się w ramach prawnych dotyczących pomocy państwa dla przemysłu stoczniowego (10), zastępując zasady ustanowione w rozporządzeniu w sprawie przemysłu stoczniowego. Jednakże, zgodnie z komunikatem Komisji dotyczącym określenia zasad oceny niezgodności z prawem pomocy państwa (11), niezgodna z prawem pomoc, to znaczy taka, której udzielono z pogwałceniem art. 88 ust. 3 Traktatu, będzie oceniana zgodnie z podstawowymi kryteriami ustalonymi we wszelkich instrumentach obowiązujących w dniu przyznania pomocy. W konsekwencji, w tym szczególnym przypadku, stosowane jest rozporządzenie w sprawie przemysłu stoczniowego. W trosce o kompletność informacji, niezależnie od faktu stosowania przez Komisję rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego czy ram prawnych dotyczących pomocy państwa na rzecz przemysłu stoczniowego, które zastąpiły wspomniane rozporządzenie (12), należy sprecyzować, że nie ma to żadnego wpływu na ocenę zgodności, z uwagi na fakt, że podstawowe kryteria dotyczące pomocy na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstw, pomocy regionalnej i pomocy na szkolenia są identyczne (13).

(63)

Francja zwróciła się do Komisji z wnioskiem o sprawdzenie zgodności wspomnianych środków finansowych z zasadami wspólnego rynku bezpośrednio na podstawie art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu, kładąc nacisk na to, że remont statków jest działalnością podstawową dla prawidłowego funkcjonowania portu wielkości Marsylii.

(64)

Przede wszystkim, Komisja zauważa, że nawet jeśli działalność usługowa polegająca na remontach oferowanych przez CMR byłaby rzeczywiście niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania portu, to działalność ta powinna być w głównej mierze zapewniona za pomocą zasobów własnych portu, bez konieczności uciekania się do pomocy państwa. Komisja zezwala jednak na część pomocy jako na regionalną pomoc inwestycyjną, biorąc pod uwagę problemy regionu.

(65)

Ponadto, rozporządzenie w sprawie przemysłu stoczniowego stanowi szczególny i wyczerpujący zbiór zasad obowiązujących w sektorze, w szczególności w odniesieniu do remontów okrętów, które stanowią lex specialis w stosunku do Traktatu. Zezwolenie na pomoc poprzez bezpośrednie zastosowanie Traktatu będzie niezgodne z celami wyznaczonymi przez ustalenie zasad szczególnych i ograniczających, stosowanych do sektora.

(66)

W związku z tym, Komisja nie może ocenić wspomnianej pomocy opierając się bezpośrednio na zapisach Traktatu.

(67)

Artykuł 2 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego rozstrzyga, że pomoc udzielona na cele remontowe okrętów nie może być uważana za zgodną z zasadami wspólnego rynku, jeśli nie jest zgodna z przepisami tegoż rozporządzenia.

(68)

Według Francji, wspomniana pomoc ma na celu przeprowadzenie restrukturyzacji działalności CMR. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego, pomoc na rzecz wspomagania i restrukturyzacji przedsiębiorstwa działającego w sektorze remontów okrętów w wyjątkowych przypadkach może być uważana za zgodną z zasadami wspólnego rynku, pod warunkiem jednak, że będzie zgodna z wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji, a także z warunkami szczegółowymi zdefiniowanymi w tymże art. 5.

(69)

W związku z tym, Komisja sprawdziła, czy warunki wytycznych dotyczących restrukturyzacji zostały spełnione.

(70)

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji, aby zostać zakwalifikowanym do skorzystania z pomocy na restrukturyzację, zainteresowane przedsiębiorstwo musi zostać zaklasyfikowane jako przeżywające trudności w znaczeniu wspomnianych wytycznych. Mimo że nie istnieje odrębna definicja wspólnotowa, Komisja uważa, że przedsiębiorstwo przeżywa trudności wówczas, gdy jest niezdolne, przy użyciu swoich własnych zasobów finansowych, albo gotowych do zainwestowania zasobów właścicieli/akcjonariuszy i wierzycieli, do powstrzymania strat, prowadzących, bez pomocy zewnętrznej czynników publicznych, do nieuniknionej zagłady ekonomicznej w krótko- lub średnioterminowej perspektywie czasu (punkt 4 wytycznych dotyczących restrukturyzacji). Trudności przedsiębiorstwa mogą się przejawiać na przykład wzrostem poziomu strat, spadkiem obrotów, wzrostem stanu zapasów, nadmiernymi zdolnościami produkcyjnymi, spadkiem marży brutto samofinansowania, rosnącym zadłużeniem, wzrostem kosztów finansowych oraz osłabieniem lub spadkiem, a nawet zanikiem wartości aktywów netto.

(71)

Jednakże punkt 7 wytycznych dotyczących restrukturyzacji orzeka, że nowopowstałe przedsiębiorstwo nie jest uprawnione do pomocy na restrukturyzację, nawet gdy początkowa sytuacja finansowa takiego przedsiębiorstwa jest niepewna. Jest to przypadek, gdy nowe przedsiębiorstwo powstaje w następstwie likwidacji przedsiębiorstwa istniejącego, albo z przejęcia tylko jego aktywów.

(72)

Wyłączenie przedsiębiorstw nowopowstałych z prawa do korzystania z pomocy na restrukturyzację wynika z zasady, według której założenie przedsiębiorstwa jest następstwem decyzji wynikającej z sytuacji na danym rynku. Przedsiębiorstwo powinno być założone tylko w przypadku, gdy ma ono szansę prowadzenia działalności na danym rynku, innymi słowy, gdy posiada dostateczny kapitał oraz możliwości działania od początku swojego istnienia.

(73)

Nowopowstałe przedsiębiorstwo nie może korzystać z pomocy na restrukturyzację z uwagi na fakt, że mimo istnienia prawdopodobieństwa, iż napotka na początku trudności, nie jest ich w stanie przewidzieć wystąpienia trudności wymienionych w wytycznych dotyczących restrukturyzacji. Te trudności, opisane w motywie 70, są związane z historią działania przedsiębiorstwa, gdyż wynikają ze sposobu jego działania. Natomiast nowopowstałe przedsiębiorstwo, z racji swojego charakteru, nie może napotykać tego typu trudności.

(74)

Nowopowstałe przedsiębiorstwo może natomiast zostać narażone na straty wynikające z rozpoczęcia działalności, mając na uwadze fakt, że musi ono sfinansować wszystkie inwestycje, a także koszty eksploatacyjne na początku działalności oraz fakt, że niekoniecznie musi je pokryć z przychodów z działalności. Koszty te są jednak związane z rozpoczęciem działalności przez przedsiębiorstwo, a nie z jego restrukturyzacją. W związku z tym nie mogą być one finansowane z pomocy na restrukturyzację bez odebrania jej szczególnego celu i ograniczonego zasięgu.

(75)

Powyższe ograniczenie zakresu stosowania wytycznych dotyczących restrukturyzacji stosuje się w przypadku nowopowstałych przedsiębiorstw, które powstały z istniejących wcześniej likwidowanych przedsiębiorstw lub w wyniku przejmowania wyłącznie ich aktywów. W takich przypadkach, nowe przedsiębiorstwa w zasadzie nie przejmują zadłużenia swoich poprzedników, co oznacza, że nie napotykają one na trudności opisane w wytycznych dotyczących restrukturyzacji.

(76)

W decyzji o wszczęciu procedury, Komisja wyraziła wątpliwości czy CMR jest uprawniona do korzystania z pomocy na restrukturyzację, w sytuacji, kiedy jest ona nowopowstałą firmą.

(77)

W związku z tym, Komisja stwierdza, a Francja przyznaje, że CMR reprezentuje nowy podmiot prawa handlowego, mający odrębną osobowość prawną, inną niż CMdR.

(78)

Poza tym, Komisja uważa, że CMR stanowi nowy podmiot gospodarczy, odrębny od CMdR. Prawdą jest, że CMR kontynuuje działalność gospodarczą tego samego typu, co CMdR (remonty okrętów). Jest jednak niemożliwe stwierdzenie, czy CMR odpowiada temu samemu podmiotowi gospodarczemu, co CMdR. Wręcz przeciwnie, Komisja uważa, że przejęcie stanowiło zaprzestanie ciągłości działalności starego i nowego podmiotu, mimo że CMR przejęła aktywa, majątek, pracowników oraz pewne obciążenia wynikające z ustawodawstwa dotyczącego ubezpieczeń społecznych, a także mimo prowadzenia działalności w tym samym sektorze, co CMdR. Z faktu, że przejęcie nie pociągnęło za sobą przejęcia zadłużenia związanego z wcześniejszą działalnością wynika, że mamy do czynienia z takim właśnie przerwaniem ciągłości. CMR nie była więc w takiej samej sytuacji finansowej jak CMdR. W tym miejscu należy stwierdzić, że przyczyny takiej sytuacji, to znaczy fakt, że poprzednik wziął na siebie zadłużenie albo że nie było żadnego zadłużenia, nie są w tym przypadku istotne. Rzeczywista sytuacja CMR w momencie rozpoczęcia działalności może być opisana jako nowe rozpoczęcie działalności. Zerwanie ciągłości działalności może być także potwierdzone faktem, że żadne prace w toku nie zostały przejęte; wszystkie prace w toku zostały ukończone, a dostawcy opłaceni przed zgłoszeniem upadłości przez CMdR.

(79)

Należy więc stwierdzić, że CMR jest rzeczywiście nowym podmiotem.

(80)

Francja nie poddaje tej konkluzji w wątpliwość. Podkreśla jednak, że mimo iż CMR jest nowym podmiotem, została postawiona przed trudnościami pozwalającymi na utożsamienie jej z przedsiębiorstwem istniejącym, a przyczyną tych trudności jest przejęcie pracowników i związane z tym koszty ubezpieczenia społecznego.

(81)

Jeśli chodzi o ten argument, Komisja stwierdza, że CMR nie posiada cech charakterystycznych przedsiębiorstwa przeżywającego trudności w znaczeniu wytycznych dotyczących restrukturyzacji, tak jak to przedstawiono w motywie 70. CMR po prostu musi ponieść normalne koszty związane z rozpoczęciem działalności oraz stratę wynikającą z rozruchu przedsiębiorstwa, co wynika z faktu, że projekt inwestycyjny dopiero się rozpoczyna.

(82)

Koszty rozpoczęcia działalności gospodarczej są nieuniknione i w żaden sposób nie są związane z historią spółki. CMR poniosłaby podobne koszty, gdyby akcjonariusze zdecydowali się na założenie spółki całkowicie niepowiązanej z wcześniejszymi działaniami w sektorze remontów okrętów, co z pewnością pociągnęłoby za sobą koszty rozpoczęcia działalności, związane w szczególności z zakupem maszyn, zatrudnieniem personelu i jego szkoleniem itd.

(83)

Komisja uważa w szczególności, że przejęcie pracowników na warunkach niezmienionych w stosunku do ich poprzednich warunków zatrudnienia, jeśli chodzi o kwalifikacje, wynagrodzenie oraz staż pracy, a także pewnych świadczeń socjalnych (należne urlopy płatne, „odejścia azbestowe”), stanowi konsekwencję prawną francuskiego ustawodawstwa socjalnego (14) (porównywalnego w tym zakresie z ustawodawstwem innych krajów), znanego wcześniej inwestorowi. Innymi słowy, przejęcie to stanowiło warunek, któremu podlegała operacja przejęcia aktywów. Poza tym, należało wziąć pod uwagę wszystkie koszty związane z nabywanymi aktywami w trakcie ustalania ceny zakupu.

(84)

Poza tym, Komisja zauważa, że personel przejęty przez CMR stanowi część przejętego majątku i nie stanowi obciążeń. W rzeczywistości to przejęcie powinno ułatwić wejście CMR na rynek, zwłaszcza jeśli chodzi o zwolnienie z kosztów związanych z zatrudnieniem i szkoleniami nowych członków personelu.

(85)

Francja podkreśla również, że CMR jest przedsiębiorstwem przeżywającym trudności, ponieważ wykonuje ten sam typ działalności, co CMdR, a także dlatego, że jest zobowiązana przestrzegać wszelkiego typu zobowiązań wynikających z ustawodawstwa francuskiego w zakresie ubezpieczeń społecznych, które stanowią obciążenie odziedziczone po CMdR.

(86)

W końcu, Francja podkreśla, że trudności CMdR były związane z charakterem wykonywanej przez nią działalności. Jednak zauważa ona także, że istnienie tylko jednej spółki sektora remontów okrętów w Marsylii jest zgodne z zapotrzebowaniem rynku. Jest oczywiste, że CMR jest jedyną spółką sektora napraw okrętów swego rodzaju w Marsylii, od czasu zamknięcia Marine Technologie i Travofer. Dlatego fakt, że CMR prowadzi działalność w zakresie remontu okrętów, nie powinien stanowić źródła problemów finansowych przedsiębiorstwa i potrzeby restrukturyzacji.

(87)

Podsumowując, Komisja zauważa, że CMR nie przejęła od CMdR elementów pasywów, co stanowiłoby potwierdzenie tego, że spółka kontynuuje wcześniejszą działalność w zakresie remontu okrętów. CMR jest nowopowstałym podmiotem, który nie przeżywa trudności w znaczeniu wytycznych dotyczących restrukturyzacji. Komisja uznaje, że pomoc inwestycyjna mogłaby być lepiej dostosowana do innych ewentualnych trudności finansowych, których CMR mogłaby doświadczyć.

(88)

Zgodnie z praktyką Komisji, stosowaną od momentu wejścia w życie, w roku 1999, wytycznych dotyczących restrukturyzacji, spółka jest uważana za „nowopowstałą” przez dwa kolejne lata swojego istnienia, od chwili jej założenia. W związku z tym, Komisja zauważa, że CMR została utworzona 20 czerwca 2002 r. jako nowa spółka. Decyzja prawnie wiążąca o przyznaniu pomocy CMR została podjęta dnia 26 czerwca 2002 r., to znaczy przed upływem dwóch lat od jej utworzenia.

(89)

Komisja uważa, że CMR nie może być beneficjentem pomocy na restrukturyzację. W poniższych motywach Komisja bada, czy informacje dostarczone przez Francję mogły rozwiać inne wątpliwości, które Komisja wyraziła w decyzji o rozpoczęciu procedury, a które dotyczyły zgodności pomocy z innymi warunkami obowiązującymi przy udzielaniu pomocy na restrukturyzację. Wnioski Komisji dotyczące tych warunków należałoby zastosować w przypadku, gdyby CMR nie była nowopowstałą spółką, lecz spółką przechodzącą problemy finansowe, a w związku z tym uprawnioną do otrzymania pomocy na restrukturyzację.

(90)

W trosce o wyczerpujące rozpatrzenie sprawy, Komisja stwierdza, że środki, o których mowa, nie mogą zostać zakwalifikowane jako pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa. Zasada decydująca o przyznaniu pomocy na ratowanie przedsiębiorstwa jest identyczna jak zasada przyznawania pomocy na restrukturyzację. Zgodnie z punktem 7 wytycznych dotyczących restrukturyzacji, nowopowstałe podmioty nie kwalifikują się aby otrzymać pomoc przeznaczoną na ratowanie przedsiębiorstw. W związku z tym CMR, jako podmiot nowopowstały, który nie przeżywa trudności w znaczeniu wytycznych dotyczących restrukturyzacji, nie może być beneficjentem tego typu pomocy.

(91)

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji, udzielona pomoc musi podlegać wprowadzeniu w życie planu restrukturyzacji, pozwalającego na odzyskanie, w rozsądnym terminie, długoterminowej wiarygodności przedsiębiorstwa, na podstawie realistycznego scenariusza dotyczącego warunków przyszłej działalności, tak by przedsiębiorstwo mogło istnieć o własnych siłach. Powyższy cel musi zostać osiągnięty przede wszystkim wysiłkiem własnym spółki, w szczególności dzięki zaprzestaniu działalności, które są strukturalnie deficytowe i które pozostaną takie nawet po zakończeniu procesu restrukturyzacji.

(92)

Komisja nabrała wątpliwości, ponieważ Francja nie przedstawiła w swoim planie trudności strukturalnych, które powinien rozwiązać plan restrukturyzacji, a tylko zadowoliła się stwierdzeniem, że trudności, które napotkała CMR, wynikały głownie z upadłości CMdR. Dlatego Komisja zaczęła wątpić, czy CMR rzeczywiście przeżywa tego rodzaju trudności oraz czy plan restrukturyzacji w związku z tym może przywrócić spółce wiarygodność.

(93)

Francja wyjaśniła, że problemy CMR wynikały ze strategii handlowej Cammell Laird, które próbowało zmienić profil działalności przedsiębiorstwa w Marsylii, z remontów okrętów na przebudowę okrętów. Ta zmiana zakończyła się utratą aktualnych klientów sektora remontów okrętów. W celu wyjaśnienia tego faktu, Francja oświadczyła, że CMdR kontynuowała działalność remontową, choć zakres tej działalności był ograniczony, a w momencie zakończenia działalności jej portfel zamówień był całkowicie pusty.

(94)

Komisja stwierdziła, że trudności, jakie napotkała CMR, spowodowane są sytuacją, jaka panuje na rynku remontów okrętów, która charakteryzuje się ogólnym spadkiem zapotrzebowania na tego typu usługi oraz potrzebą przywrócenia wiarygodności dla tego typu usług, której polityka poprzedniego podmiotu wyraźnie zaszkodziła.

(95)

Komisja stwierdziła ponadto, że plan operacyjny, jaki Francja zgłosiła, będzie w stanie przywrócić wiarygodność CMR w rozsądnym terminie. Jednakże Komisja ocenia, że najodpowiedniejszym instrumentem, jaki należałoby zastosować w celu rozwiązania tego typu problemów, jest pomoc inwestycyjna.

(96)

Komisja wyraża także wątpliwość, czy CMR dokonuje rzeczywistego i nieodwracalnego zmniejszenia swoich zdolności produkcyjnych, w takim zakresie, jaki wymagany jest na mocy art. 5 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego.

(97)

Wspomniane powyżej zmniejszenie zdolności produkcyjnych musi być powiązane z wysokością udzielonej pomocy, zamykane obiekty musiały być użytkowane zgodnie ze swoim przeznaczeniem, czyli budownictwem okrętowym, remontami oraz przebudową okrętów, aż do daty zawiadomienia o udzieleniu pomocy i nie mogą być eksploatowane podczas co najmniej dziesięciu lat od daty zatwierdzenia pomocy przez Komisję. Poza tym, nie będzie się brać pod uwagę zmniejszenia zdolności produkcyjnych w innych przedsiębiorstwach znajdujących się w tym samym Państwie Członkowskim, chyba że przewidywane redukcje zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa korzystającego z pomocy będą niemożliwe bez narażenia wiarygodności planu restrukturyzacji. Wreszcie, skalę niezbędnego zmniejszenia zdolności produkcyjnych będzie można ocenić na podstawie rzeczywistego poziomu produkcji podczas pięciu ostatnich lat poprzedzających restrukturyzację.

(98)

Po pierwsze, jeśli chodzi o argument Francji, zgodnie z którym zmniejszenie zdolności produkcyjnych odbędzie się dzięki zamknięciu dwóch pozostałych stoczni remontowych Marsylii (Marine Technologie i Travofer), Komisja uważa że, zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego, nie należy brać pod uwagę tych zamknięć, ponieważ dotyczą one przedsiębiorstw innych niż beneficjenta, chyba że zmniejszenie zdolności produkcyjnych byłoby niemożliwe bez narażenia wiarygodności planu restrukturyzacji.

(99)

Marine Technologie i Travofer są podmiotami gospodarczymi niezwiązanymi z CMR, a ich zamknięcie jest wynikiem zjawisk niezależnych od CMR i było wynikiem upadłości ich spółki macierzystej Cammell Laird. Poza tym, Francja nie potwierdziła, że zmniejszenie zdolności produkcyjnych zagroziłoby wiarygodności planu operacyjnego CMR.

(100)

Dlatego Komisja nie może uznać tego argumentu za dowód zmniejszenia zdolności produkcyjnych CMR.

(101)

Po drugie, poruszono kilka innych kwestii, które mogą okazać się nie bez znaczenia dla rozpatrzenia sprawy zakłóceń konkurencji (patrz: motywy 48–51).

(102)

Komisja zauważa przede wszystkim, że wytyczne dotyczące restrukturyzacji zwalniają w zasadzie małe i średnie przedsiębiorstwa z obowiązku nałożonego na beneficjentów pomocy, polegającego na złagodzeniu negatywnych konsekwencji pomocy w stosunku do konkurencji, za wyjątkiem przepisów przeciwnych, wynikających z zasad dotyczących pomocy państwa w konkretnym sektorze. Otóż podobne zasady istnieją w rozporządzeniu w sprawie przemysłu stoczniowego, które nie przewiduje podobnych zwolnień dla małych i średnich przedsiębiorstw.

(103)

Podobnie, fakt, że inne przedsiębiorstwa remontowe okrętów tego regionu nie stanowią konkurencji dla CMR, nie jest decydujący. Rozporządzenie w sprawie przemysłu stoczniowego stanowi, że pomoc na restrukturyzację przyznana w tym sektorze ma wpływ na konkurencję i nie pozwala na żadną elastyczność wynikającą z konkretnej sytuacji rynkowej, w przeciwieństwie do punktu 36 wytycznych dotyczących restrukturyzacji. Beneficjent jest zobowiązany do podjęcia kroków zmierzających do zmniejszenia swoich zdolności produkcyjnych, dostosowując się do poziomu udzielonej pomocy. Powyższe reguły są bardziej rygorystyczne w przypadku budownictwa okrętowego, co jest uzasadnione nadwyżką mocy produkcyjnych, która charakteryzuje sektor. Z kolei sektor remontów okrętów, także czuły na tego typu zmiany, podlega takim samym regułom i zasadom jak sektor budownictwa okrętowego, również ze względu na nadwyżki mocy produkcyjnych.

(104)

W końcu, Komisja zauważa, że personel CMdR stanowił 310 osób w roku 1996, w momencie, kiedy problemy się rozpoczęły. W chwili przejęcia aktywów od CMdR przez CMR, personelu liczył 132 osoby. Niniejsza redukcja personelu została więc przeprowadzona w spółce CMdR i odbyła się przed przyznaniem pomocy na restrukturyzację dla CMR. Nie może więc być uważana za czynnik osłabiający zakłóceń konkurencji.

(105)

Jeśli chodzi o argument, zgodnie z którym zdolności produkcyjne zostaną zredukowane dzięki „odejściom azbestowym”, najnowsze informacje (styczeń 2004 r.) wskazują, że powyższa kategoria dotyczy 58 osób w latach 2002–2004. Jednakże jest oczywiste, że co najmniej część z tych osób zostanie zastąpiona (30, według pisma z 6 marca 2003 r.).

(106)

Wszystkie powyższe dane nie pozwoliły jednak Komisji na odrzucenie wątpliwości, czy CMR dokonała rzeczywistego i nieodwracalnego zmniejszenia swoich zdolności produkcyjnych w stosunku do poziomu przyznanej pomocy. Jednakże, nawet jeśli CMR mogłaby skorzystać z pomocy jako przedsiębiorstwo przeżywające trudności, pomoc taka nie byłaby zgodna z rozporządzeniem w sprawie przemysłu stoczniowego.

(107)

Według wytycznych dotyczących restrukturyzacji, wysokość oraz intensywność pomocy powinny być ograniczone do minimum, niezbędnego dla przeprowadzenia restrukturyzacji przy wykorzystaniu możliwości finansowych przedsiębiorstwa. Beneficjenci pomocy powinni wnieść istotny wkład do planu restrukturyzacji, wykorzystując swoje własne zasoby finansowe, albo za pomocą finansowania zewnętrznego, uzyskanego na warunkach rynkowych.

(108)

Komisja wyraziła wątpliwości, czy warunek ten został spełniony, ze względu na to, że dostępne środki finansowe, prywatne i publiczne, przewyższały zadeklarowane potrzeby. Francja odpowiedziała, że kwota pomocy publicznej i prywatnej, czyli 5 930 000 EUR pokryła, z jednej strony, koszty restrukturyzacji (3 649 494 EUR) a, z drugiej strony, część zapotrzebowania na kapitał obrotowy, które przewyższało potrzeby związane z restrukturyzacją.

(109)

Na ten temat, Komisja złożyła zapytanie dotyczące ekwiwalentu subwencji netto pożyczki udzielonej CMR. Stanowisko Komisji dotyczące metody ustalenia referencyjnej stopy procentowej i stopy dyskontowej stwierdza, że referencyjna stopa procentowa może wzrosnąć w sytuacjach szczególnego ryzyka. Komisja stwierdza, że jeśli CMR znała trudności związane z procesem restrukturyzacji, co stanowi argument, którego broni Francja, a z którym nie zgadza się Komisja, to można przyznać, że taka sytuacja może rodzić szczególne ryzyko. Żaden pożyczkodawca prywatny nie przyznałby CMR pożyczki na takich warunkach, to znaczy bez oprocentowania i żadnych gwarancji. Dlatego też całkowita kwota pożyczki musi być uznana za pomoc. Całkowita kwota pomocy wynosi więc 3 490 000 EUR.

(110)

Zadeklarowane potrzeby finansowania, związane z restrukturyzacją, wynoszą 3 649 494 EUR. Pomoc wynosi 3 490 000 EUR, a wkład prywatny wniesiony przez beneficjenta na restrukturyzację odpowiada kwocie 159 494 EUR. Wkład własny beneficjenta nie stanowi więc kwoty znaczącej, co stoi w sprzeczności do wymogów wytycznych dotyczących restrukturyzacji.

(111)

Komisja stwierdziła, że jeśli nawet CMR była przedsiębiorstwem przeżywającym trudności uprawniające ją do uzyskania pomocy na restrukturyzację, nie został spełniony wymóg proporcjonalności, a w związku z tym pomoc nie byłaby zgodna z wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji.

(112)

W decyzji o rozpoczęciu dochodzenia, Komisja zbadała zgodność środków z wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji, przyjętymi w roku 1999. To podejście nie zostało zakwestionowane przez Francję w odpowiedzi na tę decyzję. Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie w sprawie przemysłu stoczniowego odnosi się, w art. 5, do wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw przeżywających trudności z roku 1994 (15) (zwanych dalej „wytycznymi w sprawie restrukturyzacji z roku 1994”), które zostały zastąpione w roku 1999 nowymi wytycznymi dotyczącymi restrukturyzacji. Komisja uważa jednak, że nawet jeśli zostały zastosowane wytyczne w sprawie restrukturyzacji z roku 1994, logika postępowania pokazana powyżej nie będzie inna. Po pierwsze, nowopowstała spółka nie może być, ze względu na sam fakt, że jest nowopowstałym podmiotem, traktowana jako spółka przechodząca trudności. Nawet jeśli wytyczne dotyczące restrukturyzacji z roku 1994 w tym przypadku są mniej oczywiste, to jednak znajdująca się tam definicja przedsiębiorstwa przechodzącego trudności jasno wskazuje na przedsiębiorstwo istniejące, którego ma dotyczyć procedura ratowania i restrukturyzacji, a nie na przedsiębiorstwo nowopowstałe. Po drugie, kryterium dotyczące ograniczenia pomocy do minimum istniało także już w wytycznych w sprawie restrukturyzacji z roku 1994 (16), i nie zostało spełnione w obecnej sprawie.

(113)

Pomoc nie będzie w konsekwencji zgodna z literą wytycznych w sprawie restrukturyzacji z roku 1994.

(114)

Warunki zgodności pomocy regionalnej na rzecz inwestycji ze wspólnym rynkiem są opisane w art. 7 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego. Po pierwsze, środki muszą dotyczyć regionu, o którym mowa w art. 87 ust. 3 lit. a) lub lit. c) Traktatu. Po drugie, intensywność pomocy nie może przekroczyć pułapu określonego przez to rozporządzenie. Po trzecie, musi chodzić o środki przeznaczone na wspieranie inwestycji polegających na podniesieniu poziomu technicznego albo modernizacji stoczni w celu zwiększenia wydajności istniejących urządzeń. Po czwarte, pomoc nie może być związana z restrukturyzacją finansową stoczni. Po piąte, pomoc musi ograniczać się do wydatków kwalifikujących się do niej, zgodnie z wytycznymi wspólnotowymi w sprawie krajowej pomocy regionalnej (17) (dalej zwanymi „wytycznymi w sprawie pomocy regionalnej”).

(115)

Region Marsylii jest obszarem, który może korzystać z pomocy na mocy art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przemysłu stoczniowego oraz zgodnie z mapą pomocy regionalnej zatwierdzoną przez Komisję, intensywność pomocy dla tego regionu nie może przekroczyć 12,5 % netto. (18)

(116)

Zgodnie z punktem 4.5 wytycznych w sprawie pomocy regionalnej, akceptowane w ramach pomocy wydatki są traktowane całościowo i dotyczą następujących elementów inwestycyjnych: gruntu, budynków i urządzeń. Zgodnie z punktem 4.6 wspomnianych wytycznych, zaakceptowane wydatki mogą także obejmować pewne kategorie inwestycji w aktywa niematerialne.

(117)

W piśmie z dnia 29 czerwca 2004 r., Francja opisała inwestycje CMR, które mogłyby skorzystać z pomocy regionalnej: zapasy, inwestycje w urządzenia i budynki. Z uwagi na to, że pokrywają koszty operacyjne, wydatki związane z zapasami nie mogą kwalifikować się do pomocy inwestycyjnej. W tabeli 5 Komisja przedstawia wydatki, które określa jako kwalifikujące się do pomocy na inwestycje początkowe.

Tabela 5

Wydatki kwalifikujące się do regionalnej pomocy inwestycyjnej (19)

(118)

Komisja przyznaje, że powyższe inwestycje wpływają na realizację celów planu działania CMR, w takim zakresie, w jakim są opisane w motywie 20 i, w związku z tym, przeznaczone są na racjonalizację i modernizację stoczni, w celu zwiększenia jej rentowności. Inwestycje te odpowiadają ponadto jednolitemu zestawieniu wydatków: inwestycjom w budynki (punkt 5 tabeli 5) i inwestycjom w urządzenia (punkty 1–4 tabeli 5).

(119)

Podsumowując, całkowite wydatki, zakwalifikowane do regionalnej pomocy inwestycyjnej, wynoszą 421 108 EUR (wartość zdyskontowana wynosi 401 152 EUR, rok referencyjny 2002, stopa dyskontowa 5,06 %).

(120)

Intensywność dopuszczalnej pomocy wynosi maksymalnie 12,5 % netto (co odpowiada 18,9 % brutto (20)). Dlatego też dopuszczalna pomoc wynosi 75 737 EUR.

(121)

Komisja uznaje, że pomoc na rzecz CMR może zostać częściowo zatwierdzona jako pomoc w zakresie inwestycji początkowej, w wysokości 75 737 EUR.

(122)

Komisja stwierdziła, że pewne wydatki, które CMR umieszcza w swoim planie operacyjnym, dotyczą szkoleń. Pomoc została przyznana po wejściu w życie rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy szkoleniowej (21) (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie pomocy szkoleniowej”).

(123)

Rozporządzenie w sprawie pomocy szkoleniowej zostało przyjęte przez Komisję, upoważnioną do tego celu na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. w sprawie stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (22). Rozporządzenie w sprawie pomocy szkoleniowej, jako prawo późniejsze, rozporządzenie w sprawie przemysłu stoczniowego, które nie przewiduje samo w sobie możliwości przyznania pomocy na szkolenia na rzecz budownictwa okrętowego. Rozporządzenie w sprawie pomocy szkoleniowej stanowi, w art. 1, że jest stosowane do pomocy szkoleniowej przyznanej we wszystkich sektorach, co oznacza, że jest stosowane także do sektora budownictwa okrętowego.

(124)

Rozporządzenie w sprawie pomocy szkoleniowej stanowi, że pomoc indywidualna jest zgodna ze wspólnym rynkiem, pod warunkiem, że spełnia wszystkie warunki przewidziane rozporządzeniem, a mianowicie, że nie przekracza intensywności maksymalnej dopuszczalnej pomocy i że pokrywa koszty kwalifikujące się zgodnie z art. 4 ust. 7 rozporządzenia.

(125)

Francja opisała potrzeby szkoleniowe CMR jako szkolenie specjalistyczne dla 20 pracowników rocznie w CMR i 50 pracowników rocznie u podwykonawców CMR. Komisja zauważa, że art. 2 rozporządzenia w sprawie pomocy szkoleniowej określa szkolenie specjalistyczne jako obejmujące naukę, która będzie stosowana bezpośrednio przede wszystkim w obecnym lub przyszłym miejscu pracy pracownika w przedsiębiorstwie beneficjenta, to znaczy w CMR. Pracownicy podwykonawców CMR nie są szkoleni na potrzeby miejsca pracy w CMR i w związku z tym nie mogą korzystać z pomocy na szkolenia przyznanej CMR. Poza tym Francja nie dostarczyła Komisji żadnych gwarancji, że część pomocy przeznaczona dla podwykonawców CMR zostanie w całości przekazana tym podwykonawcom, a CMR tylko tę pomoc przekaże. Z tej przyczyny Komisja nie może uznać takiej pomocy za pomoc przyznaną pośrednio podwykonawcom CMR. Ponieważ Francja nie odpowiedziała na pytanie Komisji dotyczące rozłożenia wydatków szkoleniowych między pracowników CMR i pracowników jej kontrahentów, Komisja określi wydatki kwalifikujące się do pomocy w sposób proporcjonalny.

(126)

Koszty całkowite szkoleń zadeklarowane przez Francję wyniosły 896 000 EUR. Proporcjonalnie, wydatki dotyczące 20 pracowników CMR wynoszą więc 256 000 EUR. Komisja uznaje te wydatki za kwalifikujące się do udzielenia pomocy.

(127)

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie pomocy szkoleniowej, w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw z lokalizacją w regionach, które mogą korzystać z pomocy regionalnej zgodnie z art. 87 ust. 3 lite c) Traktatu, intensywność pomocy nie może przekroczyć 40 % dla projektów stanowiących kategorię szkoleń specjalistycznych.

(128)

W związku z tym, całkowita wysokość pomocy na szkolenia wynosi 102 400 EUR.

(129)

Komisja uznaje, że można udzielić zgody na przyznanie pomocy na rzecz CMR częściowo jako pomocy na szkolenia, w wysokości 102 400 EUR.

(130)

Komisja stwierdza, że Francja bezprawnie wdrożyła pomoc w wysokości 3 490 000 EUR, naruszając art. 88 ust. 3 Traktatu. Po przeprowadzeniu oceny tej pomocy, Komisja stwierdza, że pomoc ta, jako pomoc na restrukturyzację CMR, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem, ponieważ nie spełnia warunków przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie przemysłu stoczniowego oraz w wytycznych w sprawie restrukturyzacji. Komisja uważa jednak, że pomoc ta jest częściowo zgodna ze wspólnym rynkiem, jako regionalna pomoc inwestycyjna w znaczeniu art. 7 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego, a także jako pomoc szkoleniowa w rozumieniu rozporządzenia w sprawie pomocy szkoleniowej. Różnica pomiędzy kwotą już przyznaną (3 490 000 EUR) a kwotą zgodną ze wspólnym rynkiem (75 737 EUR +102 400 EUR=178 137 EUR), czyli 3 311 863 EUR, ma zostać zwrócona,

(1)

Dnia 6 marca 2003 r. i dnia 29 marca 2003 r. Komisja otrzymała dwa zgłoszenia dotyczące prolongowania ustawy nr 383 z dnia 18 października 2001 r. w niektórych gminach włoskich dotkniętych klęskami żywiołowymi w roku 2002.

(2)

Dnia 20 marca 2003 r. Komisja zwróciła się do władz włoskich o przekazanie informacji dotyczących tego przedłużenia. Władze włoskie dwukrotnie zwróciły się do Komisji o przedłużenie terminu wyznaczonego na udzielenie odpowiedzi – w dniu 2 i 21 maja 2003 r., a następnie wysłały do Komisji notę z datą 10 czerwca 2003 r. Kolejną notę od władz włoskich Komisja otrzymała w dniu 4 lipca 2003 r.

(3)

Ponieważ wejście w życie systemu pomocy nie podlegało uprzedniemu zatwierdzeniu przez Komisję w myśl art. 87 i następnych Traktatu, system został wpisany do rejestru pomocy nienotyfikowanych pod numerem NN 58/03.

(4)

Pismem z dnia 17 września 2003 r. Komisja powiadomiła Włochy o swojej decyzji o wszczęciu postępowania, o którym mowa w art. 88 ust. 2 Traktatu, w odniesieniu do przedmiotowych środków. Sprawa została zarejestrowana pod numerem N 57/2003. Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2), a zainteresowane strony zostały wezwane do przedstawienia swoich uwag.

(5)

Pismem z dnia 23 października 2003 r. władze włoskie złożyły wniosek o przedłużenie terminu na przekazanie swoich uwag. Pismami z dnia 5 listopada i 16 grudnia 2003 r. Komisja, odpowiednio, przyjęła wniosek o przedłużenie i wystosowała ponaglenie.

(6)

Włochy przedstawiły uwagi pismem z dnia 18 lutego 2004 r., zarejestrowanym w dniu 23 lutego i pismem z dnia 10 września 2004 r., zarejestrowanym w dniu 15 września. Żadna inna zainteresowana strona nie przedstawiła swoich uwag.

(7)

Artykuł 5 lit. e dekretu z mocą ustawy nr 282 z dnia 24 grudnia 2002 r., wprowadzonego ustawą konwertującą nr 27 z dnia 21 lutego 2003 r., prolonguje przyznawanie korzyści przewidzianych w art. 4 ust. 1 ustawy nr 383 z dnia 18 października 2001 r. wyłącznie na rzecz tych przedsiębiorstw, które dokonały inwestycji w gminach dotkniętych klęskami żywiołowymi w roku 2002. Artykuł 5 lit. e dekretu z mocą ustawy nr 282 z dnia 24 grudnia 2002 r. stanowił przedmiot wyjaśnień udzielonych przez włoskie Ministerstwo Gospodarki i Finansów w formie okólnika Agencji Dochodów nr 43/E z dnia 31 lipca 2003 r. Gminy objęte pomocą znajdują się na obszarach wskazanych w następujących dokumentach:

(8)

Konieczny jest ponadto warunek, że w przedmiotowych gminach został wydany nakaz ewakuacji lub zakaz ruchu na głównych drogach dojazdowych do gminy.

(9)

Komisja dowiedziała się z artykułów prasowych, że na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 maja 2003 r. powstała lista gmin dotkniętych skutkami wyjątkowych zjawisk meteorologicznych, które miały miejsce w regionach: Liguria, Lombardia, Piemont, Veneto, Friuli-Wenecja Julijska i Emilia Romagna, która została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Republiki Włoskiej nr 126 z dnia 3 czerwca 2003 r.

(10)

Zarządzenie o przedłużeniu ustawy nr 383 z dnia 18 października 2001 r. weszło w życie z dniem 23 lutego 2003 r., tj. na następny dzień po ogłoszeniu ustawy nr 27 z dnia 21 lutego 2003 r. w dodatku zwykłym nr 29 do Dziennika Urzędowego Republiki Włoskiej nr 44 z dnia 22 lutego 2003 r.

(11)

Celem systemu jest ponowne uruchomienie inwestycji w strefach dotkniętych klęskami żywiołowymi, o których mowa w rozporządzeniach Prezesa Rady Ministrów, wymienionych w punkcie 7 niniejszego uzasadnienia.

(12)

Beneficjentami środków mogą być wszystkie przedsiębiorstwa ze wszystkich sektorów, które dokonały inwestycji w ww. gminach dotkniętych klęskami żywiołowymi. Okólnik Agencji Dochodów nr 43/E z dnia 31 lipca 2003 r. wskazuje, że ratio legis systemu jest zachęcenie do inwestowania przedsiębiorstw, które z powodu poważnych problemów wynikających z klęsk żywiołowych, jakie miały miejsce w gminach, na terenie których przedsiębiorstwa te są ulokowane, poniosły bezpośrednio lub pośrednio straty ekonomiczne. Okólnik zaznacza, że można uznać, iż taka zaistniała szkoda dotknęła ogół przedsiębiorstw w danej gminie tylko wówczas, gdy:

W myśl wzmiankowanego okólnika w innych przypadkach ulga przyznana będzie tylko tym przedsiębiorstwom, których siedziby operacyjne znajdują się przy drogach lub w budynkach, o których mowa w wyżej wzmiankowanych zarządzeniach władz gminy.

(13)

Przedmiotowy środek pomocy pozwala na prolongowanie przepisów ustawy nr 383 z dnia 18 października 2001 r. aż do kolejnego okresu podatkowego następującego po okresie bieżącym w dniu 25 października 2001 r. i ograniczają się wyłącznie do inwestycji zrealizowanych do dnia 31 lipca 2003 r. Przepisy te pozwalają na odliczenie w celach podatkowo-skarbowych od dochodów przedsiębiorstw i samodzielnych pracowników części wartości inwestycji realizowanych począwszy od dnia 1 lipca 2001 r. w wysokości równej 50 % kwoty przewyższającej średnią wartość inwestycji zrealizowanych w ciągu poprzednich 5 lat. Przy obliczaniu średniej nie uwzględnia się inwestycji wykonanych w roku, w którym wystąpiła największa kwota. Dla inwestycji w sektorze nieruchomości prolongata dotyczy inwestycji zrealizowanych do trzeciego okresu podatkowego następującego po okresie bieżącym w dniu 25 października 2001 r., jednak nie dłużej niż do dnia 31 lipca 2004 r.

(14)

Przedmiotem systemu są inwestycje przeznaczone na tworzenie nowych zakładów, na rozszerzenie lub wznowienie działalności i modernizację zakładów już istniejących, na zakończenie prac zawieszonych i na zakup nowych urządzeń.

(15)

W decyzji o wszczęciu formalnego postępowania dochodzeniowego (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”) przedmiotowy środek pomocy został przeanalizowany pod kątem możliwości zastosowania odstępstwa, o którym mowa w art. 87 ust. 2 lit. b), jako pomoc mająca na celu naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi.

(16)

Komisja oceniła również, czy w przypadku przedmiotowych środków istnieje możliwość zastosowania odstępstwa, o którym mowa w art. 87 ust. 3 lit. a) i/lub c) Traktatu na podstawie wytycznych w sprawie regionalnej pomocy państwa (3), rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorst (MŚP) (4) oraz dla sektora rolniczego; standardów ustalonych przez wspólnotowe wytyczne w sprawie pomocy państwa dla sektora rolniczego (5), a w przypadku rybołówstwa i akwakultury – standardów ustalonych w zaleceniach dotyczących analizy pomocy państwa w sektorze rybołówstwa i akwakultury (6).

(17)

Jeśli chodzi o odstępstwo określone w art. 87 ust. 2 lit. b) Traktatu, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości w odniesieniu do kwestii czy pomoce ograniczają się do naprawy wyłącznie szkód spowodowanych przez klęski żywiołowe z wykluczeniem możliwości nadmiernej rekompensaty za szkody poniesione na poziomie pojedynczego beneficjenta. Nie miała więc możliwości wyrazić zgody na wydanie środka pomocy jako pomocy przeznaczonej na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi.

(18)

Władze włoskie nie oszacowały bezpośrednich szkód materialnych spowodowanych przez ww. klęski żywiołowe. Władze włoskie sprecyzowały, że system opiera się na pojęciu szkody rozumianej w ujęciu makroekonomicznym, uzasadniając takie podejście niemożliwością oszacowania szkód na poziomie pojedynczego przedsiębiorstwa, gdyż spowodowałoby to spowolnienie procesu udzielania pomocy i pozbawienie go skuteczności.

(19)

W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała więc, że na podstawie informacji podanych przez władze włoskie niemożliwe było wyciągnięcie wniosku, że przedmiotowe środki przeznaczone były, zważywszy na ich rodzaj i mechanizm działania, na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. W rzeczywistości, zważywszy na mechanizm działania, Komisja nie mogła wyciągnąć wniosków, że:

(20)

Jeśli chodzi o dopuszczalność odstępstw, o których mowa w art. 87 ust. 3 lit. a) i/lub c) Traktatu, w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała, że środek pomocy może podlegać odstępstwu, ponieważ przyznana pomoc przeznaczona jest na inwestycje.

(21)

Jeśli chodzi o powyższe odstępstwa Komisja przede wszystkim wyraziła wątpliwości co do faktu, że pomoc wynikająca z systemu dotyczy tylko stref objętych pomocami na cele regionalne na podstawie włoskiej mapy pomocy na cele regionalne na lata 2000–2006. Komisja wyraziła też wątpliwości w odniesieniu do następujących kwestii:

(22)

W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu postępowania Włochy udzieliły uzupełniających informacji i przedstawiły swoje uwagi, których główne punkty są streszczone poniżej.

(23)

Władze włoskie zauważyły, że terytorium, którego dotyczą przedmiotowe interwencje to gminy wskazane w rozporządzeniach Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 października 2002 r., 31 października 2002 r. i 8 listopada 2002 r. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia z dnia 29 października 2002 r. pomoc jest udzielana wyłącznie w gminach dotkniętych powodziami oraz gminach, w których władze gminne wydały nakaz ewakuacji lub zakaz ruchu na głównych drogach dojazdowych do gminy. Przedmiotowe gminy zostały wymienione w rozporządzeniu nr 3290 Prezesa Rady Ministrów.

(24)

Jeśli chodzi o wątpliwości dotyczące faktu, czy beneficjentem pomocy są przedsiębiorstwa, które rzeczywiście poniosły szkodę i czy szkoda ta powstała wyłącznie na skutek klęski żywiołowej, władze włoskie twierdzą, że szkoda może zostać uznana za zaistniałą w odniesieniu do ogółu podatników danej gminy tylko wówczas, gdy:

(25)

Władze włoskie stwierdzają zatem, że w praktyce głównymi beneficjentami pomocy są przedsiębiorstwa rzeczywiście poszkodowane w wyniku klęski żywiołowej i które mają siedziby operacyjne przy drogach lub w budynkach, objętych wyżej wzmiankowanymi zarządzeniami ewakuacyjnymi.

(26)

Ponadto, jeśli chodzi o powiązanie między poniesioną szkodą a przyznaną pomocą, władze włoskie uważają, że Traktat nie wyklucza możliwości uwzględnienia łącznych szkód poniesionych przez dany obszar. System opiera się na pojęciu szkody rozumianej w ujęciu makroekonomicznym, ponieważ wymogi skuteczności i szybkości działania nie pozwalają na oszacowanie szkody na poziomie pojedynczego przedsiębiorstwa. Władze włoskie odwołują się więc do danych makroekonomicznych, aby wykazać, że kwoty przyznane w ramach systemu są znacznie niższe od poniesionych szkód.

(27)

Władze włoskie zauważyły również, że w niektórych przypadkach Komisja zaakceptowała systemy pomocy przeznaczone na odbudowę danego sektora lub rekompensatę mniej bezpośrednich form szkód.

(28)

W piśmie z dnia 10 września 2004 r. władze włoskie potwierdziły, że środek pomocy oparty jest na ujęciu makroekonomicznym, uściślając jednak, że od przedsiębiorstw będzie wymagane odpowiednie zaświadczenie lub oświadczenie w celu zweryfikowania w praktyce szkody na poziomie pojedynczego przedsiębiorstwa. Administracja finansowa będzie wówczas mogła przeprowadzić odpowiednie kontrole. Takie zaświadczenie winno zawierać elementy zdolne udowodnić prawo przedsiębiorstwa do uzyskania pomocy ze względu na położenie w strefie, która kwalifikuje się do korzystania z takiej pomocy. Przedsiębiorstwa winny ponadto zaświadczyć, że przyznana kwota pomocy nie przekracza wartości szkody i że nie wystąpiła nadmierna rekompensata.

(29)

Jeśli chodzi o ocenę zgodności środka pomocy z odstępstwami przewidzianymi w art. 87 ust. 3 lit. a) i/lub c) Traktatu, przeprowadzoną na podstawie przepisów przywołanych w pkt. 16 niniejszego uzasadnienia, władze włoskie ograniczyły się do stwierdzenia, że wybór obszarów objętych pomocami wynika wyłącznie i bezpośrednio ze zdarzeń będących klęskami żywiołowymi.

(30)

Władze włoskie podkreślają, że zgodność pomocy winna być oceniona na podstawie art. 87 ust. 2 lit. b) Traktatu, ponieważ chodzi tu o pomoce przeznaczone na naprawę szkód powstałych na skutek klęsk żywiołowych lub innych zdarzeń nadzwyczajnych.

(31)

W piśmie z dnia 10 września 2004 r. władze włoskie zauważyły również, że pomoce powinny być uznane za zgodne z zasadami wspólnego rynku na mocy wspomnianego odstępstwa i że nie powoduje to konieczności przeprowadzenia dodatkowej analizy zgodności w oparciu o inne odstępstwa lub podstawy.

(32)

Aby ocenić, czy środki przyznane w ramach systemu stanowią pomoce w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu, należy ustalić, czy przynoszą one beneficjentom korzyść, czy zostały przyznane z zasobów państwowych, czy przedmiotowe środki wpływają na konkurencję i czy mogą negatywnie wpłynąć na wewnątrzwspólnotową wymianę handlową.

(33)

Pierwszym istotnym elementem art. 87 ust. 1 jest możliwość, że środki przyniosą korzyść wybranej grupie beneficjentów. Idzie więc o ustalenie z jednej strony czy przedsiębiorstwa-beneficjenci zyskują korzyść ekonomiczną, jakiej nie zyskaliby w normalnych rynkowych warunkach lub unikają kosztów, które z zasady powinny być pokryte z zasobów własnych przedsiębiorstw, a z drugiej strony, czy taka korzyść została przyznana określonej kategorii przedsiębiorstw. Możliwość odliczenia od podatku części wartości dokonanych inwestycji przynosi korzyść ekonomiczną beneficjentom, jako że ich dochód podlegający opodatkowaniu, a w konsekwencji wysokość podatku od tego dochodu jest zmniejszona w porównaniu z podatkiem, jaki te przedsiębiorstwa powinny z zasady zapłacić. Ponadto środki przeznaczone są dla wybranych przedsiębiorstw, które prowadzą działalność – a w szczególności dokonują inwestycji – na określonych obszarach terytorium Włoch i je faworyzują, ponieważ nie są przyznawane przedsiębiorstwom znajdującym się poza tymi obszarami.