Uzasadnienie Rady: Stanowisko Rady (UE) nr 7/2026 w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produkcji leśnego materiału rozmnożeniowego i obrotu nim, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 i (UE) 2017/625 oraz uchylającego dyrektywę Rady 1999/105/WE (rozporządzenie w sprawie LMR)

(C/2026/2571)

I. WPROWADZENIE

5 lipca 2023 r. Komisja przyjęła wniosek ustawodawczy w sprawie produkcji i wprowadzania do obrotu leśnego materiału rozmnożeniowego (LMR) w UE i 6 lipca 2023 r. przedłożyła go Radzie (1).

Podstawą tego wniosku jest art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (zwykła procedura ustawodawcza).

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię 13 grudnia 2023 r. (2)

W Parlamencie Europejskim komisją przedmiotowo właściwą jest Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi (AGRI), a Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI) jest komisją zaangażowaną. Na sprawozdawcę ponownie został wyznaczony Herbert Dorfmann (PPE, Włochy). 24 kwietnia 2024 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko w pierwszym czytaniu.

Wniosek i odpowiednią ocenę skutków przedstawiono (3) podczas nieformalnej wideokonferencji członków Grupy Roboczej ds. Zasobów Genetycznych i Innowacji w Rolnictwie (dalej zwanej „grupą roboczą”) 6 lipca 2023 r., a na forum Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa – 25 lipca 2023 r. Grupa robocza kontynuowała analizę wniosku na dodatkowych posiedzeniach podczas prezydencji hiszpańskiej, belgijskiej, węgierskiej i polskiej.

13 czerwca 2025 r. Komitet Stałych Przedstawicieli uzgodnił przyznanie prezydencji mandatu do prowadzenia negocjacji z Parlamentem Europejskim (4).

1 września 2025 r. komisja AGRI Parlamentu Europejskiego postanowiła rozpocząć negocjacje międzyinstytucjonalne z Radą na podstawie tekstu uzgodnionego na posiedzeniu plenarnym 24 kwietnia 2024 r. Decyzja ta została potwierdzona na wrześniowej sesji plenarnej.

Na tej podstawie przeprowadzono negocjacje z Parlamentem Europejskim i Komisją, by uzyskać wczesne porozumienie w drugim czytaniu.

Między wrześniem a grudniem odbyło się 12 międzyinstytucjonalnych posiedzeń technicznych. Posiedzenie trójstronne zostało przygotowane przez Komitet Stałych Przedstawicieli 14 listopada 2025 r. (5) i odbyło się 8 grudnia 2025 r. Podczas tego posiedzenia współprawodawcy osiągnęli ogólne wstępne porozumienie, które następnie skonsolidowano w ostateczny tekst kompromisowy.

10.

10 grudnia 2025 r. Komitet Stałych Przedstawicieli został poinformowany o wyniku posiedzenia trójstronnego.

11.

19 grudnia 2025 r. Komitet Stałych Przedstawicieli przeanalizował ostateczny tekst kompromisowy i potwierdził to porozumienie (6).

12.

24 lutego 2026 r. parlamentarna komisja AGRI przegłosowała uzgodniony tekst. 5 marca 2026 r. przewodnicząca komisji AGRI wysłała pismo do przewodniczącego Komitetu Stałych Przedstawicieli, w którym zaznaczyła, że w przypadku gdy Rada prześle Parlamentowi Europejskiemu swoje uzgodnione stanowisko w wersji zweryfikowanej przez prawników lingwistów, zaleci ona, aby na sesji plenarnej stanowisko Rady zostało przyjęte bez poprawek w drugim czytaniu Parlamentu (7). Tekst załączony do pisma odpowiada tekstowi, dla którego 19 grudnia 2025 r. wyraził poparcie Komitet Stałych Przedstawicieli.

II. CEL

13.

Celem proponowanego rozporządzenia w sprawie LMR jest zastąpienie dyrektywy Rady 1999/105/WE poprzez doprecyzowanie jej zakresu stosowania i aktualizację jej przepisów. Rozporządzenie służy osiągnięciu kilku kluczowych celów, m.in. zapewnienia identyfikowalności poprzez pozyskiwanie leśnego materiału rozmnożeniowego z zarejestrowanych drzew rodzicielskich (tj. materiału podstawowego) oraz certyfikacji LMR z myślą o zagwarantowaniu wysokiej jakości materiału. Celem rozporządzenia jest również zapewnienie równych warunków działania dla podmiotów, zwiększenie innowacyjności i konkurencyjności w sektorze LMR, a jednocześnie – sprostanie wyzwaniom związanym ze zrównoważonym rozwojem i klimatem. Ponadto rozporządzenie dostosuje się do nowych osiągnięć naukowych i technicznych, takich jak techniki biomolekularne i cyfryzacja, oraz będzie wspierać ochronę i zrównoważone użytkowanie leśnych zasobów genetycznych. Ponadto ma poprawić spójność z obowiązującymi przepisami dotyczącymi kontroli urzędowych i zdrowia roślin.

III. ANALIZA STANOWISKA RADY W PIERWSZYM CZYTANIU

14.

Poniżej przedstawiono główne elementy stanowiska Rady w pierwszym czytaniu, co do których współprawodawcy osiągnęli porozumienie.

15.

Nowe rozporządzenie ustanawia dostosowany i skuteczny system kontroli LMR, wyłączając go z zakresu stosowania rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych (2017/625), ale zachowując odniesienia do niektórych artykułów zawartych w rozporządzeniu 2017/625. Państwa członkowskie będą zobowiązane do wyznaczenia właściwych organów dysponujących odpowiednimi zasobami i uprawnieniami, w tym dostępem do obiektów wykorzystywanych przez podmioty i do odpowiedniej dokumentacji, by te kontrole przeprowadzać.

16.

W celu uzupełnienia tego systemu wybrane przepisy zawarte w rozporządzeniu 2017/625 zostaną dostosowane i włączone do rozporządzenia w sprawie LMR. Przepisy te będą dotyczyć takich obszarów jak pisemna dokumentacja kontroli urzędowych, urzędowa certyfikacja, kontrole Komisji w państwach członkowskich, sankcje i przejrzystość kontroli.

17.

Celem ogólnym tego systemu kontroli jest zapewnienie spójnego i wiarygodnego nadzoru ze strony właściwych organów przy jednoczesnym zminimalizowaniu obciążeń administracyjnych i finansowych we wszystkich państwach członkowskich.

18.

Współprawodawcy uzgodnili, że krajowe plany awaryjne pozostaną dobrowolne, a ich struktura będzie opierać się na uproszczonych wymogach. Zmniejszy to obciążenie administracyjne, a jednocześnie umożliwi państwom członkowskim budowanie niezbędnej gotowości i zdolności. Na wniosek Parlamentu rozszerzono wykaz elementów, które mogłyby zostać uwzględnione w tych planach, a Komisja została uprawniona na mocy art. 9 ust. 5 do określenia elementów wspierających ich tworzenie i wdrażanie.

19.

Jeżeli chodzi o zatwierdzanie materiału podstawowego, w porozumieniu utrzymano obowiązujące zasady zatwierdzania „materiału podstawowego” i certyfikacji zebranego LMR. Nowe przepisy stanowią, że państwa członkowskie muszą włączyć zatwierdzony materiał podstawowy do swoich rejestrów krajowych, wraz z odpowiednim ogólnounijnym wykazem z myślą o identyfikowalności. Państwa członkowskie mogą zezwolić podmiotom profesjonalnym na zatwierdzanie materiału podstawowego do celów ochrony pod nadzorem urzędowym, zachowując ostateczne uprawnienia decyzyjne w odniesieniu do włączenia tego materiału do rejestrów krajowych.

20.

Aby jeszcze bardziej poprawić jakość LMR w Unii, rozszerzono wykaz gatunków drzew objętych rozporządzeniem. Państwa członkowskie zachowają elastyczność co do stosowania bardziej lub mniej rygorystycznych środków w odniesieniu do gatunków drzew niewymienionych w załączniku I, aby w ten sposób odzwierciedlić krajowe realia w leśnictwie.

21.

Jeżeli chodzi o wymogi dotyczące obrotu agrofagami jakościowymi, ostateczne porozumienie zawiera przepis, o który zwrócił się Parlament. Kontrole będą oparte na analizie ryzyka, a badanie ogranicza się do sprawdzenia braku objawów, co pozwala zmniejszyć obciążenia administracyjne. Przemawia za tym nowa definicja „agrofagów jakościowych” zawarta w rozporządzeniu.

22.

Datę rozpoczęcia stosowania rozporządzenia przesunięto z trzech do pięciu lat po jego wejściu w życie, aby dać czas na niezbędne dostosowanie ponad 25-letniej utrwalonej praktyki krajowej i na wdrożenie nowego systemu kontroli.

23.

W przypadku przywozu LMR z państw trzecich udział w Systemie Nasion i Roślin Leśnych OECD nie jest już obowiązkowy, ale może zostać uwzględniony przez Komisję przy ocenie, czy ten LMR spełnia wymogi równoważne z wymogami mającymi zastosowanie w Unii. Na zasadzie odstępstwa, na wniosek państwa członkowskiego, Komisja może tymczasowo zezwolić na przywóz z państwa trzeciego LMR, który nie spełnia tych wymogów, w przypadku gdy w co najmniej jednym państwie członkowskim ze względu na nadzwyczajne zdarzenia występuje możliwy do wykazania niedobór gatunków, któremu nie mogą zaradzić inne państwa członkowskie lub państwa trzecie, w odniesieniu do których stwierdzono równoważność.

IV. PODSUMOWANIE

24.

Stanowisko Rady zachowuje cel wniosku Komisji i w pełni odzwierciedla kompromis osiągnięty podczas negocjacji między Radą a Parlamentem Europejskim przy wsparciu Komisji.

25.

Rada uważa zatem, że jej stanowisko w pierwszym czytaniu w wyważony sposób odzwierciedla wynik negocjacji oraz że po jego przyjęciu rozporządzenie przyczyni się do zwiększenia zrównoważonego charakteru i odporności europejskich lasów poprzez poprawę jakości i dostępności LMR oraz wspieranie innowacji i odporności na zmianę klimatu. Rozporządzenie będzie również sprzyjać konkurencyjności unijnego sektora leśnego.

(1) Dok. 11503/23 + ADD 1.

(2) Dok. 5402/24.

(3) Dok. 11694/23.

(4) Dok. 9694/25 REV 1.

(5) Dok. 13836/25.

(6) Dok. 17064/25.

(7) Dok. 7031/26.