Sprawozdawca:

Rudolf KOLBE

Współsprawozdawca:

Miroslav HAJNOŠ

Doradczynie i doradcy	Bojan HADŽISEJDIĆ (z ramienia sprawozdawcy) Aída PONCE DEL CASTILLO (z ramienia współsprawozdawcy)
Wniosek o konsultację	25.11.2025
Podstawa prawna	Artykuł 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Sekcja odpowiedzialna	Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji
Data przyjęcia przez sekcję	8.1.2026
Data przyjęcia na sesji plenarnej	21.1.2026
Sesja plenarna nr	602
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)	212/0/8

1.   Wnioski i zalecenia

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje strategię Komisji Europejskiej w sprawie zastosowania sztucznej inteligencji (AI) jako terminową i ambitną inicjatywę mającą na celu przyspieszenie odpowiedzialnego wdrażania AI w całej UE i w sektorach strategicznych, co wzmocni międzynarodową konkurencyjność i zwiększy wzrost gospodarczy. Komitet pochwala wszechstronny zakres strategii, dostosowanie jej do ukierunkowanego na człowieka podejścia przyjętego w akcie w sprawie sztucznej inteligencji oraz zaangażowanie na rzecz solidnego, suwerennego i globalnie konkurencyjnego europejskiego ekosystemu sztucznej inteligencji. Wzywa do podjęcia skutecznych środków w celu zapewnienia zaufania do sztucznej inteligencji, w tym mechanizmów przejrzystości i rozliczalności, aby chronić konsumentów przed nieprzejrzystym podejmowaniem decyzji w sprawie sztucznej inteligencji.

1.2.

EKES zwraca uwagę na obszary, w których można poprawić wpływ i inkluzywność strategii. Wzywa do przyjęcia konkretnych, szybko wdrażanych środków w celu przyspieszenia komercjalizacji i wprowadzania na rynek rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji – zwłaszcza dla MŚP i przedsiębiorstw typu scale-up – poprzez łatwiejszy dostęp do finansowania, mniejsze obciążenie administracyjne, jaśniejsze przepisy dotyczące własności intelektualnej i wsparcie transgranicznego zwiększania skali na jednolitym rynku, tak aby innowacje przynosiły korzyści całej gospodarce i całemu społeczeństwu.

1.3.

Zasadnicze znaczenie dla całościowego podejścia mają tworzenie regionalnych klastrów kompetencji (wykorzystanie istniejących europejskich centrów innowacji cyfrowych) oraz włączenie obecnie niedostatecznie reprezentowanych sektorów, takich jak finanse, turystyka i handel elektroniczny.

1.4.

EKES uznaje wagę ustanowienia jasnych definicji kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji, podnoszenia kwalifikacji, umiejętności przekrojowych i szerszych inicjatyw edukacyjnych. Jasność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozwiązania problemów związanych z włączeniem sztucznej inteligencji do rutynowych operacji w kluczowych sektorach, w szczególności w opiece zdrowotnej, obronności i bezpieczeństwie, oraz w sektorze publicznym.

1.5.

EKES zaleca, by Komisja priorytetowo potraktowała jasność regulacyjną i proporcjonalność, ułatwiła zwiększanie skali europejskich rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji oraz wzmocniła ramy wymiany danych i ochrony własności intelektualnej. Zarządzanie powinno zapewniać zrównoważoną reprezentację wszystkich zainteresowanych stron, w tym pracodawców, pracowników i społeczeństwa obywatelskiego, a także uwzględniać stałe informacje zwrotne od tych podmiotów. Obowiązki regulacyjne powinny być proporcjonalne do wielkości przedsiębiorstwa i nie powinny powodować nakładania się lub powielania obciążeń związanych z przestrzeganiem przepisów, w szczególności w przypadku MŚP i innowacyjnych przedsiębiorstw typu start-up.

1.6.

Po wycofaniu dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za sztuczną inteligencję EKES podkreśla znaczenie pewności prawa dla przedsiębiorstw i inwestorów, przy jednoczesnej ochronie pracowników i konsumentów. Wszelkie przyszłe inicjatywy dotyczące odpowiedzialności za sztuczną inteligencję powinny być starannie oceniane i oparte na dowodach, z naciskiem na jasność prawa, a nie na wprowadzanie rozdrobnionych nowych obowiązków.

1.7.

EKES wzywa Komisję do dopilnowania, by unijna struktura zarządzania sztuczną inteligencją formalnie i systematycznie angażowała partnerów społecznych, społeczeństwo obywatelskie i przedstawicieli MŚP, zapewniając inkluzywne, przejrzyste i rozliczalne zarządzanie. Zaleca jasne mandaty dotyczące opracowania kluczowych wskaźników efektywności, a także monitorowania, zaangażowania zainteresowanych stron i regularnej oceny skutków polityki w zakresie AI, w tym sprawozdawczości publicznej i informacji zwrotnych. Zaangażowanie zainteresowanych stron powinno być ustrukturyzowane, zorientowane na wyniki i terminowe dzięki czemu wspierano by szybkie podejmowanie decyzji i skuteczne wdrażanie, bez dodawania nowych warstw administracyjnych.

1.8.

EKES apeluje, by w kolejnych wieloletnich ramach finansowych na lata 2028–2034 zapewnić przewidywalne, długoterminowe i dostępne finansowanie badań nad sztuczną inteligencją, rozwoju infrastruktury i umiejętności, ze specjalnymi instrumentami wspierającymi MŚP, regionalne klastry innowacyjne oraz przekształcenie centrów innowacji cyfrowych w centra doświadczeń w dziedzinie sztucznej inteligencji.

1.9.

EKES popiera strategiczne zamówienia publiczne mające na celu wzmocnienie europejskiego ekosystemu sztucznej inteligencji i bazy przemysłowej. Ramy zamówień publicznych powinny promować innowacje, odporność, bezpieczeństwo i stabilność dostaw, a jednocześnie zachować przejrzystość, konkurencyjność i neutralność technologiczną.

2.   Uwagi ogólne

2.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) popiera rozwój i wykorzystanie sztucznej inteligencji w UE oraz uznaje zarówno jej możliwości, takie jak zwiększona wydajność, jak i zagrożenia dla ludzi. Dlatego apeluje o to, by sztuczna inteligencja pozostała godna zaufania, przejrzysta i ukierunkowana na człowieka, a także aby wspierała ją ukierunkowana edukacja i podnoszenie świadomości w celu budowania zaufania społeczeństwa i zagwarantowania, że sztuczna inteligencja będzie służyła wszystkim Europejkom i Europejczykom, w tym przedsiębiorstwom, pracownikom i społeczeństwu obywatelskiemu. EKES podkreśla znaczenie art. 88 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) dotyczącego ochrony danych w kontekście zatrudnienia oraz potrzebę utrzymania niedyskryminacji, sprawiedliwości i poszanowania praw podstawowych we wszystkich zastosowaniach sztucznej inteligencji z myślą o zapobieganiu nowym nierównościom.

2.2.

Ponadto polityka „AI na pierwszym miejscu” pomoże nadać priorytet integracji sztucznej inteligencji we wszystkich sektorach i wspierać europejską obecność strategiczną na wszystkich poziomach stosu AI, na rzecz wsparcia suwerenności technologicznej i konkurencyjności. Powinna ona opierać się na podejściu ukierunkowanym na człowieka, którego podstawowymi zasadami są równość płci, różnorodność i włączenie społeczne, aby zmaksymalizować korzyści płynące ze sztucznej inteligencji, a jednocześnie chronić ludzi i unikać pogłębiania istniejących nierówności.

2.3.

Ukierunkowane podejście Komisji Europejskiej do kluczowych sektorów (sektorowe inicjatywy przewodnie w zakresie opieki zdrowotnej, produkcji, robotyki, energii, obronności, sektora publicznego itp.) odzwierciedla fakt, że jej priorytetem jest inwestowanie w europejską gospodarkę. EKES znalazł jednak niedociągnięcia, które omówiono poniżej.

2.4.

Komitet podkreśla, że wiarygodność systemów sztucznej inteligencji zależy nie tylko od ogólnych zasad etycznych, ale również od norm sektorowych. Zachęca zatem do opracowania sektorowych ram etycznych i znaków jakości dostosowanych do zagrożeń, wymogów i oczekiwań społecznych charakteryzujących kluczowe sektory.

2.5.

Komitet podkreśla potrzebę solidnych i należycie włączonych mechanizmów finansowania rozwoju i wdrażania AI w przyszłych wieloletnich ramach finansowych na lata 2028–2034. Kolejne WRF powinny zapewniać przewidywalne i zrównoważone finansowanie, aby realizować strategię w sprawie zastosowania sztucznej inteligencji we wszystkich państwach członkowskich i sektorach. Specjalne zasoby powinny wspierać badania nad sztuczną inteligencją, innowacje w biznesie, infrastrukturę i podnoszenie kwalifikacji, zwłaszcza dla MŚP, przedsiębiorstw typu start-up i regionalnych klastrów innowacyjnych, za pomocą jasnych i prostych kryteriów, które zapewniają dostępność i wymierne wyniki społeczne, a jednocześnie promują zrównoważoną i sprzyjającą włączeniu społecznemu transformację cyfrową w całej UE.

2.6.

EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję przekształcenia sojuszu na rzecz stosowania sztucznej inteligencji w forum koordynacyjne oraz ustanowienia obserwatorium AI, pod warunkiem że zapewni to spójność, zaangażowanie społeczne zainteresowanych stron i skuteczne coroczne monitorowanie.

2.7.

Synergie strategii z innymi inicjatywami – z wykorzystaniem strategii dotyczącej AI w nauce i strategii na rzecz europejskiej unii danych – odzwierciedlają całościową wizję cyfrowej przyszłości Europy. Jednak po wycofaniu dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za sztuczną inteligencję EKES ponawia swój apel o zmienione i kompleksowe unijne ramy odpowiedzialności za sztuczną inteligencję. Jasność prawa ma zasadnicze znaczenie dla wspierania innowacji i zaufania, zapewnienia pewności przedsiębiorstwom i inwestorom oraz dla ochrony pracowników i konsumentów na całym jednolitym rynku. Komitet wzywa Komisję do zlikwidowania luk w zakresie odpowiedzialności, ustanowienia jasnych zasad dotyczących szkód związanych ze sztuczną inteligencją oraz zapewnienia skutecznej ochrony konsumentów. Jednocześnie powinna dopilnować, by wszelkie przyszłe inicjatywy opierały się na dowodach i były klarownie opracowane, a nie przewidywały rozdrobnionych nowych obowiązków.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.

Wprowadzenie sektorowych inicjatyw przewodnich – EKES popiera wprowadzenie sektorowych inicjatyw przewodnich jako środka napędzającego ukierunkowane wdrażanie sztucznej inteligencji. Przedstawia następujące uwagi dotyczące poszczególnych sektorów:

3.1.1.   Opieka zdrowotna, w tym produkty farmaceutyczne

3.1.1.1.

EKES zdecydowanie popiera utworzenie w Unii Europejskiej ośrodków badań przesiewowych wspomaganych sztuczną inteligencją oraz europejskiej sieci ekspertów ds. wdrażania sztucznej inteligencji w opiece zdrowotnej.

3.1.1.2.

Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy mające na celu przyspieszenie opracowywania leków w oparciu o sztuczną inteligencję i usprawnienie wprowadzania wyrobów medycznych na rynek, pod warunkiem że nie zagraża to bezpieczeństwu. Dostrzega potencjał sztucznej inteligencji w diagnostyce i leczeniu z uwzględnieniem płci pacjenta i zachęca do wykorzystywania AI w tej dziedzinie.

3.1.1.3.

Strategia w sprawie zastosowania sztucznej inteligencji powinna obejmować solidne inicjatywy na rzecz podnoszenia świadomości, aby informować społeczeństwo, zwiększać przejrzystość, budować zaufanie do opieki zdrowotnej opartej na sztucznej inteligencji i podkreślać kluczowe znaczenie ochrony danych osobowych we wszystkich procesach.

3.1.2.   Robotyka

3.1.2.1.

Nacisk na „fizyczną AI” i roboty współpracujące jest wiarygodny i godny pochwały.

3.1.2.2.

W strategii należy bardziej zdecydowanie zająć się wpływem na rynek pracy, w tym podnoszeniem kwalifikacji, zmianą pracy i dialogiem społecznym, aby złagodzić potencjalne zakłócenia.

3.1.3.   Produkcja, inżynieria i budownictwo

3.1.3.1.

Nacisk na cyfrowe bliźniaki i automatyzację opartą na sztucznej inteligencji jest odpowiedni w przypadku tych pracochłonnych sektorów.

3.1.3.2.

W strategii należy podkreślić podwójne wyzwanie, jakim jest rozwiązanie problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej i zarządzanie ryzykiem zwolnień.

3.1.4.   Obronność, bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

3.1.4.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że włączenie sztucznej inteligencji do sektorów obronności i przestrzeni kosmicznej uznaje się za niezbędne do utrzymania konkurencyjności i bezpieczeństwa Europy w szybko zmieniającym się kontekście geopolitycznym. Duży nacisk kładzie się na budowanie suwerennych zdolności, zmniejszenie zależności zewnętrznych i zapewnienie interoperacyjności i bezpieczeństwa rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji już na etapie projektowania.

3.1.4.2.

Chociaż w strategii położono nacisk na rozwój technologiczny, można by w niej dodatkowo zająć się etycznymi, prawnymi i społecznymi skutkami wdrażania sztucznej inteligencji w kontekście obronności i bezpieczeństwa. Strategia mogłaby obejmować bardziej szczegółowe informacje na temat sposobu zrównoważenia innowacji i zgodności z międzynarodowym prawem humanitarnym i prawami podstawowymi, zwłaszcza w kontekście broni i systemów nadzoru opartych na sztucznej inteligencji.

3.1.4.3.

Istnieje możliwość zwiększenia wsparcia dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up w sektorze obronnym i kosmicznym, przy zagwarantowaniu, że finansowanie, zamówienia publiczne i ścieżki rozwoju innowacji będą dostępne nie tylko dla dużych przedsiębiorstw o ugruntowanej pozycji. W ramach strategii można by również podać więcej informacji o mechanizmach międzysektorowego transferu wiedzy, na przykład o tym, w jaki sposób postępy w dziedzinie AI związanej z przestrzenią kosmiczną lub cyberbezpieczeństwem mogą przynieść korzyści sektorom cywilnym i odwrotnie.

3.1.5.   Mobilność, transport i motoryzacja

3.1.5.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w strategii podkreślono silny i wciąż zwiększający się wpływ AI w tym sektorze, od optymalizacji tras i zarządzania ruchem po zaawansowane systemy wspomagania kierowcy oraz rozwój zautomatyzowanych i autonomicznych pojazdów we wszystkich rodzajach transportu (drogowym, kolejowym, lotniczym, morskim i śródlądowym).

3.1.5.2.

Jeżeli chodzi o działania, które mają wspierać politykę „AI na pierwszym miejscu” w sektorze mobilności, należy jasno określić, w jaki sposób zintegrować sztuczną inteligencję z infrastrukturą transportu publicznego, zwłaszcza w regionach mniej rozwiniętych cyfrowo, aby uniknąć dalszego pogłębiania przepaści cyfrowej.

3.1.5.3.

Ważne jest również zaspokojenie potrzeby zharmonizowanych norm i procesów certyfikacji pojazdów i systemów opartych na sztucznej inteligencji, tak by te normy i procesy ułatwiały działalność transgraniczną i dostęp do rynku dla unijnych dostawców.

3.1.6.   Łączność elektroniczna

3.1.6.1.

EKES popiera odmienne podejście do sektora łączności elektronicznej, chociaż można go również uznać za podstawowy z punktu widzenia innych branż. Działania określone jako wspierające politykę „AI na pierwszym miejscu” są odpowiednio określone, w szczególności jeśli chodzi o utworzenie europejskiej platformy telekomunikacyjnej bazującej na AI.

3.1.6.2.

Jednak przede wszystkim, ze względu na przekrojowy charakter strategii, należałoby w niej dopracować środki mające na celu zapewnienie cyberbezpieczeństwa i odporności w sieciach łączności opartych na sztucznej inteligencji, zwłaszcza że sieci te stają się bardziej krytyczne dla innych sektorów (np. zdrowia, energii, obronności, przemysłu motoryzacyjnego).

3.1.7.   Energia

3.1.7.1.

Podobnie jak w przypadku łączności elektronicznej, sektor energetyczny można uznać za sektor o podstawowym znaczeniu dla wielu innych gałęzi przemysłu. Jednocześnie w strategii podkreślono, że jest to kluczowy obszar, w którym sztuczna inteligencja może stymulować wydajność, zrównoważony rozwój i innowacje w całym gospodarczym łańcuchu wartości. W strategii uznano potencjał sztucznej inteligencji w zakresie poprawy zarządzania siecią, optymalizacji zużycia energii, ułatwienia integracji odnawialnych źródeł energii oraz umożliwienia zarówno przedsiębiorstwom, jak i osobom prywatnym lepszego zarządzania ich zużyciem energii.

3.1.7.2.

Chociaż strategia odnosi się do postępu technologicznego, mogłaby zawierać bardziej szczegółowe informacje na temat sposobów przezwyciężenia fragmentacji regulacyjnej i w zakresie zarządzania, która obecnie spowalnia postępy w obszarach takich jak zarządzanie siecią i planowanie infrastruktury. Jest to szczególnie ważne dla przyjęcia AI przez mniejszych dostawców energii i w regionach o mniej zaawansowanej infrastrukturze cyfrowej, przy zapewnieniu sprawiedliwego podziału korzyści płynących ze sztucznej inteligencji w całej UE. Sztuczna inteligencja i ośrodki przetwarzania danych są niezwykle energochłonne. Jeżeli Europa chce zapewnić ich wdrożenie na swoim terytorium, musi zapewnić sobie dużo stabilnej, niskoemisyjnej energii zaspokajającej to zapotrzebowanie.

3.1.8.   Klimat i środowisko

3.1.8.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz wspierania społeczności w przystosowaniu się do zmiany klimatu i łagodzeniu jej skutków. W strategii uznano najważniejszy aspekt tej kwestii, tj. znaczenie integracji danych będących w posiadaniu UE (takich jak dane z programu Copernicus) i wspierania podejść multidyscyplinarnych, które mogą sprawić, że modele klimatyczne staną się bardziej dokładne i adekwatne, oraz ulepszyć prognozy pogody, przewidywanie ryzyka i zarządzanie klęskami żywiołowymi.

3.1.8.2.

Oprócz podnoszenia świadomości na temat zmiany klimatu i ochrony środowiska nie trzeba zdaniem EKES-u wprowadzać dalszych konkretnych usprawnień odnośnie do tego sektora.

3.1.9.   Sektor rolno-spożywczy

3.1.9.1.

W strategii położono szczególny nacisk na transformacyjny potencjał AI w rolnictwie precyzyjnym, roboty wykorzystywane w pracach polowych i narzędzia doradcze oparte na sztucznej inteligencji, które zapewniają rolnikom zindywidualizowane zalecenia.

3.1.9.2.

Chociaż strategia odnosi się do wyzwań technologicznych i wyzwań związanych z danymi, mogłaby zawierać więcej szczegółowych informacji (działań) na temat sposobów przezwyciężenia trudności rolników w stosowaniu sztucznej inteligencji.

3.1.10.   Sektor kultury i sektor kreatywny oraz media

3.1.10.1.

EKES popiera tworzenie mikrostudiów, immersyjnych narracji i wielojęzycznych platform AI.

3.1.10.2.

Komitet zachęca do uwzględnienia cyfrowych bliźniaków w działaniach związanych z dziedzictwem kulturowym.

3.1.10.3.

Strategia powinna wyraźniej odnosić się do sektora mediów, w tym do inicjatyw mających na celu zwalczanie dezinformacji i wspieranie pluralizmu mediów. Należy zauważyć, że chociaż media są określone w strategii jako jeden z sektorów tego punktu, to nie odnosi się do nich żaden z wymienionych rodzajów działalności.

3.1.11.   Sektor publiczny

3.1.11.1.

We wszystkich cytowanych statystykach jasno określono potrzebę dalszego wyposażenia różnych instytucji sektora publicznego (w tym wymiaru sprawiedliwości) w odpowiednie narzędzia sztucznej inteligencji w celu zwiększenia efektywności administracji publicznej. EKES z zadowoleniem popiera utworzenie zestawu narzędzi AI przeznaczonego dla administracji publicznej, uruchomienie ścieżki gotowości sektora publicznego w zakresie sztucznej inteligencji i interoperacyjności (ścieżka PAIR) oraz przegląd europejskich ram interoperacyjności, aby umożliwić realizację polityki „AI na pierwszym miejscu”.

3.1.11.2.

Ponieważ sektor ten ma bezpośredni wpływ na ogół obywatelek i obywateli UE, ważne jest, aby odpowiednio zająć się działaniami (edukacja, zaangażowanie godnych zaufania mediów itp.) zwiększającymi świadomość społeczną na temat korzyści płynących ze sztucznej inteligencji w sektorze publicznym. Wysiłki te powinny również obejmować mechanizmy monitorowania i oceny skutków społecznych sztucznej inteligencji, zapewniające przejrzystość, rozliczalność i odszkodowanie dla obywateli, których dotyczą zautomatyzowane decyzje.

3.1.11.3.

EKES podkreśla, że przejrzystość, wyjaśnialność i skuteczne mechanizmy dochodzenia roszczeń mają zasadnicze znaczenie dla budowania i utrzymania zaufania społecznego do usług publicznych opartych na sztucznej inteligencji. Administracja publiczna powinna dawać przykład, przyjmując wysokie standardy etyczne i zawodowe oraz dbając o to, by wdrażanie sztucznej inteligencji jednocześnie podnosiło jakość usług i chroniło prawa obywateli.

3.2.

Pomijając sektorowe obszary przewodnie określone powyżej, EKES zauważa, że finanse, turystyka i handel elektroniczny są wymienione jedynie jako potencjalne obszary przyszłości. Biorąc pod uwagę ich znaczenie dla wdrażania AI i ich znaczenie dla MŚP, zaleca włączenie tych sektorów na wczesnym etapie do strategii w sprawie stosowania AI lub wspieranie ich za pomocą jasnych, określonych w czasie planów działania na rzecz integracji.

3.3.   Sprostanie wyzwaniom przekrojowym

3.3.1.

EKES z zadowoleniem przyjmuje skupienie się na MŚP i na roli europejskich centrów innowacji cyfrowych jako ośrodków doświadczeń w dziedzinie sztucznej inteligencji. Strategia powinna jednak w większym stopniu wykorzystywać europejskie centra innowacji cyfrowych do zaspokajania potrzeb specyficznych dla danego sektora i wzmacniania innowacji regionalnych, w tym poprzez rozwijanie regionalnych centrów wokół istniejącej lub powstającej wiedzy fachowej. Te centra powinny zapewnić dostosowane do potrzeb wsparcie, szkolenia i zasoby dla MŚP, umożliwiając im pełne uczestnictwo w ekosystemie sztucznej inteligencji.

3.3.2.

W strategii w sprawie zastosowania AI odpowiednio określono potrzebę opracowania rozwiązań dostosowanych do potrzeb MŚP. EKES zaleca ustanowienie specjalnego działania na rzecz agentowej sztucznej inteligencji, mającego na celu pomoc MŚP w korzystaniu z dostosowanych do potrzeb, skalowalnych rozwiązań.

3.3.3.

Komitet dostrzega potrzebę jaśniejszego określenia inwestycji w działania w zakresie infrastruktury, tj. priorytetowego traktowania inwestycji w infrastrukturę cyfrową (chmurę, przetwarzanie brzegowe, dołączalność) w celu wspierania stosowania AI na dużą skalę.

3.3.4.

Po stworzeniu infrastruktury i wprowadzeniu rozwiązań zalecamy ustanowienie wsparcia w zakresie komercjalizacji, dostępu do rynku i zwiększania skali, aby pomóc w zwiększeniu skali unijnych rozwiązań w zakresie AI dzięki zharmonizowanym normom, wzajemnemu uznawaniu i wspieraniu umiędzynarodowienia.

3.3.5.

Chociaż słusznie kładzie się szczególny nacisk na kształcenie i podnoszenie kwalifikacji, kluczowe znaczenie ma również włączenie umiejętności w zakresie sztucznej inteligencji do wszystkich inicjatyw przewodnich w poszczególnych sektorach, przy zapewnieniu zasobów dostosowanych do potrzeb różnych grup użytkowników i koncentracji na utrzymaniu miejsc pracy. Zapewnienie pracownikom umiejętności w zakresie zmieniających się ról będzie chronić zatrudnienie i wspierać dostosowanie się do zmian technologicznych. EKES podkreśla również potencjał sztucznej inteligencji w zakresie rozwiązania problemu niedoboru siły roboczej, poprawy jakości miejsc pracy i zwiększenia wydajności. Polityka w zakresie umiejętności powinna zatem nie tylko ograniczać ryzyko, ale również aktywnie umożliwiać przedsiębiorstwom i pracownikom wykorzystywanie sztucznej inteligencji do nowych zadań, transformacji miejsc pracy i do utrzymania konkurencyjności.

3.3.6.

EKES podkreśla głęboki wpływ sztucznej inteligencji na zatrudnienie oraz warunki i organizację pracy. Coraz częstsze stosowanie zarządzania algorytmicznego i zautomatyzowanego podejmowania decyzji rodzi istotne pytania dotyczące praw pracowniczych, przejrzystości i sprawiedliwego traktowania. Komitet wzywa do opracowania unijnych ram zapewniających przejrzystość i rozliczalność w zarządzaniu algorytmicznym oraz chroniących prawa pracownicze i zapewniających skuteczne mechanizmy dialogu społecznego i dochodzenia roszczeń. Wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na jakość pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, ochronę danych i uczenie się przez całe życie, aby zapobiec nowym nierównościom, zachowując elastyczność na poziomie przedsiębiorstwa i dialog społeczny, tak aby pracodawcy i pracownicy mogli dostosować narzędzia AI do realiów sektorowych i organizacyjnych.

3.3.7.

Strategia powinna uwzględniać wolne zawody jako odrębną grupę, biorąc pod uwagę ich szczególne ramy regulacyjne i etyczne. Dostosowane do potrzeb środki w zakresie AI są niezbędne do zapewnienia odpowiedzialnego wdrażania, ochrony interesu publicznego i utrzymania zaufania do usług świadczonych w ramach zawodów regulowanych.

3.3.8.

Strategia powinna uwzględniać zapotrzebowanie na wiarygodne, dostępne i sprzyjające włączeniu społecznemu sektorowe źródła informacji. Z badań przeprowadzonych w niektórych państwach członkowskich wynika, że wiele osób korzysta obecnie z ogólnych portali publicznych bez ustrukturyzowanego lub zestandaryzowanego podejścia do uczenia się.

3.4.   Ustanowienie jednolitego mechanizmu zarządzania

3.4.1.

EKES popiera przekształcenie sojuszu na rzecz stosowania AI w forum koordynacyjne i ustanowienie obserwatorium AI z udziałem wielu zainteresowanych stron.

3.4.2.

Komitet z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie Urzędu ds. Sztucznej Inteligencji, obserwatorium AI, Europejskiej Rady ds. Sztucznej Inteligencji i sojuszu na rzecz stosowania AI jako kluczowych elementów struktury zarządzania sztuczną inteligencją w UE. Podkreśla potrzebę formalnego i znaczącego zaangażowania partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i wszystkich odpowiednich zainteresowanych stron w opracowywanie i funkcjonowanie strategii politycznych w celu zapewnienia, aby odzwierciedlały one interesy i obawy pracodawców, pracowników, MŚP i ogółu społeczeństwa oraz umożliwiały skuteczne przekazywanie informacji zwrotnych. Zaangażowanie zainteresowanych stron powinno być ustrukturyzowane, zorientowane na wyniki i terminowe, dzięki czemu wspierano by szybkie podejmowanie decyzji i wdrażanie, bez dodawania nowych warstw administracyjnych.

3.4.3.

Istnieje potrzeba zapewnienia, aby wymogi regulacyjne były jasne i proporcjonalne dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up. Jednocześnie strategia powinna dotyczyć sposobów wzmocnienia ram wymiany danych, interoperacyjności i ochrony własności intelektualnej, aby umożliwić innowacje przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między interesami przedsiębiorstw a osób fizycznych. EKES apeluje o jasne i zharmonizowane przepisy dotyczące praw autorskich i zdolności patentowej wyników generowanych przez sztuczną inteligencję, a także o mechanizmy ochrony unijnych innowacji w zakresie AI przed nieuczciwą konkurencją i kradzieżą własności intelektualnej, przy jednoczesnym zapewnieniu wszystkim równego dostępu do wysokiej jakości zbiorów danych na potrzeby trenowania modeli i infrastruktury przetwarzania w chmurze.

3.4.4.

EKES popiera strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych mające na celu wzmocnienie europejskiego ekosystemu sztucznej inteligencji i bazy przemysłowej. Ramy zamówień publicznych powinny promować innowacje, odporność i bezpieczeństwo dostaw, a jednocześnie zachować przejrzystość, konkurencyjność i neutralność technologiczną.

3.4.5.

Strategia w sprawie zastosowania AI powinna w dalszym ciągu propagować stosowanie zasad etycznych przy opracowywaniu i wdrażaniu sztucznej inteligencji, w tym sektorowych kodeksów postępowania, a także wspierać tworzenie niezależnych rad ds. etyki lub grup doradczych na szczeblu sektorowym i regionalnym oraz zapewniać uwzględnianie kwestii etycznych w decyzjach dotyczących komercjalizacji, zamówień publicznych i inwestycji.