European flag

Dziennik Urzędowy
Unii Europejskiej

PL

Serie C

C/2023/2

12.10.2023

KOMUNIKAT KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok budżetowy 2022

(C/2023/2)

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE 2
NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU 3
OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO 33
SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 34
BILANS 35
SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 36
RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 37
ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 38
INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 39
SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE 140
GLOSARIUSZ 226
WYKAZ SKRÓTÓW 230

WPROWADZENIE

W 2022 r. Unia Europejska po raz kolejny dowiodła swojej siły jedności w reagowaniu na bezprecedensowe wyzwania. Europejska solidarność była naszą odpowiedzią na brutalną wojnę Rosji. Z jednej strony wspieraliśmy naszych ukraińskich partnerów i dążyliśmy do łagodzenia skutków tej bezprawnej i samowolnej wojny, która wywarła wpływ na codzienne życie milionów Ukraińców. Z drugiej strony zajęliśmy się jej bezpośrednimi i pośrednimi konsekwencjami dla naszych obywateli, przedsiębiorstw i państw członkowskich. Dlatego zmobilizowaliśmy wszystkie dostępne środki w budżecie UE i w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, aby uzupełnić wsparcie udzielane bezpośrednio przez państwa członkowskie.

Obecna sytuacja geopolityczna uwypukliła znaczenie dostaw energii ze zrównoważonych i zdywersyfikowanych źródeł. W tym kontekście nasze specjalne narzędzie służące odbudowie gospodarki, NextGenerationEU, okazało się ważnym instrumentem dalszego przyspieszenia transformacji ekologicznej i cyfrowej. Narzędzie NextGenerationEU miało jednocześnie zasadnicze znaczenie dla odegrania przez UE roli zbliżonej do emitenta długu państwowego na dużą skalę. Wdrażając jednolitą strategię zaciągania pożyczek przez UE, Komisja wysłała bardzo ważny sygnał do rynków finansowych: pokazała solidarność UE i wzbudziła zaufanie do odporności strefy euro.

Ponadto w ramach programu SURE (wsparcie w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej) w dalszym ciągu wspierano państwa członkowskie, aby utrzymać zatrudnienie osób i miejsca pracy dotknięte pandemią. Na koniec 2022 r., tj. ostatniego roku obowiązywania programu, państwa członkowskie miały podpisane umowy pożyczki na kwotę 98,4 mld EUR, z których wszystkie wypłacono, wspierając ponad 30 mln osób i 2,5 mln przedsiębiorstw w 19 różnych państwach członkowskich.

Oprócz szybkiego reagowania na kryzys i ciągłego dostosowywania się do sytuacji politycznej i finansowej Unia Europejska dotrzymała obietnicy i osiągnęła swoje ogólne cele polityki. W 2022 r., drugim roku obowiązywania WRF na lata 2021–2027, wykorzystała jak najlepiej budżet na rok 2022, wykonując zobowiązania w wysokości 357,1 mld EUR.

Dzięki budżetowi UE Unia Europejska mogła stawić czoła stojącym przed nią wyzwaniom. Mam przyjemność przedstawić roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za rok 2022, w którym szczegółowo to zilustrowano. Sprawozdanie zawiera pełny przegląd finansów UE, w tym informacje na temat zobowiązań warunkowych, zobowiązań finansowych i innych zobowiązań Unii, a także na temat stanu wykonania budżetu UE za ubiegły rok. Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej wchodzi w skład pakietu, który Komisja przedstawia w ramach zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności, i stanowi podstawowy element złożonego systemu transparentności podatkowej i rozliczalności.

Johannes HAHN

Komisarz ds. budżetu i zasobów ludzkich

NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU

Celem niniejszej sekcji dotyczącej najważniejszych danych finansowych, która została przygotowana na podstawie zasad określonych w wytycznej nr 2 MSRSP dotyczącej zalecanych praktyk „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego”, jest ułatwienie czytelnikom zrozumienia sposobu, w jaki działalność operacyjna, finansowa i inwestycyjna UE jest odzwierciedlana w poszczególnych elementach skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE. Informacje przedstawione w niniejszej sekcji nie zostały poddane badaniu.

Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

SPIS TREŚCI

1.

 NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU 4

2.

 WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027 I NextGenerationEU 6

2.1.

 WRF na lata 2021–2027 i NextGenerationEU – Najważniejsze dane liczbowe 6

2.2.

 NextGenerationEU – przegląd 7

2.3.

 Sytuacja finansowa NGEU na dzień 31 grudnia 2022 r. 8

3.

 ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU 13

3.1.

 Dochody 13

3.2.

 Wydatki 14

4.

 INSTRUMENTY FINANSOWE I GWARANCJE BUDŻETOWE 16

4.1.

 Instrumenty finansowe finansowane z budżetu UE 16

4.2.

 Gwarancje budżetowe: aktywa finansowe przechowywane w funduszach gwarancyjnych 16

4.3.

 Kredyty i powiązane pożyczki zaciągnięte na programy pomocy finansowej 17

4.4.

 Budżetowe zobowiązania warunkowe na programy pomocy finansowej 21

5.

 ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH 21

5.1.

 PRZYCHODY 21

5.2.

 KOSZTY 22

5.3.

 AKTYWA 23

5.4.

 ZOBOWIĄZANIA 26

6.

 RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ 28

6.1.

 RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE 28

6.2.

 ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ 30

1.   NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU

Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują ponad 50 jednostek (w tym Parlament Europejski, Radę, Komisję i agencje UE). Sporządza się je w oparciu o przyjęty przez księgowego Komisji system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP).

Jak widać w poniższym bilansie i jak szczegółowo opisano w analizie sprawozdań finansowych (sekcja 5), na skonsolidowane sprawozdanie finansowe UE za 2022 r. szczególny wpływ miały wzrost kwoty pożyczek w związku z dalszym wdrażaniem NextGenerationEU oraz europejskiego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE), a także dodatkowe wsparcie finansowe udzielone Ukrainie:

w mld EUR

 

2022

2021

AKTYWA

 

 

Aktywa finansowe

235,4

188,6

Płatności zaliczkowe

100,5

93,4

Należności

48,2

72,4

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

46,5

44,9

Rzeczowe aktywa trwałe i inne składniki aktywów

15,2

14,7

Ogółem

445,9

414,1

ZOBOWIĄZANIA

 

 

Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

80,6

122,5

Zobowiązania finansowe

352,3

246,1

Zobowiązania

55,3

46,4

Rozliczenia międzyokresowe

86,2

78,1

Pozostałe zobowiązania

2,8

3,3

Ogółem

577,2

496,4

AKTYWA NETTO

 

 

Kapitały rezerwowe

1,3

1,3

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie

(132,6 )

(83,6 )

Ogółem

(131,3 )

(82,3 )

⇨

zob. Analiza sprawozdania finansowego, sekcja 5

Kluczowe osiągnięcia w 2022 r.

Kontynuacja udanych emisji obligacji

Image 1

⇨

 zob. sekcja 4

Realizacja celów NGEU

 

Udzielanie pomocy finansowej Ukrainie

Image 2

 

Image 3

⇨

zob. sekcja 2

 

⇨

zob. sekcja 4

2.   WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027 I NextGenerationEU

2.1.   WRF NA LATA 2021–2027 i NextGenerationEU – NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE

Budżet długoterminowy UE na lata 2021–2027 wraz ze środkami w ramach narzędzia służącego odbudowie gospodarki – NextGenerationEU („NGEU”) – wynosi 2,018 bln EUR w cenach bieżących (1,8 bln EUR w cenach z 2018 r.).

Pakiet składa się z budżetu długoterminowego – tj. wieloletnich ram finansowych („WRF”) na lata 2021–2027, wynoszącego 1,211 bln EUR w cenach bieżących (1,074 bln EUR w cenach z 2018 r.), połączonego ze środkami w ramach tymczasowego narzędzia służącego odbudowie gospodarki, NGEU, wynoszącymi do 806,9 mld EUR w cenach bieżących (750 mld EUR w cenach z 2018 r.).

Image 4

Budżet opracowano w odpowiedzi na priorytety i najpilniejsze potrzeby Europy:

—

ponad 50 % całkowitej kwoty kolejnego budżetu długoterminowego i NGEU będzie wspierało modernizację Unii Europejskiej poprzez badania naukowe i innowacje, sprawiedliwą transformację klimatyczną i cyfrową, gotowość oraz działania związane z odbudową i zwiększaniem odporności,

—

30 % budżetu UE zostanie spożytkowane na przeciwdziałanie zmianie klimatu, co jest najwyższym jak dotąd odsetkiem największego budżetu UE w historii,

—

20 % środków finansowych w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), który stanowi 90 % środków z NGEU, zostanie zainwestowane w transformację cyfrową,

—

w latach 2026 i 2027 10 % rocznych wydatków z budżetu długoterminowego zostanie wykorzystane do zatrzymania i cofnięcia utraty różnorodności biologicznej, oraz

—

po raz pierwszy w historii nowe i wzmocnione priorytety stanowią najwyższy odsetek budżetu długoterminowego – 32 %.

Po rozpoczęciu wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie budżet UE stał się kluczowym instrumentem wspierającym reagowanie kryzysowe UE i budowę autonomii strategicznej. Mówiąc bardziej konkretnie, w ramach podejścia „Drużyna Europy” UE wspólnie ze swoimi państwami członkowskimi i instytucjami finansowymi uruchomiła do końca 2022 r. blisko 50 mld EUR na ogólne wsparcie dla Ukrainy, co było jednoznacznym wyrazem niesłabnącej solidarności UE z narodem ukraińskim.

Obejmowało ono:

—

18,9 mld EUR w ramach pomocy finansowej, wsparcia budżetowego i pomocy humanitarnej, udzielone z budżetu UE oraz bezpośrednio przez państwa członkowskie UE w formie dotacji, pożyczek i gwarancji,

—

pakiet o wartości 18 mld EUR na wsparcie ukraińskiej gospodarki, który ma zostać wypłacony w 2023 r., oraz

—

3,2 mld EUR pomocy wojskowej udzielonej w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju i 7 mld EUR bezpośrednio przez państwa członkowskie UE (ani Europejski Instrument na rzecz Pokoju ani bezpośrednie wsparcie ze strony państw członkowskich nie są częścią budżetu UE).

2.2.   NextGenerationEU – przegląd

NGEU z budżetem w wysokości 806,9 mld EUR ma w zamierzeniu pomóc w naprawieniu bezpośrednich szkód gospodarczych i społecznych spowodowanych pandemią COVID-19, a tym samym w odbudowywaniu Europy po COVID-19, która będzie bardziej ekologiczna, cyfrowa, odporna i lepiej przystosowana do obecnych i przyszłych wyzwań.

Większość środków jest przekazywana za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Część tych środków, sięgająca 338,0 mld EUR, jest udostępniana w formie bezzwrotnego wsparcia, czyli dotacji. Pozostała część tych środków, sięgająca 385,8 mld EUR, jest wykorzystywana do udzielania pożyczek przez Unię poszczególnym państwom członkowskim. Pożyczki te będą spłacane przez te państwa członkowskie dopiero po zakończeniu obecnego okresu wieloletnich ram finansowych i przez długi czas, przy czym ostateczny okres zapadalności pożyczek niespłaconych w dniu 31 grudnia 2022 r. rozpoczyna się dopiero w 2052 r. (zob. sekcja 2.3.3).

Ponadto NGEU wzmacnia kilka następujących dotychczasowych programów i strategii politycznych UE:

—

politykę spójności w ramach Wsparcia na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy (REACT-EU), aby pomóc w niwelowaniu gospodarczych skutków pandemii COVID-19 w pierwszych latach odbudowy,

—

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w celu zapewnienia, by transformacja w kierunku neutralności klimatycznej była korzystna dla wszystkich,

—

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w celu dalszego wspierania rolników,

—

InvestEU w celu wsparcia działań inwestycyjnych naszych przedsiębiorstw,

—

„Horyzont Europa” w celu zapewnienia UE zdolności do finansowania większej doskonałości w zakresie badań naukowych, oraz

—

rescEU, aby zagwarantować, że Unijny Mechanizm Ochrony Ludności umożliwia reagowanie na sytuacje wyjątkowe występujące na dużą skalę.

Image 5

W następstwie rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie i wynikłego z niej kryzysu energetycznego, Komisja przedstawiła ponadto plan REPowerEU, tj. plan Komisji Europejskiej mający na celu uniezależnienie Europy od rosyjskich paliw kopalnych na długo przed rokiem 2030. W ramach planu REPowerEU państwa członkowskie dodają rozdział REPowerEU do swoich krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności – które stanowią plany działania w zakresie finansowania w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności – w celu sfinansowania kluczowych inwestycji i reform na rzecz dywersyfikacji dostaw energii i zmniejszenia zależności od rosyjskich paliw kopalnych. Plan REPowerEU nie zwiększa ogólnej puli środków przeznaczonych na Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, ale przyspieszy wykorzystanie obecnej zdolności pożyczkowej w drodze oferowania państwom członkowskim możliwości ubiegania się o dodatkowe pożyczki w ramach NGEU na cele przewidziane w planie REPowerEU. Plan REPowerEU uzupełniają dotacje finansowane ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji oraz z transferów z pobrexitowej rezerwy dostosowawczej.

2.3.   SYTUACJA FINANSOWA NGEU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2022 r.

2.3.1.   Przegląd

Od momentu uruchomienia operacji finansowania w ramach NGEU w dniu 15 czerwca 2021 r. do końca 2022 r. Komisja pozyskała 170,8 mld EUR długoterminowego finansowania (kwota nominalna), głównie w drodze emisji obligacji w ramach transakcji konsorcjalnych (w 2021 r.: 71,0 mld EUR). Według stanu na grudzień 2022 r. Komisja ma ponadto do spłaty 17,0 mld EUR w postaci krótkoterminowych eurobonów. Do końca 2022 r. Komisja wypłaciła łącznie 162,0 mld EUR wsparcia finansowego (w 2021 r.: 71,6 mld EUR). Większość tej kwoty – 138,7 mld EUR – wypłacono w ramach RRF, przy czym 93,5 mld EUR wypłacono w formie bezzwrotnego wsparcia, a 45,2 mld EUR w formie pożyczek. Kolejne 23,3 mld EUR (po potrąceniu kwot odzyskanych w wysokości 0,2 mld EUR) wypłacono jako płatności przewidziane w WRF w ramach istniejących programów. Ponadto środki płynne w kwocie 20,5 mld EUR są ulokowane na rachunku bankowym NGEU w EBC oraz na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF.

NGEU – Pożyczki pozostałe do spłaty i wypłaty na dzień 31 grudnia 2022 r.

Image 6

2.3.2.   Zaciągnięte pożyczki

Aby zaspokoić potrzeby w zakresie finansowania NGEU, Komisja emituje papiery wartościowe na międzynarodowych rynkach kapitałowych. Opierając się na jednolitym podejściu do finansowania, Komisja łączy wykorzystanie różnych instrumentów i technik finansowania z otwartą i przejrzystą komunikacją skierowaną do uczestników rynku.

W 2022 r. coroczna decyzja w sprawie zaciągnięcia pożyczki umożliwiła Komisji wyemitowanie finansowania długoterminowego do maksymalnej kwoty 140 mld EUR oraz finansowania krótkoterminowego w maksymalnej pozostałej do spłaty kwocie wynoszącej 60 mld EUR (1).

Finansowanie długoterminowe – transakcje konsorcjalne i sprzedaż obligacji UE na aukcji

Na dzień 31 grudnia 2022 r. pozostała do spłaty (nominalna) kwota długoterminowego finansowania wynosiła 170,8 mld EUR (w 2021 r.: 71,0 mld EUR). 36,4 mld EUR z tej kwoty dotyczyło obligacji ekologicznych (w 2021 r.: 12 mld EUR). Okresy zapadalności pożyczek przypadają na lata 2025–2052 w sposób następujący:

(mld EUR)

Okres zapadalności

Wyemitowane/pozyskane

Łączna kwota spłacona na koniec roku

Pozostająca kwota należna na koniec roku

2025

11,2

0,0

11,2

2026

18,9

0,0

18,9

2027

9,3

0,0

9,3

2028

14,0

0,0

14,0

2029

10,0

0,0

10,0

2031

20,0

0,0

20,0

2032

14,9

0,0

14,9

2033

6,0

0,0

6,0

2037

18,4

0,0

18,4

2041

13,0

0,0

13,0

2042

4,0

0,0

4,0

2043

7,0

0,0

7,0

2048

5,0

0,0

5,0

2051

14,0

0,0

14,0

2052

5,0

0,0

5,0

 

170,8

0,0

170,8

Finansowanie krótkoterminowe – Sprzedaż eurobonów na aukcji

Sprzedaż eurobonów na aukcji zapewnia Komisji jako emitentowi dodatkową elastyczność i wzmacnia płynność jej papierów wartościowych. Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. pozostała do spłaty (nominalna) kwota finansowania krótkoterminowego, pozyskanego w drodze sprzedaży na aukcji eurobonów o okresie zapadalności trzech lub sześciu miesięcy, wyniosła 17,0 mld EUR (w 2021 r.: 20,0 mld EUR).

2.3.3.   Wypłaty

W 2022 r. Komisja pozytywnie oceniła plany odbudowy i zwiększania odporności pięciu pozostałych państw członkowskich (Bułgarii, Węgier, Niderlandów, Polski i Szwecji), które to plany następnie zatwierdziła Rada. W rezultacie do końca 2022 r. zatwierdzono plany odbudowy i zwiększania odporności wszystkich 27 państw członkowskich. Całkowita kwota bezzwrotnego wsparcia zatwierdzonego w ramach planów 27 państw członkowskich wyniosła 335,1 mld EUR (w 2021 r.: 291,2 mld EUR), co odpowiada prawie całej puli środków finansowych bezzwrotnego wsparcia w ramach NGEU w wysokości 338,0 mld EUR (2). 234,4 mld EUR z tej kwoty obejmowały umowy w sprawie finansowania podpisane z państwami członkowskimi (w 2021 r.: 195,4 mld EUR). Całkowita kwota wsparcia finansowego w formie pożyczek zatwierdzonego w ramach planów wyniosła 165,3 mld EUR (w 2021 r.: 153,9 mld EUR), z czego umowy pożyczki podpisane do końca roku opiewały na kwotę 153,9 mld EUR (w 2021 r.: 153,2 mld EUR).

Bezzwrotne wsparcie

Do końca 2022 r. Komisja wypłaciła łącznie 93,5 mld EUR bezzwrotnego wsparcia na rzecz 22 państw członkowskich (w 2021 r.: 46,4 mld EUR na rzecz 20 państw członkowskich). 36,6 mld EUR z tej kwoty dotyczyło płatności zaliczkowych (w 2021 r.: 36,4 mld EUR), a 56,9 mld EUR dotyczyło płatności dokonanych po osiągnięciu kamieni milowych i wartości docelowych przez państwa członkowskie (w 2021 r.: 10,0 mld EUR).

(mld EUR)

Państwo członkowskie

Maksymalna kwota bezzwrotnego wsparcia (1)

Podpisane zobowiązania i zobowiązanie budżetowe 31.12.2022 (†)

Wypłacone jako płatności zaliczkowe 31.12.2022

Płatności za osiągnięcie kamienia milowego 31.12.2022

Wypłacono ogółem na 31.12.2022

Austria

3,8

2,2

0,4

—

0,4

Belgia

4,5

3,6

0,8

—

0,8

Bułgaria

5,7

4,6

—

1,4

1,4

Chorwacja

5,5

4,6

0,8

1,4

2,2

Cypr

0,9

0,8

0,1

0,1

0,2

Czechy

7,7

3,5

0,9

—

0,9

Dania

1,4

1,3

0,2

—

0,2

Estonia

0,9

0,8

0,1

—

0,1

Finlandia

1,8

1,7

0,3

—

0,3

Francja

37,5

24,3

5,1

7,4

12,5

Niemcy

28,0

16,3

2,3

—

2,3

Grecja

17,4

13,5

2,3

1,7

4,0

Węgry

5,8

4,6

—

—

—

Irlandia

0,9

0,9

—

—

—

Włochy

69,0

47,9

9,0

20,0

29,0

Łotwa

1,8

1,6

0,2

0,2

0,4

Litwa

2,1

2,1

0,3

—

0,3

Luksemburg

0,1

0,1

0,0

—

0,0

Malta

0,3

0,2

0,0

—

0,0

Niderlandy

4,7

3,9

—

—

—

Polska

22,5

20,3

—

—

—

Portugalia

15,5

9,8

1,8

0,6

2,4

Rumunia

12,1

10,2

1,9

1,8

3,6

Słowacja

6,0

4,6

0,8

0,4

1,2

Słowenia

1,5

1,3

0,2

—

0,2

Hiszpania

77,2

46,6

9,0

22,0

31,0

Szwecja

3,2

2,9

—

—

—

Ogółem

338,0

234,4

36,6

56,9

93,5

W 2022 r. Komisja wypłaciła bezzwrotne wsparcie w łącznej wysokości 47,2 mld EUR. Kwota ta obejmowała głównie pierwszą płatność za osiągnięcie kamienia milowego na rzecz Francji (7,4 mld EUR), pierwszą i drugą płatność za osiągnięcie kamienia milowego na rzecz Włoch (po 10,0 mld EUR) oraz drugą płatność za osiągnięcie kamienia milowego na rzecz Hiszpanii (12,0 mld EUR).

Pożyczki

Do końca 2022 r. Komisja wypłaciła 45,2 mld EUR wsparcia finansowego w formie pożyczek na rzecz pięciu państw członkowskich (w 2021 r.: 18,0 mld EUR na rzecz czterech państw członkowskich). 19,9 mld EUR z tej kwoty dotyczyło płatności zaliczkowych (w 2021 r.: 18,0 mld EUR), a 25,2 mld EUR dotyczyło transz pożyczek wypłaconych po osiągnięciu kamieni milowych i wartości docelowych przez państwa członkowskie (w 2021 r.: zero).

(mld EUR)

Państwo członkowskie

Maksymalna kwota wsparcia finansowego w formie pożyczki

Łączna kwota umów podpisanych na 31.12.2022

Wypłacone jako płatności zaliczkowe 31.12.2022

Płatności za osiągnięcie kamienia milowego 31.12.2022

Łączna kwota pozostająca do spłaty na 31.12.2022

Cypr

0,2

0,2

0,0

—

0,0

Grecja

12,7

12,7

1,7

1,8

3,5

Włochy

122,6

122,6

15,9

22,0

37,9

Portugalia

2,7

2,7

0,4

0,6

1,0

Rumunia

14,9

14,9

1,9

0,8

2,7

Polska

11,5

0,0

—

—

—

Słowenia

0,7

0,7

—

—

—

Zatwierdzono

165,3

153,9

19,9

25,2

45,2

Rezerwa

220,5

—

—

—

—

 

385,8

153,9

19,9

25,2

45,2

W 2022 r. Komisja przekazała wsparcie finansowe w formie pożyczek w łącznej wysokości 27,2 mld EUR. Kwota ta obejmowała płatności zaliczkowe na poczet pożyczki w wysokości 1,9 mld EUR na rzecz Rumunii, wypłatę pierwszych transz pożyczki na rzecz Grecji (1,8 mld EUR), Włoch (11,0 mld EUR), Portugalii (0,6 mld EUR) i Rumunii (0,8 mld EUR), a także wypłatę drugiej transzy pożyczki na rzecz Włoch (11,0 mld EUR).

Zgodnie z umowami pożyczki państwa członkowskie będą co roku dokonywały spłaty 5 % wypłaconych kwot, począwszy od upływu dziesięciu lat od dnia dokonania wypłaty. Cypr, Grecja, Włochy i Portugalia zaczną zatem spłacać zaciągnięte pożyczki od 2032 r., a Rumunia od 2033 r. Harmonogram spłat nominalnych kwot należnych na koniec roku jest następujący:

(mln EUR)

Państwo członkowskie

Okres spłaty

Roczna kwota do spłaty

Łączna kwota do spłaty

Cypr

2032-2051

1

26

Grecja

2032-2052

175

3 500

Włochy

2032-2052

1 897

37 938

Portugalia

2032-2052

48

960

Rumunia

2033-2052

137

2 732

 

 

2 258

45 156

Wkład NGEU w inne programy w ramach budżetu UE

Do końca 2022 r. płatności netto ogółem wypłacone na rzecz innych programów w ramach WRF wyniosły 23,3 mld EUR (w 2021 r.: 7,2 mld EUR). Wkład ten, z którego potrącono kwoty odzyskane w wysokości 0,2 mld EUR, był głównie związany z REACT-EU, w ramach którego finansowane są Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejski Fundusz Społeczny (EFS, w tym FEAD):

(mld EUR)

Program w ramach WRF

Alokacja ogółem

Zobowiązania netto ogółem 31.12.2022†

Płatności netto ogółem 31.12.2022

REACT-EU

50,6

50,5

18,2

—

z czego EFRR

30,0

29,9

13,6

—

z czego EFS (w tym FEAD)

20,6

20,6

4,6

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

10,9

5,0

0,2

Rozwój obszarów wiejskich (EFRROW)

8,1

8,1

1,3

InvestEU

6,1

3,6

1,4

„Horyzont Europa”

5,4

3,5

1,9

RescEU

2,0

0,9

0,3

Ogółem

83,1

71,6

23,3

W 2022 r. Komisja dokonała płatności na rzecz innych programów w ramach WRF w łącznej wysokości 16,1 mld EUR. Kwota ta obejmowała głównie płatności związane z REACT-EU (11,2 mld EUR, z czego 8,7 mld EUR w ramach EFRR i 2,5 mld EUR w ramach EFS, w tym FEAD), programem „Horyzont Europa” (1,9 mld EUR), InvestEU (1,2 mld EUR), a także rozwojem obszarów wiejskich (1,2 mld EUR).

2.3.4.   Płynność

Pożyczki udzielane w ramach NGEU nie podlegają stosowanej w przeszłości rygorystycznej zasadzie pożyczek wzajemnych. Zamiast tego w przypadku NGEU opracowano zdywersyfikowaną i zbiorową strategię finansowania, która wymagała wdrożenia skutecznego zarządzania płynnością. Celem zarządzania płynnością NGEU jest zapewnienie, by kwoty znajdujące się na rachunku bankowym NGEU były wystarczające do zaspokojenia wszystkich przyszłych potrzeb w zakresie wypłat oraz utrzymania określonego bufora bezpieczeństwa, a jednocześnie by uniknąć nadmiernych sald. Do celów zarządzania płynnością Komisja opracowała narzędzie informatyczne, które pozwala na codzienne monitorowanie rachunku NGEU. Na koniec 2022 r. kwota środków znajdująca się na rachunku pozabudżetowym NGEU wyniosła 19,9 mld EUR. 0,6 mld EUR środków ulokowano ponadto na centralnym rachunku administracji finansowej Komisji, aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF (w tym 0,2 mld odzyskanych środków wcześniej wypłaconych w ramach NGEU).

W następstwie sukcesu zróżnicowanej strategii finansowania NGEU i coraz częstszego korzystania z pożyczek, aby zapewnić finansowanie priorytetów polityki UE, w 2022 r. Komisja podjęła decyzję o rozpoczęciu od 2023 r. stosowania jednolitego podejścia do finansowania jako głównej metody finansowania. W ramach tego podejścia Komisja będzie od tej pory emitować – w imieniu UE – wyłącznie „obligacje UE” zamiast osobno denominowanych obligacji poszczególnych programów. Program odbudowy NGEU i nowy program pomocy makrofinansowej + dla Ukrainy w wysokości 18 mld EUR na 2023 r. są pierwszymi programami, które odniosą korzyści z nowego podejścia do finansowania.

3.

 ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU

3.1.   DOCHODY

Całkowita kwota środków na płatności w budżecie początkowym UE wynosiła 170 603 mln EUR, a z zasobów własnych sfinansowana miała zostać kwota 157 701 mln EUR. Szacunki dotyczące dochodów i wydatków w budżecie początkowym są zazwyczaj korygowane w trakcie roku budżetowego w budżetach korygujących. Korekty zasobów własnych opartych na DNB gwarantują, że dochody przewidziane w budżecie będą dokładnie odpowiadać zapisanym w budżecie wydatkom. Zgodnie z zasadą równowagi dochody i wydatki budżetowe (środki na płatności) muszą się równoważyć.

W 2022 r. przyjęto pięć budżetów korygujących. Przy uwzględnieniu tych budżetów ostateczne przyjęte dochody w 2022 r. wyniosły 170 038 mln EUR, a łączna kwota finansowana z zasobów własnych wyniosła 153 928 mln EUR. W 2022 r. wkłady państw członkowskich zmniejszono głównie o nadwyżkę z poprzedniego roku (3 227 mln EUR). Poziom środków na płatności pozostał zbliżony do poziomu przyjętego w przegłosowanym budżecie początkowym.

Dochody pochodzą z sześciu źródeł (tytułów):

Tytuł 1: Zasoby własne

Pobór tradycyjnych zasobów własnych był wyższy od kwot przewidzianych w budżecie. Wynikało to głównie z wyższej niż zakładano kwoty poboru w ostatnich miesiącach roku.

Ostateczne płatności państw członkowskich z tytułu VAT, DNB i tworzyw sztucznych były bardzo zbliżone do ostatecznych szacunków budżetowych. Różnice między szacowanymi kwotami a kwotami faktycznie wpłaconymi wynikają z różnic między kursami euro stosowanymi do sporządzenia budżetu a kursami obowiązującymi w dniu faktycznego dokonania płatności przez państwa członkowskie spoza strefy euro.

Tytuł 2: Nadwyżki, salda i dostosowania

Nadwyżka z poprzedniego roku budżetowego wyniosła 3 227 mln EUR. Kwotę tę zapisano w budżecie na rok 2022 za pośrednictwem budżetu korygującego, a udział wkładów z tytułu zasobów własnych państw członkowskich odpowiednio zmniejszono.

Przepisy odnoszące się do sald VAT i DNB są określone w art. 10b rozporządzenia o udostępnianiu zasobów własnych (rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014) (3). Zgodnie z tymi przepisami łączną sumę sald oblicza się w taki sposób, aby wpływ na budżet UE był zerowy („system kompensowania”), a procedura nie wiąże się ze zmianą budżetu. W związku z tym Komisja zwraca się bezpośrednio do państw członkowskich o zapłatę kwot netto zgodnie z przepisami rozporządzenia o udostępnianiu zasobów własnych.

Tytuł 3: Dochody administracyjne

Tytuł ten obejmuje głównie dochody z podatków i opłat nakładanych na wynagrodzenia pracowników.

Tytuł 4: Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny

Główna część środków przewidzianych w tym tytule wynika z grzywien związanych z wprowadzeniem w życie reguł konkurencji.

Tytuł 5: Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek

Środki przewidziane w tym tytule znacznie wzrosły wraz z pojawieniem się NextGenerationEU (NGEU). Środki w ramach NGEU przewidziane w tym tytule stanowią dochody przeznaczone na określony cel. Tytuł 5 obejmuje dochody związane z gwarancjami, odsetkami i spłatami udzielonych pożyczek. W ramach tego tytułu dokonuje się transferu środków (na bezzwrotne wsparcie w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz na wzmocnienie programów WRF) z dochodów przeznaczonych na określony cel, które państwa członkowskie otrzymują w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI).

Tytuł 6: Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii

Tytuł ten dotyczy głównie dochodów z tytułu korekt finansowych związanych z funduszami strukturalnymi i rolnymi (funduszami ESI, EFRG i EFRROW). Dotyczy on również udziału państw trzecich w programach badawczych, rozliczania rachunków w funduszach rolnych oraz innych wkładów i zwrotów na rzecz programów lub działalności UE. Znaczną część tej kwoty stanowią dochody przeznaczone na określony cel, co wiąże się z wpisaniem dodatkowych środków po stronie wydatków.

Dochody budżetowe w 2022 r. wyniosły ogółem 245 265 mln EUR:

Image 7

3.2.   WYDATKI

3.2.1.   Wykonanie budżetu

W 2022 r. – drugim roku WRF na lata 2021–2027 – ostatecznie przyjęty budżet wynosił 182,2 mld EUR środków na zobowiązania i 170,0 mld EUR środków na płatności. Ponadto 295,0 mld EUR środków na zobowiązania było dostępnych jako dochód przeznaczony na określony cel, z czego 277,8 mld EUR dotyczyło NGEU (4), a 4,5 mld EUR środków na zobowiązania przeniesiono z 2021 r. Środki na płatności związane z dochodem przeznaczonym na określony cel w 2022 r. wynosiły 87,0 mld EUR, z czego 64,3 mld EUR dotyczyło NGEU, a 4,3 mld EUR środków na płatności przeniesiono z 2021 r.

Na wykonanie budżetu na 2022 r. wciąż miało częściowy wpływ późne przyjęcie rozporządzenia w sprawie WRF (w grudniu 2020 r.), które spowodowało, że akty prawne dotyczące nowej generacji programów przyjęto dopiero w 2021 r. Na wykonanie budżetu na 2022 r. duży wpływ miała ponadto inwazja Rosji na Ukrainę i konieczność podjęcia zdecydowanych działań w celu zapewnienia Ukrainie kompleksowego wsparcia humanitarnego i finansowego, pomocy uchodźcom i krajom ich przyjmującym oraz reagowania na kryzys, który pociągnął za sobą skutki wykraczające poza granice Ukrainy.

Wykorzystanie wszystkich środków na zobowiązania w 2022 r. wyniosło 357,1 mld EUR:

—

179,4 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu,

—

4,5 mld EUR ze środków z 2021 r. przeniesionych lub udostępnionych ponownie,

—

173,2 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel,

—

z czego 162,7 mld EUR z NGEU.

Wykorzystanie wszystkich środków na płatności w 2022 r. wyniosło 243,3 mld EUR:

—

167,3 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu;

—

4,2 mld EUR ze środków z 2021 r. przeniesionych lub udostępnionych ponownie;

—

71,8 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel;

—

z czego 63,5 mld EUR z NGEU.

W przypadkach przewidzianych w rozporządzeniu finansowym lub podstawach prawnych środki z budżetu przyjętego w głosowaniu, których nie wykorzystano w 2022 r., przeniesiono na rok 2023: 1,5 mld EUR środków na zobowiązania i 2,5 mld EUR środków na płatności.

Analogicznie, zgodnie z rozporządzeniem finansowym, na 2023 r. przeniesiono 121,5 mld EUR środków na zobowiązania z dochodów przeznaczonych na określony cel, z czego 115,1 mld EUR dotyczyło NGEU, oraz 15,2 mld EUR środków na płatności z dochodów przeznaczonych na określony cel, z czego 0,8 mld EUR dotyczyło NGEU.

Wykonanie środków na zobowiązania na 2022 r. ogółem w podziale na cele polityki UE przedstawiono poniżej:

Image 8

W 2022 r. poziom wykonania w odniesieniu do wszystkich rodzajów środków (budżetowych, środków przeniesionych z poprzedniego roku i dochodów przeznaczonych na określony cel) wynosił 74 % w przypadku zobowiązań i 93 % w przypadku płatności. Wskaźniki wykonania, w tym w odniesieniu do środków przeniesionych na 2023 r. (zgodnie z rozporządzeniem finansowym lub podstawami prawnymi), osiągnęły – w stosunku do budżetu na 2022 r. przyjętego w głosowaniu – poziom 99 % w przypadku środków na zobowiązania i 100 % w przypadku środków na płatności.

W 2022 r. roczna transza zobowiązań w ramach NGEU (5) wyniosła 144,6 mld EUR. Przeniesiono ponadto 21,1 mld EUR zobowiązań z 2021 r. W 2022 r. na zobowiązania było dostępne łącznie 165,7 mld EUR, z czego wykorzystano 162,7 mld EUR, tj. 98 %. Wykorzystanie pozostałych 114 mld EUR z całkowitej puli NGEU planowane jest na 2023 r. (oraz na kolejne lata w przypadku środków administracyjnych, które mogą być wykorzystywane do 2027 r.). Zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2020/2094 w sprawie EURI (6) do dnia 31 grudnia 2022 r. zaciągnięto ponad 60 % zobowiązań prawnych w odniesieniu do odpowiednich programów w ramach NGEU (z wyjątkiem pożyczek w ramach InvestEU i Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF)). Poziom wykonania środków na płatności w ramach NGEU osiągnął 99 %.

3.2.2.   Zobowiązania pozostające do spłaty

Na koniec 2022 r. zobowiązania pozostające do spłaty (powszechnie określane jako RAL – reste à liquider) – które odpowiadają kwotom zaangażowanym, ale jeszcze niespłaconym – wynosiły 452,8 mld EUR. Nastąpił wzrost zobowiązań pozostających do spłaty w porównaniu z 2021 r. (o 111,2 mld EUR).

Głównym czynnikiem napędzającym wzrost RAL w 2022 r. było wykonanie NGEU (części bezzwrotnej) – obejmujące 189,1 mld EUR (42 %) łącznej kwoty zobowiązań pozostających do spłaty na koniec 2022 r. Ponieważ środki w ramach NGEU zostaną udostępnione do dnia 31 grudnia 2023 r. i wypłacone do dnia 31 grudnia 2026 r., zgodnie z art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 9 rozporządzenia w sprawie EURI, w 2023 r. utrzyma się tendencja nominalnego wzrostu powiązanych z NGEU zobowiązań pozostających do spłaty.

3.2.3.   Wynik budżetu

Wynik budżetu (nadwyżka) zmniejszył się z 3,2 mld EUR w 2021 r. do 2,5 mld EUR w 2022 r. Do głównych czynników przekładających się na wynik budżetu (nadwyżka) w 2022 r. należały wyższe niż oczekiwano dochody z ceł.

4.   INSTRUMENTY FINANSOWE I GWARANCJE BUDŻETOWE

4.1.   INSTRUMENTY FINANSOWE FINANSOWANE Z BUDŻETU UE

Instrumenty finansowe finansowane z budżetu UE mają również postać instrumentów gwarancyjnych, instrumentów kapitałowych i instrumentów pożyczkowych. Oczekuje się, że w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 stosowanie gwarancji budżetowych wzrośnie w porównaniu z wykorzystaniem instrumentów finansowych w pełni finansowanych lub udostępnianych z budżetu UE. W szczególności w ramach Programu InvestEU grupa EBI i inne instytucje finansowe otrzymają 26,2 mld EUR w postaci gwarancji UE na wsparcie różnych celów polityki Unii w drodze operacji finansowych i inwestycyjnych. W przeciwieństwie do tradycyjnej metody wykonywania budżetu, która polega na udzielaniu dotacji i subwencji, podejście to opiera się na tym, za każde euro wydane z budżetu z wykorzystaniem instrumentów finansowych beneficjent końcowy otrzymuje ponad 1 euro wsparcia finansowego, co wynika z efektu dźwigni.

W ramach tego rodzaju wykonania budżetu środki pieniężne albo zostały już wypłacone na rachunki powiernicze zarządzane przez uprawnione podmioty i pozostają dostępne (jako środki pieniężne i ich ekwiwalenty, dłużne papiery wartościowe lub inwestycje w fundusze rynku pieniężnego lub zbiorcze portfele aktywów), aby pokryć uruchomienie gwarancji w przyszłości, albo zostały zainwestowane w kapitał. Znaczenie instrumentów finansowych finansowanych z budżetu UE w ramach zarządzania bezpośredniego i pośredniego oraz związane z tymi instrumentami kwoty zwiększyły się w ostatnich latach.

4.2.   GWARANCJE BUDŻETOWE: AKTYWA FINANSOWE PRZECHOWYWANE W FUNDUSZACH GWARANCYJNYCH

W ramach tego rodzaju wykonania budżetu UE udziela kontrahentom gwarancji, w przypadku których finansowanie jest zapewniane jedynie częściowo za pośrednictwem funduszy gwarancyjnych ustanowionych przez Komisję. Tworzy to zobowiązanie warunkowe na rzecz budżetu UE, jeżeli kwota rezerw jest niewystarczająca do pokrycia uruchomienia gwarancji. UE udzieliła grupie EBI gwarancji na pożyczki udzielane poza UE (tzw. upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich) oraz na operacje dłużne i kapitałowe objęte gwarancją EFIS. UE udzieliła również gwarancji grupie EBI i innym instytucjom finansowym na operacje objęte gwarancją EFZR, gwarancją ISWMR na działania zewnętrzne oraz Programem InvestEU.

Od 2021 r. zasilanie rezerw odbywa się w ramach wspólnego funduszu rezerw. Wspólny fundusz rezerw ustanowiono rozporządzeniem finansowym (7) w celu przechowywania rezerw (tj. posiadanych środków) przewidzianych na pokrycie zobowiązań finansowych wynikających z instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i pożyczek w ramach pomocy finansowej, począwszy od momentu obowiązywania WRF na lata 2021–2027. Obejmuje on również niektóre aktywa rezerw na zobowiązania finansowe z poprzednich WRF.

Wspólny fundusz rezerw został utworzony i funkcjonuje jako jeden portfel, który obecnie łączy w sobie rezerwy na wszystkie gwarancje budżetowe UE i niektóre programy pomocy finansowej. Zasoby wspólnego funduszu rezerw są podzielone na moduły w celu monitorowania kwot odnoszących się do gwarancji budżetowych i programów pomocy finansowej, które to gwarancje i programy stanowią wkład we wspólny fundusz rezerw.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. Komisja posiada aktywa finansowe we wspólnym funduszu rezerw podzielone na następujące moduły:

—

Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych – 2,5 mld EUR

—

EFIS – 8,5 mld EUR

—

EFZR – 0,7 mld EUR

—

ISWMR EFZR+ – 1,1 mld EUR

—

Moduł unijny InvestEU – 1,7 mld EUR

—

Moduł InvestEU dla państw członkowskich: Republika Czeska – 14 mln

—

Moduł InvestEU dla państw członkowskich: Finlandia – 18 mln

—

Działania łączone InvestEU – 18 mln.

Ponadto na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi ulokowano 342 mln EUR jako zabezpieczenie przed utratą płynności na wypadek konieczności natychmiastowego uruchomienia gwarancji.

4.3.   KREDYTY I POWIĄZANE POŻYCZKI ZACIĄGNIĘTE NA PROGRAMY POMOCY FINANSOWEJ

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na programy pomocy finansowej podejmowane na szczeblu UE są operacjami pozabudżetowymi. Z wyjątkiem NGEU pozyskane środki są pożyczane państwu będącemu beneficjentem na zasadach pożyczki wzajemnej (ang. back-to-back), tj. z takim samym kuponem odsetkowym, terminem zapadalności i w takiej samej kwocie. W rezultacie UE obsługuje zaciągnięte pożyczki pieniędzmi otrzymanymi z pożyczek udzielonych. Niemniej jednak obsługa pożyczek jest prawnym obowiązkiem UE, która zadba o to, aby wszystkie płatności były dokonywane w pełnej kwocie i w sposób terminowy. Komisja wprowadziła procedury, aby zapewnić spłatę zaciągniętych pożyczek nawet w przypadku niewywiązania się dłużnika z zobowiązań.

Komisja udziela wsparcia finansowego państwom członkowskim i państwom trzecim w formie pożyczek dwustronnych finansowanych z rynków kapitałowych i objętych gwarancją budżetu UE na podstawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady. W 2022 r. Komisja, działając w imieniu UE, obsługuje pięć głównych programów, w ramach których może udzielać pożyczek:

—

wsparcie SURE,

—

wsparcie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej (EFSM),

—

pomoc makrofinansowa (MFA),

—

wsparcie bilansu płatniczego (BOP),

—

Euratom, oraz

—

NGEU – więcej informacji znajduje się w sekcji 2 powyżej.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota nominalna pożyczek udzielonych na pomoc finansową, z wyjątkiem NGEU (zob. sekcja 2), wynosiła:

(mld EUR)

 

Pożyczki udzielone ogółem

Wypłacone ogółem na koniec roku

Łączna kwota spłacona na koniec roku

Pozostająca kwota należna na koniec roku

SURE

 

 

 

 

Belgia

8,2

8,2

—

8,2

Bułgaria

1,0

1,0

—

1,0

Chorwacja

1,6

1,6

—

1,6

Cypr

0,6

0,6

—

0,6

Czechy

4,5

4,5

—

4,5

Estonia

0,2

0,2

—

0,2

Grecja

6,2

6,2

—

6,2

Węgry

0,7

0,7

—

0,7

Irlandia

2,5

2,5

—

2,5

Włochy

27,4

27,4

—

27,4

Łotwa

0,5

0,5

—

0,5

Litwa

1,1

1,1

—

1,1

Malta

0,4

0,4

—

0,4

Polska

11,2

11,2

—

11,2

Portugalia

6,2

6,2

—

6,2

Rumunia

3,0

3,0

—

3,0

Słowacja

0,6

0,6

—

0,6

Słowenia

1,1

1,1

—

1,1

Hiszpania

21,3

21,3

—

21,3

 

98,4

98,4

—

98,4

EFSM

 

 

 

 

Irlandia

22,5

22,5

—

22,5

Portugalia

24,3

24,3

(0,5 )

23,8

 

46,8

46,8

(0,5 )

46,3

MFA

 

 

 

 

Ukraina

12,2

12,2

(0,6 )

11,6

Tunezja

1,4

1,4

—

1,4

Jordania

1,1

0,9

—

0,9

Inne

1,4

1,3

(0,2 )

1,1

 

16,1

15,8

(0,8 )

15,0

BOP

 

 

 

 

Łotwa

2,9

2,9

(2,7 )

0,2

 

2,9

2,9

(2,7 )

0,2

EURATOM

 

 

 

 

Energoatom i K2R4 – Ukraina

0,4

0,4

(0,1 )

0,3

Inne

0,4

0,4

(0,4 )

—

 

0,8

0,8

(0,5 )

0,3

Ogółem

165,0

164,7

(4,5 )

160,2

Harmonogram spłat pozostających kwot należnych na koniec roku jest następujący:

(mld EUR)

 

SURE

EFSM

MFA

Wsparcie bilansu płatniczego

EURATOM

OGÓŁEM

2023

—

3,5

0,1

—

—

3,6

2024

—

2,6

0,6

—

—

3,2

2025

8,0

2,4

—

0,2

—

10,6

2026

8,0

6,2

0,1

—

—

14,3

2027

—

3,0

0,2

—

0,1

3,3

2028

10,0

2,3

0,2

—

0,1

12,6

2029

8,2

1,4

0,9

—

—

10,4

2030

10,0

—

0,1

—

0,1

10,2

2031

—

7,3

1,2

—

0,1

8,6

2032

—

3,0

0,7

—

—

3,7

2033

—

2,1

0,5

—

—

2,6

2034

—

—

0,7

—

—

0,7

2035

8,5

2,0

2,0

—

—

12,5

2036

9,0

5,7

1,3

—

—

16,0

2037

8,7

—

0,9

—

—

9,6

2038

—

1,8

—

—

—

1,8

2039

—

—

—

—

—

 

2040

7,0

—

0,5

—

—

7,5

2041

 

—

—

—

—

 

2042

—

3,0

2,0

—

—

5,0

2043

—

—

—

—

—

 

2044

—

—

—

—

—

 

2045

—

—

—

—

—

 

2046

5,0

—

—

—

—

5,0

2047

6,0

—

—

—

—

6,0

2048

—

—

—

—

—

 

2049

—

—

—

—

—

 

2050

10,0

—

—

—

—

10,0

2051

—

—

—

—

—

 

2052

—

—

0,5

—

—

0,5

2053

—

—

2,5

—

—

2,5

Ogółem

98,4

46,3

15,0

0,2

0,3

160,2

SURE

SURE stworzono w 2020 r., aby udzielać pomocy finansowej państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi spowodowanymi na ich terytorium przez pandemię COVID-19 lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. Instrument ten uzupełnia krajowe środki wprowadzone przez dotknięte państwa członkowskie. Maksymalna kwota pomocy finansowej nie może przekraczać 100 mld EUR dla wszystkich państw członkowskich.

Na koniec 2022 r. państwa członkowskie miały podpisane umowy pożyczki na kwotę 98,4 mld EUR, z czego do końca 2022 r. wypłacono całą kwotę. W 2022 r. Komisja wypłaciła nowe pożyczki w wysokości 8,7 mld EUR. Okres zapadalności pożyczek jest różny i wynosi 5–30 lat.

EFSM

EFSM stworzono, aby udzielać pomocy finansowej wszystkim państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi i finansowymi spowodowanymi przez wyjątkowe okoliczności, na które państwa te nie mają wpływu, lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. EFSM wykorzystano w latach 2011–2014 do udzielenia pomocy finansowej Irlandii i Portugalii, pod warunkiem przeprowadzenia reform. Program ten wygasł i nie można już zaciągać dodatkowych pożyczek, chociaż sam program nadal funkcjonuje w odniesieniu do określonych zadań, takich jak wydłużenie okresów zapadalności dotychczas udzielonych pożyczek oraz udzielanie kredytów pomostowych. W 2022 r. udzielone Portugalii pożyczki w wysokości 2,2 mld EUR – zapadające w kwietniu 2022 r. – przedłużono o 4,5 roku, przy czym spłacone zostało 0,5 mld EUR.

MFA

Program pomocy makrofinansowej stanowi formę pomocy finansowej, której zakres UE rozszerzyła na kraje partnerskie spoza UE zmagające się z kryzysem bilansu płatniczego. Pomoc przyjmuje formę średnio- i długoterminowych pożyczek lub dotacji, lub połączenia obu, i jest dostępna jedynie dla państw korzystających z wypłat z programu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).

Ukraina

W 2022 r. Parlament Europejski i Rada uzgodniły trzy pakiety pomocy finansowej dla Ukrainy (8), o łącznej wartości 7,2 mld EUR, w celu wzmocnienia natychmiastowej odporności kraju w następstwie niesprowokowanej i nieuzasadnionej wojny napastniczej Rosji. Wszystkie pożyczki na rzecz Ukrainy wypłacono do końca 2022 r. Okres zapadalności tych nowych pożyczek jest różny i wynosi 10–30 lat.

Na koniec 2022 r. kwota pozostałych do spłaty pożyczek udzielonych Ukrainie w ramach pomocy makrofinansowej wynosiła 11,6 mld EUR (kwota nominalna).

Aby kontynuować w 2023 r. wsparcie UE dla Ukrainy Parlament Europejski i Rada przyjęły w dniu 14 grudnia 2022 r. nowy pakiet pomocy finansowej w wysokości 18 mld EUR (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2463) (9). Komisja i Ukraina podpisały protokół ustaleń i umowę pożyczki na początku 2023 r., a do dnia 31 maja 2023 r. wypłacono pożyczki w wysokości 7,5 mld EUR. Komisja planuje wypłacić pozostałą kwotę do końca 2023 r. w miesięcznych transzach w wysokości 1,5 mld EUR.

BOP

Wsparcie bilansu płatniczego to program pomocy opracowany dla państw członkowskich spoza strefy euro, które mają trudności związane z bilansem płatniczym lub są zagrożone wystąpieniem takich trudności. Pomoc w ramach wsparcia bilansu płatniczego przyjmuje formę średnioterminowych pożyczek, których udziela się pod warunkiem wdrożenia polityk mających na celu rozwiązanie podstawowych problemów gospodarczych. Zazwyczaj pomoc ze strony UE na wsparcie bilansu płatniczego jest oferowana we współpracy z MFW i innymi instytucjami międzynarodowymi lub państwami. W 2022 r. nie przeprowadzono żadnych nowych operacji ani nie spłacono żadnych pożyczek.

Euratom

Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom, reprezentowana przez Komisję) pożycza środki finansowe zarówno państwom członkowskim, jak i państwom spoza UE, a także podmiotom z tych państw na finansowanie projektów dotyczących instalacji energetycznych.

4.4.   BUDŻETOWE ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE NA PROGRAMY POMOCY FINANSOWEJ

Zaciągane przez UE pożyczki stanowią bezpośrednie i bezwarunkowe zobowiązanie UE i są gwarantowane przez państwa członkowskie UE (budżetowe zobowiązania warunkowe). Pożyczki zaciągnięte na sfinansowanie pożyczek udzielanych państwom spoza UE objęte są wspólnym funduszem rezerw. W razie niewywiązania się ze zobowiązań przez państwo członkowskie będące beneficjentem, do obsługi zadłużenia wykorzystane zostanie, w miarę możliwości, dostępne saldo zasobów finansowych Komisji. Gdyby w danym momencie nie było to możliwe, Komisja pobrałaby niezbędne środki od państw członkowskich. Państwa członkowskie UE są prawnie zobowiązane, zgodnie z przepisami UE dotyczącymi zasobów własnych (art. 14 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014), do udostępnienia środków wystarczających na wypełnienie zobowiązań UE. W związku z tym inwestorzy są narażeni tylko na ryzyko kredytowe UE, a nie na ryzyko kredytowe beneficjenta finansowanych pożyczek. Stosowanie systemu pożyczek wzajemnych sprawia, że budżet UE nie jest narażony na jakiekolwiek ryzyko stopy procentowej ani ryzyko walutowe.

Pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnej kwoty pomocy finansowej. Wkład każdego państwa członkowskiego w ogólną kwotę gwarancji odpowiada jego relatywnemu udziałowi w całkowitym dochodzie narodowym brutto (DNB) Unii Europejskiej w oparciu o budżet UE na 2020 r.

Pożyczki w wysokości 6 mld EUR udzielone Ukrainie w 2022 r. w ramach nadzwyczajnej pomocy makrofinansowej są objęte systemem gwarancji państw członkowskich w odniesieniu do 61 % ekspozycji, przy czym pierwsze 9 % wszelkich strat ma zostać pokryte z budżetu UE (ze wspólnego funduszu rezerw). Zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1 w skonsolidowanym rocznym sprawozdaniu finansowym UE.

W przypadku każdego programu dotyczącego danego kraju łączną przyznaną kwotę, liczbę rat, w których nastąpi wypłata, oraz maksymalny (średni) okres zapadalności pakietu pożyczek określają decyzje Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Następnie Komisja i przedmiotowe państwo uzgadniają parametry pożyczki/finansowania, w szczególności terminy zapadalności transz. Ponadto wszystkie transze pożyczki, z wyjątkiem pierwszej, są uzależnione od przestrzegania warunków polityki obowiązujących w kontekście unijnej pomocy finansowej, co jest kolejnym czynnikiem wpływającym na ramy czasowe operacji finansowych. Oznacza to, że ramy czasowe i terminy wykupu emisji zależą od powiązanej działalności UE w zakresie udzielania pożyczek. Finansowanie jest denominowane wyłącznie w euro, a terminy zapadalności wynoszą od 3 do 30 lat.

5.   ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

5.1.   PRZYCHODY

Skonsolidowane przychody UE obejmują kwoty związane z transakcjami wymiany oraz transakcjami innymi niż transakcje wymiany, przy czym te drugie są najbardziej znaczące. Pięcioletnia tendencja dotycząca głównych kategorii przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany (obejmujących zasoby własne oparte na DNB, tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na VAT, nowe zasoby własne oparte na opakowaniach z tworzyw sztucznych, grzywny i odzyskanie wydatków) jest następująca:

Zmiany poziomu przychodów z głównych transakcji innych niż transakcje wymiany na przestrzeni pięciu lat  (10)

Image 9

Ponieważ dochody budżetowe powinny odpowiadać wydatkom budżetowym (lub je przekraczać), wyżej przedstawiona tendencja w zakresie przychodów wynika przede wszystkim z płatności dokonywanych każdego roku.

Skonsolidowane przychody – główne zmiany w 2022 r.

W 2022 r. skonsolidowane przychody, obejmujące wszystkie kategorie przychodów, wyniosły 171,2 mld EUR, podczas gdy w roku poprzednim kwota ta wyniosła 178,9 mld EUR. Głównymi zmianami będącymi przyczynami spadku o 7,7 mld EUR, tj. o 4,3 %, były:

—

wzrost tradycyjnych zasobów własnych z 20,6 mld EUR w 2021 r. do 23,5 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 2,9 mld euro, tj. o 14,1 %, wynika głównie z mającej ostatnio miejsce odbudowy gospodarczej,

—

wzrost wkładów VAT z 18,3 mld EUR w 2021 r. do 19,7 mld EUR w 2022 r.,

—

przychody z tytułu DNB (dochodu narodowego brutto), które są głównym elementem przychodów operacyjnych UE, spadły z 116,0 mld EUR w 2021 r. do 103,9 mld EUR w 2022 r. Spadek o 12,1 mld EUR, tj. o 10,4 %, związany jest ze wzrostem innych kategorii przychodów, ponieważ przychody z tytułu DNB finansują tę część budżetu, która nie jest objęta innymi źródłami dochodów, oraz

—

zmniejszenie przychodów finansowych o 2,5 mld EUR, głównie ze względu na spadek naliczonych odsetek za zwłokę w płatnościach w sprawach celnych.

5.2.   KOSZTY

Główny składnik kosztów ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym stanowią koszty w ramach zarządzania dzielonego, co obejmuje następujące fundusze: (i) Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG), (ii) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, (iii) Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności oraz (iv) Europejski Fundusz Społeczny (EFS). Z funduszy tych pochodziło 114,8 mld EUR, tj. 43,6 % łącznych kosztów w kwocie 263,1 mld EUR poniesionych w 2022 r. (w 2021 r.: 119,9 mld EUR, tj. 54,3 % kosztów ogółem). Podział kosztów w ramach zarządzania dzielonego oraz ich względne znaczenie przedstawiono poniżej:

Główne koszty w ramach zarządzania dzielonego w roku budżetowym 2022

Image 10

Zmniejszenie kosztów w ramach zarządzania dzielonego wynika głównie ze zmniejszonych kosztów związanych z EFRR i Funduszem Spójności (o 3,8 mld EUR) oraz EFS (o 2,1 mld EUR). Odzwierciedla to przejście z poprzedniego okresu programowania WRF na lata 2014–2020 do obecnych WRF na lata 2021–2027: koszty zadeklarowane za poprzedni okres programowania spadają, natomiast koszty związane z bieżącym okresem programowania są na niskim poziomie ze względu na powolne rozpoczęcie jego realizacji. Koszty związane z EFRROW i innymi instrumentami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz EFRG wzrosły odpowiednio o 0,6 mld EUR i 0,2 mld EUR.

Po pomyślnym uruchomieniu w 2021 r. NGEU (zob. sekcja 2) koszty w ramach zarządzania bezpośredniego, które odzwierciedlają wykonanie budżetu przez Komisję, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze, nadal wzrastały z 63,0 mld EUR w 2021 r. do 94,0 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 31,0 mld EUR wynika głównie z bezzwrotnego wsparcia udzielonego w ramach RRF NGEU, które wyniosło 69,5 mld EUR (w 2021 r.: 42,9 mld EUR).

Koszty w ramach zarządzania pośredniego odzwierciedlają wykonanie budżetu przez agencje UE, organy UE, państwa trzecie, organizacje międzynarodowe i inne podmioty. Koszty w ramach zarządzania pośredniego wyniosły w 2022 r. 13,6 mld EUR (w 2021 r.: 10,9 mld EUR). Wzrost ten wynika przede wszystkim ze wzrostu kosztów w obszarze działań zewnętrznych.

5.3.   AKTYWA

Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. aktywa wyniosły ogółem 445,9 mld EUR (w 2021 r.: 414,1 mld EUR) – wzrost wynika z dalszego udzielania pożyczek w ramach instrumentu SURE oraz pożyczek i zaliczek wypłaconych w ramach instrumentu NGEU. Najbardziej znaczące pozycje stanowiły aktywa finansowe inne niż środki pieniężne i ich ekwiwalenty (235,4 mld EUR), płatności zaliczkowe (100,5 mld EUR), należności (48,2 mld EUR) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty (46,5 mld EUR). Pozostałe aktywa o wartości 15,2 mld EUR obejmowały głównie rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne.

Struktura aktywów na dzień 31 grudnia 2022 r.

Image 11

Wzrost aktywów ogółem o 31,8 mld EUR, tj. o 7,7 % w stosunku do roku poprzedniego wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

—

wartość niespłaconych pożyczek wzrosła z 163,6 mld EUR w 2021 r. do 204,4 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 40,8 mld EUR, tj. o 24,9 %, odzwierciedla przede wszystkim udzielanie dalszych pożyczek na programy pomocy finansowej dla państw członkowskich w ramach RRF (27,2 mld EUR) i SURE (8,7 mld EUR) oraz udzielanie nowych pożyczek w ramach programu pomocy makrofinansowej (7,5 mld EUR), z czego 7,2 mld EUR wypłacono na rzecz Ukrainy,

—

łączna kwota płatności zaliczkowych wzrosła z 93,4 mld EUR w 2021 r. do 100,5 mld EUR w 2022 r. Spadek o 7,9 mld EUR kwoty bezzwrotnego wsparcia finansowego udzielonego w ramach RRF został z nadwyżką zrównoważony przez wzrost płatności zaliczkowych w obszarze spójności (EFRR, EFS, Fundusz Spójności), w ramach których, oprócz pierwszych płatności zaliczkowych wypłaconych na okres programowania 2021–2027 (5,4 mld EUR), dokonano nowych płatności zaliczkowych na okres 2014–2020, które odnoszą się głównie do początkowych płatności zaliczkowych REACT-EU (3,5 mld EUR),

—

kwota środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wzrosła z 44,9 mld EUR w 2021 r. do 46,5 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 1,6 mld EUR, tj. o 3,6 %, wynika głównie z płynności związanej z NGEU (kwoty 19,9 mld EUR ulokowanej na rachunku NGEU oraz 0,6 mld EUR środków ulokowanych na centralnym rachunku administracji finansowej Komisji aż do ich wypłaty do budżetu na rzecz programów WRF), oraz

—

należności spadły z 72,4 mld EUR do 48,2 mld EUR. Głównymi przyczynami spadku o 24,2 mld EUR, tj. o 33,4 %, było zmniejszenie się należności związanej z umową o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE.

Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE

31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo wystąpiło z Unii Europejskiej. Warunki jego wystąpienia określono w Umowie o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, zwanej również „umową o wystąpieniu”. W ramach tego porozumienia Zjednoczone Królestwo zgodziło się wywiązać ze wszystkich zobowiązań finansowych podjętych w czasie, gdy było członkiem UE. Umowa weszła w życie z dniem 31 stycznia 2020 r. Zjednoczone Królestwo będzie w dalszym ciągu wnosić wkład do budżetu UE i korzystać z programów i wydatkowania UE sprzed 2021 r., tak jakby było państwem członkowskim. Zjednoczone Królestwo otrzyma również z powrotem część określonych środków pieniężnych, które wpłaciło do budżetu UE, lub środków pieniężnych, które wpłynęły do budżetu UE w związku z okresem członkostwa. UE dwa razy w roku składa Zjednoczonemu Królestwu sprawozdania dotyczące należnych kwot, a Zjednoczone Królestwo wpłaca te kwoty co miesiąc. Sprawozdania są aktualizowane każdego roku na podstawie rzeczywistych danych liczbowych.

Obowiązki wynikające z umowy o wystąpieniu stanowią zobowiązania i należności względem UE, które muszą zostać obliczone i uwzględnione w rocznym sprawozdaniu finansowym UE i obejmują w szczególności następujące obszary:

—

zasoby własne (art. 136),

—

zobowiązania pozostające do spłaty (art. 140),

—

grzywny za naruszenie zasad konkurencji (art. 141),

—

zobowiązania Unii (art. 142),

—

warunkowe zobowiązania finansowe i instrumenty finansowe (art. 143 i 144),

—

aktywa netto Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (art. 145),

—

inwestycje UE w Europejski Fundusz Inwestycyjny, EFI (art. 146).

—

Zobowiązania warunkowe w związku ze sprawami sądowymi (art. 147).

(mln EUR)

 

Art. 140

Art. 142

Inne

31.12.2022

31.12.2021

Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa

17 029

9 587

68

26 683

43 982

Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa

—

—

(2 812 )

(2 812 )

(2 229 )

Ogółem

17 029

9 587

(2 744 )

23 871

41 753

Trwałe

8 465

9 298

(2 953 )

14 810

30 839

Obrotowe

8 563

288

209

9 061

10 913

Płatności zaliczkowe

Kwota płatności zaliczkowych, z wyłączeniem innych zaliczek dla państw członkowskich i wkładów do funduszu powierniczego Bêkou oraz funduszu powierniczego dla Afryki, wyniosła w 2022 r. 94,1 mld EUR (w 2021 r.: 86,2 mld EUR) i niemal w całości związana była z działaniami Komisji. Wzrost o 7,9 mld EUR, tj. o 9,2 %, wynika ze zwiększenia kwoty płatności zaliczkowych związanych z zarządzaniem dzielonym z 31,8 mld EUR w 2021 r. do 40,6 mld EUR w 2022 r.:

Płatności zaliczkowe dokonywane przez Komisję według metody zarządzania

Image 12

Znaczny wpływ na poziom płatności zaliczkowych udzielonych w ramach programów WRF ma dany etap cyklu WRF – na przykład na początku okresu obowiązywania WRF spodziewane są wypłaty dużych zaliczek dla państw członkowskich w ramach polityki spójności i kwoty te pozostają do dyspozycji państw członkowskich do czasu zamknięcia programów. Wypłacane są również roczne płatności zaliczkowe, które należy wykorzystać w danym roku lub odzyskać w następnym roku w ramach rocznego zamknięcia cyklu sprawozdania finansowego. Komisja dokłada wszelkich starań, aby zapewnić utrzymanie płatności zaliczkowych na odpowiednim poziomie. Trzeba znaleźć równowagę między zapewnieniem wystarczającego finansowania projektów a terminowym ujmowaniem wydatków.

5.4.   ZOBOWIĄZANIA

Na dzień 31 grudnia 2022 r. zobowiązania wynosiły ogółem 577,2 mld EUR (w 2021 r.: 496,4 mld EUR) – wzrost wynika z głównie pożyczek zaciągniętych w 2022 r. w ramach instrumentów SURE i NGEU. Najbardziej znaczącymi zobowiązaniami były pożyczki zaciągnięte na potrzeby NGEU i pomocy finansowej (344,3 mld EUR), bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów (86,2 mld EUR), zobowiązania emerytalno-rentowe i inne zobowiązania z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (80,6 mld EUR) oraz zobowiązania wobec osób trzecich (55,3 mld EUR).

Struktura zobowiązań na dzień 31 grudnia 2022 r.

Image 13

Wzrost o 80,8 mld EUR, tj. o 16,3 % w stosunku do roku poprzedniego, wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

—

zaciągnięte pożyczki wzrosły z 236,7 mld EUR w 2021 r. do 344,3 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 107,6 mld EUR, tj. o 45,5 %, dotyczy głównie nowych emisji w ramach NGEU po odliczeniu spłat (96,9 mld EUR) oraz dodatkowych pożyczek w ramach SURE (8,7 mld EUR) i pomocy makrofinansowej (7,5 mld EUR),

—

bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów wzrosły z 78,1 mld EUR w 2021 r. do 86,2 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 8,1 mld EUR, tj. o 10,4 %, dotyczy głównie RRF, ponieważ państwa członkowskie dokonują postępów we wdrażaniu reform, a inwestycje i kamienie milowe uznaje się za ukończone bądź osiągnięte,

—

zobowiązania wzrosły z 46,4 mld EUR w 2021 r. do 55,3 mld EUR w 2022 r. Wzrost o 8,9 mld EUR, tj. o 19,2 %, związany jest również przede wszystkim z RRF (wzrost o 5,5 mld EUR) oraz z zobowiązaniami z tytułu zasobów własnych (wzrost o 3,7 mld EUR), oraz

—

wzrost powyższych zobowiązań został częściowo zrównoważony przez spadek o 41,9 mld EUR, tj. o 34,2 %, zobowiązań emerytalno-rentowych i innych zobowiązań z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia, które zmniejszyły się z 122,5 mld EUR w 2021 r. do 80,6 mld EUR w 2022 r. Przyczyną tego spadku były głównie zyski aktuarialne wynikające ze zmian w podstawowych założeniach finansowych będących skutkiem gwałtownego wzrostu w ciągu roku rzeczywistych stóp dyskontowych.

Zestawienia poniesionych wydatków i faktury otrzymane i ujęte w bilansie w pozycji „Zobowiązania”

Image 14

Aktywa netto

Przewaga zobowiązań nad aktywami na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniosła 131,3 mld EUR (w 2021 r.: 82,3 mld EUR). Znaczny wzrost o 49,0 mld EUR wynika głównie z zaciągniętych pożyczek w związku z bezzwrotnym wsparciem w ramach NGEU w 2022 r. (czego skutkiem były koszty zarządzania bezpośredniego w kwocie 69,5 mld EUR, co stanowi wzrost o 26,6 mld EUR w stosunku do poprzedniego roku). Należy zauważyć, że przewaga zobowiązań nad aktywami nie oznacza, że instytucje i organy Unii znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, tylko że niektóre zobowiązania będą finansowane z przyszłych budżetów rocznych. Wiele kosztów ujmowanych jest zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w bieżącym roku, choć mogą one zostać faktycznie poniesione w następnych latach i sfinansowane z przyszłych budżetów, a powiązane przychody zostaną ujęte dopiero w przyszłych okresach. Poza pożyczkami zaciągniętymi na potrzeby NGEU, które mają zostać spłacone w latach 2028–2052, oraz zobowiązaniami z tytułu świadczeń pracowniczych, które będą wypłacane przez kilka dziesięcioleci, najbardziej znaczące kwoty, na które należy zwrócić uwagę, dotyczą działań związanych z EFRG, w przypadku którego większa część kwot jest zazwyczaj wypłacana w pierwszym kwartale następnego roku.

6.   RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

Unia Europejska (UE) jest unią, której państwa członkowskie przyznają kompetencje do osiągnięcia ich wspólnych celów. Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.

6.1.   RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE

Traktaty UE

Nadrzędne cele i zasady, którymi kierują się Unia i instytucje europejskie, określono w Traktatach. Unia i jej instytucje mogą działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych im na mocy traktatów na potrzeby osiągnięcia celów określonych w tych Traktatach, przy czym muszą czynić to zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności (11). Aby osiągnąć cele i realizować swoją politykę Unia zapewnia sobie niezbędne środki finansowe. Komisja odpowiada za promowanie ogólnego interesu Unii, co obejmuje wykonanie budżetu i zarządzanie programami we współpracy z państwami członkowskimi oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

UE realizuje cele ustanowione w Traktacie za pomocą różnych instrumentów, jednym z których jest budżet UE. Pozostałe narzędzia to na przykład wspólne ramy legislacyjne lub wspólne strategie polityczne.

Wieloletnie ramy finansowe i programy wydatków

Strategie polityczne wspierane ze środków z budżetu UE są realizowane zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) i odpowiednimi przepisami sektorowymi określającymi instrumenty i programy wydatków. Przekładają one priorytety polityczne UE na warunki finansowe w wystarczająco długim okresie, aby były one skuteczne i zapewniły spójną długoterminową perspektywę beneficjentom środków unijnych i współfinansującym organom krajowym. Określa się roczne maksymalne kwoty (pułapy) dla łącznych wydatków UE oraz dla głównych kategorii wydatków (działów). Suma pułapów dla wszystkich działów daje łączny pułap środków na zobowiązania. Rada przyjmuje WRF za jednomyślną zgodą wszystkich państw członkowskich oraz za zgodą Parlamentu Europejskiego. 17 grudnia 2020 r. przyjęto obecne wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027. Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 uzupełnia tymczasowe narzędzie NextGenerationEU, służące odbudowie gospodarki (zob. sekcja 2).

Budżet roczny

Budżet roczny jest sporządzany przez Komisję. Parlament Europejski i Rada uzgadniają (zazwyczaj do połowy grudnia) budżet na kolejny rok zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 314 TFUE. Zgodnie z zasadą równowagi budżetowej łączne dochody muszą odpowiadać łącznym wydatkom (środkom na płatności) w danym roku budżetowym.

Głównymi źródłami finansowania budżetu UE są przychody z tytułu zasobów własnych, które są uzupełniane innymi przychodami. Istnieją cztery rodzaje zasobów własnych: tradycyjne zasoby własne (głównie cła), zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT), zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi (wprowadzone w 2021 r.) oraz zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB). Inne przychody wynikające z działań UE (np. grzywny za naruszenie zasad konkurencji) stanowią na ogół mniej niż 10 % łącznej kwoty przychodów.

Tryby zarządzania

Budżet UE jest wykonywany w trzech trybach zarządzania, które określają sposób wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi:

—

zarządzanie dzielone: Komisja zarządza znaczną częścią budżetu (ok. 3/4 budżetu) w ramach systemu zarządzania dzielonego we współpracy z państwami członkowskimi, w szczególności w obszarach funduszy strukturalnych i rolnictwa,

—

zarządzanie bezpośrednie: Komisja może również sama zarządzać programami i może powierzyć wdrażanie określonych programów agencjom wykonawczym,

—

zarządzanie pośrednie: Zarządzanie decyzjami dotyczącymi wydatków może odbywać się również w sposób pośredni za pośrednictwem innych organów unijnych lub spoza Unii. Rozporządzenie finansowe lub umowy o przyznanie wkładu określają niezbędne mechanizmy kontroli i sprawozdawczości dla tych podmiotów, a także nadzór Komisji w przypadku powierzenia zadań związanych z wykonywaniem budżetu agencjom krajowym, Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego, państwom trzecim, organizacjom międzynarodowym (np. Bankowi Światowemu lub Organizacji Narodów Zjednoczonych) i innym podmiotom (np. agencjom zdecentralizowanym UE, wspólnym przedsięwzięciom).

Instrumenty finansowe i gwarancje budżetowe

Tradycyjną metodę wykonania budżetu – polegającą na udzielaniu dotacji i subwencji – uzupełnia się w drodze emisji instrumentów finansowych w formie gwarancji, a także instrumentów kapitałowych i pożyczek. UE angażuje się ponadto w operacje zaciągania i udzielania pożyczek na konkretne programy pomocy finansowej – aby wspierać państwa członkowskie i państwa trzecie – w formie pożyczek dwustronnych finansowanych za pomocą długu wyemitowanego na rynkach kapitałowych i objętych gwarancją budżetu UE. W grudniu 2022 r. Parlament i Rada ustanowiły jednolite podejście do finansowania w odniesieniu do zaciągania pożyczek przez UE. W ramach tego podejścia Komisja – zamiast osobno denominowanych obligacji poszczególnych programów – będzie emitować „obligacje UE” sygnowane jedną marką.

Rozporządzenie finansowe

Rozporządzenie finansowe (RF) (12) mające zastosowanie do budżetu ogólnego stanowi centralny dokument architektury regulacyjnej finansów UE. Określono w nim szczegółowo przepisy finansowe mające zastosowanie do wykonania budżetu UE oraz rolę poszczególnych podmiotów zaangażowanych w zapewnienie należytego wykorzystania środków finansowych i w osiągnięcie wyznaczonych celów. Zawiera ono również przepisy szczegółowe mające zastosowanie do instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i pomocy finansowej.

6.2.   ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

6.2.1.   Struktura instytucjonalna

UE dysponuje ramami instytucjonalnymi, które wykorzystuje do propagowania swoich wartości, realizacji celów, służenia swoim interesom, interesom swoich obywateli oraz interesom państw członkowskich, jak również zapewniania spójności, skuteczności i ciągłości swoich polityk oraz działań. Strukturę organizacyjną tworzą instytucje, agencje i inne organy UE. W rozporządzeniu finansowym oraz mających zastosowanie regułach rachunkowości określono, które z tych podmiotów wchodzą w zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE (wykaz podmiotów objętych zakresem konsolidacji znajduje się w informacji dodatkowej 9 skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE).

Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje prawodawczą i budżetową. Komisja odpowiada politycznie przed Parlamentem Europejskim. Rada pełni również funkcje kształtowania polityki i koordynacji zgodnie z ogólnym kierunkiem polityki i priorytetami Unii określonymi przez Radę Europejską.

Komisja Europejska to organ wykonawczy Unii Europejskiej. Promuje ogólny interes Unii i prowadzi odpowiednie inicjatywy w celu jego realizacji. Zapewnia przestrzeganie Traktatów oraz nadzoruje stosowanie prawa Unii przez państwa członkowskie pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pełni rolę koordynującą, wykonawczą i zarządczą, wykonuje budżet i zarządza programami.

Komisja wykonuje budżet w dużej mierze we współpracy z państwami członkowskimi (13). Wspólnie zapewniają wykorzystanie środków zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Przepisy określają również obowiązki państw członkowskich w zakresie kontroli i audytu, gdy dzielą się one zadaniami w zakresie wykonania budżetu oraz wynikającą z nich odpowiedzialnością. Przewidują ono także obowiązki i szczegółowe zasady dla każdej instytucji UE w odniesieniu do jej własnych wydatków.

6.2.2.   Struktura zarządzania Komisji

Ustalenia Komisji dotyczące zarządzania oraz sposoby zapewnienia, aby Komisja funkcjonowała jako nowoczesna, rozliczalna i zorientowana na wyniki instytucja opisano w komunikacie (14) w sprawie zarządzania w Komisji Europejskiej.

Komisja wykonuje swoje funkcje pod przewodnictwem kolegium komisarzy, które wyznacza priorytety i ponosi ogólną odpowiedzialność polityczną za prace Komisji. Jako kolegium Komisja prowadzi prace pod przewodnictwem politycznym przewodniczącego, który w ramach swojej nominacji przedstawia Parlamentowi Europejskiemu cele, które zamierza osiągnąć, w formie wytycznych politycznych. Przewodniczący Komisji decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji tak, aby zapewnić spójność, skuteczność i kolegialność jej działania.

Kolegium powierza operacyjne wykonanie budżetu i zarządzanie finansami dyrektorom generalnym i szefom służb, którzy odpowiadają za strukturę administracyjną Komisji. Takie zdecentralizowane podejście tworzy kulturę administracyjną, która zachęca urzędników do wzięcia odpowiedzialności za działania, nad którymi sprawują kontrolę, i wymaga od nich udzielenia zapewnienia w odniesieniu do działań, za które są odpowiedzialni.

Koordynację, nadzór, doradztwo i kierunki strategiczne zapewnia Rada Zarządzania Korporacyjnego pod nadzorem przewodniczącego i w ścisłej współpracy z członkiem Komisji odpowiedzialnym za budżet, zasoby ludzkie i administrację, a także przy udziale służb realizujących prace na rzecz przewodniczącego oraz służb centralnych.

W ramach ustaleń wewnętrznych określa się spójny zestaw solidnych narzędzi kontroli i zarządzania, które pozwalają kolegium komisarzy przyjąć odpowiedzialność polityczną za pracę Komisji (15).

6.2.3.   Zarządzanie finansami w Komisji

W Komisji role i obowiązki związane z zarządzaniem finansami są wyraźnie określone (np. w rozporządzeniu finansowym i regulaminie wewnętrznym (16)) i odpowiednio wykonywane. Jako delegowani urzędnicy zatwierdzający dyrektorzy generalni i szefowie służb Komisji są odpowiedzialni za należyte zarządzanie finansami UE, zgodność z przepisami rozporządzenia finansowego, zarządzanie ryzykiem i ustanowienie odpowiednich ram kontroli wewnętrznej.

Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie działaniami pod względem operacyjnym i z punktu widzenia należytego zarządzania finansami. Zadania mogą następnie zostać oddelegowane dyrektorom, kierownikom działu i innym urzędnikom, którzy tym samym stają się subdelegowanymi urzędnikami zatwierdzającymi. Każdy delegowany urzędnik zatwierdzający może korzystać ze wsparcia jednego lub dwóch dyrektorów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną w celu prowadzenia nadzoru wdrażania systemów kontroli wewnętrznej i monitorowania tego procesu.

Centralne służby Komisji zapewniają wytyczne oraz doradztwo i promują najlepsze praktyki, w tym za pośrednictwem prac Rady Zarządzania Korporacyjnego.

Rozporządzenie finansowe zawiera wymóg sporządzenia przez każdego urzędnika zatwierdzającego rocznego sprawozdania z działalności zawierającego opis osiągnięć oraz działań w zakresie kontroli wewnętrznej i działań związanych z zarządzaniem finansami w danym roku. Roczne sprawozdanie z działalności zawiera oświadczenie, że zasoby wykorzystano zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że wprowadzono procedury kontroli dające niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń. Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE (17) jest głównym instrumentem, za pośrednictwem którego kolegium komisarzy przyjmuje na siebie odpowiedzialność za finansowe zarządzanie budżetem UE.

Księgowy Komisji jest odpowiedzialny na szczeblu centralnym za zarządzanie zasobami finansowymi, procedury odzyskiwania należności, ustanawianie reguł rachunkowości na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP), zatwierdzanie systemów rachunkowości oraz sporządzanie sprawozdań Komisji i skonsolidowanego sprawozdania rocznego UE. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania rocznego sprawozdania finansowego z oświadczeniem, że przedstawia ono rzetelnie, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii. Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez kolegium komisarzy. Księgowy sprawuje niezależną funkcję i ponosi główną odpowiedzialność, jeżeli chodzi o sprawozdawczość finansową w Komisji.

Audytor wewnętrzny Komisji to także funkcja scentralizowana i niezależna, która polega na udzielaniu niezależnych porad i wydawaniu opinii oraz zaleceń dotyczących jakości i funkcjonowania systemów kontroli wewnętrznej w Komisji, agencjach UE i innych autonomicznych organach.

Komitet ds. Audytu zapewnia niezależność audytora wewnętrznego i monitoruje jakość audytów wewnętrznych oraz działania następcze podejmowane przez służby Komisji w stosunku do zaleceń z audytów wewnętrznych i zewnętrznych, a także w stosunku do ustaleń i zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w związku z absolutorium dotyczących wiarygodności skonsolidowanych rocznych sprawozdań finansowych UE. Rola doradcza komitetu przyczynia się do ogólnej dalszej poprawy skuteczności i efektywności Komisji pod względem osiągania jej celów oraz ułatwia nadzór Kolegium nad stosowanymi przez Komisję praktykami zarządzania, zarządzania ryzykiem oraz kontroli wewnętrznej.

6.2.4.   Kontrola zewnętrzna i procedura udzielania absolutorium

Zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami zarządzanie funduszami musi być efektywne, skuteczne i ekonomiczne. W celu zapewnienia wystarczającej pewności, że fundusze unijne są odpowiednio wykorzystywane we właściwy sposób, opracowano ramy rozliczalności oparte na wyczerpującej sprawozdawczości, audycie zewnętrznym i politycznej kontroli.

Po wydaniu zalecenia przez Radę Parlament Europejski podejmuje decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu ostatecznej zgody znanej jako „udzielenie absolutorium budżetowego” w odniesieniu do sposobu wykonania przez Komisję budżetu UE w danym roku. Roczna procedura udzielania absolutorium zapewnia, że Komisja ponosi odpowiedzialność polityczną za wykonanie budżetu UE.

Co roku Europejski Trybunał Obrachunkowy bada wiarygodność sprawozdań, kontroluje legalność i prawidłowość wszystkich przychodów i wydatków oraz upewnia się co do należytego zarządzania finansami i rzetelności aspektów jakościowych budżetowania, w tym kwestii wykonania. Począwszy od 2021 r., ze względu na duże znaczenie NextGenerationEU, opinię Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat legalności i prawidłowości wydatków w ramach tradycyjnego budżetu UE uzupełnia się o odrębną opinię na temat legalności i prawidłowości wydatków w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Publikacja rocznego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego stanowi punkt wyjścia procedury udzielania absolutorium. Audytorzy przygotowują również sprawozdania specjalne dotyczące konkretnych wydatków lub obszarów polityki lub problemów związanych z zarządzaniem lub budżetem.

Decyzja o udzieleniu absolutorium opiera się również na zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji, na przesłuchaniach komisarzy w Parlamencie Europejskim oraz odpowiedziach udzielonych na pytania pisemne skierowane do Komisji.

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO

Skonsolidowane sprawozdanie roczne Unii Europejskiej za 2022 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 246 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem XIII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania prezentującego aktywa i zobowiązania Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii Europejskiej.

Rosa ALDEA BUSQUETS

Księgowy Komisji

19 czerwca 2023 r.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE (2)

SPIS TREŚCI

BILANS 35
SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 36
RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH 37
ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO 38
INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 39

1.

 ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI 39

2.

 INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU 53

3.

 INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI 94

4.

 ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE 104

5.

 ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE 110

6.

 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM 114

7.

 UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH 135

8.

 ZDARZENIA PO DNIU BILANSOWYM 137

9.

 ZAKRES KONSOLIDACJI 137

BILANS

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

AKTYWA TRWAŁE

 

 

 

Wartości niematerialne i prawne

2.1

900

769

Rzeczowe aktywa trwałe

2.2

12 922

12 669

Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności

2.3

1 313

1 192

Aktywa finansowe

2.4

226 431

181 874

Płatności zaliczkowe

2.5

47 482

60 792

Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

2.6

18 870

40 642

 

 

307 917

297 938

AKTYWA OBROTOWE

 

 

 

Aktywa finansowe

2.4

8 981

6 744

Płatności zaliczkowe

2.5

53 014

32 656

Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

2.6

29 329

31 796

Zapasy

2.7

82

84

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

2.8

46 544

44 860

 

 

137 950

116 141

AKTYWA OGÓŁEM

 

445 867

414 078

ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE

 

 

 

Świadczenia emerytalno-rentowe oraz inne świadczenia pracownicze

2.9

(80 617 )

(122 466 )

Rezerwy

2.10

(2 199 )

(2 950 )

Zobowiązania finansowe

2.11

(323 985 )

(214 974 )

 

 

(406 801 )

(340 391 )

ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE

 

 

 

Rezerwy

2.10

(571)

(398)

Zobowiązania finansowe

2.11

(28 316 )

(31 149 )

Zobowiązania

2.12

(55 341 )

(46 372 )

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów

2.13

(86 164 )

(78 068 )

 

 

(170 392 )

(155 987 )

ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM

 

(577 193 )

(496 377 )

AKTYWA NETTO

 

(131 325 )

(82 299 )

Kapitały rezerwowe

2.14

1 312

1 325

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie  (3)

2.15

(132 637 )

(83 624 )

AKTYWA NETTO

 

(131 325 )

(82 299 )

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

2022

2021

PRZYCHODY

 

 

 

Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany

 

 

 

Zasoby własne oparte na DNB

3.1

103 880

115 955

Tradycyjne zasoby własne

3.2

23 495

20 590

Zasoby własne oparte na VAT

3.3

19 666

18 340

Zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych

3.4

6 337

5 831

Grzywny

3.5

915

1 990

Odzyskanie wydatków

3.6

1 219

1 794

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

3.7

—

1 122

Inne

3.8

11 395

6 737

 

 

166 908

172 357

 

 

 

 

Przychody z transakcji wymiany

 

 

 

Przychody finansowe

3.9

2 602

5 092

Inne

3.10

1 669

1 497

 

 

4 271

6 589

Przychody ogółem

 

171 179

178 946

KOSZTY

 

 

 

Wydatkowane przez państwa członkowskie

3.11

 

 

Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

 

(41 031 )

(40 829 )

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

 

(16 073 )

(15 451 )

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności

 

(43 083 )

(46 932 )

Europejski Fundusz Społeczny

 

(14 649 )

(16 727 )

Inne

 

(3 482 )

(4 835 )

Wydatkowane przez Komisję, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze

3.12

(94 027 )

(63 000 )

Wydatkowane przez inne agencje i organy UE

3.13

(3 615 )

(3 154 )

Wydatkowane przez państwa trzecie i organizacje międzynarodowe

3.13

(5 281 )

(4 512 )

Wydatkowane przez inne podmioty

3.13

(4 738 )

(3 225 )

Koszty personelu oraz rent i emerytur

3.14

(14 209 )

(12 417 )

Koszty finansowe

3.15

(7 637 )

(4 201 )

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

3.7

(6 961 )

—

Inne koszty

3.16

(8 342 )

(5 762 )

Koszty ogółem

 

(263 128 )

(221 046 )

WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK

 

(91 949 )

(42 100 )

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

(mln EUR)

 

2022

2021

Wynik ekonomiczny za rok

(91 949 )

(42 100 )

Działalność operacyjna

 

 

Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych

135

116

Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych

1 284

1 054

Odpisy z tytułu utraty wartości inwestycji (lub ich odwrócenie)

—

—

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu udzielonych pożyczek

(40 787 )

(70 259 )

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych

(7 049 )

(30 699 )

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

24 239

2 055

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów

2

(4)

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych

(41 850 )

6 447

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw

(578)

(2 057 )

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań finansowych (innych niż pożyczki zaciągnięte w ramach NGEU)

14 050

60 075

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań

8 969

13 964

Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów

8 096

13 484

Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny

(3 227 )

(1 769 )

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględniono zmian stanu pozycji niepieniężnych)

46 048

(3 257 )

Pozostałe zmiany stanu pozycji niepieniężnych

102

(1 757 )

Działalność inwestycyjna

 

 

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych

(1 803 )

(2 307 )

(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności

(121)

(604)

(Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(5 850 )

(4 636 )

(Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych będących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(156)

(629)

Działalność finansowa

 

 

Zwiększenie/(zmniejszenie) pożyczek zaciągniętych w ramach NGEU

92 128

91 000

PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO

1 684

28 118

Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów

1 684

28 118

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku

44 860

16 742

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku

46 544

44 860

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

(mln EUR)

 

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie Skumulowana nadwyżka/(Skumulowany deficyt)

Inne kapitały rezerwowe

Kapitał z aktualizacji wyceny

Aktywa netto

STAN NA 31.12.2020

(38 480 )

4 566

496

(33 418 )

Wpływ zmienionej reguły rachunkowości UE nr 11 (zob. informacja dodatkowa 1)

1 719

(3 043 )

(496)

(1 820 )

STAN NA 01.01.2021

(36 761 )

1 523

—

(35 238 )

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych

(3 257 )

—

—

(3 257 )

Inne

262

(198)

—

63

Wynik budżetowy za 2020 r. zapisany na dobro państw członkowskich

(1 769 )

—

—

(1 769 )

Wynik ekonomiczny za rok

(42 100 )

—

—

(42 100 )

STAN NA 31.12.2021

(83 624 )

1 325

—

(82 299 )

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych

46 048

—

—

46 048

Inne

115

(13)

—

102

Wynik budżetowy za 2021 r. zapisany na dobro państw członkowskich

(3 227 )

—

—

(3 227 )

Wynik ekonomiczny za rok

(91 949 )

—

—

(91 949 )

STAN NA 31.12.2022

(132 637 )

1 312

—

(131 325 )

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Należy zauważyć, że kwoty dotyczące Zjednoczonego Królestwa zamieszczone w poniższych tabelach dotyczące WRF do końca 2020 r. nadal widnieją pod nagłówkiem „państwa członkowskie”, co odzwierciedla fakt, że pomimo wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii w dniu 1 lutego 2020 r., zgodnie z umową o wystąpieniu nadal miało ono w tym okresie finansową relację z Unią równoważną relacji państwa członkowskiego.

1.   ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

1.1.   PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Księgi rachunkowe UE prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniającym rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylającym rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012, zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym” (RF).

Zgodnie z art. 80 rozporządzenia finansowego UE sporządza swoje sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte zakresem konsolidacji, aby zapewnić wewnętrzną spójność skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE.

Stosowanie nowych i zmienionych reguł rachunkowości Unii Europejskiej

Zmienione reguły rachunkowości UE obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2022 r. lub później

Brak jest nowych reguł rachunkowości UE dotyczących okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2022 r. lub później.

Nowe reguły rachunkowości UE przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązujące w dniu 31 grudnia 2022 r.

Nie ma nowych reguł rachunkowości UE, które zostały przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązywały 31 grudnia 2022 r.

1.2.   ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danej jednostki. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe” i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP) nr 1; obejmują one: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, istotność, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji.

Cechy jakościowe sprawozdawczości finansowej to przydatność, wierne odzwierciedlenie (wiarygodność), zrozumiałość, terminowość, porównywalność i sprawdzalność.

1.3.   KONSOLIDACJA

Zakres konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują wszystkie znaczące jednostki kontrolowane, wspólne ustalenia umowne i jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją, na której aktualnie figurują 54 jednostki kontrolowane i 1 jednostka stowarzyszona (w 2021 r.: 55 jednostek kontrolowanych i 1 jednostka stowarzyszona), znajduje się w informacji dodatkowej 9. Jednostki kontrolowane obejmują instytucje Unii (uwzględniając Komisję, ale nie Europejski Bank Centralny) oraz agencje UE (z wyjątkiem agencji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa). Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji. Jedyną jednostką stowarzyszoną UE jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).

Jednostki objęte zakresem konsolidacji, które nie mają jednak istotnego znaczenia dla skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE jako całości, nie muszą podlegać konsolidacji ani być rozliczane zgodnie z metodą praw własności, jeżeli będzie się to wiązało z nadmiernym nakładem czasu lub nadmiernymi kosztami dla UE. Jednostki te określa się mianem „mniejszych jednostek” i umieszcza na osobnej liście w informacji dodatkowej 9. W 2022 r. osiem jednostek zostało zaklasyfikowanych jako takie mniejsze jednostki (w 2021 r.: osiem jednostek).

Jednostki kontrolowane

Aby określić zakres konsolidacji, stosuje się koncepcję kontroli. Do jednostek kontrolowanych zalicza się jednostki, przez które UE jest narażona na zmienne świadczenia, lub ma prawo do zmiennych świadczeń, na podstawie swojego udziału, lub ma możliwość wpływania na charakter i wysokość tych świadczeń dzięki swojej władzy nad daną jednostką. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco i musi dotyczyć określonej działalności jednostki. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli.

Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach UE są: utworzenie jednostki na mocy traktatów założycielskich lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu UE, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Dla każdej jednostki dokonuje się oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli.

Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z takich transakcji nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Wspólne ustalenia umowne

Wspólne ustalenie umowne to umowa, w ramach której UE i druga strona lub większa ich liczba sprawują wspólną kontrolę. Wspólna kontrola jest to określony podział kontroli nad ustaleniem umownym w drodze obowiązującego ustalenia umownego, który występuje tylko wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnej działalności wymagają jednomyślnej zgody stron sprawujących wspólną kontrolę. Wspólne umowy mogą mieć formę wspólnych przedsięwzięć albo wspólnych operacji. Wspólne przedsięwzięcie to wspólne ustalenie umowne zorganizowane za pośrednictwem oddzielnego narzędzia, w ramach którego strony sprawujące wspólną kontrolę nad ustaleniem umownym mają udział w aktywach netto wynikających z tego ustalenia umownego. Udziały we wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4). Wspólna operacja jest wspólnym ustaleniem umownym, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym mają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań powiązanych z ustaleniem umownym. Udziały we wspólnych operacjach wykazywane są poprzez ujmowanie w sprawozdaniach finansowych UE jej aktywów i zobowiązań, przychodów i kosztów oraz udziału we wspólnych aktywach, zobowiązaniach i przychodach oraz wspólnie ponoszonych kosztach.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które UE bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi wyłącznej lub wspólnej kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy UE posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4).

Jednostki nieobjęte konsolidacją, których środkami zarządza Komisja

Środkami wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego dla pracowników UE, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz funduszu gwarancyjnego dla uczestników zarządza w imieniu tych podmiotów Komisja. Z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez UE, nie są one jednak ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

1.4.   PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Sprawozdania finansowe sporządzane są corocznie zgodnie z art. 243 rozporządzenia finansowego. Rok obrachunkowy rozpoczyna się dnia 1 stycznia i kończy dnia 31 grudnia.

1.4.1.   Waluta i zasady przeliczania

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

O ile nie określono inaczej, sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną UE.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z ponownego przeliczenia według kursów wymiany obowiązujących na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu.

Stan na koniec roku aktywów i zobowiązań pieniężnych denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższych kursów wymiany Europejskiego Banku Centralnego (EBC) obowiązujących na dzień 31 grudnia:

Kurs wymiany EUR

Waluta

31.12.2022

31.12.2021

Waluta

31.12.2022

31.12.2021

BGN

1,9558

1,9558

PLN

4,6808

4,5969

CZK

24,1160

24,8580

RON

4,9495

4,949

DKK

7,4365

7,4364

SEK

11,1218

10,2503

GBP

0,8869

0,8403

CHF

0,9847

1,0331

HRK

7,5345

7,5156

JPY

140,6600

130,3800

HUF

400,8700

369,1900

USD

1,0666

1,1326

1.4.2.   Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z MSRSP i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in.: kwot zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych, ryzyka finansowego związanego z należnościami oraz kwotami ujawnionymi w informacjach dodatkowych dotyczących instrumentów finansowych, odpisów z tytułu utraty wartości aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz zobowiązań z tytułu umów gwarancji finansowej, naliczonych przychodów i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, rezerw, stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych, możliwej do uzyskania wartości netto zapasów, aktywów i zobowiązań warunkowych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z tymi szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome, jeżeli dana zmiana wywiera wyłącznie wpływ na dany okres, lub w tym okresie i w przyszłych okresach, jeżeli wywiera ona wpływ na ten okres i okresy przyszłe.

1.5.   BILANS

1.5.1.   Wartości niematerialne i prawne

Składnik wartości niematerialnych i prawnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów, nieposiadający postaci fizycznej. Składnik wartości niematerialnych i prawnych uznaje się za możliwy do zidentyfikowania, jeżeli można go wyodrębnić (tj. można odseparować go od danego podmiotu lub wydzielić go z tego podmiotu, np. w rezultacie jego sprzedaży, przeniesienia, udzielenia licencji na korzystanie z niego, jego wynajęcia lub wymiany, indywidualnie albo w połączeniu z powiązaną umową, możliwym do zidentyfikowania składnikiem aktywów lub zobowiązaniem, niezależnie od tego, czy taki jest zamiar danego podmiotu) albo jeżeli jest on przedmiotem wiążących ustaleń (m.in. praw wynikających z umów lub innych praw przewidzianych w obowiązujących przepisach), niezależnie od tego, czy takie prawa można przenieść lub wyodrębnić z danego podmiotu lub odseparować je od innych praw i obowiązków).

Zakupione wartości niematerialne i prawne wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o zakumulowaną amortyzację i straty z tytułu utraty wartości. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE, a koszty dotyczą wyłącznie etapu wytworzenia danego składnika aktywów. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, ujmuje się jako koszty okresu, w którym zostały poniesione.

Wartości niematerialne i prawne amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania (3 do 11 lat). Szacowany okres użytkowania wartości niematerialnych i prawnych odpowiada ich okresowi ekonomicznej użyteczności lub okresowi użyteczności określonemu w drodze umowy.

1.5.2.   Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia, budowy lub przekazania składnika aktywów.

Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do UE oraz pod warunkiem że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione.

Grunty nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu pomniejszonego o ich wartość końcową przez szacunkowy okres ich użytkowania w następujący sposób:

Rodzaj aktywów

Stawka amortyzacji metodą liniową

Budynki

4 % do 10 %

Sprzęt kosmiczny

8 % do 25 %

Urządzenia i wyposażenie techniczne

10 % do 25 %

Meble i środki transportu

10 % do 25 %

Sprzęt komputerowy

25 % do 33 %

Inne

10 % do 33 %

Zyski i straty ze zbycia ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową zbywanego składnika aktywów, i ujmuje się je w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Leasing

Umowa leasingowa jest to umowa, na mocy której w zamian za opłatę lub serie opłat leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do użytkowania danego składnika aktywów przez uzgodniony okres. Umowy leasingowe klasyfikuje się jako umowy dotyczące leasingu finansowego albo umowy dotyczące leasingu operacyjnego.

Umowy dotyczące leasingu finansowego to umowy, w których na leasingobiorcę przenosi się zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści związane z prawem własności. Zawierając umowę dotyczącą leasingu finansowego jako leasingobiorca, aktywa objęte umową dotyczącą leasingu finansowego uznaje się za aktywa, a obowiązki wynikające z leasingu za zobowiązania od momentu, w którym okres leasingu rozpoczyna bieg. Aktywa i zobowiązania ujmuje się jako kwoty odpowiadające wartości godziwej składnika aktywów objętego umową leasingową lub – jeżeli ich wartość jest niższa – wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych określanych w momencie rozpoczęcia leasingu. W okresie leasingu aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Minimalne opłaty leasingowe dzieli się między koszty finansowania (część odsetkowa) a zmniejszenie kwoty niezaspokojonych zobowiązań (część kapitałowa). Koszty finansowania przydziela się do każdego okresu przypadającego w okresie leasingu, aby wygenerować stałą okresową stopę procentową w odniesieniu do pozostałego bilansu zobowiązania, które przedstawia się – w stosownych przypadkach – jako obrotowe/trwałe. Warunkowe opłaty leasingowe księguje się jako koszty w okresie, w których je poniesiono.

Leasing operacyjny to leasing inny niż leasing finansowy, tj. leasing, w ramach którego leasingodawca ponosi zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści wynikające z prawa własności do składnika aktywów. W przypadku zawarcia umowy dotyczącej leasingu operacyjnego w charakterze leasingobiorcy raty leasingu operacyjnego ujmuje się metodą liniową jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu, przy czym w bilansie nie przedstawia się ani składnika aktywów będącego przedmiotem leasingu, ani zobowiązania leasingowego.

1.5.3.   Utrata wartości aktywów niefinansowych

Utrata wartości to strata przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów wykraczająca poza systematyczne ujmowanie straty przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów w postaci amortyzacji lub umorzenia (w stosownych przypadkach). Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji ani umorzeniu i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Składniki aktywów podlegające amortyzacji/umorzeniu analizuje się pod kątem utraty wartości za każdym razem, gdy w dniu sprawozdawczym istnieje wskazanie, że dany składnik aktywów może podlegać utracie wartości. Stratę z tytułu utraty wartości ujmuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.

Wartości końcowe i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych poddawane są przeglądowi i w razie konieczności korygowane, co najmniej raz do roku. Jeżeli przyczyny utraty wartości ujętej w poprzednich latach nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane.

1.5.4.   Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności

Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach

Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności początkowo ujmuje się według kosztu, przy czym początkową wartość bilansową zwiększa się lub zmniejsza następnie, aby ująć dalsze wkłady, udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, oraz wszelkie przypadki utraty wartości i wypłaty dywidendy. Wartość bilansowa inwestycji w sprawozdaniu finansowym na dzień bilansowy jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami. Udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, a jej udział w zmianach w kapitale własnym jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w kapitałach rezerwowych w aktywach netto. Otrzymane wypłaty z inwestycji obniżają wartość bilansową aktywów.

Jeżeli udział UE w deficycie inwestycji rozliczanej zgodnie z metodą praw własności jest równy jej udziałowi w tej inwestycji lub go przekracza, UE przestaje ujmować swój udział w przyszłych stratach („nieujęte straty”). Po zredukowaniu udziału UE do wartości zerowej na wszelkie dodatkowe straty tworzy się rezerwy, a zobowiązanie ujmuje się tylko w takiej wysokości, w jakiej UE powzięła prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek lub dokonała płatności w imieniu danej jednostki.

Jeżeli występują oznaki utraty wartości, w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w informacji dodatkowej 1.5.3. Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, dokonuje się odwrócenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

W przypadku gdy UE posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, nie dąży do wywierania znaczącego wpływu. Takie fundusze traktuje się zatem jako instrumenty finansowe i klasyfikuje jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć zaklasyfikowanych jako mniejsze jednostki (zob. informacja dodatkowa 1.3) nie rozlicza się według metody praw własności. Wkłady UE na rzecz tych jednostek rozlicza się jako koszty poniesione w danym okresie.

1.5.5.   Aktywa finansowe

Klasyfikacja w momencie początkowego ujęcia

Klasyfikacja odbywa się na podstawie dwóch kryteriów:

—

model zarządzania aktywami finansowymi. W ramach tego kryterium ocenia się, w jaki sposób UE zarządza aktywami finansowymi, aby generować przepływy pieniężne i osiągać swoje cele, oraz w jaki sposób szacuje wyniki osiągane dzięki aktywom finansowym,

—

cechy przepływów pieniężnych wynikających z umowy związanych ze składnikiem aktywów. W ramach tego kryterium ocenia się, czy przepływy pieniężne wynikające z umowy stanowią jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostającej do spłaty. Odsetki to zapłata z tytułu wartości pieniądza w czasie, ryzyka kredytowego oraz innych podstawowych rodzajów ryzyka i kosztów udzielania pożyczek.

Po przeprowadzeniu oceny w oparciu o te kryteria aktywa finansowe można podzielić na trzy kategorie: Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu, aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny lub aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Aktywa finansowe z przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy, które stanowią wyłącznie kwotę główną i odsetki, klasyfikuje się w zależności od modelu zarządzania danej jednostki. Jeżeli model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Jeżeli model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i w celu sprzedaży aktywów finansowych, aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny. Jeśli model zarządzania jest inny niż te dwa modele (np. aktywa finansowe są utrzymywane z przeznaczeniem do obrotu lub utrzymywane w portfelu zarządzanym i wycenianym na podstawie wartości godziwej), aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Aktywa finansowe z przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy, które nie stanowią wyłącznie kwoty głównej i odsetek, tylko wprowadzają inną ekspozycję na ryzyko i zmienność niż ekspozycja na ryzyko i zmienność, które występują w przypadku podstawowych ustaleń w zakresie udzielania pożyczek (np. zmiany cen akcji), klasyfikuje się jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niezależnie od modelu zarządzania.

W momencie początkowego ujęcia UE klasyfikuje aktywa finansowe w następujący sposób:

(i)   Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

UE klasyfikuje do tej kategorii:

—

środki pieniężne i ich ekwiwalenty,

—

pożyczki (w tym depozyty terminowe o pierwotnym okresie zapadalności powyżej trzech miesięcy),

—

należności z tytułu transakcji wymiany, z wyjątkiem płatności otrzymywanych z tytułu umów gwarancji finansowej klasyfikowanych jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Te aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi spełniają dwa warunki. Model zarządzania UE polega na utrzymywaniu ich w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy. Ponadto w określonych terminach mają miejsce przepływy pieniężne wynikające z umowy, które stanowią jedynie kwotę główną oraz odsetki od kwoty głównej pozostającej do spłaty.

Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu zalicza się do aktywów obrotowych, z wyjątkiem tych, których termin zapadalności przekracza 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

(ii)   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny

Te aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi mają przepływy pieniężne wynikające z umowy, które stanowią jedynie kwotę główną oraz odsetki od kwoty głównej pozostającej do spłaty. Ponadto model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i w celu sprzedaży aktywów finansowych.

Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli przewiduje się ich zbycie w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. UE nie posiada takich aktywów.

(iii)   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

UE klasyfikuje następujące aktywa finansowe jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, ponieważ przepływy pieniężne wynikające z umowy nie stanowią w ich przypadku jedynie kwoty głównej i odsetek:

—

instrumenty pochodne,

—

inwestycje kapitałowe oraz inwestycje w fundusze rynku pieniężnego lub w fundusze w ramach portfela zbiorczego,

—

inne inwestycje kapitałowe (np. operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka).

Ponadto jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt UE klasyfikuje posiadane przez siebie dłużne papiery wartościowe, ponieważ portfele dłużnych papierów wartościowych są zarządzane i wyceniane na podstawie wartości godziwej portfela (np. wspólny fundusz rezerw, o którym mowa w art. 212 rozporządzenia finansowego).

Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli przewiduje się ich zbycie w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Początkowe ujęcie i wycena

Zakup aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny oraz przez nadwyżkę lub deficyt ujmuje się na ich dzień transakcji, czyli dzień, w którym UE zobowiązała się kupić składnik aktywów. Ekwiwalenty środków pieniężnych i pożyczki ujmuje się, gdy środki pieniężne są deponowane w instytucji finansowej lub przekazywane pożyczkobiorcom.

Aktywa finansowe są początkowo wyceniane według wartości godziwej. W przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt koszty transakcji dodaje się do wartości godziwej przy początkowym ujęciu. W przypadku aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt koszty transakcji ujmuje się jako koszty w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Wartość godziwa składnika aktywów finansowych w momencie jego początkowego ujęcia jest zazwyczaj ceną transakcyjną, chyba że transakcja nie została zawarta na warunkach rynkowych, tj. została zawarta bez wynagrodzenia lub za nominalnym wynagrodzeniem do celów polityki publicznej. W takim przypadku różnica pomiędzy wartością godziwą instrumentu finansowego a ceną transakcyjną jest składnikiem niestanowiącym transakcji wymiany, który ujmuje się jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W takim przypadku wartość godziwa składnika aktywów finansowych jest wyprowadzana z bieżących transakcji rynkowych w odniesieniu do instrumentu bezpośrednio równoważnego. Jeśli dla danego instrumentu nie ma aktywnego rynku, wartość godziwą uzyskuje się w oparciu o technikę wyceny, która wykorzystuje dostępne dane z rynków możliwych do obserwowania.

Wartość godziwą udzielonej pożyczki długoterminowej, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą rynkową stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym.

Pożyczki udzielone w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz pożyczki na pomoc finansową wycenia się początkowo w ich kwocie nominalnej, a cena transakcyjna jest uznawana za wartość godziwą pożyczki. Dzieje się tak, ponieważ:

—

„otoczenie rynkowe” pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są komercyjne lub skarbowe instrumenty dłużne. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych inwestycji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; zaciąga ona pożyczki tylko po to, by udzielać pożyczek. Oznacza to, że w odniesieniu do pożyczonych przez siebie środków UE nie dysponuje innymi możliwościami udzielania pożyczek ani inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie stanowią osobny rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE. W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE poprzez odniesienie do obligacji komercyjnych i skarbowych,

—

ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa stosowana przez UE do ustalenia wartości godziwej pożyczek powinna być równa pobieranej stopie procentowej.

Późniejsza wycena

Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu są następnie wyceniane według zamortyzowanego kosztu w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny wycenia się później według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny, z wyjątkiem różnic kursowych wynikających z przeliczenia walut dotyczących składników aktywów pieniężnych, które ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt wycenia się później według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej (w tym te wynikające z przeliczeń w walucie obcej oraz wszelkich uzyskanych odsetek) ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie, w którym powstały.

Wartość godziwa przy późniejszej wycenie

Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (oraz w przypadku nienotowanych papierów wartościowych i instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym), UE określa wartość godziwą w oparciu o techniki wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku.

Inwestycje w fundusze venture capital, które nie są notowane na aktywnym rynku, wycenia się według przypisanej wartości aktywów netto, którą uznaje się za równą ich wartości godziwej.

Utrata wartości aktywów finansowych

UE ujmuje i wycenia stratę z tytułu utraty wartości w odniesieniu do oczekiwanych strat kredytowych na aktywach finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu i według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny.

Oczekiwane straty kredytowe to wartość bieżąca różnicy między przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy a przepływami pieniężnymi, które UE spodziewa się uzyskać. Oczekiwane straty kredytowe uwzględniają racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań na dzień sprawozdawczy.

Oczekiwane straty kredytowe wycenia się za pomocą modelu obejmującego trzy etapy, który uwzględnia ważone prawdopodobieństwem zdarzenia niewykonania zobowiązania w całym okresie życia składnika aktywów finansowych oraz zmiany ryzyka kredytowego od momentu powstania składnika aktywów finansowych. W przypadku pożyczek momentem powstania jest data zobowiązania do udzielenia pożyczki.

Jeżeli od momentu powstania nie nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 1”), strata z tytułu utraty wartości to oczekiwana strata kredytowa z tytułu możliwych zdarzeń niewykonania zobowiązania w ciągu najbliższych 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego („12-miesięczne oczekiwane straty kredytowe”). Jeżeli od momentu powstania nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 2”) lub istnieją obiektywne dowody na utratę wartości ze względu na ryzyko kredytowe („etap 3”), strata z tytułu utraty wartości odpowiada oczekiwanym stratom kredytowym z tytułu możliwych zdarzeń niewykonania zobowiązania w całym okresie życia składnika aktywów finansowych („oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia”) (zob. informacja dodatkowa 6.5).

W przypadku aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana o kwotę straty z tytułu utraty wartości, która jest ujmowana w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W przypadku aktywów wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny, odpis na oczekiwane straty kredytowe jest ujmowany w aktywach netto/kapitale własnym i nie zmniejsza wartości bilansowej składnika aktywów finansowych w bilansie. Jeżeli w kolejnym okresie kwota straty z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu, w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności dokonuje się odwrócenia uprzednio ujętego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

a)   Pożyczki udzielane państwom

UE opiera swoją ocenę utraty wartości pożyczek w kontekście charakteru finansowania UE i jej wyjątkowego statusu instytucjonalnego.

W przypadku utraty wartości pożyczek udzielonych państwom niebędącym państwami członkowskimi UE oblicza oczekiwane straty kredytowe na podstawie zewnętrznych danych dotyczących jakości kredytowej, uwzględniając jednak status wierzyciela uprzywilejowanego, który zmniejsza ryzyko kredytowe. Do obliczenia wartości bieżącej stopą dyskontową jest pierwotna efektywna stopa procentowa pożyczki. Jeżeli pożyczka ma zmienne oprocentowanie, stopą dyskontową jest bieżąca efektywna stopa procentowa określona w umowie.

W przypadku pożyczek dla państw członkowskich UE nigdy nie poniosła żadnych strat z tytułu utraty wartości ani nie spotkała się z niewykonaniem zobowiązania. W przypadku tych pożyczek oprócz statusu wierzyciela uprzywilejowanego UE bierze pod uwagę stosunki ze swoimi państwami członkowskimi. Te dwa elementy w zasadzie gwarantują państwom członkowskim pełną spłatę pożyczek w terminie ich zapadalności. W związku z tym UE uważa, że oczekiwane straty kredytowe z tytułu pożyczek udzielonych państwom członkowskim są nieistotne, a podejście statystyczne do obliczania oczekiwanych strat kredytowych jest w przypadku tych pożyczek niewłaściwe. W sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględnia się zatem żadnych oczekiwanych strat kredytowych w odniesieniu do pożyczek udzielonych państwom członkowskim.

b)   Należności

UE wycenia stratę z tytułu utraty wartości w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia, stosując praktyczne rozwiązania (np. macierz rezerw).

c)   Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

UE przechowuje środki pieniężne i ich ekwiwalenty na bieżących rachunkach bankowych oraz w depozytach terminowych do 3 miesięcy. Środki pieniężne przechowane są w bankach o bardzo wysokim ratingu kredytowym (zob. informacja dodatkowa 6.5), a więc o bardzo niskim prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania. Ze względu na krótki czas trwania i niskie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania oczekiwane straty kredytowe na środkach pieniężnych i ich ekwiwalentach są znikome. W związku z tym w odniesieniu do ekwiwalentów środków pieniężnych nie dokonuje się odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Usunięcie z bilansu

Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia praw do otrzymywania przepływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku, gdy UE przeniosła zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z prawem własności na inny podmiot. Sprzedaż aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny oraz przez nadwyżkę lub deficyt ujmuje się na dzień transakcji.

1.5.6.   Zapasy

Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować, oraz powiązane pośrednie koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane w celu dystrybucji nieodpłatnej lub za stawkę nominalną wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który UE musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.7.   Kwoty płatności zaliczkowych

Płatności zaliczkowe są formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie finansowania z góry. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami mogą być one rozbite na szereg płatności dokonywanych w okresie wskazanym w danej umowie, decyzji, danym porozumieniu lub akcie podstawowym. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu UE płatności zaliczkowej. Ponieważ UE zachowuje kontrolę nad płatnościami zaliczkowymi i jest upoważniona do otrzymania zwrotu z tytułu części niekwalifikowalnej, kwotę ujmuje się jako składnik aktywów.

Płatności zaliczkowe początkowo ujmuje się w bilansie w momencie przekazania środków pieniężnych odbiorcy. Wycenia się je w kwocie przekazanej zapłaty. W kolejnych okresach płatności zaliczkowe są wyceniane w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowalne (w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe) poniesione w danym okresie.

Odsetki od płatności zaliczkowych ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek przychodów z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie.

Pozostałe zaliczki dla państw członkowskich, wynikające ze zwracania przez UE kwot wypłaconych przez państwo członkowskie jako zaliczki na rzecz beneficjentów (w tym w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym), uwzględnia się jako aktywa i ujmuje w pozycji „Płatności zaliczkowe”. Następnie pozostałe zaliczki dla państw członkowskich wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o najlepsze możliwe oszacowanie wydatków kwalifikowanych poniesionych przez beneficjentów końcowych, obliczone na podstawie rozsądnych i mających poparcie faktograficzne założeń.

Wkłady do funduszy powierniczych Unii na rzecz działań zewnętrznych (ustanowionych na mocy art. 234 rozporządzenia finansowego) nieobjętych konsolidacją przez Komisję Europejską lub innych jednostek nieobjętych konsolidacją klasyfikuje się jako płatności zaliczkowe, gdyż ich celem jest umożliwienie funduszowi powierniczemu finansowania działań określonych w celach danego funduszu. Wkłady UE do funduszy powierniczych wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowane, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe, poniesione przez fundusz powierniczy w okresie sprawozdawczym i alokowane do wkładu UE zgodnie z umową dotyczącą danego projektu.

1.5.8.   Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

W zasadach rachunkowości UE ustanowiono wymóg odrębnej prezentacji transakcji wymiany i transakcji innych niż transakcje wymiany. Aby odróżnić te dwie kategorie, pojęcie „należności” zastrzega się do transakcji wymiany, natomiast w odniesieniu do „transakcji innych niż transakcje wymiany”, tj. transakcji, w ramach których UE otrzymuje wartości od innej jednostki, nie przekazując bezpośrednio w zamian wartości zbliżonej, stosuje się termin „kwoty należne” (np. kwoty należne od państw członkowskich związane z zasobami własnymi).

Należności z tytułu transakcji wymiany stanowią aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego, z wyjątkiem pewnych kwot należności z tytułu umów gwarancji finansowej, które klasyfikuje się jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 1.5.5).

Kwoty należne z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujmuje się w wartości godziwej w dniu nabycia pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że UE nie będzie w stanie pobrać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. W informacji dodatkowej 1.5.14 przedstawiono informacje dotyczące ujęcia naliczonych przychodów na koniec roku. Kwoty wykazane w bilansie i ujawnione jako należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany nie są instrumentami finansowymi, ponieważ w przeciwieństwie do nich nie wynikają z umowy, która powodowałaby powstanie zobowiązań finansowych lub instrumentów kapitałowych. Niemniej jednak, w informacjach dodatkowych do sprawozdania finansowego należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujawnia się w stosownych przypadkach razem z należnościami z tytułu transakcji wymiany.

1.5.9.   Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty są aktywami finansowymi wycenianymi według zamortyzowanego kosztu, które obejmują środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie lub w krótkim terminie i inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy.

1.5.10.   Świadczenia pracownicze

UE zapewnia pracownikom szereg świadczeń (wynagrodzenie oraz świadczenia z tytułu zabezpieczenia społecznego). Do celów rachunkowości należy je zaklasyfikować jako krótkoterminowe świadczenia pracownicze lub świadczenia po okresie zatrudnienia.

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to te świadczenia należne, które podlegają rozliczeniu przed upływem dwunastu miesięcy od końca okresu sprawozdawczego, w którym pracownik wykonywał pracę, takie jak wynagrodzenia, urlop wypoczynkowy, płatne zwolnienie chorobowe, a także inne krótkoterminowe dodatki pracownicze. Krótkoterminowe świadczenia pracownicze ujmowane są jako koszty, kiedy wykonywana jest związana z nimi praca. Zobowiązanie ujmuje się w kwocie, która ma być wypłacona, jeśli na UE ciąży prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek zapłaty w wyniku przeszłego zatrudnienia pracownika i jeśli zobowiązanie to można w sposób wiarygodny oszacować.

Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

UE przyznaje pracownikom szereg świadczeń po okresie zatrudnienia, które obejmują świadczenia emerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę rodzinną w ramach systemu emerytalno-rentowego dla urzędników europejskich (PSEO), jak również ubezpieczenie zdrowotne w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS) (zob. informacja dodatkowa 2.9). Świadczenia te oferowane są w ramach jednego planu – który jest jednak podzielony na dwa programy – i muszą być traktowane podobnie, aby rzetelnie przedstawiać sytuację i odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą:

(i)

system emerytalno-rentowy dla urzędników europejskich: Świadczenia przyznawane w ramach tego umownego systemu (18) odnoszą się do stażu pracy, renty inwalidzkiej i rodzinnej, jak również dodatków rodzinnych, śmierci przed odejściem na emeryturę w przypadku tych pracowników, którzy pracują lub pracowali w instytucjach Unii Europejskiej, agencjach lub innych organach UE lub członków rodzin po zmarłych urzędnikach lub emerytach. Wkład pracowników z ich wynagrodzeń w przewidywane koszty tych świadczeń wynosi jedną trzecią tych kosztów,

(ii)

wspólny system ubezpieczenia chorobowego (JSIS). W ramach tego systemu UE zapewnia pracownikom Komisji Europejskiej, instytucji, agencji i innych organów UE ubezpieczenie zdrowotne poprzez zwrot kosztów leczenia. Świadczenia przyznane w ramach tego systemu osobom biernym zawodowo (tj. emerytom, sierotom itp.) uznaje się za świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia.

UE zapewnia również członkom i byłym członkom instytucji Unii Europejskiej świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia za pośrednictwem odrębnych systemów emerytalno-rentowych. Przedstawiono je w pozycji „Inne systemy świadczeń emerytalnych”. W ramach tych systemów UE zapewnia świadczenia emerytalne członkom Komisji, Trybunału Sprawiedliwości, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych. UE zapewnia zabezpieczenie zdrowotne członkom instytucji Unii poprzez wspólny system ubezpieczenia chorobowego.

Wyżej wymienione świadczenia po okresie zatrudnienia uznawane są za zobowiązania UE z tytułu określonych świadczeń i oblicza się je na każdy dzień sprawozdawczy poprzez oszacowanie kwoty przyszłych świadczeń, które wypracowali pracownicy w okresie bieżącym i we wcześniejszych okresach, dyskontując tę kwotę oraz odejmując wartość godziwą wszelkich aktywów programu. Obliczanie zobowiązań z tytułu określonych świadczeń dokonywane jest corocznie w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji państwowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin zapadalności jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych.

Świadczenia po okresie zatrudnienia przyznawane pracownikom UE są włączone do jednego planu obejmującego zarówno system emerytalno-rentowy dla urzędników europejskich, jak i system ubezpieczenia chorobowego z prawem do ubezpieczenia w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego, które zależy od nabycia prawa do ubezpieczenia w ramach systemu emerytalno-rentowego. Zgodnie z warunkami tego jednego planu, jak określono w regulaminie pracowniczym, niektóre uprawnienia, takie jak prawo do opóźnionego wypłacenia emerytury lub niższego świadczenia emerytalnego w ramach systemu emerytalno-rentowego dla urzędników europejskich, nabywa się po 10 latach służby. Uprawnienia nabyte w ramach jednego planu przez kolejne lata służby pracownika są jednak istotnie wyższe niż te początkowo ustalone uprawnienia, co znajduje odzwierciedlenie w kolejnych corocznie nabywanych prawach emerytalno-rentowych.

Stąd też, aby zobrazować ekonomiczny charakter zaistniałej transakcji, czego wymaga wierne odzwierciedlenie będące jedną z cech jakościowych sprawozdawczości finansowej, jak określono zarówno w regule rachunkowości Unii Europejskiej nr 1, jak i w ramach koncepcyjnych MSRSP, poniesione koszty zatrudnienia ujmowane są w oparciu o metodę liniową w trakcie szacowanego okresu służby czynnej pracownika, tj. okresu od dnia, gdy praca wykonywana przez pracownika uprawniła go do świadczeń w ramach programu świadczeń (niezależnie od tego, czy świadczenia te są uzależnione od dalszej pracy, czy też nie), do dnia, począwszy od którego dalsza praca wykonywana przez pracownika nie będzie prowadziła do powstania istotnej kwoty dodatkowych świadczeń w ramach programu, poza kwotą wynikającą ze wzrostu wynagrodzeń. Podejście to jest stosowane konsekwentnie względem świadczeń przewidzianych w ramach jednego planu.

Aktualizacja wyceny zobowiązań netto z tytułu określonych świadczeń obejmuje zyski i straty aktuarialne oraz zwrot z aktywów programu; są one ujmowane bezpośrednio w aktywach netto.

UE ujmuje koszty odsetkowe netto (dochody) i inne koszty związane z programami określonych świadczeń w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności pod pozycją „Koszty personelu oraz rent i emerytur”.

Kiedy przewidziane świadczenia są zmieniane lub ograniczane, powiązana zmiana w świadczeniach, która odnosi się do przeszłego zatrudnienia bądź zysku lub straty spowodowanych ograniczeniem, ujmowana jest niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Zyski i straty wynikające z rozliczenia są ujmowane w dniu rozliczenia. Koszty przeszłego zatrudnienia ujmuje się niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, chyba że zmiany uzależnione są od pozostawania pracowników w służbie przez określony czas (okres nabywania uprawnień).

1.5.11.   Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy UE związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwotę można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie kosztów, które według przewidywań trzeba będzie ponieść w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

Rezerwy na umowy rodzące obciążenia wycenia się według wartości bieżącej przewidywanych kosztów rozwiązania umowy lub przewidywanych kosztów netto kontynuacji umowy, w zależności od tego, która tych kwot kosztów jest niższa.

1.5.12.   Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, jako zobowiązania finansowe ujmowane po zamortyzowanym koszcie lub jako zobowiązania z tytułu umów gwarancji finansowej.

Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami (obligacje i depozyty UE oraz eurobony). Zaciągnięte pożyczki ujmuje się początkowo w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są nieistotne i są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt obejmują instrumenty pochodne, jeśli ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt; zob. informacja dodatkowa 1.5.5.

UE ujmuje zobowiązanie z tytułu umowy gwarancji finansowej, gdy zawiera umowę zobowiązującą UE do dokonania określonych płatności rekompensujących posiadaczowi gwarancji stratę, jaką poniesie on z powodu niedokonania przez określonego dłużnika płatności w przypadającym terminie zgodnie z pierwotnymi lub zmienionymi warunkami instrumentu dłużnego. Jeżeli zgodnie z umową gwarancji UE jest zobowiązana do dokonania płatności w odpowiedzi na zmiany cen instrumentów finansowych lub zmiany innych instrumentów bazowych, umowa gwarancji jest instrumentem pochodnym, tj. zobowiązaniem finansowym wycenianym według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt. Wszystkie pozostałe umowy gwarancji ujmowane są jako rezerwy finansowe.

Zobowiązania z tytułu umowy gwarancji finansowej ujmuje się początkowo według wartości godziwej. Jest ona równa wartości bieżącej netto należności z tytułu premii, jeżeli odbywa się to na warunkach rynkowych. W przypadku gdy nie jest pobierana premia gwarancyjna lub gdy opłata nie stanowi wartości godziwej, wartość godziwą ustala się w oparciu o notowane na aktywnym rynku ceny umów gwarancji finansowej bezpośrednio odpowiadających umowie zawartej w ramach zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych, jeżeli takowe są dostępne, lub z wykorzystaniem techniki wyceny. Jeżeli nie można w sposób wiarygodny określić wartości godziwej poprzez bezpośrednią obserwację aktywnego rynku lub inną technikę wyceny, zobowiązanie z tytułu umowy gwarancji finansowej wycenia się początkowo w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Późniejsza wycena zależy od zmiany ekspozycji na ryzyko kredytowe z tytułu gwarancji finansowej. Jeżeli nie wystąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 1”), zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest aktualizowane do wyższej z dwóch wartości: 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych lub początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o zakumulowaną amortyzację. Jeżeli wystąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 2”), zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest aktualizowane do wyższej z dwóch wartości: oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia lub początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o zakumulowaną amortyzację (zob. informacja dodatkowa 6.5).

Zobowiązania finansowe klasyfikuje się jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. Umowy gwarancji finansowej zalicza się do zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem sytuacji, w których UE posiada bezwarunkowe prawo do odroczenia spłaty zobowiązania o co najmniej dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Fundusze powiernicze UE uznawane za część działań operacyjnych Komisji (tj. fundusz powierniczy Madad i fundusz powierniczy UE dla Kolumbii) uwzględnia się w zapisach księgowych Komisji i poddaje dalszej konsolidacji w rocznych sprawozdaniach finansowych UE. W związku z tym wkłady do funduszy powierniczych UE od innych darczyńców spełniają warunki przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany i są ujmowane jako zobowiązania finansowe do momentu spełnienia warunków związanych z przekazywanymi wkładami, tj. poniesienia kosztów kwalifikowalnych przez fundusz powierniczy. Fundusz powierniczy musi finansować określone projekty i w momencie likwidacji zwrócić pozostałe środki. Na dzień bilansowy pozostającą kwotę zobowiązań związanych z wkładami wycenia się w kwocie otrzymanych wkładów pomniejszonej o koszty poniesione przez fundusz powierniczy, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe. Do celów sprawozdawczych koszty netto przydziela się do wkładów innych darczyńców proporcjonalnie do wkładów netto wpłaconych na dzień 31 grudnia. Taka alokacja wkładów ma jedynie charakter orientacyjny. W przypadku likwidacji funduszu powierniczego rzeczywisty podział pozostałych zasobów zostanie określony przez zarząd funduszu powierniczego.

Te same zasady wyceny mają zastosowanie do wkładów zewnętrznych do programów UE w przypadku otrzymania takich wkładów wraz z warunkami, w których określa się, że zasoby należy wykorzystać zgodnie z umowami o przyznanie wkładu, a w przeciwnym razie zwrócić je płatnikowi.

1.5.13.   Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań UE stanowi kwoty do zapłaty z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE (transakcje inne niż transakcje wymiany). Są one ujmowane jako zobowiązania w kwocie roszczenia w momencie otrzymania zestawienia poniesionych wydatków. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania wycenia się w wysokości kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości pierwotnej kwoty, a powiązane kwalifikowalne koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez UE.

1.5.14.   Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów

Transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE, lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (np. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, ale usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

Również koszty ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań do przeniesienia przypadających na dany okres. Obliczenia biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają zapewnić wierne odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym zjawisk ekonomicznych i innych zjawisk, które ma ono przedstawiać. Analogicznie, jeżeli za usługi lub towary, których jeszcze nie otrzymano, dokonano płatności z góry, koszty zostaną odroczone i ujęte w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.6.   SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

1.6.1.   Przychody

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

Zdecydowana większość przychodów UE dotyczy transakcji innych niż transakcje wymiany:

Zasoby własne oparte na DNB, oparte na VAT oraz oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych

Przychody ujmuje się za okres, za który Komisja wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych składek. Przychody wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasoby własne oparte na VAT, DNB i odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych bazują na szacunkach za dany rok budżetowy, można wprowadzać w nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana.

Tradycyjne zasoby własne

Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany i powiązane przychody ujmuje się w chwili otrzymania właściwego miesięcznego wyciągu z konta „A” (obejmującego pobrane cła oraz kwoty należne, które są zabezpieczone i nie są kwestionowane) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy dochody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Komisji, szacuje się i ujmuje jako naliczone przychody. Kwartalne wyciągi z konta „B” (obejmującego cła niepobrane i niezabezpieczone, jak również kwoty zabezpieczone zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako przychody pomniejszone o koszty poboru, do których zatrzymania uprawnione są państwa członkowskie. Ponadto ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych środków, które mogą nie zostać odzyskane.

Grzywny

Przychody z tytułu grzywien ujmuje się po podjęciu przez UE decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny podmioty, na które nałożono grzywnę, mają dwa miesiące od daty powiadomienia na:

a)

zaakceptowanie decyzji – wówczas zobowiązane są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez UE; lub

b)

odrzucenie decyzji – wówczas zaskarżają ją na mocy prawa UE.

Jednak nawet w wypadku złożenia skargi grzywna musi zostać zapłacona we wskazanym terminie trzech miesięcy, ponieważ skarga nie ma skutku zawieszającego (art. 278 TFUE). Otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia kwoty należnej. Za zgodą księgowego Komisji przedsiębiorstwo może jednak przedłożyć zamiast tego gwarancję bankową na odnośną kwotę. W takim przypadku grzywna pozostaje kwotą należną. Jeżeli nie otrzymano środków pieniężnych ani gwarancji, a doszło do wystąpienia wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa, ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty.

Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązanie warunkowe lub, jeżeli wydaje się prawdopodobne, że Sąd może nie wydać wyroku korzystnego dla UE, konieczne jest ujęcie rezerwy na pokrycie związanego z tym ryzyka. W przypadku przedłożenia gwarancji dokonuje się odpisu aktualizującego wartość nieuregulowanej kwoty należnej.

Uzyskane przez Komisję skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako przychody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe.

Od 2010 r. Komisja zarządza wszystkimi tymczasowo zainkasowanymi grzywnami za pomocą specjalnie w tym celu utworzonego funduszu (BUFI), inwestując w instrumenty finansowe.

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

Przychody ze sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z własności towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy.

Przychody i koszty odsetkowe

Przychody i koszty odsetkowe ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów odsetkowych w danym okresie. Obliczając efektywną stopę procentową, UE szacuje przepływy pieniężne przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszej spłaty), lecz nie bierze pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie opłaty i punkty stóp procentowych zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta.

Po uznaniu składnika aktywów finansowych lub grupy podobnych aktywów finansowych za zagrożone utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe („etap 3”) przychody odsetkowe ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy pieniężne w celu ustalenia wysokości odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Przychody z tytułu dywidend

Przychody z tytułu dywidend lub podobne podziały zysku ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności.

Przychody i koszty z tytułu aktywów finansowych wycenianych przez nadwyżkę lub deficyt

Dotyczą one wartości godziwej zysków (przychodów) i strat (kosztów) na tych aktywach finansowych, w tym wynikających z przeliczania walut. W przypadku oprocentowanych aktywów finansowych obejmują one także odsetki. Zob. również informacja dodatkowa 3.9.

Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej

Przychody z umów gwarancji finansowej (premia gwarancyjna) są ujmowane w okresie, w którym UE jest gotowa do zrekompensowania posiadaczowi umowy gwarancji finansowej strat kredytowych, jakie może on ponieść. Stosowany plan amortyzacji uwzględnia upływ czasu i wielkość ekspozycji objętej gwarancją. Przychody z umów gwarancji finansowej obejmują również amortyzację zobowiązania z tytułu umów gwarancji finansowej w przypadku, gdy gwarancja została udzielona bez opłaty lub za opłatą nominalną.

1.6.2.   Koszty

Koszty z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany stanowią większość kosztów UE. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i dzielą się na trzy kategorie: (i) wierzytelności, (ii) transfery na mocy umów i dotacje oraz (iii) wkłady i darowizny uznaniowe.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze przez nich nie zgłoszone, szacuje się i ujmuje jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Koszty z tytułu transakcji wymiany wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez UE. Wycenia się je po ich kwocie początkowej określonej na fakturze. Ponadto na dzień bilansowy koszty związane z usługami dostarczonymi w okresie, za który jeszcze nie otrzymano lub nie zaakceptowano faktury, szacuje się i ujmuje w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

1.7.   AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

1.7.1.   Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny.

1.7.2.   Zobowiązanie warunkowe

Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu wykonania zobowiązania konieczny był wypływ środków reprezentujących korzyści ekonomiczne lub świadczenia, albo, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe wykazuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

1.8.   RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

Na podstawie informacji o przepływach pieniężnych przeprowadza się ocenę zdolności UE do generowania środków pieniężnych i ich ekwiwalentów oraz ocenę potrzeb UE w zakresie wykorzystywania tych przepływów pieniężnych.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzono, wykorzystując metodę pośrednią. Oznacza to, że wynik ekonomiczny w danym roku budżetowym korygowany jest o wpływ transakcji bezgotówkowych, rozliczeń międzyokresowych wynikających z przeszłych lub przyszłych operacyjnych wpływów lub płatności gotówkowych oraz pozycji przychodów lub kosztów związanych z inwestowaniem przepływów pieniężnych.

Przepływy pieniężne wynikające z transakcji w walucie obcej są ujmowane w walucie sprawozdawczej UE (euro) poprzez przeliczenie kwoty w obcej walucie według kursu wymiany euro na walutę obcą obowiązującego w dniu przepływu pieniężnego.

W rachunku przepływów pieniężnych przedstawiono przepływy pieniężne w danym okresie według podziału na działalność operacyjną, inwestycyjną i finansową.

Działalność operacyjna to działalność UE, która nie jest działalnością inwestycyjną ani finansową. Zalicza się do niej większość prowadzonej działalności.

Do działalności inwestycyjnej zalicza się nabywanie i zbywanie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, jak również pozostałych inwestycji, których nie uwzględniono w ekwiwalentach środków pieniężnych. Do działalności inwestycyjnej nie zalicza się pożyczek udzielanych beneficjentom, ponieważ wpisują się one w cele ogólne i tym samym dotyczą codziennej działalności UE. W tej pozycji wykazywane mają być rzeczywiste inwestycje, których dokonała UE.

Działalność finansowa to działania, które powodują zmiany w wielkości i strukturze zaciągniętych pożyczek, innych niż te udzielone beneficjentom na zasadzie pożyczek wzajemnych lub na nabycie rzeczowych aktywów trwałych (które są ujęte w działalności operacyjnej).

2.   INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU

AKTYWA

2.1.   WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE

(mln EUR)

Wartość bilansowa brutto na 31.12.2021

1 636

Zwiększenia

280

Zbycie

(54)

Przesunięcia między kategoriami aktywów

0

Inne zmiany

(12)

Wartość bilansowa brutto na 31.12.2022

1 849

Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2021

(867)

Odpis amortyzacyjny za rok

(135)

Amortyzacja odpisana

—

Zbycie

49

Przesunięcia między kategoriami aktywów

0

Inne zmiany

3

Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2022

(949)

Wartość bilansowa netto na 31.12.2022

900

Wartość bilansowa netto na 31.12.2021

769

Powyższe kwoty odnoszą się przede wszystkim do oprogramowania komputerowego.

2.2.   RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

Kategoria „Sprzęt kosmiczny” obejmuje operacyjne aktywa trwałe związane z dwoma unijnymi programami kosmicznymi: globalnym systemem nawigacji satelitarnej (GNSS), tj. Galileo i europejskim systemem wspomagania satelitarnego (EGNOS), oraz unijnym programem obserwacji i monitorowania Ziemi – Copernicus. Aktywa systemów kosmicznych, które jeszcze nie zostały uruchomione, są uwzględniane w pozycji „Środki trwałe w budowie”. Aktywa związane z unijnymi programami kosmicznymi powstają przy wsparciu ze strony Europejskiej Agencji Kosmicznej.

W marcu 2022 r. ogłoszono, że dwa satelity wystrzelone w grudniu 2021 r. w ramach Galileo działają. Konstelacja obejmuje obecnie 28 satelitów. Po ukończeniu konstelacja Galileo będzie liczyła 30 satelitów (w tym 6 satelitów zapasowych). Operacyjne aktywa trwałe programu Galileo, obejmujące zarówno satelity, jak też instalacje naziemne, pomniejszone o zakumulowaną amortyzację, wynosiły na dzień 31 grudnia 2022 r. 3 056 mln EUR (w 2021 r.: 3 413 mln EUR). Pozostałe środki trwałe w budowie wynosiły łącznie 1 812 mln EUR (w 2021 r.: 1 344 mln EUR).

Jeśli chodzi o program Copernicus, po incydencie technicznym związanym z radarem z syntetyczną aperturą (dostarczającym dane radarowe) na pokładzie satelity Sentinel-1B i pomimo wszelkich działań mających na celu reaktywację satelity, w lipcu 2022 r. stwierdzono, że satelita Sentinel-1B nie może już wspierać misji satelity Sentinel-1. Satelita Sentinel 1B został zatem w pełni zamortyzowany (86 mln EUR bez zakumulowanej amortyzacji). Łączna wartość operacyjnych aktywów trwałych w ramach programu Copernicus wynosi 634 mln EUR (w 2021 r.: 937 mln EUR), bez zakumulowanej amortyzacji. Dalsza kwota 2 583 mln EUR dotycząca satelitów w ramach programu Copernicus została ujęta w pozycji „Środki trwałe w budowie” (w 2021 r.: 2 115 mln EUR).

Aktywa trwałe związane z infrastrukturą naziemną EGNOS o wartości 106 mln EUR (w 2021 r.: 130 mln EUR) również zostały ujęte w pozycji „Sprzęt kosmiczny”. Ponadto środki trwałe w budowie systemu EGNOS wynoszą 292 mln EUR (w 2021 r.: 189 mln EUR).

Rzeczowe aktywa trwałe

(mln EUR)

 

Grunty i budynki

Sprzęt kosmiczny

Urządzenia i wyposażenie techniczne

Meble i środki transportu

Sprzęt komputerowy

Inne

Leasing finansowy

Środki trwałe w budowie

Ogółem

Wartość bilansowa brutto na 31.12.2021

6 547

7 730

568

281

781

347

2 651

3 890

22 793

Zwiększenia

34

7

36

13

107

24

139

1 349

1 710

Zbycie

(6)

(340)

(32)

(14)

(49)

(10)

(109)

—

(561)

Przesunięcia między kategoriami aktywów

32

206

0

1

0

6

—

(245)

0

Inne zmiany

(0)

—

—

—

(0)

0

(6)

—

(6)

Wartość bilansowa brutto na 31.12.2022

6 608

7 603

572

280

838

367

2 675

4 995

23 937

Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2021

(3 846 )

(3 250 )

(479)

(208)

(581)

(276)

(1 487 )

 

(10 126 )

Odpis amortyzacyjny za rok

(172)

(811)

(42)

(15)

(96)

(21)

(133)

 

(1 290 )

Korekty amortyzacji

0

—

—

0

(0)

—

5

 

6

Zbycie

2

255

27

14

47

9

62

 

417

Przesunięcia między kategoriami aktywów

0

—

0

(0)

(0)

(0)

—

 

(0)

Inne zmiany

—

—

(0)

(0)

—

0

(22)

 

(22)

Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2022

(4 016 )

(3 807 )

(494)

(209)

(630)

(288)

(1 574 )

 

(11 015 )

WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA 31.12.2022

2 592

3 796

78

71

208

79

1 101

4 995

12 922

WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA 31.12.2021

2 701

4 480

89

73

199

72

1 164

3 890

12 669

2.3.   INWESTYCJE ROZLICZANE ZGODNIE Z METODĄ PRAW WŁASNOŚCI

Udział UE, reprezentowanej przez Komisję, w Europejskim Funduszu Inwestycyjnym (EFI) jest traktowany jak udział w jednostce stowarzyszonej i wyceniany metodą praw własności. EFI jest instytucją finansową UE specjalizującą się w dostarczaniu kapitału wysokiego ryzyka oraz w gwarancjach na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). EFI funkcjonuje na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego, którego członkami są Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), UE i grupa instytucji finansowych.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. udziały własnościowe UE w EFI wynosiły 30 % (w 2021 r.: 30 %) i 30 % praw głosu (w 2021 r.: 30 %). W poniższej tabeli przedstawiono zmiany w udziale UE w EFI w bieżącym roku.

(mln EUR)

 

Europejski Fundusz Inwestycyjny

Udział na 31.12.2021

1 192

Wkłady

—

Otrzymane dywidendy

(4)

Udział w wyniku finansowym netto

24

Udział w aktywach netto

102

Udział na 31.12.2022

1 313

Skrócone informacje finansowe EFI:

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

EFI ogółem

EFI ogółem

Aktywa

5 504

5 187

Zobowiązania

(1 127 )

(1 213 )

Przychody

340

781

Koszty

(261)

(217)

Nadwyżka/(deficyt)

79

564

Uzgodnienie powyższych skróconych informacji finansowych z wartością bilansową udziałów EFI przedstawia się następująco:

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Aktywa netto jednostki stowarzyszonej

4 377

3 974

Udziały własnościowe WE w EFI

30,0  %

30,0  %

Wartość bilansowa

1 313

1 192

Na dzień 31 grudnia 2022 r. UE, reprezentowana przez Komisję, opłaciła 20 % subskrybowanych udziałów w kapitale EFI, przy czym kwota wkładu niewniesionego wobec braku wezwania była następująca:

(mln EUR)

 

Kapitał EFI ogółem

Subskrypcja UE

Kapitał podstawowy ogółem

7 300

2 190

Wpłacony

(1 460 )

(438)

Niewniesiony wobec braku wezwania

5 840

1 752

2.4.   AKTYWA FINANSOWE

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

 

Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

2.4.1

199 918

160 214

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

2.4.2

26 513

21 660

 

 

226 431

181 874

Obrotowe

 

 

 

Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

2.4.1

4 437

3 353

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

2.4.2

4 544

3 391

 

 

8 981

6 744

Ogółem

 

235 412

188 618

2.4.1.   Aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Pożyczki na RRF (NGEU) i na pomoc finansową

2.4.1.1

204 103

163 392

Inne pożyczki

2.4.1.2

251

176

Ogółem

 

204 354

163 568

Trwałe

 

199 918

160 214

Obrotowe

 

4 437

3 353

2.4.1.1.   Pożyczki na RRF (NGEU) i na pomoc finansową

(mln EUR)

 

RRF (NGEU)

SURE

EFSM

Wsparcie bilansu płatniczego

MFA

Euratom

Ogółem

Ogółem na 31.12.2021

17 978

90 567

47 138

201

7 170

338

163 392

Nowe udzielone pożyczki (w wartości nominalnej)

27 187

8 718

2 200

—

7 535

—

45 639

Spłaty

—

—

(2 700 )

—

(10)

(23)

(2 733 )

Zmiany wartości bilansowej

176

(155)

(51)

0

(60)

0

(90)

Zmiany w zakresie utraty wartości

—

—

—

—

(2 023 )

(82)

(2 105 )

Ogółem na 31.12.2022

45 340

99 130

46 587

201

12 613

232

204 103

Trwałe

45 156

99 026

42 666

200

12 482

218

199 749

Obrotowe

184

104

3 921

1

130

14

4 354

Wartość nominalna pożyczek na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniosła 205 301 mln EUR (w 2021 r.: 162 394 mln EUR), z czego 160 145 mln EUR dotyczy pożyczek na pomoc finansową, a 45 156 mln EUR – na RRF.

Pozycja „Zmiany w zakresie utraty wartości” odpowiada ponownej wycenie oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2022 r. Pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odpowiada zmianom naliczonych odsetek oraz zmianom premii/dyskont (nowe premie i dyskonta oraz amortyzacja)

Programy pomocy finansowej działają na zasadzie pożyczek wzajemnych. Oznacza to, że pożyczki udzielane finansowane są za pomocą równoważnych pożyczek zaciąganych na tych samych warunkach. Okresy zapadalności są takie same, a premie emisyjne lub dyskonta i koszty obciążają beneficjenta pożyczki. W terminie zapadalności beneficjent pożyczki zwraca środki Komisji, a Komisja spłaca zaciągniętą pożyczkę. W przypadku pożyczek udzielonych w ramach RRF nie istnieje żaden związek polegający na wzajemności między warunkami pożyczek udzielonych a warunkami pożyczek zaciągniętych w ramach NGEU (zob. informacja dodatkowa 2.11.1.1).

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF)

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności jest tymczasowym instrumentem mającym pomóc gospodarkom państw członkowskich w wyjściu z pandemii COVID-19 i budowaniu odporności w związku z transformacją ekologiczną i cyfrową. W ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (NGEU) Komisja zaciąga pożyczki, które są wykorzystywane przez RRF do finansowania reform i inwestycji państw członkowskich. Muszą one być zgodne z priorytetami UE i odpowiadać na wyzwania określone w zaleceniach dla poszczególnych krajów objętych koordynacją polityki gospodarczej i społecznej w ramach europejskiego semestru. Finansowanie może mieć formę pożyczki (wsparcie zwrotne) lub dotacji (wsparcie bezzwrotne, zob. informacja dodatkowa 2.5). Państwa członkowskie mogą otrzymać finansowanie do wysokości wcześniej uzgodnionej alokacji na pożyczki i dotacje. Aby skorzystać ze wsparcia, państwa członkowskie muszą przedłożyć Komisji Europejskiej swoje krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności. W każdym planie określa się reformy i inwestycje, które mają zostać wdrożone do końca 2026 r., i definiuje się wyraźne kamienie milowe i wartości docelowe, które są poddawane analizie przez Komisję Europejską i zatwierdzane przez Radę Europejską. Pożyczki w ramach RRF mogą być wypłacane do dnia 31 grudnia 2026 r., ale wyłącznie po osiągnięciu uzgodnionych kamieni milowych i wartości docelowych.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. podpisano umowy pożyczki na kwotę 153,9 mld EUR, z czego 45,2 mld EUR już wypłacono.

Europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE)

SURE jest europejskim instrumentem, którego celem jest utrzymanie zatrudnienia osób i miejsc pracy dotkniętych pandemią COVID-19. Instrument ten zapewnia państwom członkowskim możliwość zwrócenia się do UE o wsparcie finansowe na pokrycie kosztów nagłego i znacznego wzrostu krajowych wydatków publicznych; wsparcia tego udziela się w związku z mechanizmami krajowymi na rzecz zmniejszonego wymiaru czasu pracy i podobnymi środkami, w tym środkami dla osób samozatrudnionych, a także niektórymi środkami ochrony zdrowia stosowanymi w szczególności w miejscu pracy w odpowiedzi na kryzys. Może on służyć pomocą finansową w wysokości do 100 mld EUR w formie pożyczek dla dotkniętych państw członkowskich.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. Rada zatwierdziła, a Komisja podpisała z państwami członkowskimi umowy pożyczki na kwotę 98,4 mld EUR stanowiącą pomoc finansową. Dostępność instrumentu dobiegła kresu 31 grudnia 2022 r. i nie ma żadnych niezrealizowanych wypłat.

Europejski mechanizm stabilizacji finansowej (EFSM)

EFSM umożliwiał przyznanie pomocy finansowej państwu członkowskiemu, które ma trudności lub jest istotnie zagrożone poważnymi trudnościami z racji nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza jego kontrolą. Pomoc może być udzielona w formie pożyczki lub linii kredytowej. Program wygasł, ale nadal obowiązuje w odniesieniu do określonych zadań, takich jak przedłużenie terminu zapadalności pożyczek. W grudniu 2021 r. Portugalia złożyła wniosek o przedłużenie okresu zapadalności kwoty 2,2 mld EUR z całkowitej kwoty pożyczki wynoszącej 2,7 mld EUR, której termin zapadalności przypadał w 2022 r. Komisja zaciągnęła pożyczkę w wysokości 2,2 mld EUR w celu przedłużenia okresu spłaty pożyczki, której zapadalność przesunięto o 4,5 roku. Pozostałą kwotę – w wysokości 0,5 mld EUR – spłacono.

Wsparcie bilansu płatniczego (BOP)

Jest to oparty na założeniach politycznych instrument finansowy, który umożliwia udzielanie średnioterminowej pomocy finansowej państwom członkowskim, które nie przyjęły euro. Umożliwia on udzielanie pożyczek państwom członkowskim, które mają trudności lub są poważnie zagrożone trudnościami z bieżącym bilansem płatniczym lub przepływem kapitału. Maksymalna kwota pożyczek, jakich można udzielić w ramach tego instrumentu, wynosi 50 mld EUR. Nie istnieją niewykorzystane kwoty z tytułu podpisanych umów pożyczki.

Pomoc makrofinansowa (MFA)

Pomoc makrofinansowa stanowi formę pomocy finansowej UE dla krajów partnerskich zmagających się z kryzysem w bilansie płatniczym. Pomoc ta przyjmuje formę średnio- bądź długoterminowych pożyczek lub dotacji, albo odpowiedniego połączenia tych instrumentów, i zasadniczo służy uzupełnieniu finansowania zapewnianego w ramach programu dostosowań i reform wspieranego przez MFW.

W 2022 r. wypłacono dodatkowe pożyczki w wysokości 7,5 mld EUR, w tym nowe pożyczki w wysokości 7,2 mld EUR dla Ukrainy, których udzielono w celu wsparcia stabilizacji gospodarczej Ukrainy i wzmocnienia natychmiastowej odporności kraju w następstwie niesprowokowanej i nieuzasadnionej wojny napastniczej Rosji. Łączna ekspozycja nominalna z tytułu pozostających do spłaty na koniec roku pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej wyniosła 15 mld EUR, z czego 11,6 mld EUR dotyczyło pożyczek udzielonych Ukrainie.

Pożyczki udzielone w ramach pomocy makrofinansowej i powiązane z nimi zaciągnięte pożyczki są gwarantowane przez wspólny fundusz rezerw, a następnie, w razie potrzeby, przez budżet UE. Pożyczki w łącznej kwocie 6 mld EUR udzielone Ukrainie w 2022 r. w ramach programu nadzwyczajnej pomocy makrofinansowej są również objęte systemem gwarancji państw członkowskich w odniesieniu do 61 % ekspozycji, po pokryciu ze wspólnego funduszu rezerw pierwszych 9 % strat. Z gwarancji tych do końca 2022 r. podpisano gwarancje na kwotę 1,6 mld EUR, a do 31 maja 2023 r. – na kolejne 1,6 mld EUR. Pozostałe gwarancje nadal podlegają procedurom administracyjnym państw członkowskich, które to procedury mają zostać ukończone w 2023 r.

Na 31 grudnia 2022 r. odpis z tytułu utraty wartości pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej wynosi 2,3 mld EUR (w 2021 r.: 293 mln), z czego 2,2 mld EUR dotyczy pożyczek udzielonych Ukrainie. Chociaż wszystkie kwoty należne w 2022 r. od Ukrainy spłacono w terminie, a w momencie sporządzania rocznego sprawozdania finansowego nie ma zaległych odsetek od pożyczek dla Ukrainy, utrata wartości odzwierciedla oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia z tytułu pożyczek UE dla Ukrainy oszacowane ze szczególną ostrożnością ze względu na znaczną niepewność.

Gwarancje udzielone przez państwa członkowskie na nadzwyczajną pomoc makrofinansową stanowią wsparcie kredytowe dla budżetu UE, a tym samym zmniejszają oczekiwane straty kredytowe z tytułu tych pożyczek do 0,3 mld EUR (z odpisu z tytułu utraty wartości ogółem w wysokości 2,2 mld EUR obejmującego łączne pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy). Zob. również informacja dodatkowa 6.5.

Na 31 grudnia 2022 r. nie wykorzystano kwot warunkowych z tytułu podpisanych umów pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej w wysokości 285 mln EUR (w 2021 r.: 625 mln EUR).

Pożyczki Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom)

Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom, reprezentowana przez Komisję) pożycza środki finansowe zarówno państwom członkowskim, jak i państwom spoza UE, a także podmiotom z tych państw na finansowanie projektów dotyczących instalacji energetycznych. Z łącznej kwoty pożyczek Euratomu pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2022 r. 300 mln EUR (wartość nominalna) dotyczy pożyczek udzielonych przedsiębiorstwu Energoatom, objętych gwarancją Ukrainy. W odniesieniu do tych pożyczek utworzono odpis z tytułu utraty wartości w wysokości 95 mln EUR.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. Komisja uzyskała od osób trzecich gwarancje w wysokości 327 mln EUR (w 2021 r.: 350 mln EUR) na pokrycie pożyczek Euratomu. Nie istnieją niewykorzystane kwoty z tytułu podpisanych umów pożyczki.

Efektywne stopy procentowe udzielonych pożyczek (wyrażone jako przedział stóp procentowych) przedstawiały się następująco:

 

31.12.2022

31.12.2021

RRF (NGEU)

0,14  % – 2,54  %

0,11  %- 0,12  %

SURE

(0,48 ) % - 2,78  %

(0,48 ) % - 0,77  %

EFSM

(0,03 ) % - 3,79  %

(0,03 ) % - 3,79  %

BOP

2,95  %

2,95  %

MFA

(0,14 ) % - 3,70  %

(0,14 ) % - 3,70  %

Euratom

(0,08 ) % - 1,53  %

(0,08 ) % - 1,66  %

Gwarancja budżetowa UE

Gwarancje budżetowe UE obejmują pożyczki, które Komisja zaciąga w celu finansowania pożyczek w ramach RRF oraz programów pomocy finansowej. Jeśli w przyszłości pojawią się niespłacone kwoty udzielonych pożyczek, może nastąpić konieczność spłaty z budżetu UE powiązanych kwot pożyczek zaciągniętych.

—

pożyczki na rzecz NGEU oraz pożyczki związane z EFSM i pożyczki BOP udzielane państwom członkowskim są gwarantowane wyłącznie przez budżet UE,

—

pożyczki związane z instrumentem SURE są gwarantowane przez budżet UE i wsparte gwarancjami państw członkowskich w wysokości 25 mld EUR, oraz

—

pożyczki na pomoc makrofinansową zaciągnięte na pożyczki dla państw trzecich są przede wszystkim objęte gwarancją wspólnego funduszu rezerw (zob. informacja dodatkowa 2.4.2), a następnie gwarancją budżetową UE, z wyjątkiem pożyczek w ramach nadzwyczajnej pomocy makrofinansowej dla Ukrainy w kwocie 6 mld EUR, które to pożyczki są objęte gwarancjami udzielonymi przez państwa członkowskie, po pokryciu ze wspólnego funduszu rezerw 9 % pierwszych strat,

—

pożyczki Euratomu są przede wszystkim objęte gwarancjami osób trzecich, następnie wspólnym funduszem rezerw (zob. informacja dodatkowa 2.4.2), a później gwarancją budżetową UE.

Zob. informacje szczegółowe w informacji dodatkowej 6.6.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 143 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada wobec Unii za swój udział w warunkowych zobowiązaniach finansowych związanych z pożyczkami na pomoc finansową (EFSM, MFA, wsparcie bilansu płatniczego i Euratom), które zatwierdzono lub w sprawie których podjęto decyzje na dzień wystąpienia, tj. 31 stycznia 2020 r. Art. 143 zawiera wymóg, aby w przypadku niewykonania zobowiązania z tytułu pożyczki na pomoc finansową, którą zatwierdzono przed datą wystąpienia, Zjednoczone Królestwo ponosiło odpowiedzialność wobec Unii za swój udział w płatnościach dokonywanych przez Unię w ramach tego działania, w przypadku którego nie wykonano zobowiązania, chyba że może to być pokryte przez udział Zjednoczonego Królestwa w rezerwach utrzymywanych w module wspólnego funduszu rezerw przeznaczonym dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych, tam gdzie jest to właściwe (tj. MFA i pożyczki Euratomu udzielane w państwach trzecich) – zob. informacja dodatkowa 4.1.1.

Pozostające do spłaty zobowiązanie warunkowe UE związane z powyższymi pożyczkami na pomoc finansową wyniosło na dzień wystąpienia 53,9 mld EUR. W następstwie spłat dokonanych od tego dnia wartość tych pożyczek objętych gwarancją UE na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi 52,4 mld EUR, a udział Zjednoczonego Królestwa w tej kwocie wynosi 6,5 mld EUR.

2.4.1.2.   Inne pożyczki

Obejmują 3 rodzaje pożyczek:

a)

pożyczki udzielone z programów budżetowych UE (np. w ramach środków finansowych i technicznych towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego oraz programu Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych). Kwota tych pożyczek wynosi 79 mln EUR na dzień 31 grudnia 2022 r. (w 2021 r.: 74 mln EUR);

b)

pożyczki będące przedmiotem subrogacji: są to pożyczki wypłacone przez EBI oraz gwarantowane przez programy w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. Pożyczki nie zostały spłacone, Komisja dokonała płatności związanych z uruchomieniem gwarancji i w związku z tym posiada prawa do odzyskania środków. W rezultacie pożyczki te są obecnie ujęte w bilansie UE. Na 31 grudnia 2022 r. Komisja posiadała prawa do odzyskania 1,0 mld EUR takich pożyczek, wraz z naliczonymi odsetkami (w 2021 r.: 855 mln EUR). Po uwzględnieniu oczekiwanych strat kredytowych wartość ujęta w bilansie wynosi jednak 126 mln EUR (w 2021 r.: 48 mln EUR);

c)

depozyty terminowe w kwocie 46 mln EUR (w 2021 r.: 54 mln EUR) o okresie zapadalności wynoszącym ponad trzy miesiące, które nie spełniają wymogów definicji ekwiwalentów środków pieniężnych.

2.4.2.   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi

2.4.2.1

30 073

24 223

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi

2.4.2.2

984

828

Ogółem

 

31 057

25 051

Trwałe

 

26 513

21 660

Obrotowe

 

4 544

3 391

2.4.2.1.   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi według rodzajów

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Dłużne papiery wartościowe

24 647

19 326

Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze

2 895

2 513

Inne inwestycje kapitałowe

2 532

2 384

Ogółem

30 073

24 223

Trwałe

25 534

20 834

Obrotowe

4 539

3 390

Dłużne papiery wartościowe to głównie obligacje skarbowe i korporacyjne. Utrzymywane są w funduszach (portfelach) zarządzanych w imieniu UE przez Komisję (głównie wspólny fundusz rezerw, BUFI) lub przez EBI (głównie program „Horyzont 2020”, fundusz innowacyjny). Wyniki portfeli wycenia się na podstawie wartości godziwej (wartości rynkowej).

Fundusze rynku pieniężnego to fundusze wspólnego inwestowania, w ramach których dokonuje się inwestycji w krótkoterminowe dłużne papiery wartościowe (np. jednolity fundusz EBI). Fundusze inwestycyjne typu ETF to fundusze inwestycyjne, które są przedmiotem obrotu na giełdach papierów wartościowych. Śledzi się w ich ramach indeksy i utrzymywane są w nich aktywa, takie jak akcje, obligacje, waluty, kontrakty terminowe typu future. Inwestycje w portfele zbiorcze to fundusze UE z programów instrumentu „Łącząc Europę” i programu „Horyzont 2020” połączone z funduszami państw członkowskich z programu NER 300. Są one wykorzystywane w celu zapewnienia gwarancji dla operacji finansowych i inwestycyjnych EBI.

„Inne inwestycje kapitałowe” odnoszą się głównie do inwestowania środków z budżetu UE – za pośrednictwem partnerów wykonawczych – w fundusze venture capital lub inne rodzaje funduszy inwestycyjnych i mają służyć osiągnięciu celów polityki UE. Przykładowo zwiększenie dostępu do finansowania dla MŚP typu start-up, badań naukowych i innowacji oraz infrastruktury zarówno w UE, jak i poza nią.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi według programów

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Fundusz innowacyjny

6 476

4 195

Inwestycje BUFI

2 015

1 257

EWWiS w likwidacji

1 222

1 382

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

188

188

Program emerytalny personelu miejscowego ESDZ

84

69

 

9 985

7 091

Fundusze gwarancji budżetowych:

 

 

Wspólny fundusz rezerw

14 057

11 272

 

14 057

11 272

Instrumenty finansowe finansowane z budżetu UE:

 

 

„Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”

3 766

3 342

Instrument „Łącząc Europę”

697

762

Unijne instrumenty kapitałowe na rzecz MŚP

512

684

Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej

214

213

Fundusz „Ekologia na rzecz Wzrostu”

107

146

Program finansowania efektywności energetycznej

109

107

Inne

628

606

 

6 031

5 861

Ogółem

30 073

24 223

Trwałe

25 534

20 834

Obrotowe

4 539

3 390

Fundusz innowacyjny

Fundusz innowacyjny został ustanowiony dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 (19) i ustanawia system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii. Celem jest wykorzystanie przychodów na potrzeby wspierania innowacji w dziedzinie niskoemisyjnych technologii i procesów w niektórych sektorach gospodarki. Fundusz innowacyjny zasilają przychody ze stopniowej monetyzacji 450 mln uprawnień, a także wszelkie niewydane środki z 300 mln uprawnień dostępnych w ramach programu NER300 (zob. informacja dodatkowa 3.8). EBI zarządza tymi środkami do momentu ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem i inwestuje je w dłużne papiery wartościowe.

Inwestycje BUFI

Komisja ustanowiła fundusz „grzywien budżetowych” (BUFI) w celu zarządzania środkami pieniężnymi, które tymczasowo otrzymuje z tytułu grzywien za naruszenie zasad konkurencji, od których złożono odwołanie. Do czasu ostatecznej decyzji sądu Komisja inwestuje te środki w instrumenty dłużne. W 2022 r. podmiot, na który nałożono grzywnę, tymczasowo zapłacił 0,9 mld EUR, które zainwestowano w ten fundusz – jest to główny powód wzrostu w tym przypadku.

EWWiS w likwidacji

Traktat EWWiS wygasł 23 lipca 2002 r., a wszystkie aktywa EWWiS zostały przekazane Unii Europejskiej i przeznaczone na badania w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali, na przykład przełomowe technologie prowadzące do niemal bezemisyjnej produkcji stali. Komisja inwestuje te środki w dłużne papiery wartościowe, dopóki nie zostaną one przyznane na badania.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

UE posiada udziały w formie inwestycji finansowej w kapitale Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR), w którym liczba posiadanych udziałów na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosiła 90 044 (w 2021 r.: 90 044 udziały), co stanowi 3 % łącznego subskrybowanego kapitału podstawowego. UE subskrybowała udziały na łączną kwotę 900 mln EUR w kapitale podstawowym, z czego obecnie wkład niewniesiony wobec braku wezwania wynosi 713 mln EUR. Zgodnie z porozumieniem ustanawiającym EBOR udziałowcy mają pewne ograniczenia umowne, takie jak fakt, że udziały nie są zbywalne, a ich wykup jest ograniczony do maksymalnej wysokości pierwotnej ceny nabycia. UE wycenia swoje inwestycje w EBOR według wartości godziwej. Pierwotną cenę nabycia uważa się za najlepszy szacunek wartości godziwej, w szczególności ze względu na ograniczenia umowne, o których mowa powyżej. Mimo że udziały EBOR nie są notowane na żadnym rynku giełdowym, w kapitale własnym jednostki, w której dokonano inwestycji, ostatnio miały miejsce transakcje (emisja kapitału według wartości nominalnej), co wskazuje, że w takiej sytuacji koszt stanowi najlepszy szacunek wartości godziwej.

Wspólny fundusz rezerw

UE udziela gwarancji dotyczących inwestycji kapitałowych i pożyczek, których partnerzy wykonawczy udzielają państwom i przedsiębiorstwom. Do celów wypłaty należności wynikających z niewykonania zobowiązań lub innych strat zgodnie z aktami prawnymi w ramach budżetu UE stopniowo odkładane są środki na budowę bufora kapitałowego, tj. wspólnego funduszu rezerw. Wspólny fundusz rezerw obejmuje również pożyczki zaciągane przez Komisję w celu finansowania pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej i pożyczek Euratomu udzielanych państwom spoza UE.

Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja utworzyła wspólny fundusz rezerw w celu zarządzania buforem kapitałowym („tworzenie rezerw”) dla wszystkich gwarancji budżetowych i pożyczek na pomoc finansową dla państw trzecich w ramach jednego wspólnego portfela. Oprócz środków z budżetu UE do wspólnego funduszu rezerw wpływają środki odzyskane z działań, w przypadku których nie dotrzymano zobowiązania, zyski z dokonanych w jego ramach inwestycji oraz wpływy z wynagrodzenia z tytułu gwarancji budżetowych UE. Wspólny fundusz rezerw mogą również zasilać dobrowolne wkłady od państw członkowskich i innych płatników, które w ten sposób zwiększają dostępne gwarancje budżetowe UE.

W ramach wspólnego funduszu rezerw napływające wkłady są dzielone na moduły w zależności od programu, z którego pochodzą wkłady. W aktach prawnych dotyczących tych programów określono niezbędne rezerwy na udzielone gwarancje. Na potrzeby optymalizacji zarządzania aktywami budżet UE łączy środki, na które utworzono pojedyncze rezerwy, we wspólny fundusz rezerw.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. aktywa wspólnego funduszu rezerw wynosiły 14,4 mld EUR, z czego 14,1 mld EUR zostało zainwestowane w aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi (dłużne papiery wartościowe).

„Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”

Na mocy rozporządzenia UE ustanawiającego „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (na lata 2014–2020) ustanowiono nowe instrumenty finansowe mające na celu zwiększenie dostępu do finansowania dla podmiotów zaangażowanych w badania i innowacje. Te instrumenty to:

—

instrument pożyczkowo-gwarancyjny InnovFin na rzecz badań i innowacji, w ramach którego Komisja dzieli ryzyko finansowe związane z portfelem nowych operacji finansowych EBI,

—

InnovFin do celów gwarancji dla MŚP i instrument gwarancji nieograniczonych co do kwoty w inicjatywie dotyczącej MŚP (SIUGI) – instrumenty gwarancyjne zarządzane przez EFI umożliwiające udzielanie gwarancji i kontrgwarancji pośrednikom finansowym w odniesieniu do nowych portfeli pożyczek (w ramach SIUGI Komisja dzieli ryzyko finansowe związane z gwarancjami udzielanymi przez państwa członkowskie, EFI i EBI),

—

instrument kapitałowy InnovFin na rzecz badań i innowacji zapewniający inwestycje w fundusze venture capital, które są zarządzane przez EFI, oraz

—

fundusz Europejskiej Rady ds. Innowacji, który zapewnia finansowanie kapitałowe na potrzeby działań w zakresie przyspieszenia innowacji i wprowadzenia ich na rynek. Fundusz Europejskiej Rady ds. Innowacji jest finansowany z programów „Horyzont Europa” i „Horyzont 2020”. Dotychczasowe inwestycje dotyczą głównie programu „Horyzont 2020”.

Instrument „Łącząc Europę”

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 (20) instrument dłużny „Łącząc Europę” (CEF) utworzono w celu ułatwienia projektom infrastrukturalnym dostępu do finansowania w sektorach transportu, telekomunikacji i energii. Instrument jest zarządzany przez EBI w porozumieniu z UE. Instrument umożliwia podział ryzyka związanego z finansowaniem dłużnym w postaci długu uprzywilejowanego i podporządkowanego lub gwarancji oraz wsparcie w zakresie obligacji projektowych gwarantowanych przez UE.

Unijne instrumenty kapitałowe na rzecz MŚP

Są to instrumenty kapitałowe finansowane w ramach programu COSME, Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, programu MAP oraz inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia, które są nadzorowane przez EFI i wspierają – poprzez inwestycje w odpowiednich wyspecjalizowanych funduszach venture capital – tworzenie i finansowanie unijnych MŚP na etapie rozpoczynania działalności (etap start-up) i jej rozwoju.

Hierarchia wartości godziwej aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(mln EUR)

Rodzaj składnika aktywów finansowych

31.12.2022

31.12.2021

Poziom 1: Ceny notowane na aktywnych rynkach

24 677

19 336

Poziom 2: Obserwowalne dane inne niż ceny notowane

3 061

2 698

Poziom 3: Techniki wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych

2 335

2 190

Ogółem

30 073

24 223

W okresie sprawozdawczym nie występowały przesunięcia pomiędzy poziomami 1 i 2 w hierarchii wartości godziwej.

Uzgodnienie aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych przy użyciu technik wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych (poziom 3)

(mln EUR)

Zmiany wartości godziwej

 

Saldo otwarcia na 1.1.2022

2 190

Inwestycje w tym okresie

383

Spłaty kapitału

(143)

Przychody otrzymane

(115)

Zyski lub straty za okres w nadwyżce lub deficycie

19

Przesunięcia do poziomu 3

—

Przesunięcia z poziomu 3

—

Inne

—

Saldo zamknięcia na 31.12.2022

2 335

Straty netto dla aktywów niebędących instrumentami pochodnymi poziomu 3 utrzymywanych na koniec 2022 r. wyniosły 87 mln EUR (w 2021 r.: zyski netto wyniosły 295 mln EUR). Są one ujmowane jako przychody finansowe w pozycji „Zyski z tytułu aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędących instrumentami pochodnymi” (zob. informacja dodatkowa 3.9) oraz jako koszty finansowe w pozycji „Straty z tytułu aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędących instrumentami pochodnymi” (zob. informacja dodatkowa 3.15).

2.4.2.2.   Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi według rodzajów

(mln EUR)

Rodzaj instrumentu pochodnego

31.12.2022

31.12.2021

Wartość nominalna

Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej

Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej

Wartość nominalna

Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej

Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej

Walutowe kontrakty terminowe typu forward

488

5

—

646

2

—

Gwarancja w odniesieniu do portfela kapitałowego

4 694

979

(17)

4 148

826

(1)

Gwarancje w odniesieniu do ryzyka walutowego

87

—

(8)

28

—

(4)

Ogółem

5 269

984

(25)

4 822

828

(5)

Trwałe

 

979

(9)

 

826

(5)

Obrotowe

 

5

(15)

 

2

—

Walutowe kontrakty terminowe typu forward

UE zawiera walutowe kontrakty terminowe typu forward w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem walutowym związanym z dłużnymi papierami wartościowymi denominowanymi w USD będącymi w posiadaniu Funduszu Gwarancyjnego EFIS. W ramach walutowych kontraktów typu forward UE przekazuje umownie uzgodnioną wartość nominalną w walucie obcej („płatności dokonywane”), jak przedstawiono w tabeli powyżej, a następnie otrzyma wartość nominalną w EUR („płatności otrzymywane”) w terminie zapadalności. Takie kontrakty na instrumenty pochodne wycenia się według wartości godziwej w dniu bilansowym i klasyfikuje jako aktywa finansowe albo zobowiązania finansowe według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, w zależności od tego, czy wartość godziwa jest dodatnia, czy ujemna.

Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych

Pozycja „Gwarancja w odniesieniu do portfela kapitałowego” obejmuje gwarancje udzielane przez UE instytucjom finansowym w odniesieniu do portfeli inwestycji kapitałowych. Gwarancje te klasyfikuje się jako pochodne instrumenty finansowe i ujmuje się jako aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, gdyż nie spełniają one wymogów definicji zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych – zob. informacja dodatkowa 1.5.12. Zobowiązanie finansowe UE wycenia się na podstawie wartości bazowych inwestycji.

Łączna kwota odpowiada zasadniczo gwarancji EFIS udzielonej przez UE na rzecz grupy EBI, w ramach której kwota bazowych inwestycji kapitałowych dokonanych przez EBI i EFI wynosi 3,5 mld EUR (w 2021 r.: 3,1 mld EUR). Wartość godziwa gwarancji UE na portfele kapitałowe EFIS wyniosła 967 mln EUR (w 2021 r.: 763 mln EUR).

Gwarancja w odniesieniu do ryzyka walutowego

UE udziela gwarancji dotyczących ryzyka walutowego w ramach gwarancji EFZR, w przypadku których udziela gwarancji dotyczących umów swap i kontraktów terminowych typu forward, które mają na celu zabezpieczenie operacji inwestycyjnych na rynkach wschodzących przed ryzykiem walutowym. UE pokrywa również dewaluację kursu wymiany walut (UAH) w związku z pożyczkami udzielonymi przez instytucje finansowe MŚP w Ukrainie w ramach programu „Partnerstwo Wschodnie – instrument finansowy MŚP”.

Hierarchia wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi

(mln EUR)

Rodzaj instrumentu pochodnego

31.12.2022

31.12.2021

Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej

Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej

Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej

Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej

Poziom 1: Ceny notowane na aktywnych rynkach

—

—

—

—

Poziom 2: Obserwowalne dane inne niż ceny notowane

5

(3)

2

(2)

Poziom 3: Techniki wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych

979

(21)

826

(2)

Ogółem

984

(25)

828

(5)

W okresie sprawozdawczym nie występowały przesunięcia pomiędzy poziomami 1 i 2. Instrumenty pochodne na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej obejmują gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych.

Uzgodnienie aktywów i zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi wycenianych przy użyciu technik wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych (poziom 3)

(mln EUR)

Zmiany wartości godziwej

 

Saldo otwarcia składnika aktywów/(zobowiązania) na 1.1.2022

824

Wypłacone należności związane z uruchomieniem gwarancji

51

Zwroty uruchomionych gwarancji

—

Przychody z tytułu rozliczonych gwarancji

(98)

Zyski lub straty za okres w nadwyżce lub deficycie

181

Przesunięcia do poziomu 3

—

Przesunięcia z poziomu 3

—

Inne

—

Saldo zamknięcia na 31.12.2022

958

Zyski netto w odniesieniu do aktywów będących instrumentami pochodnymi poziomu 3 utrzymywanych na koniec 2022 r. wyniosły 181 mln EUR (w 2021 r.: zyski netto wyniosły 777 mln EUR). Kwota ta jest ujmowana jako przychód finansowy w pozycji „Zyski z tytułu aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi” (zob. informacja dodatkowa 3.9).

2.5.   PŁATNOŚCI ZALICZKOWE

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

 

Płatności zaliczkowe

2.5.1

47 179

57 764

Inne zaliczki dla państw członkowskich

2.5.2

216

2 901

Wkłady do funduszy powierniczych

 

86

126

 

 

47 482

60 792

Obrotowe

 

 

 

Płatności zaliczkowe

2.5.1

46 927

28 427

Inne zaliczki dla państw członkowskich

2.5.2

6 087

4 229

 

 

53 014

32 656

Ogółem

 

100 496

93 447

Płatności zaliczkowe w ramach różnych programów muszą być wystarczające, aby zapewnić beneficjentowi niezbędne finansowanie, które umożliwi mu rozpoczęcie i realizację projektu, przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów finansowych UE oraz uwzględnieniu ograniczeń prawnych i operacyjnych, a także ograniczeń związanych z efektywnością kosztową.

2.5.1.   Płatności zaliczkowe

(mln EUR)

 

Kwota brutto

Rozliczone w ramach rozliczeń międzyokresowych

Kwota netto na 31.12.2022

Kwota brutto

Rozliczone w ramach rozliczeń międzyokresowych

Kwota netto na 31.12.2021

Zarządzanie dzielone

 

 

 

 

 

 

EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

3 051

(527)

2 525

3 172

(208)

2 965

EFRR i FS

29 812

(4 932 )

24 880

23 531

(4 571 )

18 960

EFS

11 621

(1 974 )

9 647

9 085

(1 823 )

7 263

Inne

8 063

(4 498 )

3 565

4 836

(2 263 )

2 572

 

52 548

(11 931 )

40 617

40 624

(8 865 )

31 760

Zarządzanie bezpośrednie

 

 

 

 

 

 

Wydatkowane przez:

 

 

 

 

 

 

Komisja

41 722

(13 695 )

28 027

46 494

(11 970 )

34 525

z czego RRF (NGEU)

28 347

(5 389 )

22 958

34 879

(4 065 )

30 814

Agencje wykonawcze UE

29 566

(17 104 )

12 462

23 931

(15 030 )

8 901

Fundusze powiernicze

738

(582)

156

1 140

(847)

293

 

72 026

(31 381 )

40 645

71 565

(27 847 )

43 718

Zarządzanie pośrednie

 

 

 

 

 

 

Wydatkowane przez:

 

 

 

 

 

 

Inne agencje i organy UE

2 892

(1 262 )

1 631

1 657

(687)

971

Państwa trzecie

1 797

(1 275 )

522

1 874

(1 261 )

614

Organizacje międzynarodowe

12 488

(7 491 )

4 997

9 545

(5 955 )

3 590

Inne podmioty

15 208

(9 513 )

5 695

12 992

(7 453 )

5 539

 

32 385

(19 540 )

12 845

26 069

(15 356 )

10 713

Ogółem

156 958

(62 852 )

94 106

138 258

(52 068 )

86 191

Trwałe

47 179

—

47 179

57 764

—

57 764

Obrotowe

109 778

(62 852 )

46 927

80 494

(52 068 )

28 427

Płatności zaliczkowe oznaczają wypłacone pieniądze, a tym samym wykonanie środków na płatności. Jak wyjaśniono w informacji dodatkowej 1.5.7, są to zaliczki, które nie zostały jeszcze ujęte jako koszty. Chociaż płatności zaliczkowe zmniejszają w związku z tym wysokość zobowiązań pozostających do spłaty (zob. informacja dodatkowa 5.1), stanowią one koszty, które w dalszym ciągu należy zaakceptować i uwzględnić w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

W przypadku zarządzania dzielonego największa część płatności zaliczkowych odnosi się do okresu programowania 2014–2020. W obszarze spójności dokonano nowych płatności zaliczkowych, głównie związanych z REACT-EU (3,5 mld EUR) i okresem programowania 2021–2027 (5,4 mld EUR).

Na okres programowania 2014–2020 istnieje kwota początkowych płatności zaliczkowych, która może zostać rozliczona (tj. uwzględniona w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności) tylko na poczet końcowej części tego okresu programowania i którą wykazuje się jako długoterminowe płatności zaliczkowe. Ponieważ zbliża się koniec okresu wdrażania tych poprzednich WRF i w ciągu 12 miesięcy więcej kwot stanie się wymagalnych, następuje stopniowe przeklasyfikowanie tych początkowych płatności zaliczkowych na krótkoterminowe płatności zaliczkowe, a także rozpoczęto proces ich rozliczenia. Sytuacja ta jest głównym powodem zmniejszenia stanu długoterminowych płatności zaliczkowych i znaczącym czynnikiem, jeżeli chodzi o zwiększenie kwoty krótkoterminowej.

W przypadku zarządzania bezpośredniego największe kwoty płatności zaliczkowych to kwoty związane z bezzwrotnym wsparciem dotyczącym RRF, które rozpoczęło się w 2021 r. – 23 mld EUR netto na koniec roku (w 2021 r.: 30,8 mld EUR). Uległy one zmniejszeniu z uwagi na rozliczenie kwot, ponieważ w 2022 r. państwa członkowskie osiągnęły kamienie milowe. Pozostałe znaczące kwoty – wynoszące w sumie 13 mld EUR (w 2021 r.: 8,5 mld EUR) – dotyczą obszaru badań naukowych (głównie programy „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”, realizowane przez agencje wykonawcze UE i Komisję). Jako że realizacja nowych WRF nabiera tempa, przyznano więcej dotacji i w konsekwencji wypłacono więcej płatności zaliczkowych.

W przypadku zarządzania pośredniego płatności zaliczkowe dotyczą głównie programów polityki wewnętrznej, takich jak Galileo i EGNOS (programy kosmiczne), ale także instrumentów związanych z globalnym wymiarem Europy (w tym instrumentów sąsiedztwa, rozwoju i współpracy międzynarodowej). Najbardziej zauważalny wzrost płatności zaliczkowych w tej pozycji – 1,1 mld EUR – związany jest z Instrumentem Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej oraz z jego poprzednikami. Podobnie jak w odniesieniu do płatności zaliczkowych w obszarze zarządzania bezpośredniego w tym przypadku wzrost jest związany głównie z nowymi płatnościami dokonanymi w ramach okresu programowania 2021–2027 i wzrost ten przyspiesza.

Zabezpieczenia otrzymane w związku z płatnościami zaliczkowymi

Są to zabezpieczenia, których Komisja wymaga w niektórych przypadkach od beneficjentów innych niż państwa członkowskie przy wypłacie zaliczek (płatności zaliczkowych). W przypadku tego rodzaju zabezpieczeń wykazuje się dwie wartości – „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku wartości nominalnej zdarzenie generujące jest związane z istnieniem zabezpieczenia. W przypadku wartości bieżącej zdarzeniem generującym zabezpieczenie jest wypłacenie płatności zaliczkowej w ramach gwarancji, po czym następuje obniżenie jej kwoty w ramach późniejszych rozliczeń. Na dzień 31 grudnia 2022 r. wartość nominalna uzyskanych gwarancji w odniesieniu do płatności zaliczkowych wynosiła 518 mln EUR, natomiast wartość bieżąca tych gwarancji – 464 mln EUR (w 2021 r.: odpowiednio 433 mln EUR i 383 mln EUR).

Niektóre kwoty płatności zaliczkowych wypłacone w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR) oraz programów „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa” są w rzeczywistości pokrywane z mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych (MIM), znanego wcześniej jako fundusz gwarancyjny dla uczestników (PGF). Mechanizm ubezpieczeń wzajemnych to instrument wzajemnych gwarancji ustanowiony w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z niedokonaniem płatności przez beneficjentów w trakcie realizacji działań pośrednich w ramach tych programów. Wszyscy uczestnicy działań pośrednich otrzymujący dotację z UE wnoszą 5 % łącznej otrzymanej kwoty na poczet kapitału mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych, który jest inwestowany przez Komisję na rynkach finansowych w celu generowania odsetek. Odsetki mogą być wykorzystane do pokrycia długów, które nie zostały spłacone przez uczestnika niewykonującego zobowiązań wobec Unii. Na koniec działań pośrednich wkłady są zwracane uczestnikom. UE (reprezentowana przez Komisję) działa jako przedstawiciel wykonawczy uczestników MIM, ale to oni są jego właścicielami. MIM jest zatem odrębną jednostką, która nie podlega konsolidacji w niniejszym rocznym sprawozdaniu finansowym UE.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. płatności zaliczkowe objęte MIM wynosiły 2,7 mld EUR (w 2021 r.: 2,4 mld EUR). Łączne aktywa MIM, w tym aktywa finansowe zarządzane przez Komisję, wynosiły ogółem 2,6 mld EUR (w 2021 r.: 2,5 mld EUR).

2.5.2.   Inne zaliczki dla państw członkowskich

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Zaliczki dla państw członkowskich w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym

3 390

3 647

Programy pomocy

2 914

3 483

Ogółem

6 303

7 130

Trwałe

216

2 901

Obrotowe

6 087

4 229

Zaliczki dla państw członkowskich w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym

W ramach programów finansowanych z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych można dokonywać płatności zaliczkowych z budżetu UE na rzecz państw członkowskich, aby zasilić instrumenty finansowe (tj. pożyczki, inwestycje kapitałowe lub gwarancje). Te instrumenty finansowe są tworzone i zarządzane przez państwa członkowskie, a nie Komisję. Środki pieniężne niewykorzystane w ramach tych instrumentów na koniec roku stanowią własność UE (tak jak w przypadku całego zaliczkowania) i dlatego traktuje się je jako składnik aktywów w bilansie UE.

Szacuje się, że z kwoty 17 181 mln EUR wypłaconej w ramach polityki spójności na lata 2014–2020 na dzień 31 grudnia 2022 r. pozostała niewykorzystana kwota 3 303 mln EUR. Kwota ta obejmowała wkład państw członkowskich w inicjatywę dotyczącą MŚP, instrument zachęcający sektor bankowy do udzielania MŚP dodatkowych pożyczek (wypłacono kwotę 1 449 mln EUR z wyłączeniem kwot wciąż stanowiących płatności zaliczkowe, z czego szacuje się, że 292 mln EUR jest jeszcze niewykorzystane).

W przypadku rozwoju obszarów wiejskich na koniec roku pozostała niewykorzystana kwota 86 mln EUR.

Programy pomocy

Podobnie zwrócone kwoty odpowiadające zaliczkom wypłaconym przez państwa członkowskie w związku z różnymi programami pomocy (pomoc państwa, środki związane z rynkiem w ramach EFRG lub środki inwestycyjne EFRROW), które nie zostały wykorzystane na koniec roku, wykazuje się w bilansie UE po stronie aktywów (zaliczki). Komisja oszacowała wartość tych zaliczek w oparciu o informacje dostarczone przez państwa członkowskie; odpowiednie kwoty ujęto w podpozycji „Programy pomocy” powyżej.

W odniesieniu do WRF 2014–2020 na koniec roku niewykorzystane kwoty oszacowano na 1 198 mln EUR, jeżeli chodzi o politykę spójności, a jeżeli chodzi o rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich – na 1 670 mln EUR.

2.6.   NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI WYMIANY I NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

 

Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

2.6.1

16 339

34 892

Należności z tytułu transakcji wymiany

2.6.2

2 532

5 750

 

 

18 870

40 642

Obrotowe

 

 

 

Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

2.6.1

25 832

29 473

Należności z tytułu transakcji wymiany

2.6.2

3 497

2 323

 

 

29 329

31 796

Ogółem

 

48 199

72 438

2.6.1.   Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

 

Państwa członkowskie

2.6.1.1

503

2 497

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

2.6.1.2

14 810

30 839

Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

2.6.1.4

1 011

1 556

Inne należności

 

15

—

 

 

16 339

34 892

Obrotowe

 

 

 

Państwa członkowskie

2.6.1.1

6 036

5 682

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

2.6.1.2

9 061

10 913

Grzywny za naruszenie zasad konkurencji

2.6.1.3

9 420

11 698

Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

2.6.1.4

1 239

1 097

Inne należności

 

75

83

 

 

25 832

29 473

Ogółem

 

42 170

64 365

2.6.1.1.   Należności od państw członkowskich

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Rachunki A TZW

4 397

6 137

Odrębne rachunki TZW

1 356

1 405

Należne zasoby własne

7

15

Utrata wartości

(686)

(875)

Inne

—

—

Należności związane z zasobami własnymi

5 073

6 683

Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)

1 621

1 525

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

189

668

Utrata wartości

(591)

(843)

Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich

1 219

1 350

Płatności zaliczkowe do odzyskania

13

26

VAT zapłacony i podlegający odzyskaniu

54

45

Inne należności od państw członkowskich

180

73

Ogółem

6 539

8 178

Trwałe

503

2 497

Obrotowe

6 036

5 682

Kwoty należności długoterminowych od państw członkowskich wynikają głównie z niewykonanych decyzji w ramach kontroli zgodności rozliczeń w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Odzyskiwanie kwot związanych z tymi decyzjami odbywa się w ratach rocznych.

Należności związane z zasobami własnymi

„Rachunek A” oznacza miesięczne zestawienia, w których państwa członkowskie przekazują informacje o ustalonych kwotach należności w ramach tradycyjnych zasobów własnych. W tabeli wymieniono kwoty z „rachunku A”, które nie zostały jeszcze wpłacone na rachunek Komisji. Tradycyjne zasoby własne (TZW) to przede wszystkim cła pobierane przez państwa członkowskie w imieniu Komisji.

Według stanu na koniec roku „rachunek A” utrzymywał się zasadniczo na poziomie w przedziale 3–4 mld EUR. W 2021 r. kwoty były jednak znacznie wyższe, ponieważ obejmowały kwoty TZW odnoszące się do spraw zaniżenia wartości. Zmiana w 2022 r. wynika przede wszystkim z płatności otrzymanych w związku z tymi sprawami, jak również z restrukturyzacji długów w następstwie wyroku Trybunału.

8 marca 2022 r. Trybunał wydał wyrok w sprawie uchybienia przez Zjednoczone Królestwo obowiązkom państwa członkowskiego (naruszenie nr 2018/2008) i potwierdził, że Zjednoczone Królestwo naruszyło swoje obowiązki dotyczące ochrony budżetu Unii. Sprawa ta wypłynęła w sprawozdaniu OLAF-u z 2017 r., w którym stwierdzono, że importerzy w Zjednoczonym Królestwie unikali płacenia znacznych kwot należności celnych, wykorzystując fikcyjne i fałszywe faktury oraz nieprawidłowe deklaracje wartości celnej w momencie przywozu. Na podstawie metodyki opracowanej przez OLAF i JRC oraz w oparciu o dostępne informacje Komisja oszacowała, że efektem naruszania zobowiązań państwa członkowskiego przez Zjednoczone Królestwo w okresie od listopada 2011 r. do października 2017 r. były straty w budżecie UE wynoszące 2,1 mld EUR (netto, tj. po odliczeniu 20 %, które Zjednoczone Królestwo ma zatrzymać tytułem kosztów poboru, od kwoty brutto wynoszącej 2,7 mld EUR). W wyroku Trybunał wyraził szerokie poparcie dla roszczenia Komisji, ale wezwał ją do ponownego obliczenia należnej kwoty, z uwzględnieniem dodatkowych elementów w odniesieniu do oszacowania strat w zakresie ceł. W czerwcu 2022 r. Zjednoczone Królestwo wypłaciło Komisji tymczasową kwotę.

Komisja przeanalizowała wyrok, a w szczególności uwagi Trybunału dotyczące ustalenia wysokości należnych kwot. W następstwie szczegółowej analizy ostateczną kwotę główną ustalono na 1,6 mld EUR (kwota netto po odliczeniu 20 % na poczet kosztów poboru). W styczniu 2023 r. Zjednoczone Królestwo zapłaciło pozostałą część kwoty. W konsekwencji dokonano również ponownego obliczenia odsetek za zwłokę, które wyniosły 1,4 mld EUR i które Zjednoczone Królestwo zapłaciło w lutym 2023 r. Obu płatności dokonano po odliczeniu udziału Zjednoczonego Królestwa zgodnie z postanowieniami umowy o wystąpieniu (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2).

W następstwie dokonania tych płatności 15 lutego 2023 r. Komisja zamknęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Przy zastosowaniu tych samych parametrów do ponownego obliczenia szacowanych strat w zakresie tradycyjnych zasobów własnych należnych ze strony 27 państw członkowskich z tytułu materiałów włókienniczych i obuwia przywiezionych z Chin według znacznie zaniżonej wartości na dzień 31 grudnia 2022 r. do należności zastosowano ujemne dostosowanie w wysokości 0,6 mld EUR. Trwają dalsze wyjaśnienia z udziałem państw członkowskich w celu ustalenia ostatecznych należnych kwot. Obecnie należne odsetki za zwłokę w odniesieniu do tych spraw szacuje się na 0,6 mld EUR.

„Odrębny rachunek” oznacza rachunek, na którym przedstawia się ustalone należności, których nie ujęto na „rachunku A”, ponieważ nie zostały odzyskane przez państwa członkowskie i nie objęto ich żadnym zabezpieczeniem, tj. gwarancją (lub zabezpieczenie zostało przekazane, a należności i tak zostały zakwestionowane). Należności te podlegają utracie wartości na podstawie informacji przekazywanych co roku przez państwa członkowskie. Kwoty utraty wartości reprezentują zasadniczo zbliżony odsetek kwoty głównej na koniec każdego roku.

Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich

Pozycja ta obejmuje przede wszystkim kwoty należne od państw członkowskich na dzień 31 grudnia 2022 r., na podstawie kwot zadeklarowanych i poświadczonych przez państwa członkowskie na dzień 15 października 2022 r. Należności powstałe w okresie między zadeklarowaniem tych kwot a dniem 31 grudnia 2022 r. podlegają oszacowaniu. Komisja szacuje także wysokość odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Ujęcie takiej korekty nie oznacza, że Komisja odstępuje od odzyskania tych kwot w przyszłości. W korekcie uwzględnia się także odliczenie w wysokości 20 %, które odpowiada kwocie, którą państwa członkowskie mają prawo zatrzymać na pokrycie kosztów administracyjnych.

2.6.1.2.   Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

„Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej” (nr ref. 2019/C 384 I/01) („umowa o wystąpieniu”) podpisana między UE a Zjednoczonym Królestwem nakłada na obie strony różne zobowiązania finansowe. Na dzień 31 grudnia 2022 r. należność netto od Zjednoczonego Królestwa w oparciu o te zobowiązania wynosiła 23 871 mln EUR (w 2021 r.: 41 753 mln EUR), z czego 9 061 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (w 2021 r.: 10 913 mln EUR):

(mln EUR)

 

Art. 140

Art. 142

Inne

31.12.2022

31.12.2021

Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa

17 029

9 587

68

26 683

43 982

Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa

—

—

(2 812 )

(2 812 )

(2 229 )

Ogółem

17 029

9 587

(2 744 )

23 871

41 753

Trwałe

8 465

9 298

(2 953 )

14 810

30 839

Obrotowe

8 563

288

209

9 061

10 913

Udział Zjednoczonego Królestwa (art. 139)

Zgodnie z art. 139 udział Zjednoczonego Królestwa w zobowiązaniach finansowych wynikających z umowy o wystąpieniu stanowi odsetek obliczony jako stosunek zasobów własnych udostępnionych przez Zjednoczone Królestwo w latach 2014–2020 do zasobów własnych udostępnionych w tym okresie przez wszystkie państwa członkowskie i Zjednoczone Królestwo, dostosowany o kwotę zgłoszoną państwom członkowskim przed dniem 1 lutego 2022 r. Ostateczny udział Zjednoczonego Królestwa obliczono na 12,431681219587700 %.

Płatności na podstawie umowy o wystąpieniu

Mechanizm płatności, który należy zastosować do zobowiązań przewidzianych dla obydwu stron określono w art. 148. Podsumowując, w kwietniu i we wrześniu każdego roku UE wystawia faktury na kwoty netto należne od Zjednoczonego Królestwa, a Zjednoczone Królestwo płaci te faktury w miesięcznych transzach. Kwoty zgłoszone w kwietniu danego roku są płatne w czterech równych miesięcznych transzach od czerwca do września tego roku. Kwoty zgłoszone we wrześniu są płatne w ośmiu równych miesięcznych transzach od października tego roku do maja roku następnego. Ponieważ niektóre zgłaszane kwoty z konieczności opierają się na prognozach i szacunkach, zgłoszenia są aktualizowane każdego roku na podstawie rzeczywistych danych liczbowych.

W 2022 r. całkowita kwota zgłoszona Zjednoczonemu Królestwu na podstawie art. 136 oraz art. 140–147 wynosiła 9 815 mln EUR (w 2021 r.: 11 930 mln EUR), z czego 3 418 mln EUR zgłoszono w kwietniu 2022 r., a 6 397 mln EUR zgłoszono we wrześniu 2022 r. (w 2021 r.: odpowiednio 3 763 mln EUR i 8 166 mln EUR).

W 2022 r. całkowita kwota otrzymanych płatności wyniosła 10 921 mln EUR (w 2021 r.: 6 826 mln EUR). Z tego kwota 5 104 mln EUR odnosiła się do pozostałych kwot zawartych w sprawozdaniu z września 2021 r. i zapłacono ją w pięciu równych transzach w okresie od stycznia do maja 2022 r. (w 2021 r.: zero), kwota 3 418 mln EUR odnosiła się do sprawozdania z kwietnia 2022 r. i zapłacono ją w czterech równych miesięcznych transzach w okresie od czerwca do września 2022 r. (w 2021 r.: 3 763 mln EUR), a kwota 2 399 mln EUR odnosiła się do sprawozdania z września 2022 r. i zapłacono ją w trzech równych transzach w okresie od października do grudnia (w 2021 r.: 3 062 mln EUR).

(mln EUR)

 

Pozostałe kwoty zawarte w sprawozdaniu z września 2021 r.

(należne i zapłacone od stycznia do maja 2022 r.)

Sprawozdanie z kwietnia 2022 r.

(należne i zapłacone od czerwca do września 2022 r.)

Sprawozdanie z września 2022 r.

(należne i zapłacone od października do grudnia 2022 r.)

Płatności ogółem w 2022 r.

Artykuł 140

5 090

4 029

2 437

11 556

Artykuł 142

18

236

11

265

Artykuł 136

29

—

7

37

Artykuł 147

—

6

—

6

 

5 138

4 271

2 455

11 864

Artykuł 136

—

(573)

—

(573)

Artykuł 141

(34)

(0)

(56)

(90)

Artykuł 143

—

(163)

—

(163)

Artykuł 144

—

(73)

—

(73)

Artykuł 145

—

(37)

—

(37)

Artykuł 146

—

(7)

—

(7)

 

(34)

(853)

(56)

(943)

Ogółem

5 104

3 418

2 399

10 921

Pozostałe saldo faktury z września 2022 r. na koniec roku, wynoszące 3 998 mln EUR, zapłacono w pięciu równych miesięcznych transzach w okresie od stycznia do maja 2023 r. (w 2022 r.: 5 104 mln EUR).

Art. 140 – Zobowiązania pozostające do spłaty

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się zapłacić UE swój udział w zobowiązaniach budżetowych pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2020 r. (tak zwany „Brexit RAL”) dostosowany zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 140. Na dzień 31 grudnia 2022 r. łączna kwota ujęta jako należność wynosiła 17 029 mln EUR (w 2021 r.: 28 620 mln EUR), z czego kwota 8 563 mln EUR jest płatna w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku. W poniższej tabeli przedstawiono główne przepływy między łączną kwotą ujętą jako należność na dzień 31 grudnia 2021 r. a łączną kwotą ujętą jako należność na dzień 31 grudnia 2022 r.:

(mln EUR)

Kwota należna od Zjednoczonego Królestwa na dzień 31.12.2021 r.

28 620

Korekty finansowe netto dotyczące okresu 2014–2020 lub poprzednich okresów programowania (w tym korekta odliczeń z 2021 r.)

(123)

Tradycyjne zasoby własne odnoszące się do 2020 r. i udostępnione Unii w 2022 r.

(w tym korekta odliczeń z 2021 r.)

—

Płatności netto otrzymane od Zjednoczonego Królestwa w 2022 r.

(11 556 )

Dostosowanie szacowanego niewykonania

88

Ogółem

17 029

Trwałe

8 465

Obrotowe

8 563

Spadek łącznej kwoty ujętej jako należność w ujęciu rok do roku wynosił 11 591 mln EUR i wynikał głównie z płatności otrzymanych od Zjednoczonego Królestwa w 2022 r. (11 556 mln EUR).

Całkowite odliczenie z tytułu korekt finansowych netto dotyczących okresu 2014–2020 lub poprzednich okresów programowania, wynoszące 123,5 mln EUR, obejmuje kwoty zafakturowane we wrześniu 2022 r., których nie ujęto jeszcze w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2021 r. (39,1 mln EUR płatne w okresie od stycznia do maja 2023 r.), oraz kwoty, które mają zostać zafakturowane we wrześniu 2023 r. i będą płatne od października 2023 r. do maja 2024 r. (84,4 mln EUR).

Całkowita kwota odliczenia na poczet TZW odnosząca się do 2020 r. i udostępniona Unii w 2022 r. wyniosła zero, ponieważ nie dokonano żadnych dostosowań do kwot, które zostały już zafakturowane, ani nie wystąpiły żadne kwoty, które należałoby ująć w fakturze za kwiecień 2023 r. lub wrzesień 2023 r.

Kwota, która ma zostać zapłacona w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (8 563 mln EUR) obejmuje pozostałe saldo faktury z września 2022 r. (4 061 mln EUR), kwotę do zafakturowania w kwietniu 2023 r. (2 647 mln EUR) oraz kwotę, która ma zostać zafakturowana we wrześniu 2023 r. i będzie płatna w okresie od października do grudnia 2023 r. (1 855 mln EUR). Na kwotę zafakturowaną w kwietniu 2023 r. składają się kwota 2 515 mln EUR związana z udziałem Zjednoczonego Królestwa w szacowanej realizacji zobowiązań pozostających do spłaty w 2023 r. i kwota 132 mln EUR związana z dostosowaniem udziału Zjednoczonego Królestwa w zobowiązaniach pozostających do spłaty, które mają zostać zrealizowane w 2022 r. Na kwotę, która ma zostać zafakturowana we wrześniu 2023 r. i zapłacona w okresie od października do grudnia 2023 r., składają się: kwota 1 887 mln EUR związana z udziałem Zjednoczonego Królestwa w szacowanej realizacji zobowiązań pozostających do spłaty w 2023 r. oraz kwota 32 mln EUR związana z odliczeniami z tytułu korekt finansowych netto.

Szacowane niewykonanie dostosowano o kwotę 88 mln EUR, aby odzwierciedlić faktyczne umorzenie w 2021 r. i 2022 r., jak również szacowane umorzenie zobowiązań wynikających z brexitu, które pozostają do spłaty na koniec 2022 r.

Artykuł 142 – Zobowiązania Unii na koniec 2020 r.

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się zapłacić UE swój udział w zobowiązaniach Unii na koniec 2020 r., z wyjątkiem zobowiązań: a) z odpowiadającymi im aktywami oraz b) odnoszących się do funkcjonowania budżetu i zarządzania zasobami własnymi (w tym kwot już pokrytych przez zobowiązania pozostające do spłaty, zob. art. 140 powyżej). Główna kwota dotyczy zobowiązań UE z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (świadczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne) istniejących na dzień 31 grudnia 2020 r.

Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 6

(mln EUR)

 

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

31.12.2022

31.12.2021

Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty

67 840

5 168

73 008

114 507

Udział Zjednoczonego Królestwa

8 434

642

9 076

14 235

Składki do PSEO/JSIS

250

9

259

236

Ogółem

8 684

651

9 335

14 471

Trwałe

8 434

642

9 076

14 235

Obrotowe

250

9

259

236

Zgodnie z trybem spłaty zaległych płatności określonym w art. 142 ust. 6 Zjednoczone Królestwo wnosi co roku wkład w płatności netto dokonywane z budżetu Unii w roku poprzednim na rzecz każdego beneficjenta systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich (PSEO) oraz w powiązane składki z budżetu Unii do wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS) na każdego beneficjenta lub osobę, która jest uprawniona do świadczeń za pośrednictwem beneficjenta. Wkłady są płatne w czterech miesięcznych transzach od czerwca do września danego roku.

Udział Zjednoczonego Królestwa w płatnościach netto dokonanych z budżetu Unii w 2022 r. na rzecz beneficjentów PSEO oraz na rzecz JSIS wynosił odpowiednio 250 mln EUR i 9 mln EUR. O kwotach tych powiadomiono Zjednoczone Królestwo w ramach faktury za kwiecień 2023 r. (kwoty te są więc płatne w czterech równych miesięcznych transzach w okresie od czerwca do września 2023 r.).

Co więcej, na dzień 31 grudnia 2022 r. zobowiązania Zjednoczonego Królestwa z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 6, dotyczące PSEO oraz JSIS, wynosiły odpowiednio 8 434 mln EUR i 642 mln EUR (w 2021 r.: 13 032 mln EUR i 1 203 mln EUR). Spadek dotyczący PSEO i wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego był spowodowany zyskiem aktuarialnym wynikającym ze zmian w założeniach finansowych – zob. szczegóły w informacji dodatkowej 2.9. Należy zauważyć, że chociaż zyski (lub straty) aktuarialne wynikające ze zmian w założeniach finansowych wpływają na wartość bieżącą pozostających do spłaty zobowiązań z 2020 r. obliczonych na podstawie MSRSP nr 39/reguły rachunkowości UE nr 12, nie powodują one zmiany ani kwoty świadczeń, które muszą zostać faktycznie wypłacone przez UE, ani – w sposób dorozumiany – wkładów Zjednoczonego Królestwa do tych płatności w momencie ich wymagalności zgodnie z domyślnym mechanizmem rozliczenia na podstawie art. 142 ust. 6.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. Zjednoczone Królestwo nie skorzystało z możliwości wczesnego rozliczenia przewidującej płatność pozostających do spłaty zobowiązań z 2020 r. z tytułu PSEO oraz JSIS, obliczonych na podstawie wycen aktuarialnych dokonanych zgodnie z MSRSP nr 39/regułą rachunkowości UE nr 12, w pięciu równych transzach zgodnie z procedurą określoną w art. 142 ust. 6 akapit ostatni.

Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 5

Zgodnie z art. 142 ust. 5 Zjednoczone Królestwo wnosi wkład w zobowiązania związane z innymi systemami świadczeń emerytalnych, zapisane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Unii w roku budżetowym 2020 w 10 transzach, począwszy od dnia 31 października 2021 r. (przy czym każda roczna rata jest płatna w ośmiu miesięcznych transzach od października do maja roku następnego). Zobowiązania te w skonsolidowanym rocznym sprawozdaniu finansowym Unii za rok budżetowy 2020 wynosiły 2 344 mld EUR, w wyniku czego udział Zjednoczonego Królestwa na dzień 31 grudnia 2020 r. wyniósł 291 mln EUR. Biorąc pod uwagę kwoty otrzymane od Zjednoczonego Królestwa do końca 2022 r., wynoszące łącznie 40 mln EUR, pozostający do spłaty udział Zjednoczonego Królestwa w innych systemach świadczeń emerytalnych zmniejszył się do 251 mln EUR na dzień 31 grudnia 2022 r., z czego 29 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku.

Więcej informacji na temat systemów świadczeń pracowniczych znajduje się w informacji dodatkowej 1.5.10 oraz w informacji dodatkowej2.9.

Inne artykuły

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa:

 

 

 

Artykuł 136

—

557

 

Artykuł 147

68

53

 

68

610

Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa:

 

 

 

Artykuł 136

(678)

—

 

Artykuł 141

(1 637 )

(1 818 )

 

Artykuł 143

(313)

(163)

 

Artykuł 144

(54)

(73)

 

Artykuł 145

(111)

(148)

 

Artykuł 146

(20)

(27)

 

(2 812 )

(2 229 )

Ogółem

(2 744 )

(1 618 )

Trwałe

(2 953 )

(711)

Obrotowe

209

(908)

Artykuł 136 – Przepisy mające zastosowanie w odniesieniu do zasobów własnych

W art. 136 ustanowiono przepisy mające zastosowanie po dniu 31 grudnia 2020 r. w odniesieniu do zasobów własnych. Zjednoczone Królestwo ma prawo otrzymać swój udział lub, w zależności od sytuacji, jest zobowiązane do zapłaty swojego udziału, w przypadku gdy zasoby własne odnoszące się do lat budżetowych do 2020 r. włącznie mają zostać udostępnione, skorygowane lub poddane dostosowaniom po 31 grudnia 2020 r. Z tego względu Zjednoczone Królestwo podlega wszelkim dostosowaniom zasobów własnych opartych na VAT i DNB, które odnoszą się do lat budżetowych do 2020 r. włącznie. Te dostosowania związane z VAT i DNB będą jednak dokonywane wyłącznie w następstwie decyzji podjętej nie później niż 31 grudnia 2028 r. Należy uwzględnić również aktualizacje rabatów brytyjskich za lata 2018–2019.

Ponadto, Zjednoczone Królestwo jest zobowiązane do wpłacenia tradycyjnych zasobów własnych pobranych przez nie po 28 lutego 2021 r., ale odnoszących się do 2020 r. oraz wcześniejszego okresu. Od tej kwoty należy następnie odjąć jego udział w udostępnionej sumie. Odrębny rachunek dla tradycyjnych zasobów własnych zostanie w pełni zlikwidowany 31 grudnia 2025 r.

W okresie od stycznia do lutego 2023 r. Zjednoczone Królestwo spłaciło dług pozostały do spłaty wynikający ze sprawy, w której importerzy w Zjednoczonym Królestwie unikali płacenia znacznych kwot należności celnych, wykorzystując fikcyjne i fałszywe faktury oraz nieprawidłowe deklaracje wartości celnej przy wwozie. Kwota główna i powiązane z nią odsetki za zwłokę wyniosły odpowiednio 1,6 mld EUR i 1,4 mld EUR (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.1). Udział Zjednoczonego Królestwa określony w art. 139 umowy o wystąpieniu wyniósł 370 mln EUR i został skompensowany płatnościami otrzymanymi od Zjednoczonego Królestwa w 2023 r.

Pozostająca do spłaty kwota netto należna Zjednoczonemu Królestwu ze strony UE na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi 678 mln EUR, z czego 699 mln EUR Zjednoczone Królestwo będzie musiało zapłacić w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku, a 1 377 mln EUR będzie musiała zapłacić Zjednoczonemu Królestwu UE w późniejszym czasie:

(mln EUR)

Kwota należna ze strony Zjednoczonego Królestwa na dzień 31.12.2021 r.

557

Kwota zafakturowana Zjednoczonemu Królestwu we wrześniu 2022 r.

20

Udział Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do sprawy zaniżenia wartości

(370)

Płatności dokonane na rzecz Zjednoczonego Królestwa w 2022 r.

536

Rabat brytyjski, w tym skorygowana kwota aktualizacji rabatów brytyjskich za lata 2018–2019 dokonana w 2022 r. (3,7  mln EUR)

11

Aktualizacja dostosowań związanych z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2021 r.)

(64)

Dostosowania związane z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2022 r.)

(1 377 )

Tradycyjne zasoby własne netto Zjednoczonego Królestwa po 28 lutego 2021 r.

8

Kwota należna na rzecz Zjednoczonego Królestwa na dzień 31.12.2022

(678)

Trwałe

(1 377 )

Obrotowe

699

Należy zauważyć, że kwota 699 mln EUR, którą Zjednoczone Królestwo musi zapłacić w ciągu najbliższych 12 miesięcy następujących po końcu roku, obejmuje odliczenie w wysokości 370 mln EUR związane ze wspomnianą wyżej sprawą dotyczącą cła. Ponieważ kwotę tę rozliczono niezależnie od mechanizmu faktur, nie uwzględniono jej w fakturze za kwiecień 2023 r.

Artykuł 141 – Grzywny

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojej części grzywien nałożonych przed dniem 31 grudnia 2020 r., a także grzywien nałożonych przez Unię po dniu 31 grudnia 2020 r. w ramach procedury, o której mowa w art. 92 ust. 1, gdy staną się one ostateczne. Kwota grzywien mających znaczenie dla Zjednoczonego Królestwa, które były nieuregulowane na dzień 31 grudnia 2022 r., wynosi 12,4 mld EUR (w 2020 r.: 13,8 mld EUR). Spadek o 1,4 mld EUR wynika głównie ze zmniejszenia netto grzywien o 1,3 mld EUR (0,2 mld EUR grzywien nałożonych w 2022 r. pomniejszone o 1,5 mld EUR grzywien potwierdzonych i zapłaconych, zmniejszonych lub unieważnionych na mocy decyzji sądów w 2022 r.) oraz ze zwiększenia utraty wartości grzywien o 0,1 mld EUR. Udział Zjednoczonego Królestwa w grzywnach mających znaczenie dla Zjednoczonego Królestwa, które były nieuregulowane na dzień 31 grudnia 2022 r., wynosi 1,5 mld EUR (w 2021 r.: 1,7 mld EUR), z czego kwota 5,4 mln EUR zostanie ujęta w fakturze za wrzesień 2023 r. i zapłacona przez Zjednoczone Królestwo w okresie od października 2023 r. do maja 2024 r. Ponadto Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w ostatecznych grzywnach, które nie były już zaległe na dzień 31 grudnia 2022 r. (7,5 mln EUR, które także zostaną uwzględnione w fakturze za wrzesień 2023 r. i wypłacone Zjednoczonemu Królestwu w okresie od października 2023 r. do maja 2024 r.), i do swojego udziału w ostatecznych grzywnach, które zostały zafakturowane we wrześniu 2022 r., ale nie zostały jeszcze zapłacone na koniec roku (93,7 mln EUR, wypłacone Zjednoczonemu Królestwu w okresie od stycznia do maja 2023 r.). Całkowity udział Zjednoczonego Królestwa w grzywnach wynosi tym samym 1,6 mld EUR (w 2021 r.: 1,8 mld EUR), z czego 98,6 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (w 2021 r.: 90,2 mln EUR).

Artykuł 143 – Warunkowe zobowiązania finansowe: pożyczki na pomoc finansową, EFIS, EFZR i upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

Zgodnie z tym artykułem Zjednoczone Królestwo jest zobowiązane do sfinansowania swojej części zobowiązań warunkowych UE związanych z działalnością w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek oraz działalnością gwarancyjną, o ile zobowiązania te powstaną i nie zostaną pokryte z istniejących funduszy gwarancyjnych – zob. informacja dodatkowa 4.1 dotycząca powiązanych zobowiązań warunkowych. UE zwróci Zjednoczonemu Królestwu kwoty, które już wpłaciło ono do funduszy gwarancyjnych, a które nie są już potrzebne. Zjednoczone Królestwo ma również prawo do środków powracających z operacji, za które jest współodpowiedzialne. Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota, która ma zostać wypłacona Zjednoczonemu Królestwu, w całości w ciągu najbliższych 12 miesięcy, wynosi 313 mln EUR (w 2021 r.: 163 mln EUR). Kwota ta obejmuje udział Zjednoczonego Królestwa w odzyskanych środkach i dochodach netto pobranych w 2022 r. (79,5 mln EUR), nadwyżkę w rezerwach (216,2 mln EUR), wpływ dostosowania należnego w odniesieniu do zmiany w traktowaniu strat wynikających z zarządzania aktywami (16,9 mln EUR), jak również kolejne dostosowania w odniesieniu do kwot odzyskanych w 2021 r. na potrzeby upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, które to kwoty zidentyfikowano w trakcie ustalonych procedur przeglądu (7 011 EUR).

Artykuł 144 – Instrumenty finansowe

Na podstawie tego artykułu UE zobowiązała się do zwrotu Zjednoczonemu Królestwu jego udziału w środkach powracających pochodzących z operacji finansowych zatwierdzonych do daty wystąpienia, jak również jego udziału w wypłatach dokonanych w ramach operacji finansowych zatwierdzonych po dacie wystąpienia. Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota, która ma zostać wypłacona Zjednoczonemu Królestwu, w całości w ciągu najbliższych 12 miesięcy, wynosi 54 mln EUR (w 2021 r.: 73 mln EUR). Kwota ta obejmuje odliczenie w wysokości 215 EUR wynikające z korekty kursu walutowego odnoszącej się do 2021 r.

Artykuł 145 – Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS w likwidacji)

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w aktywach netto EWWiS w likwidacji na dzień 31 grudnia 2020 r., które mają być spłacone w pięciu ratach 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2021 r. Aktywa netto EWWiS w likwidacji na dzień 31 grudnia 2020 r. wynosiły 1,5 mld EUR, z czego udział Zjednoczonego Królestwa wynosi 184 mln EUR. W następstwie płatności drugiej transzy w wysokości 37 mln EUR w 2022 r. kwota pozostająca do spłaty na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi 111 mln EUR (w 2021 r.: 148 mln EUR), z czego 37 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Artykuł 146 – Inwestycje w Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI)

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w inwestycji UE w opłacony kapitał podstawowy EFI na dzień 31 grudnia 2020 r., który ma być spłacony w pięciu transzach 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2021 r. Inwestycja UE w opłacony kapitał podstawowy EFI na dzień 31 grudnia 2020 r. wynosiła 267 mln EUR, z czego udział Zjednoczonego Królestwa wynosi 33 mln EUR. W następstwie płatności drugiej transzy w wysokości 7 mln EUR kwota pozostająca do spłaty na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi 20 mln EUR (w 2021 r.: 27 mln EUR), z czego 7 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Artykuł 147 – Sprawy sądowe

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się do wniesienia swojego udziału w płatnościach z budżetu UE wynikających ze spraw sądowych dotyczących interesów finansowych Unii, które staną się wymagalne, pod warunkiem że fakty stanowiące przedmiot tych spraw wystąpiły nie później niż 31 grudnia 2020 r. Biorąc pod uwagę rezerwy i rozliczenia międzyokresowe na koniec roku, jak również rzeczywiste płatności dokonane przez UE w związku ze sprawami sądowymi w 2022 r., szacunkowa kwota, którą będzie musiało zapłacić Zjednoczone Królestwo, wynosi 68 mln EUR (w 2021 r.: 53 mln EUR), z czego 18 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

2.6.1.3.   Należności z tytułu grzywien za naruszenie zasad konkurencji

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Należność z tytułu kwoty grzywien brutto

13 635

14 922

Płatności tymczasowe

(2 980 )

(2 100 )

Utrata wartości

(1 235 )

(1 125 )

Ogółem

9 420

11 698

Trwałe

—

—

Obrotowe

9 420

11 698

Ukarane przedsiębiorstwa, które wniosły lub planują wnieść odwołanie, mają możliwość albo dokonać płatności tymczasowych, albo dostarczyć Komisji gwarancje bankowe. W odniesieniu do łącznej kwoty nieuregulowanych grzywien na koniec roku 2 980 mln EUR (w 2021 r.: 2 100 mln EUR) otrzymano jako płatności tymczasowe, natomiast 9 066 mln EUR (w 2021 r.: 11 067 mln EUR) otrzymano jako gwarancje.

Kwoty odpisów z tytułu utraty wartości odzwierciedlają indywidualną ocenę przeprowadzoną przez Komisję w odniesieniu do kwot grzywien niezainkasowanych ani nie objętych gwarancją, których Komisja nie spodziewa się odzyskać.

W związku z możliwością konieczności zwrotu tymczasowo zapłaconych kwot ukaranym przedsiębiorstwom ujmuje się zobowiązanie warunkowe – zob. informacja dodatkowa 4.2.1.

2.6.1.4.   Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Naliczone przychody

1 936

2 313

Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów związane z transakcjami innymi niż transakcje wymiany

315

340

Ogółem

2 250

2 653

Trwałe

1 011

1 556

Obrotowe

1 239

1 097

Naliczone przychody obejmują kwotę 1,8 mld EUR (w 2021 r.: 2 mld EUR), którą Komisja spodziewa się odzyskać w obszarze spójności w wyniku analizy i zatwierdzenia rocznych sprawozdań finansowych przedłożonych przez państwa członkowskie. Oczekuje się, że największa część tej kwoty (1 mld EUR) zostanie odzyskana dopiero po zamknięciu stanowiących podstawę programów (w wyniku środków w ramach inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa), w związku z czym jest ona klasyfikowana jako składnik trwały.

2.6.2.   Należności z tytułu transakcji wymiany

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

Należności z tytułu gwarancji finansowej

1 832

2 630

Odsetki za zwłokę

597

3 052

Inne należności

103

68

 

2 532

5 750

Obrotowe

 

 

Należności z tytułu gwarancji finansowej

369

485

Od klientów

288

302

Utrata wartości należności od klientów

(171)

(172)

Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów związane z transakcjami wymiany

291

236

Odsetki za zwłokę

2 554

1 127

Inne

167

345

 

3 497

2 323

Ogółem

6 029

8 073

Odsetki za zwłokę odnoszą się głównie do spraw dotyczących zasobów własnych i do naliczonych odsetek od gwarancji udzielonych przez ukarane przedsiębiorstwa. Zmniejszenie stanu odsetek za zwłokę wiąże się przede wszystkim z ponownymi obliczeniami, których dokonano w następstwie wyroku Trybunału w sprawie zaniżenia wartości, o której to sprawie wspomniano w informacji dodatkowej 2.6.1.1. Kwotę odnoszącą się do Zjednoczonego Królestwa w tej sprawie zaniżenia wartości przedstawiono jako należność krótkoterminową (1,4 mld EUR), natomiast kwota należności długoterminowych w przypadku odsetek za zwłokę (0,6 mld EUR) odnosi się wyłącznie do państw członkowskich.

Należności otrzymywane z tytułu umów gwarancji finansowej to przyszłe wynagrodzenie, którego uzyskania UE oczekuje za udzielone gwarancje. Większość gwarancji UE nie jest wynagradzana ani wyceniana poniżej stóp rynkowych. Z tego względu należności otrzymywane z tytułu umów gwarancji finansowej są znacznie niższe od zobowiązania z tytułu umowy gwarancji finansowej (zob. informacja dodatkowa 2.11.2). Z całkowitej kwoty 2 201 mln EUR należności z tytułu umów gwarancji finansowej na dzień 31 grudnia 2022 r. kwotę 2 198 mln EUR sklasyfikowano jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (poziom 3 hierarchii wartości godziwej). W porównaniu z saldem otwarcia, wynoszącym na 1 stycznia 2022 r. 3 115 mln EUR, łącznie należności z tytułu umów gwarancji finansowej zmniejszyły się o 914 mln EUR, z czego kwota 344 mln EUR wynikała z premii gwarancyjnych otrzymanych w 2022 r., a kwota 571 mln EUR – z niższych premii gwarancyjnych oczekiwanych w przyszłości.

2.7.   ZAPASY

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Materiały naukowe

54

58

Inne

28

26

Ogółem

82

84

2.8.   ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Rachunki – administracje finansowe i banki centralne

 

21 413

20 121

Rachunki bieżące

 

178

453

Rachunki zaliczkowe

 

8

8

Przekazanie (środki pieniężne w drodze)

 

—

—

Rachunki bankowe na potrzeby wykonania budżetu

2.8.1

21 598

20 582

NGEU

2.8.2

19 929

18 027

Instrumenty finansowe

2.8.3

2 713

2 838

Grzywny

2.8.4

914

1 953

Inne instytucje, agencje i organy

 

1 344

1 396

Fundusze powiernicze

 

47

65

Ogółem

 

46 544

44 860

2.8.1.   Rachunki bankowe na potrzeby wykonania budżetu

W tej pozycji ujęto wszelkie środki pieniężne, które Komisja przechowuje na rachunkach bankowych w poszczególnych państwach członkowskich i państwach EFTA (administracja finansowa lub bank centralny), jak również na rachunkach bieżących w bankach komercyjnych, na rachunkach zaliczkowych, a także na rachunkach środków podręcznych (petty cash). Saldo środków pieniężnych na koniec 2022 r. wynika z następujących głównych elementów:

—

kwoty niewykonanych środków budżetowych na koniec roku wynoszącej 10,9 mld EUR, z której 8 mld EUR dotyczy dochodów przeznaczonych na określony cel, 0,6 mld EUR dotyczy środków przeznaczonych na NGEU, a 2,3 mld EUR dotyczy środków na płatności (w tym 0,6 mld EUR z EFRG),

—

kwoty 3,2 mld EUR należącej do zasobów finansowych agencji zarządzanych przez Komisję, która nie została wydana na koniec roku,

—

kwoty 5,2 mld EUR dodatkowych tradycyjnych zasobów własnych, która została zainkasowana, lecz nie zapisano jej w budżecie, oraz

—

kwoty 0,5 mld EUR ostatecznych grzywien, których nie zapisano jeszcze w budżecie.

2.8.2.   NGEU

NGEU przechowuje środki pieniężne na rachunku bankowym w Europejskim Banku Centralnym (EBC). W realizacji zróżnicowanej strategii finansowania w ramach instrumentu NGEU – zob. informacja dodatkowa 2.11 – saldo środków pieniężnych w ramach instrumentu NGEU jest znaczne i na dzień 31 grudnia 2022 r. osiągnęło kwotę 19,9 mld EUR (18 mld EUR w 2021 r.). Wysokie saldo środków pieniężnych jest utrzymywane w celu zapewnienia, aby kwoty ulokowane na rachunku bankowym NGEU były wystarczające do zaspokojenia wszystkich przyszłych potrzeb w zakresie wypłat oraz utrzymania określonego bufora bezpieczeństwa przy jednoczesnym unikaniu nadmiernych sald.

2.8.3.   Instrumenty finansowe

Kwoty wykazane w tej pozycji obejmują przede wszystkim ekwiwalenty środków pieniężnych, którymi w imieniu Komisji zarządzają powiernicy w celu wdrażania określonych programów za pomocą instrumentów finansowych, które są finansowane z budżetu UE: 1,9 mld EUR na dzień 31 grudnia 2022 r., z czego 0,6 mld EUR dotyczy instrumentu gwarancji kredytowych programu COSME — zob. informacja dodatkowa 4.1.2. Pozycja ta obejmuje także kwotę 0,3 mld EUR w środkach pieniężnych i ich ekwiwalentach ulokowanych we wspólnym funduszu rezerw, które to środki i ekwiwalenty na koniec roku nie zostały jeszcze zainwestowane w papiery wartościowe, i kwotę 0,4 mld EUR w ekwiwalentach środków pieniężnych (krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw) należących do funduszu innowacyjnego zarządzanego przez EBI – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1. Pozycja ta nie obejmuje zabezpieczenia przed utratą płynności związanego ze wspólnym funduszem rezerw (0,3 mld EUR na dzień 31 grudnia 2022 r.), które ulokowano w centralnej jednostce Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi. Środki pieniężne należące do instrumentów finansowych mogą zostać wykorzystane tylko na dane programy.

2.8.4.   Grzywny

Środki te obejmują głównie kwoty otrzymane w związku z grzywnami nałożonymi przez Komisję, w przypadku których postępowanie jest nadal w toku. Kwoty te znajdują się na specjalnych rachunkach depozytowych, które wykorzystywane są wyłącznie do tego celu. W przypadkach, gdy została złożona skarga lub gdy nie wiadomo, czy ukarane przedsiębiorstwo złoży skargę, odnośną kwotę wykazuje się jako zobowiązanie warunkowe w informacji dodatkowej 4.2.1. Od 2010 r. Komisja zarządza wszelkimi kolejnymi tymczasowo zainkasowanymi grzywnami, korzystając z funduszu BUFI i inwestując dostępne środki w instrumenty finansowe zaklasyfikowane jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi (zob. informacja dodatkowa 2.4.2). Spadek środków pieniężnych związanych z grzywnami na koniec 2022 r. wynika ze zwrotu na rzecz spółki Intel tymczasowo zapłaconej przez nią grzywny w wysokości 1 060 mln EUR w lutym 2022 r. w następstwie wyroku Sądu UE w sprawie Intel Corporation przeciwko Komisji.

ZOBOWIĄZANIA

2.9.   ŚWIADCZENIA EMERYTALNO-RENTOWE ORAZ INNE ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE

2.9.1.   Zobowiązania z tytułu systemu świadczeń pracowniczych netto

(mln EUR)

 

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

Inne systemy świadczeń emerytalnych

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

31.12.2022 Ogółem

Ogółem na 31.12.2021

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

73 126

1 880

6 064

81 070

122 926

Aktywa programu

nie dotyczy

(63)

(390)

(453)

(460)

Zobowiązania netto

73 126

1 817

5 674

80 617

122 466

Duże zmniejszenie łącznych zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych wynika głównie ze zmniejszenia zobowiązań netto systemu emerytalno-rentowego dla urzędników europejskich (PSEO), będącego największym istniejącym systemem. Do zmniejszenia wspomnianych zobowiązań związanych z systemem emerytalno-rentowym dla urzędników europejskich doszło głównie z uwagi na zyski aktuarialne spowodowane zmianami w podstawowych założeniach finansowych (zob. informacja dodatkowa 2.9.4). Było to spowodowane gwałtownym wzrostem rzeczywistej stopy dyskontowej w ciągu roku, która znów stała się dodatnia, po tym jak przez następujące po sobie trzy lata utrzymywała się na poziomie ujemnym. Należy jednak zauważyć, że chociaż wzrost lub spadek rzeczywistej stopy dyskontowej wpływa na wzrost kwoty zobowiązania na koniec roku, nie zmienia on kwoty świadczeń, które będą musiały zostać faktycznie wypłacone z budżetu UE na rzecz beneficjentów w przyszłych latach.

Wynikający z tego spadek stanu zobowiązań został częściowo skompensowany wzrostem spowodowanym faktem, że prawa nabyte w ciągu roku z tytułu zatrudnienia przewyższają świadczenia wypłacone w ciągu roku. Odnotowano również wzrost spowodowany rocznym kosztem odsetek (odwrócenie dyskonta zobowiązań).

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

To zobowiązanie z tytułu określonych świadczeń to wartość bieżąca przewidywanych przyszłych płatności, których UE musi dokonać w celu wywiązania się z zobowiązań emerytalno-rentowych wynikających z pracy wykonywanej przez pracowników w okresie bieżącym i w okresach ubiegłych. System ma jednak charakter bieżący, w związku z czym wszystkie płatności, które corocznie muszą zostać dokonane z systemu, są co roku uwzględniane w budżecie UE.

Zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego świadczenia przewidziane w pracowniczym systemie emerytalno-rentowym pokrywane są z budżetu UE. System ten ma charakter systemu umownego, a państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie tych świadczeń. Obowiązkowe składki emerytalne odejmuje się od wynagrodzeń podstawowych czynnych pracowników – obecnie stanowią one 10,1 % wynagrodzenia. Składki te uznaje się za dochód budżetowy w danym roku i wkład w ogólne finansowanie wydatków UE; zob. również informacja dodatkowa 3.8.

Zobowiązania w ramach systemu emerytalno-rentowego wyceniono na podstawie liczby pracowników objętych systemem emerytalno-rentowym dla urzędników europejskich (pracownicy aktywni zawodowo, pracownicy na emeryturze, byli pracownicy aktywni zawodowo przebywający obecnie na rencie z tytułu niezdolności do pracy oraz osoby pozostające na utrzymaniu zmarłych pracowników) na dzień 31 grudnia 2022 r. oraz obowiązujących na ten dzień zasad określonych w regulaminie pracowniczym. Wycena ta została przeprowadzona w oparciu o przepisy dotyczące rachunkowości określone w MSRSP nr 39 (a zatem zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 12).

Inne systemy świadczeń emerytalnych

Pozycja ta obejmuje zobowiązania emerytalno-rentowe wobec członków i byłych członków Komisji, Trybunału Sprawiedliwości, Trybunału Obrachunkowego, Rady oraz Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. W pozycji tej ujęto również zobowiązania dotyczące świadczeń emerytalno-rentowych dla posłów do Parlamentu Europejskiego.

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

Oprócz powyższych systemów świadczeń emerytalnych dokonuje się również wyceny w celu oszacowania zobowiązań UE związanych ze wspólnym systemem ubezpieczenia chorobowego (JSIS) w odniesieniu do kosztów opieki zdrowotnej, które trzeba ponieść po okresie aktywności pracowników (z odliczeniem ich składek). Jak wskazano w informacji dodatkowej 1.5.10, przy obliczaniu wysokości tych zobowiązań uwzględnia się całkowity okres służby czynnej, co zapewnia spójne uwzględnienie obu systemów – systemu emerytalno-rentowego i systemu ubezpieczenia chorobowego – składających się na pracowniczy program świadczeń po okresie zatrudnienia.

Biorąc pod uwagę obowiązek wiernego przedstawienia ekonomicznego charakteru zaistniałej sytuacji, zgodnie zarówno z regułą rachunkowości UE, jak i z MSRSP, przy przypisywaniu świadczeń do okresów służby nie przyjęto bardziej rygorystycznej interpretacji MSRSP nr 39. Naliczanie kosztów zatrudnienia w przypadku systemu JSIS w pełnym zakresie przez okres 10 lat w odniesieniu do wszystkich urzędników, a nie za okres czynnej służby pracownika, skutkowałoby wzrostem kwoty zobowiązania z tytułu określonych świadczeń na koniec roku o 1,2 mld EUR. Jak już wspomniano, takie bardziej rygorystyczne podejście nie byłoby jednak zgodne z cechą jakościową, jaką jest wierne odzwierciedlenie, a zatem nie uznano by, że dostarcza ono wiarygodnych informacji zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 1 i koncepcyjnymi ramami MSRSP. Szacunek ten jest bardzo wrażliwy na zmianę bieżącego statusu administracyjnego personelu (w szczególności na liczbę członków zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę na czas określony, co do których przewiduje się, że w przyszłości uzyskają status urzędnika).

2.9.2.   Zmiany wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń pracowniczych

Wartość bieżąca zobowiązania z tytułu określonych świadczeń to wartość zdyskontowana przewidywanych przyszłych płatności, których dokonanie wymagane jest do wywiązania się z zobowiązań wynikających z pracy wykonywanej przez pracowników w okresie bieżącym i w okresach ubiegłych.

Poniżej przedstawiono analizę zmian zobowiązań z tytułu określonych świadczeń w bieżącym roku:

(mln EUR)

 

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

Inne systemy świadczeń emerytalnych

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

Ogółem

Wartość bieżąca na 31.12.2021

109 679

2 600

10 647

122 926

Ujęte w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności

 

 

 

 

Koszty bieżącego zatrudnienia

4 575

118

310

5 003

Koszty odsetek

1 096

18

106

1 220

Koszty przeszłego zatrudnienia

—

28

—

28

Ujęte w aktywach netto

 

 

 

 

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych

 

 

 

 

(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z korekty założeń

1 226

54

(267)

1 014

(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z założeń demograficznych

78

1

11

91

(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z założeń finansowych

(41 533 )

(862)

(4 642 )

(47 036 )

Inne

 

 

 

 

Wypłacone świadczenia

(1 996 )

(78)

(102)

(2 176 )

Wartość bieżąca na 31.12.2022

73 126

1 880

6 064

81 070

Koszt bieżącego zatrudnienia stanowi wzrost wartości bieżącej zobowiązań z tytułu określonych świadczeń wynikający z bieżącego zatrudnienia członków w bieżącym roku.

Koszt odsetek odnosi się do wzrostu w ciągu danego okresu wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń na skutek tego, że termin rozliczenia świadczeń zbliżył się o jeden okres.

Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń odnoszą się do skutków różnic pomiędzy oczekiwaniami przedstawionymi w założeniach na 2022 r. sporządzonych w ubiegłym roku a tym, co faktycznie nastąpiło w 2022 r.

Zyski i straty aktuarialne wynikające ze zmian w wartościach założeń aktuarialnych (zmiennych demograficznych, takich jak rotacja pracowników i umieralność, i finansowych, takich jak stopy dyskontowe i oczekiwane poziomy wzrostu wynagrodzeń) powstają, gdy założenia te są aktualizowane, aby odzwierciedlić zmiany w podstawowych uwarunkowaniach.

Świadczenia (np. świadczenia emerytalno-rentowe lub zwroty kosztów leczenia) wypłaca się w trakcie roku zgodnie z zasadami systemu. Wypłata tych świadczeń prowadzi do spadku zobowiązań z tytułu określonych świadczeń.

2.9.3.   Aktywa programu

(mln EUR)

 

Inne systemy świadczeń emerytalnych

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

Ogółem

Wartość bieżąca na 31.12.2021

74

386

460

Zmiana aktywów programu netto

(11)

5

(7)

Wartość bieżąca na 31.12.2022

63

390

453

2.9.4.   Założenia aktuarialne – świadczenia pracownicze

Główne założenia aktuarialne zastosowane do wyceny dwóch głównych systemów świadczeń pracowniczych UE przedstawiono poniżej:

 

2022

2021

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

 

 

Nominalna stopa dyskontowa

3,6  %

1,0  %

Spodziewana stopa inflacji

2,4  %

2,0  %

Rzeczywista stopa dyskontowa

1,1  %

(1,0 ) %

Spodziewana stopa wzrostu przyszłych wynagrodzeń

1,5  %

1,8  %

Wiek emerytalny

63/64/66

63/64/66

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

 

 

Nominalna stopa dyskontowa

3,6  %

1,0  %

Spodziewana stopa inflacji

2,4  %

2,0  %

Rzeczywista stopa dyskontowa

1,1  %

(1,0 ) %

Spodziewana stopa wzrostu przyszłych wynagrodzeń

1,6  %

1,9  %

Wskaźniki charakteryzujące tendencje dotyczące kosztów leczenia

2,3  %

2,5  %

Wiek emerytalny

63/64/66

63/64/66

Współczynniki umieralności na 2022 r. oparto na tablicy trwania życia unijnych urzędników służby cywilnej (UELT 2018) przy uwzględnieniu dynamicznie rozwijającej się tendencji w horyzoncie 20 lat.

Nominalną stopę dyskontową określa się jako wartość dochodowości obligacji zerokuponowych denominowanych w euro (o okresie zapadalności wynoszącym 18 lata zgodnie ze stanem na grudzień 2022 r. w przypadku systemu emerytalno-rentowego dla urzędników europejskich i 20 lat w przypadku wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego). Zastosowana stopa inflacji to przewidywana stopa inflacji w równoważnym okresie. Następnie określa się ją empirycznie, w oparciu o przewidywane wartości określone w indeksowanych obligacjach na europejskich rynkach finansowych. Rzeczywistą stopę dyskontową oblicza się na podstawie nominalnej stopy dyskontowej i przewidywanej długoterminowej stopy inflacji.

W 2022 r. gwałtowny wzrost stóp nominalnych pociągnął za sobą ogólny wzrost rzeczywistej stopy dyskontowej, co tym samym skutkowało zmianą odnotowanej wcześniej negatywnej tendencji i przyczyniło się do znacznych zysków aktuarialnych wynikających z założeń finansowych w tym roku.

2.9.5.   Analiza wrażliwości

Analiza wrażliwości opiera się na symulacjach, w których zmieniają się wartości odpowiednich założeń – przy założeniu, że pozostałe czynniki pozostają niezmienione.

Wrażliwość systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich

Zmiana zakładanej stopy dyskontowej o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

(1 316 )

1 352

(2 464 )

2 544

Zmiana zakładanej stopy wzrostu wynagrodzeń o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

1 312

(1 280 )

2 414

(2 345 )

Zmiana o jeden rok przyjętego wieku emerytalnego miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Podwyższenie o jeden rok

Obniżenie o jeden rok

Podwyższenie o jeden rok

Obniżenie o jeden rok

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

(727)

988

(1 155 )

1 527

Wrażliwość wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego

Zmiana o dziesięć punktów bazowych w zakładanych wskaźnikach charakteryzujących tendencje dotyczące kosztów leczenia miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Łączna kwota kosztów bieżącego zatrudnienia oraz kosztów odsetek będących składnikami okresowych kosztów leczenia po okresie zatrudnienia

10

(10)

13

(12)

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

148

(144)

317

(307)

Zmiana zakładanej stopy dyskontowej o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

(118)

121

(265)

274

Zmiana zakładanej stopy wzrostu wynagrodzeń o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Wzrost o 0,1  %

Spadek o 0,1  %

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

(23)

22

(42)

41

Zmiana o jeden rok przyjętego wieku emerytalnego miałaby następujące skutki:

(mln EUR)

 

2022

2021

 

Podwyższenie o jeden rok

Obniżenie o jeden rok

Podwyższenie o jeden rok

Obniżenie o jeden rok

Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń

(173)

184

(317)

334

2.10.   REZERWY

(mln EUR)

 

Stan na 31.12.2021

Dodatkowe rezerwy

Cofnięte kwoty niewykorzystane

Kwoty wykorzystane

Przesunięcia między kategoriami

Zmiana w szacunkach

Stan na 31.12.2022

Sprawy sądowe:

 

 

 

 

 

 

 

 

Rolnictwo

354

222

(83)

(216)

—

—

277

 

Inne

22

54

(3)

(2)

(0)

0

71

Likwidacja obiektów jądrowych

2 440

—

—

(38)

—

(657)

1 745

Rezerwy finansowe

1

—

—

—

—

0

1

Inne

530

494

(249)

(100)

0

2

677

Ogółem

3 348

770

(336)

(356)

0

(654)

2 771

Trwałe

2 950

242

(85)

(218)

(36)

(654)

2 199

Obrotowe

398

527

(251)

(138)

36

(0)

571

Rezerwy to kwoty oszacowane w wiarygodny sposób, które powstają na skutek przeszłych zdarzeń i prawdopodobnie będą musiały zostać pokryte w przyszłości z budżetu UE.

Sprawy sądowe

W pozycji tej wykazano szacunkowe kwoty, które prawdopodobnie będzie należało wypłacić po zakończeniu roku w związku z toczącymi się sprawami sądowymi. Kwoty ujęte w pozycji „Rolnictwo” obejmują czynności prawne podejmowane przez państwa członkowskie przeciwko decyzjom w ramach kontroli zgodności rozliczeń wydanym w odniesieniu do EFRG oraz EFRROW.

Likwidacja obiektów jądrowych

Od 2017 r. podstawa istnienia rezerwy została zmieniona zgodnie ze zaktualizowaną strategią programu JRC w zakresie likwidacji obiektów jądrowych i gospodarowania odpadami z 2017 r. Przegląd strategii oraz potrzeb w zakresie budżetu i personelu przeprowadzono razem z niezależną grupą ekspertów ds. programu JRC w zakresie likwidacji obiektów jądrowych i gospodarowania odpadami. Jest to najlepszy dostępny szacunek budżetu oraz personelu potrzebnego do ukończenia likwidacji obiektów jądrowych JRC w Isprze, Geel, Karlsruhe i Petten.

Zgodnie z regułami rachunkowości UE ta rezerwa jest indeksowana wskaźnikiem inflacji, a następnie dyskontowana do jej wartości bieżącej netto (w oparciu o krzywą swapu w euro). Na dzień 31 grudnia 2022 r. stan tej rezerwy wynosił w związku z tym 1 745 mln EUR, i był podzielony na kwoty, których wykorzystania należy się spodziewać w 2023 r. (35 mln EUR) i później (1 710 mln EUR). Spadek w porównaniu z 2021 r. wynika głównie z gwałtownego wzrostu stóp dyskontowych stosowanych w odniesieniu do szacunkowych przyszłych kosztów.

Należy zauważyć, że znaczna niepewność związana z długoterminowym planowaniem likwidacji obiektów jądrowych może mieć wpływ na ten szacunek, który w przyszłości może znacząco wzrosnąć. Główne źródła niepewności są związane ze stanem końcowym likwidowanego obiektu, materiałami jądrowymi, gospodarowaniem odpadami i aspektami związanymi z ich unieszkodliwieniem, niekompletnym określeniem krajowych ram regulacyjnych lub ich brakiem, skomplikowanymi i czasochłonnymi procesami udzielania zezwoleń oraz przyszłymi zmianami na przemysłowym rynku likwidacji.

2.11.   ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

 

Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

2.11.1

323 798

214 824

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

2.4.2.2

9

5

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

2.11.2

177

146

 

 

323 985

214 974

Obrotowe

 

 

 

Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

2.11.1

22 022

23 501

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

2.4.2.2

15

—

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

2.11.2

6 279

7 648

 

 

28 316

31 149

Ogółem

 

352 301

246 123

2.11.1.    Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Pożyczki zaciągnięte na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

2.11.1.1

344 303

236 720

Inne zobowiązania finansowe

2.11.1.2

1 517

1 605

Ogółem

 

345 820

238 325

Trwałe

 

323 798

214 824

Obrotowe

 

22 022

23 501

2.11.1.1.   Pożyczki zaciągnięte na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

(mln EUR)

 

NGEU

SURE

EFSM

Wsparcie bilansu płatniczego

MFA

Euratom

Ogółem

Ogółem na 31.12.2021

91 000

90 567

47 138

201

7 464

351

236 720

Nowe pożyczki – nominalne

150 267

8 718

2 200

—

7 535

—

168 720

Spłaty

(53 381 )

—

(2 700 )

—

(10)

(23)

(56 114 )

Zmiany wartości bilansowej

(4 758 )

(155)

(51)

0

(60)

0

(5 023 )

Ogółem na 31.12.2022

183 129

99 130

46 587

201

14 929

327

344 303

Trwałe

165 546

99 026

42 666

200

14 798

314

322 549

Obrotowe

17 583

104

3 921

1

131

14

21 754

Pożyczki odnoszą się głównie do obligacji długoterminowych, z wyjątkiem NGEU, w ramach którego funkcjonują krótkoterminowe eurobony o wartości 17 mld EUR (w 2021 r.: 20 mld EUR). Oprócz pożyczek zaciągniętych na rzecz NGEU (zob. poniżej) wszystkie pożyczki są wzajemne, co oznacza, że istnieją odpowiadające im udzielone pożyczki (te same warunki, stopy procentowe, okresy zapadalności itp.) – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Z pożyczek zaciąganych na rzecz NGEU finansowane są pożyczki w ramach RRF, bezzwrotne wsparcie w ramach RRF i inne programy WRF. W oparciu o prognozowane wypływy dotyczące pożyczek i wsparcia bezzwrotnego tworzy się półroczny plan zaciągania pożyczek. Komisja stosuje zróżnicowaną strategię finansowania oraz korzysta z różnych długo- i krótkoterminowych instrumentów finansowania, co umożliwia jej oferowanie państwom członkowskim będącym beneficjentami długoterminowe pożyczki na atrakcyjnych warunkach. Koszty finansowania zewnętrznego są następnie przydzielane – według jednolitego modelu – beneficjentom pożyczek i budżetowi UE (w odniesieniu do wsparcia bezzwrotnego).

W ramach zróżnicowanej strategii finansowania NGEU Komisja wydaje krótkoterminowe weksle (3 lub 6 miesięcy), które można spłacić w ciągu tego samego lub kolejnego roku. Kwota 53,4 mld EUR w pozycji „Spłaty” w odniesieniu do RRF dotyczy takich pożyczek krótkoterminowych. W 2022 r. dodatkowe pożyczki netto w ramach NGEU wyniosły 96,9 mld EUR.

Pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odpowiada zmianom naliczonych odsetek oraz zmianom premii/dyskont (nowe premie i dyskonta oraz amortyzacja)

Jeżeli chodzi o NGEU, pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odnosi się głównie do dyskont z tytułu emisji obligacji w 2022 r. W przypadku gdy nominalne stopy procentowe są niższe od stóp rynkowych, pożyczkobiorca otrzymuje wartość mniejszą niż wartość nominalna pożyczek. Różnicą jest kwota dyskonta. Jest ona stopniowo amortyzowana jako koszt finansowy i stanowi element obliczania efektywnej stopy procentowej pożyczki.

Spłata powyższych zaciągniętych pożyczek jest ostatecznie gwarantowana przez budżet UE – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1 – i, co za tym idzie, przez każde państwo członkowskie.

Efektywne stopy procentowe zaciągniętych pożyczek (wyrażone jako przedział stóp procentowych)

 

31.12.2022

31.12.2021

NGEU

(0,49 ) % — 3,41  %

(0,95 ) % — 0,74  %

SURE

(0,48 ) % — 2,78  %

(0,48 ) % — 0,77  %

EFSM

(0,03 ) % — 3,79  %

(0,03 ) % — 3,79  %

BOP

2,95  %

2,95  %

MFA

(0,14 ) % — 3,70  %

(0,14 ) % — 3,70  %

Euratom

(0,08 ) % — 1,53  %

(0,08 ) % — 1,58  %

2.11.1.2.   Inne zobowiązania finansowe

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Trwałe

 

 

Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego

847

1 017

Budynki, których cena zakupu płacona jest w ratach

296

291

Inne

106

133

 

1 249

1 441

Obrotowe

 

 

Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego

103

103

Budynki, których cena zakupu płacona jest w ratach

48

54

Grzywny do zwrotu

—

—

Inne

117

6

 

268

164

Ogółem

1 517

1 605

Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego

(mln EUR)

 

Kwoty do zapłaty w przyszłości

< 1 rok

1–5 lat

> 5 lat

Zobowiązania ogółem

Grunty i budynki

97

393

447

938

Inne aktywa trwałe

6

7

—

13

Ogółem na 31.12.2022

103

400

447

951

Część odsetkowa

39

124

74

237

Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na 31.12.2022

143

524

521

1 188

Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na 31.12.2021

145

619

631

1 395

Kwoty związane z leasingiem i z budynkami zostaną sfinansowane z przyszłych budżetów.

2.11.2.   Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Należności z tytułu gwarancji finansowej

(Informacja dodatkowa 2.6.2)

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej

Należności z tytułu gwarancji finansowej

(Informacja dodatkowa 2.6.2)

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej

Programy gwarancji budżetowych UE

 

 

 

 

Gwarancja EFIS

2 039

2 178

2 917

3 618

Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

47

2 358

106

2 569

Gwarancja EFZR

3

180

2

139

Gwarancja InvestEU

46

332

—

—

Gwarancja ISWMR – „Globalny wymiar Europy”

0

203

—

4

 

2 134

5 252

3 024

6 330

Programy instrumentów finansowych UE

 

 

 

 

COSME

0

617

0

780

„Horyzont 2020”

37

422

59

410

CCS

—

60

—

110

Inne

29

106

32

165

 

66

1 204

90

1 464

Ogółem

2 201

6 456

3 115

7 794

Trwałe

1 832

177

2 630

146

Obrotowe

369

6 279

485

7 648

UE stosuje przedstawienie brutto umów gwarancji finansowej, w którym przychody, jakie mają zostać uzyskane z tytułu gwarancji, są ujmowane jako należności z tytułu gwarancji finansowej (co przedstawiono w dziale dotyczącym należności z tytułu transakcji wymiany – zob. informacja dodatkowa 2.6.2), a zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest ujmowane w sposób przedstawiający zobowiązanie UE z tytułu pokrycia przyszłych roszczeń gwarancyjnych.

Gwarancja EFIS i gwarancja objęta upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich pozostają najbardziej znaczące pod względem finansowym spośród programów gwarancji finansowej, ze zobowiązaniem z tytułu gwarancji finansowej wynoszącym odpowiednio 2 178 mln EUR i 2 358 mln EUR. Podczas gdy w odniesieniu do gwarancji EFIS UE ma prawo do oczekiwanego wynagrodzenia w wysokości 2 039 mln EUR – ujmowanego jako należności z tytułu gwarancji finansowej – w znacznym stopniu pokrywającego zobowiązanie, to z gwarancji objętej upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich oczekiwane przychody wynoszą 47 mln EUR, pokrywając zatem jedynie niewielki ułamek gwarancji. Wynika to z wysokiego stopnia subsydiowania przez UE upoważnień EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. W 2022 r. w ramach programów InvestEU i ISWMR – „Globalny wymiar Europy” podpisano nowe umowy gwarancyjne, co doprowadziło do ujęcia nowych zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych (zob. również informacja dodatkowa 4.1.1).

Większość pozostałych programów gwarancyjnych UE, w szczególności tych przewidzianych dla finansowania podwyższonego ryzyka przeznaczonego dla MŚP lub sektora innowacji, nie przewiduje wynagrodzenia. Więcej informacji na temat gwarancji w ramach programu „Horyzont 2020” znajduje się w informacji dodatkowej 2.4.2.1, a informacje na temat gwarancji związanych z COSME – w informacji dodatkowej 4.1.2.

2.12.   ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

 

Kwota brutto

Dostosowania

Kwota netto na 31.12.2022

Kwota brutto

Dostosowania

Kwota netto na 31.12.2021

Zestawienia poniesionych wydatków i faktury otrzymane od następujących podmiotów:

 

 

 

 

 

 

Państwa członkowskie

 

 

 

 

 

 

EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

80

(0)

80

30

(0)

30

EFRR i FS

6 258

(1 614 )

4 644

6 484

(1 878 )

4 606

EFS

2 796

(368)

2 428

3 311

(596)

2 715

RRF (NGEU)

24 629

 

24 629

19 118

 

19 118

Inne

1 075

(170)

904

663

(58)

605

Podmioty prywatne i publiczne

1 527

(467)

1 060

1 563

(320)

1 244

Otrzymane zestawienia poniesionych wydatków i faktury ogółem

36 366

(2 620 )

33 745

31 169

(2 851 )

28 318

EFRG

15 795

nie dotyczy

15 795

15 650

nie dotyczy

15 650

Zobowiązania z tytułu zasobów własnych

3 764

nie dotyczy

3 764

38

nie dotyczy

38

Zobowiązania różne

1 679

nie dotyczy

1 679

2 030

nie dotyczy

2 030

Inne

357

nie dotyczy

357

335

nie dotyczy

335

Ogółem

57 961

(2 620 )

55 341

49 223

(2 851 )

46 372

Zobowiązania obejmują faktury i zestawienia poniesionych wydatków, które otrzymano, ale które nie zostały opłacone do końca roku. Początkowo są one ujmowane w momencie otrzymania faktur / zestawień poniesionych wydatków w kwocie roszczeń. Następnie zobowiązania koryguje się, aby odzwierciedlały jedynie kwoty zatwierdzone po dokonaniu przeglądu kosztów oraz kwoty uznane za kwalifikowalne. Kwoty uznane za niekwalifikowalne umieszcza się w kolumnie „Korekty”; największe kwoty dotyczą działań strukturalnych.

Znaczny wzrost w porównaniu z końcem poprzedniego roku jest spowodowany przede wszystkim przez instrument RRF (NGEU), którego realizację rozpoczęto w 2021 r., i powiązane z nim zobowiązania pozostające do spłaty na dzień 31 grudnia 2022 r., które wynosiły łącznie 24,6 mld EUR. Kwoty te reprezentują wnioski o płatność otrzymane pod koniec roku, w odniesieniu do których ocena kamieni milowych i wartości docelowych wciąż trwała.

W okresie programowania 2014–2020 rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2013/1303 (21) (RWP) mające zastosowanie do funduszy strukturalnych (EFRR i EFS), Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) przewiduje ochronę budżetu UE poprzez systematyczne zatrzymywanie 10 % płatności okresowych. Po zakończeniu roku obrachunkowego (1 lipca–30 czerwca) określonego w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów do lutego zostaje zakończony cykl kontroli polegających na kontrolach zarządczych prowadzonych przez instytucje zarządzające i audytach prowadzonych przez instytucje audytowe. Komisja analizuje dokumenty dające gwarancję i zestawienia wydatków przedłożone przez odpowiednie organy w państwach członkowskich. Zapłaty/odzyskania salda końcowego dokonuje się dopiero po zakończeniu tej oceny i zatwierdzeniu zestawienia wydatków. Kwota zatrzymana zgodnie z tym przepisem na koniec 2022 r. wyniosła 8,8 mld EUR. Część tej kwoty (1,3 mld EUR) uznaje się za niekwalifikowalną na podstawie informacji przedłożonych przez państwa członkowskie w zestawieniach wydatków i również umieszcza w kolumnie „Dostosowania”.

Wnioski o płatności zaliczkowe

Oprócz wspomnianych powyżej kwot na koniec 2022 r. kwota wniosków o płatności zaliczkowe, które wpłynęły, lecz nie zostały jeszcze zrealizowane na koniec roku, wynosiła 3 mld EUR. Zgodnie z zasadami rachunkowości UE kwot tych nie księguje się jako zobowiązania.

Zobowiązania z tytułu zasobów własnych

Zobowiązania z tytułu zasobów własnych odnoszą się do składek państw członkowskich wnoszonych do budżetu UE, które miały zostać zwrócone na koniec roku. Budżety korygujące wykonuje się zgodnie z art. 10a ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014. Duże saldo na dzień 31 grudnia 2022 r. wynikało z przyjęcia budżetu korygującego nr 5/2022 w dniu 23 listopada 2022 r. Zgodnie z tym przepisem odpowiednie kwoty zostały zwrócone państwom członkowskim w pierwszym dniu roboczym w styczniu 2023 r.

2.13.   BIERNE ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE KOSZTÓW I PRZYCHODY PRZYSZŁYCH OKRESÓW

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów

85 870

77 819

Przychody przyszłych okresów

127

126

Inne

167

123

Ogółem

86 164

78 068

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów mają następującą strukturę:

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

RRF (NGEU)

17 188

8 263

EFRG

25 316

25 241

EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

19 625

19 245

EFRR i FS

8 741

10 710

EFS

3 366

3 499

Inne

11 633

10 859

Ogółem

85 870

77 819

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów odnoszą się do ujmowanych wydatków, w odniesieniu do których Unia nie otrzymała jeszcze zestawień poniesionych wydatków. W przypadku polityki spójności spadek związany jest głównie z faktem, że okres 2014–2020 dobiega końca. Co więcej, wdrażanie w ramach obecnego okresu programowania postępuje stosunkowo wolno, wskutek czego nie ujęto biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów za okres 2021–2027. Odnotowano natomiast wzrost biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów w odniesieniu do instrumentu RRF, ponieważ państwa członkowskie dokonują postępów we wdrażaniu reform, a także trwa realizacja inwestycji i kamieni milowych.

AKTYWA NETTO

2.14.   KAPITAŁY REZERWOWE

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Inne kapitały rezerwowe

 

1 312

1 325

Ogółem

 

1 312

1 325

Kwota ta obejmuje przede wszystkim kapitał rezerwowy EWWiS w likwidacji (865 mln EUR) na aktywa Funduszu Badawczego Węgla i Stali, które utworzono w związku z likwidacją EWWiS w likwidacji, jak również fundusz rezerw Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (293 mln EUR).

2.15.   KWOTY, DO WNIESIENIA KTÓRYCH NALEŻY WEZWAĆ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

(mln EUR)

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, na 31.12.2021

83 624

Wynik budżetowy za 2021 r. zapisany na dobro państw członkowskich

3 227

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych

(46 048 )

Inne

(115)

Wynik ekonomiczny za rok

91 949

Ogółem kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, na 31.12.2022

132 637

Kwota ta stanowi tę część kosztów poniesionych już przez UE do dnia 31 grudnia, która będzie musiała zostać sfinansowana z przyszłych budżetów. Wiele kosztów ujmowanych jest zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w roku N, choć mogą one zostać faktycznie poniesione w roku N+1 (lub później) i sfinansowane w związku z tym z budżetu na rok N+1 (lub później). W związku z ujęciem w sprawozdaniu finansowym tych zobowiązań oraz ze względu na fakt, że odpowiednie kwoty są finansowane z przyszłych budżetów, na koniec roku zobowiązania znacząco przekraczają poziom aktywów. Najbardziej znaczące kwoty, na które należy zwrócić uwagę, dotyczą pożyczek związanych z bezzwrotnym wsparciem zaciągniętych w ramach NGEU, działań EFRG oraz zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych.

Należy również zauważyć, że nie ma to wpływu na wynik budżetu – dochody budżetowe powinny zawsze być równe wydatkom budżetowym lub je przewyższać, a każda nadwyżka dochodów zwracana jest państwom członkowskim.

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych dotyczy zysków i strat aktuarialnych wynikających z wyceny aktuarialnej tych zobowiązań.

Znaczący wzrost kwot, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, obserwowany przez ostatnie dwa lata wynika przede wszystkim z pożyczek związanych z bezzwrotnym wsparciem zaciągniętych w ramach NGEU w tym okresie.

3.   INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

DOCHODY

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY: ZASOBY WŁASNE

3.1.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA DNB

Przychody z tytułu zasobów własnych stanowią zasadniczą część przychodów operacyjnych UE. Zasoby oparte na DNB (dochodzie narodowym brutto) wynoszą za 2022 r. 103 880 mln EUR (w 2021 r.: 115 955 mln EUR) i są najbardziej znaczące spośród czterech kategorii zasobów własnych. DNB każdego państwa członkowskiego obciążane jest jednolitą stawką procentową. Zasoby oparte na DNB pozwalają zbilansować dochody i wydatki, tzn. finansują tę część budżetu, która nie jest pokrywana z innych źródeł dochodu. Spadek stanu zasobów opartych na DNB w 2022 r. w porównaniu z 2021 r. był spowodowany szeregiem czynników: przewidzeniem w budżecie nadwyżek większych o kwotę 1,5 mld EUR, wzrostem przewidywanych należności celnych o 6,4 mld EUR, wyższymi o 1,8 mld EUR wkładami VAT i większym wkładem Zjednoczonego Królestwa związanym z umową o wystąpieniu (3,9 mld EUR).

3.2.   TRADYCYJNE ZASOBY WŁASNE

Tradycyjne zasoby własne odnoszą się głównie do ceł, w przypadku których państwa członkowskie zatrzymują — na poczet kosztów poboru — 25 % kwot, a zatem w powyższych liczbach uwzględniono to odliczenie. Ze względu na odbudowę gospodarczą odnotowano wzmożony pobór ceł.

3.3.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA VAT

Zasoby własne oparte na VAT oblicza się zgodnie z podstawą opodatkowania VAT w państwach członkowskich. Podstawy VAT zostały w tym celu ujednolicone zgodnie z zasadami UE. Jednolita stawka poboru wynosząca 0,30 % ma zastosowanie do łącznej kwoty wpływów VAT pobieranej przez każde państwo członkowskie za wszystkie dostawy podlegające opodatkowaniu, podzielonej przez średnią ważoną stawkę VAT. Podstawa VAT jest ograniczona do 50 % DNB każdego państwa członkowskiego.

3.4.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA ODPADACH OPAKOWANIOWYCH Z TWORZYW SZTUCZNYCH

Jednolita stawka poboru wynosząca 0,80 EUR za kilogram ma zastosowanie do masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wytwarzanych w każdym państwie członkowskim, które nie są poddawane recyklingowi. Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi w danym roku, oblicza się jako różnicę między wytworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych a odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych poddanymi recyklingowi w tym roku w danym państwie członkowskim. Bułgaria, Czechy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja są uprawnione do określonych rocznych obniżek ryczałtowych swoich wkładów w postaci zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych. Ten stosunkowo nowy zasób własny wprowadzono w 2021 r. wraz z wejściem w życie nowej decyzji w sprawie zasobów własnych (Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 (4)).

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY: PRZESUNIĘCIA ŚRODKÓW

3.5.   GRZYWNY

Przychody wynoszące 915 mln EUR (w 2021 r.: 1 990 mln EUR) odnoszą się głównie do grzywien nałożonych przez Komisję na państwa członkowskie za naruszenia prawa UE (640 mln EUR) oraz do grzywien nałożonych na przedsiębiorstwa za naruszenie unijnych reguł konkurencji (272 mln EUR).

3.6.   ODZYSKANIE WYDATKÓW

(mln EUR)

 

2022

2021

Zarządzanie dzielone

1 110

1 682

Zarządzanie bezpośrednie

90

61

Zarządzanie pośrednie

19

51

Ogółem

1 219

1 794

Ta pozycja obejmuje wystawione przez Komisję nakazy odzyskania środków, realizowane w drodze wpłaty gotówkowej przez dłużnika lub potrącenia należności od późniejszych płatności zarejestrowanych w systemie rachunkowości Komisji. Nakazy odzyskania środków wydaje się w celu odzyskania środków wcześniej wydatkowanych z budżetu UE. Odzyskanie środków dokonywane jest na podstawie kontroli, audytów lub analizy kwalifikowalności – operacje te służą zatem ochronie budżetu UE przed wydatkami poniesionymi z naruszeniem przepisów prawa.

Pozycja ta obejmuje także nakazy odzyskania środków wystawione przez państwa członkowskie beneficjentom środków EFRG, a także zmiany szacunków dotyczących naliczonych dochodów na koniec poprzedniego roku w porównaniu z końcem roku bieżącego.

Kwoty przedstawione w powyższej tabeli odzwierciedlają przychody uzyskane przez wystawienie nakazów odzyskania środków. Z tego względu dane te nie mogą odzwierciedlać i nie odzwierciedlają w pełni środków zastosowanych w celu ochrony budżetu UE, w szczególności w odniesieniu do polityki spójności, w przypadku której istnieją specjalne mechanizmy zapewniające korektę wydatków niekwalifikowalnych i w większości przypadków niewymagające wystawienia nakazu odzyskania środków. Budżet UE jest również chroniony za pośrednictwem wycofywania wydatków i za pośrednictwem odzyskanych płatności zaliczkowych.

Zdecydowana większość kwoty ogółem przypada na kwoty odzyskane w ramach zarządzania dzielonego:

Rolnictwo: EFRG i rozwój obszarów wiejskich

W odniesieniu do EFRG oraz EFRROW kwoty ujęte w ramach tej pozycji jako przychód za dany rok to korekty finansowe za ten rok oraz zwroty zgłoszone przez państwa członkowskie i odzyskane w ciągu roku, a także wzrost netto pozostających kwot należnych zgłoszonych przez państwa członkowskie do odzyskania na koniec roku w związku z nadużyciami finansowymi i nieprawidłowościami.

Polityka spójności

Głównymi kwotami związanymi z polityką spójności są kwoty, które Komisja spodziewa się odzyskać od państw członkowskich. Odzyskanie będzie wynikiem badania i zatwierdzenia rocznych sprawozdań finansowych przedłożonych przez państwa członkowskie na początku 2023 r. Kwoty podlegające zwrotowi stanowią zasadniczo różnicę między kwotami wstępnie zadeklarowanymi jako kwalifikowalne w danym roku budżetowym a kwotami potwierdzonymi jako kwalifikowalne w rocznych sprawozdaniach finansowych państw członkowskich. Niska kwota oznacza, że kontrole wprowadzone na poziomie państw członkowskich umożliwiły wykrycie niekwalifikowalnych kwot na wczesnym etapie procesu.

3.7.   UMOWA O WYSTĄPIENIU ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA

Niniejsza sekcja ma związek z kwotami netto należnymi od Zjednoczonego Królestwa na podstawie umowy o wystąpieniu podpisanej po jego wystąpieniu z Unii w 2020 r. (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2), dostosowywanymi co roku zgodnie z wymogami przewidzianymi w umowie o wystąpieniu. Przychody za 2022 r. wyniosły zero i zamiast nich odnotowano wydatek; wynika on przede wszystkim ze znaczącego spadku pozostającej do spłaty należności Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do świadczeń emerytalnych oraz innych świadczeń pracowniczych (art. 142), jak również z dodatkowych kwot płatnych na rzecz Zjednoczonego Królestwa w związku z zasobami własnymi (art. 136).

3.8.   INNE PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

(mln EUR)

 

2022

2021

Wkłady państw członkowskich do funduszu innowacyjnego

3 192

2 187

Podatki i składki płacone przez personel

1 439

1 367

Wkłady państw trzecich

1 307

1 056

Wkłady państw członkowskich do instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych i na pomoc zewnętrzną

204

199

Przekazanie aktywów

321

356

Korekty budżetowe

3 246

1 245

Dostosowania rezerw

991

65

Inne

695

261

Ogółem

11 395

6 737

Wkłady państw członkowskich do funduszu innowacyjnego stanowią przychody związane przede wszystkim ze sprzedażą uprawnień do emisji, które mają być wykorzystane na wsparcie innowacji w zakresie technologii niskoemisyjnych.

Przychody z podatków i składek płaconych przez personel wynikają przede wszystkim z odliczeń od wynagrodzeń pracowników. W tej kategorii istotnymi kwotami są składki w ramach systemu emerytalno-rentowego i kwoty podatku dochodowego.

Wkłady państw trzecich to głównie wkłady państw EFTA (646 mln EUR), jak również wkłady finansowe państw trzecich do programu „Horyzont Europa” (427 mln EUR) i do programu ERASMUS+ (145 mln EUR).

Wkłady państw członkowskich dotyczą głównie kwoty 165 mln EUR na finansowanie Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji.

Korekty budżetowe obejmują głównie nadwyżkę budżetową z poprzedniego roku, która wyniosła 3 227 mln EUR (w 2021 r.: 1 769 mln EUR).

Wzrost przychodów związanych z rezerwami wynika głównie ze zmniejszenia rezerwy na likwidację obiektów jądrowych (zob. informacja dodatkowa 2.10).

Pozycja „Inne przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany” obejmuje wkład państwa przyjmującego ITER i wkłady członkowskie na rzecz Fusion for Energy, Europejskiego Wspólnego Przedsięwzięcia na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej (EUR 155,5 mln EUR) i dostosowanie odpisu aktualizującego wartość należności z tytułu TZW (189 mln EUR).

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

3.9.   PRZYCHODY FINANSOWE

(mln EUR)

 

2022

2021

Odsetki od:

 

 

opóźnień w płatnościach

(927)

1 529

Pożyczki

1 238

1 160

Pożyczki zaciągnięte

325

220

Inne

127

10

Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej

1 282

987

Zyski z aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

 

 

Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi

128

324

Instrumenty pochodne

294

815

Dywidendy

114

30

Inne

20

16

Ogółem

2 602

5 092

Przychody z tytułu odsetek od zaległych płatności wynikają głównie z należnych grzywien oraz wkładów z tytułu zasobów własnych, których nie wpłacono na czas. Ujemna wartość kwoty jest spowodowana znacznym zmniejszeniem przychodów z tytułu naliczonych odsetek za zwłokę w odniesieniu do sprawy zaniżenia wartości, o której mowa w informacji dodatkowej 2.6.1.1, z kwoty 1,4 mld EUR ujętej w 2021 r. do kwoty 0,4 mld EUR w 2022 r. To zmniejszenie o 1 mld EUR miało miejsce w następstwie wyroku Trybunału z marca 2022 r. i zostało tym samym ujęte w roku budżetowym 2022.

Odsetki od pożyczek odnoszą się przede wszystkim do EFSM (0,8 mld EUR), w przypadku którego kwoty pozostające do spłaty są zazwyczaj obciążone wysoką efektywną stopą procentową. Kolejne 0,2 mld EUR dotyczy pożyczek udzielanych w ramach RRF, gdzie nowe wypłaty w 2022 r. odznaczały się wyższymi efektywnymi stopami procentowymi niż w ubiegłym roku. W porównaniu z kwotami pożyczek w ramach SURE pozostających do spłaty odsetki od tych pożyczek są niskie (0,2 mld EUR). Jest to spowodowane faktem, że znaczna część transakcji z przeszłości charakteryzowała się niższymi lub ujemnymi stopami procentowymi. Zob. również informacja dodatkowa 2.4.1.

Przychody odsetkowe z tytułu zaciągniętych pożyczek dotyczą głównie NGEU oraz SURE i wynikają z ujemnych efektywnych stóp procentowych dla określonych transakcji z przeszłości.

Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej dotyczą głównie amortyzacji zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych. Można interpretować to jako zwolnienie UE z zobowiązań z tytułu gwarancji za okres, w którym UE pozostawała w gotowości do skompensowania posiadaczom gwarancji ich strat kredytowych. Tym samym ujęcie przychodów z tytułu gwarancje finansowych odzwierciedla upływ czasu oraz gwarantowaną wartość. Amortyzacje stosuje się do obu rodzajów gwarancji, zarówno tych objętych wynagrodzeniem, jak i tych, za które UE nie pobiera żadnego wynagrodzenia lub pobiera jedynie wynagrodzenie nominalne (zob. informacja dodatkowa 2.11.2). Wśród gwarancji objętych wynagrodzeniem najbardziej znacząca jest gwarancja EFIS udzielona EBI z tytułu portfela dłużnego w obszarze infrastruktury i innowacji w połączeniu z portfelami dłużnymi w ramach Programu InvestEU od 2022 r. (zob. informacja dodatkowa 4.1.1). Przychody uzyskane z tytułu gwarancji EFIS w odniesieniu do tych połączonych portfeli dłużnych w 2022 r. wynosiły 313 mln EUR.

Przychody związane z umowami gwarancji finansowej w wysokości 1 282 mln EUR są kompensowane stratami z tytułu utraty wartości zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych wynoszącymi 362 mln EUR związanymi z uruchomieniami gwarancji po potrąceniu kwot odzyskanych o wartości 360 mln EUR oraz niezrealizowanymi stratami z tytułu utraty wartości w wysokości 1 mln EUR (zob. informacje dodatkowe 3.15 i 6.5). Ponadto WE dotowała programy gwarancji finansowych (514 mln EUR), nie pobierając żadnych premii gwarancyjnych lub pobierając premie gwarancyjne poniżej stóp rynkowych (informacja dodatkowa 3.15). Łączny wynik netto uzyskany z programów gwarancji finansowych stanowi nadwyżkę w wysokości 406 mln EUR.

3.10.   INNE PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

(mln EUR)

 

2022

2021

Przychody z opłat z tytułu świadczonych usług (agencje)

694

689

Dodatnie różnice kursowe

330

299

Sprzedaż towarów

121

53

Udział w wyniku finansowym netto EFI

24

169

Przychody powiązane ze środkami trwałymi

26

2

Inne

475

285

Ogółem

1 669

1 497

Przychody z opłat z tytułu świadczonych usług obejmują głównie opłaty za pozwolenie na dopuszczenie do obrotu pobierane przez Europejską Agencję Leków oraz opłaty za znak towarowy pobrane przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.

KOSZTY

3.11.   ZARZĄDZANIE DZIELONE

(mln EUR)

Wydatkowane przez państwa członkowskie

2022

2021

Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

41 031

40 829

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

16 073

15 451

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności

43 083

46 932

Europejski Fundusz Społeczny

14 649

16 727

Inne

3 482

4 835

Ogółem

118 318

124 774

Spadek kosztów w obszarze spójności (EFRR, Fundusz Spójności, EFS) jest spowodowany przejściem z poprzedniego okresu obowiązywania WRF 2014–2020 na obecne WRF na lata 2021–2027: koszty zadeklarowane za poprzedni okres spadają, natomiast koszty związane z bieżącym okresem są niskie, głównie ze względu na powolne tempo na początku wdrażania.

Pozycja „Inne koszty” obejmuje przede wszystkim Europejski Fundusz Morski i Rybacki (0,8 mld EUR), Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (0,9 mld EUR), pobrexitową rezerwę dostosowawczą (0,4 mld EUR), azyl i migrację (0,6 mld EUR), bezpieczeństwo wewnętrzne (0,4 mld EUR) oraz Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (0,4 mld EUR).

3.12.   ZARZĄDZANIE BEZPOŚREDNIE

(mln EUR)

 

2022

2021

Wydatkowane przez Komisję

78 497

48 265

z czego RRF (NGEU)

69 461

42 940

Wydatkowane przez agencje wykonawcze

14 962

14 232

Wydatkowane przez fundusze powiernicze

568

503

Ogółem

94 027

63 000

Wzrost kosztów w ramach zarządzania bezpośredniego realizowanego przez Komisję odnosi się przede wszystkim do realizacji RRF, polityki badawczej i działań zewnętrznych. Główne wydatki dotyczą RRF (69,5 mld EUR) i w porównaniu z rokiem ubiegłym znacznie wzrosły, ponieważ państwa członkowskie korzystają z zapewnionych funduszy i osiągane są kamienie milowe. Pozostała część kwot w ramach zarządzania bezpośredniego dotyczy przede wszystkim realizacji polityki badawczej (7,4 mld EUR) i działań zewnętrznych, które obejmują Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej i jego poprzedników (3,7 mld EUR), jak również operacje w dziedzinie pomocy humanitarnej (1 mld EUR).

Kolejne 3,1 mld EUR odnosi się do instrumentu „Łącząc Europę” – wspólnego funduszu inwestycji infrastrukturalnych, którego celem jest wprowadzenie inteligentnych sieci w obszarze transportu, energii i telekomunikacji.

3.13.   ZARZĄDZANIE POŚREDNIE

(mln EUR)

 

2022

2021

Wydatkowane przez inne agencje i organy UE

3 615

3 154

Wydatkowane przez państwa trzecie

630

890

Wydatkowane przez organizacje międzynarodowe

4 650

3 622

Wydatkowane przez inne podmioty

4 738

3 225

Ogółem

13 634

10 891

Kwota 6 mld EUR kosztów zarządzania pośredniego dotyczy działań zewnętrznych (głównie obszarów pomocy przedakcesyjnej, pomocy humanitarnej, współpracy międzynarodowej i polityki sąsiedztwa). Dodatkowa kwota 3,5 mld EUR dotyczy zwiększania konkurencyjności Europy (w obszarach takich jak badania naukowe, programy kosmiczne i kształcenie).

3.14.   KOSZTY PERSONELU ORAZ RENT I EMERYTUR

(mln EUR)

 

2022

2021

Koszty personelu

7 957

7 377

Koszty rent i emerytur

6 251

5 040

Ogółem

14 209

12 417

Koszty świadczeń emerytalno-rentowych odnoszą się do tych elementów przepływów, które są skutkiem wyceny aktuarialnej zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych różnych od tych ujętych w aktywach netto. W związku z tym nie stanowią one faktycznych rocznych świadczeń emerytalnych i rentowych, które są znacznie niższe i wynoszą 2,2 mld EUR.

3.15.   KOSZTY FINANSOWE

(mln EUR)

 

2022

2021

Koszty odsetkowe:

 

 

Pożyczki zaciągnięte

1 912

1 209

Pożyczki

161

146

Leasing finansowy

50

56

Inne

31

103

Umowy gwarancji finansowej – subsydiowane wynagrodzenie

514

233

Straty netto z tytułu utraty wartości przez:

 

 

Umowy gwarancji finansowej

362

947

Pożyczki i należności

2 108

1 244

Straty z aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt:

 

 

Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi

2 344

210

Instrumenty pochodne

126

40

Inne

29

13

Ogółem

7 637

4 201

Wydatki z tytułu odsetek związane z pożyczkami wynikają głównie z EFSM (0,8 mld EUR), NGEU (0,9 mld EUR) i SURE (0,2 mld EUR). Odsetki od pożyczek w ramach SURE są dużo niższe niż w przypadku pozostałych programów, ponieważ ich znaczna część odznacza się niższymi lub ujemnymi stopami procentowymi. Powodem wydatku z tytułu odsetek związanego z pożyczkami (pożyczki „wzajemne” o ujemnych stopach procentowych) są również ujemne efektywne stopy procentowe w odniesieniu do niektórych wcześniejszych transakcji w ramach SURE.

Więcej szczegółów na temat kosztów związanych z gwarancjami finansowymi znajduje się w informacji dodatkowej 3.9.

Straty netto z tytułu utraty wartości przez pożyczki i należności odnoszą się głównie do dodatkowej utraty wartości wynoszącej 2,1 mld EUR, którą ujęto w 2022 r., w związku z pożyczkami udzielonymi Ukrainie w ramach pomocy makrofinansowej i Euratomu (zob. informacje dodatkowe 2.4.1.1 i 6.5).

Główna strata przez aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi pochodzi z dłużnych papierów wartościowych w ramach wspólnego funduszu rezerw (1,1 mld EUR) i funduszu innowacyjnego (0,5 mld EUR). W 2022 r. odnotowano spadek cen rynkowych obligacji spowodowany wzrostem stóp procentowych. Miało to negatywny wpływ na wartość godziwą obligacji znajdujących się w portfelach UE i doprowadziło do ujęcia w dużej mierze niezrealizowanej straty wartości godziwej.

3.16.   INNE KOSZTY

(mln EUR)

 

2022

2021

Koszty administracyjne i informatyczne

2 321

2 105

Dostosowania rezerw

769

583

Koszty związane z aktywami trwałymi

1 518

1 205

Koszty zarządzania gruntami i budynkami

686

591

Ujemne różnice kursowe

427

171

Koszty leasingu operacyjnego

411

447

Zmniejszenie grzywien decyzją Trybunału

1 378

15

Inne

832

645

Ogółem

8 342

5 762

Kwota przedstawiona w pozycji „Zmniejszenie grzywien decyzją Trybunału” powyżej obejmuje 997 mln EUR odnoszące się do uchylenia grzywny nałożonej na Qualcomm w styczniu 2018 r. za nadużycie pozycji dominującej. W czerwcu 2022 r. Sąd UE uchylił grzywnę, a Komisja nie wniosła odwołania od jego wyroku, co doprowadziło do umorzenia należności z tytułu grzywny w rocznym sprawozdaniu finansowym za 2022 r.

Łączna kwota wydatków na badania i rozwój ujęta jako koszt w 2022 r. przedstawia się następująco:

(mln EUR)

 

2022

2021

Koszty prac badawczych

430

401

Niekapitalizowane koszty prac rozwojowych

133

122

Ogółem

563

523

3.17.   SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI WEDŁUG DZIAŁÓW WIELOLETNICH RAM FINANSOWYCH (WRF)

(mln EUR)

 

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

Spójność i wartości

Zasoby naturalne i środowisko

Migracja i zarządzanie granicami

Odporność, bezpieczeństwo i obrona

Sąsiedztwo i świat

Europejska administracja publiczna

Nieprzydzielone do działów WRF (5)

Ogółem

Zasoby własne oparte na DNB

—

—

—

—

—

—

—

103 880

103 880

Tradycyjne zasoby własne

—

—

—

—

—

—

—

23 495

23 495

VAT

—

—

—

—

—

—

—

19 666

19 666

Nowe zasoby własne

—

—

—

—

—

—

—

6 337

6 337

Grzywny

—

—

—

—

—

—

—

915

915

Odzyskanie wydatków

62

620

468

4

0

63

0

2

1 219

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

—

—

—

—

—

—

—

—

—

Inne

1 173

140

345

0

657

206

1 896

6 977

11 395

Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany

1 236

761

813

4

657

269

1 896

161 271

166 908

Przychody finansowe

1 471

18

1

—

0

362

6

743

2 602

Inne

111

(25)

(12)

(0)

(3)

67

480

1 052

1 669

Przychody z transakcji wymiany

1 582

(7)

(11)

(0)

(3)

429

486

1 795

4 271

Przychody ogółem

2 817

754

802

4

654

699

2 382

163 067

171 179

Koszty wydatkowane przez państwa członkowskie:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EFRG

—

—

(41 031 )

—

—

—

—

—

(41 031 )

EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich

—

—

(16 073 )

—

—

—

—

—

(16 073 )

EFRR i FS

—

(43 083 )

—

—

—

—

—

—

(43 083 )

EFS

—

(14 649 )

—

—

—

—

—

—

(14 649 )

Inne

—

(764)

(755)

(862)

(72)

(132)

—

(898)

(3 482 )

Wydatkowane przez KE, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze

(12 765 )

(73 573 )

(906)

(459)

(303)

(5 802 )

(12)

(208)

(94 027 )

Wydatkowane przez inne agencje i organy UE

(2 848 )

(494)

(90)

(1 018 )

(210)

(25)

(111)

1 180

(3 615 )

Wydatkowane przez państwa trzecie i organizacje międzynarodowe

(418)

(114)

(5)

(241)

(163)

(4 334 )

(1)

(5)

(5 281 )

Wydatkowane przez inne podmioty

(225)

(2 799 )

(1)

(6)

(57)

(1 653 )

(0)

2

(4 738 )

Koszty personelu oraz rent i emerytur

(493)

(15)

(2)

(0)

(3)

(157)

(12 006 )

(1 531 )

(14 209 )

Koszty finansowe

(882)

(11)

(6)

(0)

(0)

(574)

(210)

(5 953 )

(7 637 )

Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

 

 

 

 

 

 

 

(6 961 )

(6 961 )

Inne koszty

(2 195 )

(168)

(305)

(19)

(8)

(281)

(3 421 )

(1 946 )

(8 342 )

Koszty ogółem

(19 825 )

(135 670 )

(59 174 )

(2 604 )

(816)

(12 957 )

(15 761 )

(16 321 )

(263 128 )

Wynik ekonomiczny za rok

(17 008 )

(134 916 )

(58 372 )

(2 600 )

(163)

(12 258 )

(13 379 )

146 746

(91 949 )

Prezentacja przychodów i kosztów według działów wieloletnich ram finansowych opiera się na szacunkach, ponieważ nie wszystkie zobowiązania są powiązane z działami WRF.

4.   ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE

Zobowiązania warunkowe to ewentualne przyszłe zobowiązania płatnicze Unii Europejskiej, które mogą wynikać z poprzednich wydarzeń lub prawnie wiążących zobowiązań, ale które będą zależeć od przyszłych wydarzeń nie w pełni zależnych od UE. Dotyczą one głównie udzielonych gwarancji i ryzyka prawnego. Wszystkie zobowiązania warunkowe, z wyjątkiem tych dotyczących grzywien, gwarancji i instrumentów finansowych do poziomu, w jakim są objęte funduszami (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1), gdyby stały się wymagalne, byłyby w kolejnych latach finansowane z budżetu UE (a tym samym z budżetów państw członkowskich UE).

Aby dowiedzieć się więcej na temat gwarancji budżetowych UE udzielonych na pokrycie pożyczek na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową, zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1 oraz informacja dodatkowa 2.11.1.1. Informacje te przedstawiono już w ramach niniejszej sekcji, ale ponieważ jakiekolwiek uruchomienie wspomnianych gwarancji zależałoby od braku spłaty udzielonych pożyczek omówionych szczegółowo w informacji dodatkowej 2.4.1.1, uwzględnienie tych informacji w tym miejscu wydaje się bardziej odpowiednie.

4.1.   GWARANCJE UDZIELONE Z BUDŻETU UE

4.1.1.   Gwarancje udzielone w ramach programów gwarancji budżetowych UE (nominalne)

(mln EUR)

 

31.12.2022

Udzielone gwarancje

Zabezpieczone aktywa (22)

Pułap

Podpisano

Kwoty wypłacone

Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

30 599

30 599

20 909

2 710

Gwarancja EFIS

25 793

24 615

21 084

8 571

Gwarancja EFZR

1 176

522

446

728

Gwarancja InvestEU

21 280

2 108

324

1 722

Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”

27 020

4 515

156

1 067

Ogółem

105 869

62 359

42 919

14 798


(mln EUR)

 

31.12.2021

Udzielone gwarancje

Zabezpieczone aktywa (23)

Pułap

Podpisano

Kwoty wypłacone

Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

33 026

33 026

20 835

2 700

Gwarancja EFIS

25 826

24 730

20 358

8 602

Gwarancja EFZR

1 391

611

535

796

Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”

200

200

200

—

Ogółem

60 442

58 566

41 928

12 098

Powyższe tabele przedstawiają zakres ekspozycji budżetu UE na ewentualne przyszłe płatności związane z gwarancjami udzielonymi grupie EBI lub innym instytucjom finansowym. Wypłacone kwoty odpowiadają kwotom już wypłaconym beneficjentom końcowym, zaś kwoty podpisane obejmują te wypłacone kwoty oraz już podpisane umowy z beneficjentami lub pośrednikami finansowymi, na podstawie których jeszcze nie dokonano wypłat na koniec roku (19 440 mln EUR). Pułap oznacza całkowitą gwarancję, że UE, w ramach swojego budżetu, a tym samym jej państwa członkowskie zobowiązały się do pokrycia kwot, ponieważ w celu ujawnienia maksymalnego poziomu ryzyka, na jaki narażona była UE na dzień 31 grudnia 2022 r., należy uwzględnić operacje zatwierdzone do podpisania, ale jeszcze niepodpisane (43 510 mln EUR).

Programy gwarancji budżetowych mają pokrycie w rezerwach stopniowo tworzonych z budżetu i są przechowywane we wspólnym funduszu rezerw jako bufor płynnościowy, aby pokryć przyszłe uruchomienie gwarancji (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1). Na dzień 31 grudnia 2022 r. zabezpieczone kwoty wynosiły 14 798 mln EUR (w 2021 r.: 12 098 mln EUR). W informacji dodatkowej 6.2 przedstawiono środki wprowadzone w celu zapewnienia, aby rezerwy były wystarczające do pokrycia uruchomienia gwarancji w perspektywie średnioterminowej. Ewentualne straty poniesione w ramach programów gwarancji budżetowych, przewyższające poziom przewidziany w rezerwach, będzie należało w każdym razie pokryć z przyszłych budżetów.

Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

Gwarancje z budżetu UE obejmują pożyczki, na które EBI podpisał umowy i których bank ten udzielił z własnych zasobów państwom trzecim. Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota pożyczek niespłaconych i zabezpieczonych gwarancją UE wyniosła 20 909 mln EUR. Gwarancje budżetowe UE obejmują kwoty:

—

20 482 mln EUR w ramach modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych, oraz

—

427 mln EUR bezpośrednio na pożyczki udzielane państwom członkowskim przed przystąpieniem.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. udzielone gwarancje obejmują kwotę 2,1 mld EUR pożyczek, na które podpisano umowy, ale których nie wypłacono i w przypadku których przyszłe wypłaty zależą od zgody UE.

Gwarancja UE udzielona w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich związana z pożyczkami udzielonymi przez EBI jest ograniczona do 65 % sald należności z tytułu umów podpisanych po 2007 r. (upoważnienia na lata 2007–2013 i 2014–2021). W przypadku umów zawartych przed 2007 r. gwarancja UE ograniczona jest do określonego procentowego pułapu zatwierdzonej wysokości linii kredytowej; w większości przypadku wynosi ona 65 %, ale może także wynosić 70 %, 75 % lub 100 %. W przypadku gdy pułap ten nie zostaje osiągnięty, gwarancja unijna obejmuje pełną kwotę.

Zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/412 (24) w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności udzielono upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu ustanowionego z myślą o projektach służących budowaniu długoterminowej odporności gospodarczej uchodźców, migrantów oraz społeczności przyjmujących i tranzytowych. Budżet Unii otrzymuje wynagrodzenie z tytułu ryzyka podejmowanego w związku z gwarancjami udzielanymi na realizację operacji objętych finansowaniem EBI w kontekście upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności, co stanowi wyjaśnienie dla należności z tytułu premii dla gwarancji objętej upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, która w przeciwnym wypadku byłaby gwarancją nieobjętą wynagrodzeniem (zob. informacja dodatkowa 2.11.2).

Upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich na lata 2014–2020, które wygasło w 2021 r., było ostatnim upoważnieniem w ramach Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. Nowe upoważnienie EBI jest objęte gwarancją na działania zewnętrzne wprowadzoną rozporządzeniem ustanawiającym ISWMR – „Globalny wymiar Europy”.

Wypłat z tytułu gwarancji UE dokonuje się z modułu wspólnego funduszu rezerw przewidzianego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. W 2022 r. w ramach uruchomionych gwarancji po potrąceniu kwot odzyskanych wypłacono 190 mln EUR (w 2021 r.: 93 mln EUR).

Gwarancja w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS)

EFIS to inicjatywa mająca na celu zwiększenie zdolności do ponoszenia ryzyka grupy EBI, umożliwiająca EBI zwiększenie swoich inwestycji w UE. Celem EFIS jest wspieranie dodatkowych inwestycji w UE oraz dostępu małych przedsiębiorstw do finansowania. W ramach budżetu UE udzielona zostaje gwarancja w kwocie do 26 mld EUR („unijna gwarancja EFIS”) na podstawie umowy między UE i EBI, zwanej dalej „umową w sprawie EFIS”, aby ochronić EBI przed potencjalnymi stratami, jakie może ponieść w związku ze swoimi operacjami finansowania i operacjami inwestycyjnymi.

Operacje EFIS prowadzone są w ramach dwóch segmentów: obszaru infrastruktury i innowacji (IIW), wdrażanego przez EBI (unijna gwarancja EFIS w wysokości 19 250 mln EUR), oraz segmentu MŚP (SMEW), wdrażanego przez EFI (unijna gwarancja EFIS w wysokości 6 750 mln EUR). Oba segmenty obejmują portfel dłużny oraz portfel kapitałowy. EFI działa na podstawie umowy z EBI w oparciu o gwarancję EBI, która z kolei jest objęta kontrgwarancją w ramach umowy w sprawie EFIS (unijna gwarancja EFIS). W celu poprawy efektywności gwarancji UE i zwiększenia jej zdolności do ponoszenia ryzyka w 2022 r. przyjęto połączenie dwóch portfeli dłużnych w ramach EFIS z Programem InvestEU. Wszelkie uruchomione gwarancje i kwoty odzyskane rozdziela się między gwarancje EFIS i gwarancje InvestEU na podstawie skutecznych gwarantowanych alokacji.

UE i EBI odgrywają w EFIS odrębne role. EFIS utworzono w ramach EBI, który finansuje jego operacje (instrumenty dłużne i inwestycje kapitałowe) oraz pożycza w tym celu niezbędne środki na rynkach kapitałowych. Grupa EBI podejmuje decyzje inwestycyjne niezależnie i zarządza operacjami zgodnie ze swoimi zasadami i procedurami. UE udziela gwarancji w odniesieniu do tych operacji i pokrywa straty ponoszone przez EBI do pułapu określonego w gwarancji.

Aby zagwarantować, że inwestycje w ramach EFIS będą ukierunkowane na konkretny cel, jakim jest usunięcie niedoskonałości rynku, oraz że inwestycje te kwalifikują się do ochrony zapewnianej przez gwarancję UE, utworzono specjalną strukturę na potrzeby zarządzania, obejmującą komitet inwestycyjny złożony z niezależnych ekspertów, którzy analizują każdy projekt zaproponowany przez EBI w ramach obszaru infrastruktury i innowacji pod względem kwalifikowalności do ochrony gwarancyjnej UE, oraz radę kierowniczą EFIS, która zapewnia nadzór nad realizacją programu.

Jako że kryteria kontroli oraz wymogi unijnych reguł rachunkowości (oraz MSRSP) w zakresie rachunkowości w odniesieniu do konsolidacji nie są spełnione, w skonsolidowanym sprawozdaniu rocznym UE nie uwzględniono powiązanych gwarantowanych aktywów.

Gwarancja UE udzielona grupie EBI w ramach EFIS została ujęta jako zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej w odniesieniu do portfela dłużnego w obszarze infrastruktury i innowacji i portfela dłużnego segmentu MŚP (SMEW) (zob. informacja dodatkowa 2.11.2) oraz jako instrument pochodny (aktywa lub zobowiązanie finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt) w odniesieniu do obu portfeli kapitałowych (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.2). Udzielona gwarancja EFIS obejmuje działania w ramach programów COSME, „Horyzont 2020” i programów dotyczących sektora kultury i sektora kreatywnego objętych LGF oraz programów EaSI w części objętej unijną gwarancją EFIS w ramach portfela dłużnego segmentu MŚP (SMEW).

W 2022 r. z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego EFIS dokonano wypłat z tytułu uruchomionych gwarancji netto w wysokości 21 mln EUR (w 2021 r.: zero).

Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR)

Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju ustanowiony na mocy rozporządzenia w sprawie EFZR to inicjatywa mająca na celu wspieranie inwestycji w Afryce i inwestycji w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, aby przyczynić się do zapewnienia zrównoważonego rozwoju i odnieść się do konkretnych społeczno-ekonomicznych przyczyn migracji. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie EFZR UE została uprawniona do udostępnienia partnerom wykonawczym gwarancji opiewających na kwotę 1,5 mld EUR (dodatkowo zwiększane wkładami zewnętrznymi) na realizację inwestycji i operacji finansowych, aby zmniejszyć poziom ich ryzyka inwestycyjnego. Gwarancja EFZR jest realizowana przy wsparciu wspólnego funduszu rezerw – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1 Na dzień 31 grudnia 2022 r. obowiązywało siedemnaście umów gwarancyjnych EFZR, których łączny pułap gwarancji wynosił 1 176 mln EUR, natomiast pozostające do spłaty operacje podpisane przez kontrahentów i gwarantowane przez UE w ramach tych umów wyniosły ogółem 522 mln EUR. W odniesieniu do jednej z umów gwarancyjnych EFZR (o pułapie gwarancji w wysokości 145 mln EUR), zgodnie z którą UE gwarantuje adekwatność kapitałową funduszu na rzecz zabezpieczenia walutowego, w przypadku uruchomienia gwarancji UE posiada prawo do zwrotu w zakresie otrzymania udziałów w funduszu o równowartości zapłaconej kwoty.

Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”

Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 (25) ustanowiono Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy („Instrument”), obejmujący Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Plus („EFZR+”) oraz gwarancję na działania zewnętrzne na lata 2021–2027 WRF. Celem rozporządzenia ustanawiającego ISWMR – „Globalny wymiar Europy” jest zwiększenie spójności i skuteczności działań zewnętrznych UE, a tym samym poprawa realizacji poszczególnych polityk w zakresie działań zewnętrznych.

Gwarancja na działania zewnętrzne wspiera działania EFZR+ objęte gwarancjami budżetowymi, dotyczące pomocy makrofinansowej i pożyczki na rzecz państw trzecich. Jest realizowana przy wsparciu wspólnego funduszu rezerw – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1.

Na dzień 31 grudnia 2022 r. istniało sześć podpisanych i realizowanych umów gwarancji budżetowych na łączny pułap 27,0 mld EUR, w tym umowa gwarancyjna (następca programu objętego upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich) podpisana z EBI w kwietniu 2022 r. na łączny pułap do 26,7 mld EUR. Do 31 grudnia 2022 r. na podstawie tej umowy podpisano operacje o wartości 4,5 mld EUR, z czego wypłacono 156 mln EUR.

Gwarancja InvestEU

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 (26) ustanawiającym Program InvestEU Komisja może przeznaczyć do 26,2 mld EUR w gwarancjach na wsparcie finansowania oraz inwestycji instytucji finansowych. Ma to zapewnić pomoc w osiągnięciu celów Unii w ramach czterech polityk wewnętrznych: zrównoważona infrastruktura, badania naukowe, innowacje i cyfryzacja, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz inwestycje społeczne i umiejętności. Komisja stopniowo odkłada środki pieniężne („rezerwy”) z budżetu InvestEU na rzecz wspólnego funduszu rezerw w celu utworzenia bufora kapitałowego dla uruchomienia gwarancji. W rozporządzeniu ustanawiającym program InvestEU wyznaczono wskaźnik zasilenia rezerw w wysokości 40 % gwarancji UE na dzień 31 grudnia 2022 r.

W marcu 2022 r. Komisja podpisała pierwszą umowę dotyczącą gwarancji InvestEU z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego na łączny pułap 19,6 mld EUR, który zwiększono następnie o kwotę 0,3 mld EUR pochodzącą z kilku programów UE połączonych z gwarancją InvestEU (działania łączone). Na dzień 31 grudnia 2022 r. gwarancja UE obejmowała podpisane operacje na łączną kwotę 2,1 mld EUR, z czego wypłacono kwotę w wysokości 324 mln EUR. Co więcej, zawarto pięć umów gwarancyjnych z innymi partnerami wykonawczymi na łączną kwotę 1,4 mld EUR, w odniesieniu do której żadnej operacji nie objęto jeszcze gwarancją.

Oprócz budżetu UE państwa członkowskie i państwa EOG mogą wnieść wkład w Program InvestEU w ramach swojej polityki spójności, swojego RRF lub swoich funduszy krajowych. Jest to dodatkowa kwota gwarancji UE o wskaźniku zasilenia ustanawianym odrębnie dla każdego przypadku. Najpierw Komisja podpisuje umowę o przyznanie wkładu z państwem członkowskim lub państwem EOG, a następnie umowę gwarancyjną z partnerem wykonawczym. Na dzień 31 grudnia 2022 r. Komisja podpisała umowy o przyznanie wkładu z pięcioma państwami członkowskimi na kwotę 1,7 mld EUR (z czego 0,3 mld EUR to gwarancje wzajemne), ale nie podpisała jeszcze umów gwarancyjnych z partnerami wykonawczymi.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 143 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada wobec Unii za swój udział w warunkowych zobowiązaniach finansowych związanych z operacjami w ramach EFIS, EFZR i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich zatwierdzonymi do dnia wystąpienia, tj. 31 stycznia 2020 r. W art. 143 wymaga się, aby w przypadku uruchomienia gwarancji dla operacji finansowej, którą zatwierdzono przed datą wystąpienia, Zjednoczone Królestwo było odpowiedzialne wobec Unii za swój udział w płatnościach dokonywanych przez Unię w ramach tych operacji, chyba że może to być pokryte przez udział Zjednoczonego Królestwa w rezerwach utrzymywanych w funduszu gwarancyjnym, tam gdzie jest to właściwe.

W przypadku pożyczek w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich wartość gwarancji budżetowej UE w dniu wystąpienia, dla operacji zatwierdzonych do daty wystąpienia, wynosiła 33,7 mld EUR. Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota ta zmieniła się na 24,6 mld EUR (w 2021 r.: 27,6 mld EUR). Udział Zjednoczonego Królestwa w tym zobowiązaniu warunkowym na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi zatem 3,1 mld EUR (na dzień 31 grudnia 2021 r.: 3,4 mld EUR). Jak jednak stwierdzono powyżej, wszelkie zaległości w spłacie tych pożyczek pokrywa się w pierwszej kolejności z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych, a Zjednoczone Królestwo wezwano by do wniesienia kwot tylko wtedy, gdyby rezerwy Zjednoczonego Królestwa na ten Fundusz, wynoszące na dzień 31 grudnia 2022 r. 305 mln EUR, nie były wystarczające.

W stosunku do operacji EFIS wartość gwarancji budżetowej UE w dniu wystąpienia, dla operacji zatwierdzonych do daty wystąpienia, wynosiła 23,5 mld EUR. Na dzień 31 grudnia 2022 r. kwota ta zmieniła się na 18,6 mld EUR (w 2021 r.: 18,8 mld EUR). Udział Zjednoczonego Królestwa w tym zobowiązaniu warunkowym na dzień 31 grudnia 2022 r. wynosi zatem 2,3 mld EUR. Wszelkie uruchomienia gwarancji w ramach EFIS pokrywa się w pierwszej kolejności z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego EFIS, a Zjednoczone Królestwo wezwano by do wniesienia kwot tylko wtedy, gdyby rezerwy Zjednoczonego Królestwa na ten Fundusz, wynoszące na dzień 31 grudnia 2022 r. 1,0 mld EUR, nie były wystarczające.

Ponieważ przed datą wystąpienia partnerzy wykonawczy nie zatwierdzili żadnych operacji w odniesieniu do gwarancji EFZR, Zjednoczone Królestwo nie ma żadnych zobowiązań w tym zakresie.

Udział Zjednoczonego Królestwa w płatnościach dokonanych w 2022 r. na operacje zatwierdzone od dnia wystąpienia do 31 grudnia 2022 r. wyniósł 51 mln EUR (34 mln EUR na EFIS i 17 mln EUR na upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich), odpowiednio zmniejszając rezerwę Zjednoczonego Królestwa. W 2023 r. kwota należna na rzecz Zjednoczonego Królestwa wynosi 313 mln EUR (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2).

4.1.2.   Gwarancje udzielone w ramach programów instrumentów finansowych UE (nominalne)

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

„Horyzont 2020”

2 649

2 590

Instrument „Łącząc Europę”

648

568

COSME

674

782

Inne

604

653

Ogółem

4 576

4 593

Kwoty w powyższej tabeli prezentują pozostające do spłaty kwoty nominalne gwarancji udzielonych w ramach programów instrumentów finansowych UE.

Jak określono w art. 210 ust. 1 rozporządzenia finansowego, wydatki budżetowe związane z instrumentem finansowym i zakres odpowiedzialności finansowej UE w żadnym wypadku nie przekraczają kwoty zaciągniętego na nie zobowiązania budżetowego, co wyklucza zobowiązania warunkowe dla budżetu. W praktyce oznacza to, że zobowiązania te posiadają w bilansie odpowiednik po stronie aktywów lub są pokrywane z zaległych zobowiązań budżetowych, które nie zostały ujęte jeszcze jako koszty.

Instrument gwarancji kredytowych programu COSME obejmuje przede wszystkim ograniczone gwarancje w przypadku portfeli finansowania dłużnego o podwyższonym ryzyku (głównie pożyczki) oferowane MŚP przez pośredników finansowych. Instrument gwarancji kredytowych programu COSME jest realizowany w imieniu UE przez EFI.

Więcej informacji dotyczących programu „Horyzont 2020” oraz instrumentu „Łącząc Europę” znajduje się także w informacji dodatkowej 2.4.2.1.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Jeśli chodzi o zobowiązania warunkowe UE dotyczące kwot zatwierdzonych do daty wystąpienia w odniesieniu do instrumentów finansowych UE, w tym tych wymienionych powyżej, w przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych nieprzewidzianych zdarzeń zostałyby one pokryte z budżetu UE ze środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach powierniczych. W związku z tym Zjednoczone Królestwo nie będzie w zasadzie wzywane do wniesienia żadnych kwot poza swoim udziałem w budżetowych zobowiązaniach pozostających do spłaty zgodnie z art. 140 umowy o wystąpieniu – zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2.

4.2.   ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE W ZWIĄZKU ZE SPRAWAMI SĄDOWYMI

4.2.1.   Sprawy sądowe dotyczące grzywien

Na dzień 31 grudnia 2022 r. zobowiązania warunkowe związane z grzywnami wynosiły 2 990 mln EUR (w 2021 r.: 2 111 mln EUR). Kwoty te dotyczą głównie grzywien, które Komisja nałożyła za naruszenie reguł konkurencji i które zostały wstępnie uiszczone przez ukarane przedsiębiorstwa, a dane przedsiębiorstwo złożyło odwołanie lub nie jest pewne, czy takie odwołanie zostanie złożone. Zobowiązanie warunkowe zostanie utrzymane, dopóki nie uprawomocni się orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości w danej sprawie lub dopóki nie upłynie okres odwołania. Uzyskane odsetki od płatności tymczasowych ujęto w wyniku ekonomicznym za dany rok oraz jako zobowiązania warunkowe, tak aby uwzględnić brak pewności co do tytułu prawnego Komisji do tych kwot.

Jeżeli UE przegra którąkolwiek ze spraw dotyczących nałożonych grzywien, tymczasowo otrzymane kwoty zostaną zwrócone przedsiębiorstwom bez wpływu na budżet. Kwota grzywien jest uznawana za dochód budżetowy, dopiero gdy grzywny mają charakter ostateczny (art. 107 rozporządzenia finansowego).

Wzrost o 1,2 mld EUR jest spowodowany głównie otrzymaniem płatności tymczasowych od ukaranego przedsiębiorstwa (0,9 mld EUR), które wycofało swoją gwarancję w 2022 r., aby zastąpić ją płatnością w gotówce.

4.2.2.   Inne sprawy sądowe

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Rolnictwo

194

79

Spójność

—

210

Inne

2 909

1 153

Ogółem

3 103

1 443

Rolnictwo

Są to uzależnione od wyroku Trybunału Sprawiedliwości zobowiązania warunkowe wobec państw członkowskich związane z decyzjami dotyczącymi zgodności odnośnie do EFRG i rozwoju obszarów wiejskich. Ustalenie ostatecznej kwoty zobowiązania oraz roku, w którym kwota wynikająca z pomyślnego zaskarżenia decyzji przed Trybunałem Sprawiedliwości zostanie zapisana w budżecie, zależeć będzie od czasu trwania postępowania przed Trybunałem.

Spójność

Są to zobowiązania warunkowe wobec państw członkowskich w związku z działaniami w ramach polityki spójności, ujęte w oczekiwaniu na wyznaczenie daty rozprawy lub wyrok Trybunału Sprawiedliwości.

Inne sprawy sądowe

Pozycja ta odnosi się do powództw o odszkodowanie obecnie wniesionych przeciwko UE, innych sporów prawnych oraz szacunkowych kosztów postępowania przed sądem. Należy zauważyć, że w przypadku powództwa o odszkodowanie na mocy art. 340 TFUE strona skarżąca musi udowodnić, że instytucja dopuściła się wystarczająco poważnego naruszenia przepisu prawa przyznającego uprawnienia osobom fizycznym, oraz wykazać faktyczne szkody poniesione przez stronę skarżącą, jak również istnienie związku przyczynowo-skutkowego między bezprawnym działaniem a szkodą. Znaczny wzrost w porównaniu z końcem poprzedniego roku dotyczy głównie odwołania od oddalonego roszczenia o odszkodowanie wniesionego przeciwko Komisji w związku z decyzją zakazującą łączenia, w której – z uwagi na brak wiarygodnych szacunków – wykazana kwota odnosi się do kwoty roszczenia.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 147 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada za swój udział w płatnościach wymaganych do wywiązania się z zobowiązań warunkowych Unii, które stają się wymagalne w związku ze sprawami sądowymi dotyczącymi interesów finansowych Unii, pod warunkiem że stan faktyczny stanowiący przedmiot tych spraw zaistniał nie później niż 31 grudnia 2020 r. Szacowana maksymalna ekspozycja Zjednoczonego Królestwa w tym przypadku wynosi 384 mln EUR (w 2021 r.: 179 mln EUR). W przypadku spraw sądowych, w których uznano za prawdopodobne, że kwoty zostaną wypłacone z budżetu UE (zob. informacja dodatkowa 2.10), udział Zjednoczonego Królestwa ujmuje się jako część całkowitej kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa – zob. informacje szczegółowe w informacji dodatkowej 2.6.1.2.

4.3.   AKTYWA WARUNKOWE

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Gwarancje otrzymane:

 

 

 

Gwarancje wykonania

282

287

 

Inne gwarancje

6

8

Inne aktywa warunkowe

19

98

Ogółem

307

393

Gwarancji wykonania wymaga się, aby zagwarantować wywiązanie się przez beneficjentów finansowania UE z zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z UE.

5.   ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE

Niniejsza informacja dodatkowa zawiera informacje na temat procedury budżetowej i przyszłych potrzeb finansowych, a nie na temat zobowiązań istniejących na dzień 31 grudnia 2022 r.

W wieloletnich ramach finansowych (WRF) zatwierdzonych przez państwa członkowskie zdefiniowano programy i określono pułapy dla działów w budżecie dotyczące środków na zobowiązania oraz łączną kwotę środków na płatności, w ramach których UE może przyjąć zobowiązania budżetowe i prawne i ostatecznie może dokonać płatności za okres 7 lat – zob. tabela 1.1 w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu.

Zobowiązania prawne odpowiadają programom, projektom, porozumieniom lub podpisanym umowom i są tym samym prawnie wiążące dla UE. Zobowiązanie prawne jest czynnością, poprzez którą urzędnik zatwierdzający zaciąga lub stwierdza zobowiązanie (ciążące na UE), którego skutkiem jest obciążenie finansowe (art. 2 pkt 37 rozporządzenia finansowego).

Zobowiązanie budżetowe jest co do zasady zaciągane przed zobowiązaniem prawnym, jednak w przypadku niektórych wieloletnich programów/projektów jest odwrotnie – odpowiednie zobowiązania budżetowe są zaciągane w rocznych ratach, przez kilka lat, o ile przewiduje to akt podstawowy. Na przykład w odniesieniu do spójności art. 86 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060) (27) stanowi, że decyzja Komisji w sprawie przyjęcia programu stanowi zobowiązanie prawne w rozumieniu rozporządzenia finansowego oraz że zobowiązania budżetowe Unii w odniesieniu do każdego programu są podejmowane w ratach rocznych dla każdego funduszu w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2027 r. Inne podstawy prawne mogą zawierać podobne przepisy. Z tego powodu mogą wystąpić kwoty, które UE prawnie zobowiązała się zapłacić, ale zobowiązanie budżetowe nie zostało jeszcze zaciągnięte – zob. informacja dodatkowa 5.2 poniżej.

Jeżeli zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane, kwota zobowiązań pozostających do spłaty określana jest mianem „RAL” (z fr. „Reste à Liquider”). Może dotyczyć to programów lub projektów, często wieloletnich, które zostały podpisane i w odniesieniu do których płatności będą dokonywane dopiero w późniejszych latach. Stanowią one zobowiązania płatnicze na przyszłe lata. Ponieważ sprawozdania finansowe przygotowuje się na zasadzie memoriału, natomiast sprawozdania z wykonania budżetu przygotowuje się na zasadzie kasowej, część ogólnej niezapłaconej kwoty (RAL) została już dodana do kategorii kosztów i uznana za zobowiązanie w bilansie (zob. informacje dodatkowe 2.12 i 2.13). Koszty te oblicza się na podstawie zestawień poniesionych wydatków/otrzymanych faktur lub szacunkowej realizacji programu lub projektu w przypadku, gdy UE nie otrzymała żadnych zestawień do dnia sprawozdawczego. Po dokonaniu płatności związanych z zobowiązaniami pozostającymi do spłaty (RAL) zobowiązanie wykazane w bilansie zostaje usunięte z ksiąg. Część RAL, których nie dodano jeszcze do kategorii kosztów, nie została ujęta jako zobowiązania, ale zamiast tego wykazano ją poniżej, zob. informacja dodatkowa 5.1.

Poniższe ujawnienia przedstawiają zatem kwoty na dzień 31 grudnia 2022 r., które UE zobowiązała się zapłacić w ramach wykonywania warunków umów i które mają zostać sfinansowane z przyszłych budżetów UE.

(mln EUR)

 

Informacja dodatkowa

31.12.2022

31.12.2021

Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty

5.1

364 503

266 526

Istotne zobowiązania prawne

5.2

406 284

135 181

Ogółem

 

770 787

401 707

5.1.   ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE POZOSTAJĄCE DO SPŁATY NIEUJĘTE JESZCZE JAKO KOSZTY

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty

364 503

266 526

Powyższa kwota stanowi budżetowe zobowiązania pozostające do spłaty („Reste à Liquider”) w wysokości 452 821 mln EUR (zob. tabela 6.4 w sprawozdaniach z wykonania budżetu), pomniejszone o powiązane kwoty, które w bilansie ujęto jako zobowiązania, zaś w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności jako koszty. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty (RAL) to kwota otwartych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalną konsekwencją istnienia programów wieloletnich. Znaczny wzrost w porównaniu z 2021 r. wiąże się z uwzględnieniem ostatnich zobowiązań budżetowych w ramach RRF (zob. również 5.2 poniżej).

Należy zauważyć, że zaległe płatności zaliczkowe na dzień 31 grudnia 2022 r. wyniosły 100,5 mld EUR – zob. informacja dodatkowa 2.5. Stanowią one zobowiązania budżetowe, które zostały zapłacone, prowadząc tym samym do zmniejszenia RAL, ale tylko w sytuacji, gdy wypłacone kwoty są nadal uważane za należące do UE – a nie do beneficjenta – do czasu wypełnienia odpowiednich zobowiązań umownych. Są więc takie jak RAL wykazywane powyżej, jednak nie są jeszcze ujmowane jako koszty.

5.2.   ISTOTNE ZOBOWIĄZANIA PRAWNE

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

298 948

—

Zasoby naturalne i środowisko

82 372

17 662

Migracja i zarządzanie granicami

8 368

—

Zobowiązania w zakresie bezzwrotnego wsparcia w ramach RRF (NGEU)

—

99 530

ITER

5 855

6 121

Programy kosmiczne

3 548

4 189

Umowy w sprawie połowów

265

412

Horyzont Europa

322

382

EURATOM

362

445

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

296

3 072

Instrument „Łącząc Europę”

1 811

—

Fundusz Solidarności Unii Europejskiej

700

—

Zobowiązania — leasing operacyjny

2 539

2 492

Inne zobowiązania umowne

896

876

Ogółem

406 284

135 181

Kwoty te odzwierciedlają długoterminowe zobowiązania prawne, które nie miały pokrycia w środkach na zobowiązania w budżecie na koniec roku. Z tytułu tych wiążących zobowiązań w przyszłych latach będą zaciągane zobowiązania budżetowe oraz będą dokonywane wypłaty środków.

Niektóre ważne programy (zob. poniżej) mogą być realizowane w rocznych ratach zgodnie z art. 112 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Pozwala to UE na podejmowanie prawnych zobowiązań (podpisywanie umów o udzielenie dotacji, umów o delegowaniu zadań oraz umów w sprawie zamówienia publicznego) przekraczających dostępne środki na zobowiązania w danym roku. Z tego powodu znaczna kwota całkowitej alokacji na bieżące WRF mogła zostać już zaangażowana. Dotyczy to w szczególności programów opisanych poniżej:

Fundusze objęte zarządzaniem dzielonym

Są to zobowiązania prawne, które UE zobowiązała się zapłacić przy przyjmowaniu programów operacyjnych związanych z zarządzaniem dzielonym. Decyzja Komisji w sprawie przyjęcia programu operacyjnego stanowi decyzję w sprawie finansowania w rozumieniu art. 110 rozporządzenia finansowego, a po jej notyfikacji zainteresowanemu państwu członkowskiemu – stanowi zobowiązanie prawne w rozumieniu tego rozporządzenia.

W odniesieniu do funduszy objętych zarządzaniem dzielonym art. 86 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (RWP) stanowi, że:

 

„Zobowiązania budżetowe Unii w odniesieniu do każdego programu są zaciągane przez Komisję w transzach rocznych dla każdego Funduszu w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r. ”.

Kwoty przedstawione w pierwszych trzech pozycjach powyższej tabeli odnoszą się do działu 2A (Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna), działu 3 (Zasoby naturalne i środowisko) i działu 4 (Migracja i zarządzanie granicami) WRF na lata 2021–2027. Reprezentują pozostające kwoty, z których UE zaciągnie zobowiązania budżetowe, a następnie dokona wypłaty po dniu 31 grudnia 2022 r.

Zobowiązania w zakresie bezzwrotnego wsparcia w ramach NGEU (RRF)

RRF jest kluczowym programem NGEU – Instrumentu UE na rzecz Odbudowy. Ustanowiono go rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (28). W jego ramach finansuje się reformy i inwestycje w państwach członkowskich od początku pandemii koronawirusa w lutym 2020 r. do 2026 r. Na podstawie art. 23 rozporządzenia (UE) 2021/241 zezwala się na korzystanie z rocznych rat. Zobowiązania prawne podpisane do 31 grudnia 2022 r. w ramach tego programu stanowią około 70 % całkowitej kwoty na rzecz bezzwrotnego wsparcia za pośrednictwem RRF, zgodnie z art. 11 rozporządzenia. Na dzień 31 grudnia 2022 r. zostały w całości pokryte zobowiązaniami budżetowymi.

ITER – międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy

Zobowiązania te mają pokrywać przyszłe potrzeby w zakresie finansowania obiektów ITER do 2027 r. Wkład UE (Euratom) na rzecz organizacji ITER, obejmujący także wkłady państw członkowskich i Szwajcarii, przekazywany jest za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia „Fusion for Energy”. Przedmiotowa kwota odzwierciedla przyszłe finansowanie w ramach WRF 2021–2027 ustanowione decyzją Rady (Euratom) 2021/281 (29), w której zatwierdzono stosowanie z rocznych transz. ITER utworzono w celu zarządzania obiektami ITER i zachęcania do wykorzystywania obiektów ITER, podejmowania działań w celu pozyskania społecznego zrozumienia i akceptacji dla energii termojądrowej oraz wszelkich innych działań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów. Organizacja ITER obejmuje UE wraz z różnymi innymi krajami.

Programy kosmiczne

Na programy kosmiczne składają się następujące elementy: Galileo, EGNOS, Copernicus, Govsatcom oraz SSA. Największe znaczenie mają programy Galileo, w ramach którego opracowywany jest europejski globalny system nawigacji satelitarnej, oraz Copernicus, związany z unijną obserwacją Ziemi. Wymienione zobowiązania zaciągnięto na okres do 2027 r. W oparciu o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/696 (30) Komisja podpisała umowy o przyznanie wkładu z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), EUMETSAT-em, ośrodkiem Mercator i Europejskim Centrum Prognoz Średnioterminowych. Na podstawie art. 11 ust .6 rozporządzenia (UE) 2021/696 zezwala się na korzystanie z rocznych rat.

Umowy w sprawie połowów

Są to zobowiązania zaciągnięte wobec państw trzecich w związku z działaniami realizowanymi na mocy międzynarodowych umów w sprawie połowów do 2026 r. Zobowiązania zaciągnięto w oparciu o decyzje Rady dotyczące poszczególnych państw trzecich (np. umowa między Unią Europejską a Republiką Seszeli i protokół wykonawczy do tej umowy; Dz.U. L 60 z 28.2.2020) i uznawane za konkretne traktaty międzynarodowe, z którymi wiążą się wieloletnie prawa i obowiązki.

„Horyzont Europa”

Są to kwoty, które zobowiązano się przekazać na program „Horyzont Europa” na rzecz działalności dotyczącej początkowych i końcowych ogniw łańcucha poszczególnych elementów przestrzeni kosmicznej. Wymienione zobowiązania zaciągnięto na okres do 2027 r. Na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/695 (31) Komisja podpisała umowę o przyznanie wkładu z ESA. Na podstawie art. 12 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2021/695 zezwala się na korzystanie z rocznych rat.

EURATOM

EURATOM jest programem opartym na rozporządzeniu Rady (Euratom) 2021/765 (32). Art. 4 rozporządzenia przewiduje korzystanie z rocznych rat.

Ogólnym celem programu jest prowadzenie działań badawczych i szkoleniowych w dziedzinie jądrowej z naciskiem na ciągłą poprawę bezpieczeństwa jądrowego, jądrowego bezpieczeństwa fizycznego i ochrony radiologicznej, a także przyczynienie się do osiągnięcia celów programu „Horyzont Europa” między innymi w kontekście transformacji energetycznej. Program Euratomu przewiduje dotacje na badania naukowe w drodze konkurencyjnych zaproszeń do składania wniosków i na rzecz wskazanych beneficjentów.

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

Celem pobrexitowej rezerwy dostosowawczej jest przeciwdziałanie gospodarczym i społecznym skutkom wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej (UE) w lutym 2020 r. Ustanowiono ją rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1755 (33). Przedstawiona kwota stanowi zobowiązanie prawne, które należy zrealizować w ramach środków wspieranych przez pobrexitową rezerwę dostosowawczą. W tym kontekście wykazano jedynie część zobowiązań prawnych, które nie zostały jeszcze pokryte przez zobowiązania budżetowe.

Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE)

Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) ustanowiono w celu reagowania na poważne klęski żywiołowe i wyrażania solidarności europejskiej z regionami dotkniętymi klęskami w Europie. FSUE ustanowiono rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 (34) i zmieniono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 661/2014 (35) i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/461 (36). Przedstawiona kwota reprezentuje zobowiązania prawne, które nie zostały jeszcze pokryte przez zobowiązania budżetowe.

Instrument „Łącząc Europę” (CEF2)

CEF2 zapewnia pomoc finansową dla sieci transeuropejskich w formie wsparcia dla projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w sektorach transportu oraz infrastruktury telekomunikacyjnej i energetycznej. Zobowiązania prawne dotyczące instrumentu „Łącząc Europę” obejmują okres wdrażania trwający od 2021 r. do 2027 r. w przypadku części instrumentu dotyczącej energii (z możliwością przedłużenia tego okresu). Podstawą prawną tych zobowiązań jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 (37), w szczególności jego art. 4 ust. 5, zgodnie z którym: „[z]obowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na roczne transze, na okres dwóch lub więcej lat”.

Zobowiązania — leasing operacyjny

Minimalne kwoty, które zobowiązano się zapłacić zgodnie z umowami zasadniczymi w pozostałym okresie obowiązywania tych umów leasingu, przedstawiają się następująco:

(mln EUR)

 

Minimalne opłaty leasingowe

< 1 rok

1–5 lat

> 5 lat

Ogółem

Budynki

449

1 040

1 005

2 493

Sprzęt informatyczny i inne wyposażenie

12

27

7

46

Ogółem

461

1 067

1 012

2 539

W marcu 2019 r., w związku z notyfikowaniem przez Zjednoczone Królestwo zamiaru wystąpienia z UE oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1718 (38) siedziba Europejskiej Agencji Leków (EMA) została przeniesiona z Londynu do Amsterdamu. W dniu 2 lipca 2019 r. Agencja zawarła umowę z właścicielem nieruchomości pełniącej funkcję jej siedziby i od tego czasu podnajmowała pomieszczenia podnajemcy na warunkach zgodnych z warunkami określonymi w umowie najmu, uwzględniając termin podnajmu obowiązujący do wygaśnięcia zawartej przez EMA umowy najmu w czerwcu 2039 r.

Wartości przedstawione w powyższej tabeli obejmują kwotę 366 mln EUR, która nadal pozostaje do uiszczenia na podstawie tej umowy najmu. Oczekuje się, że zgodnie z warunkami nieodwołalnego podnajmu od podnajemcy wpłyną płatności w takiej samej kwocie.

Inne zobowiązania umowne

Kwoty ujęte w tej pozycji odpowiadają kwotom zobowiązań, które mają zostać spłacone w okresie obowiązywania umów. Najbardziej znacząca kwota odnosi się do umowy dotyczącej nieruchomości (JMO2) Komisji w Luksemburgu (505 mln EUR).

6.   ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

Poniższe informacje odnoszące się do zarządzania ryzykiem finansowym UE dotyczą:

—

operacji zaciągania i udzielania pożyczek na pomoc finansową przeprowadzanych przez Komisję za pośrednictwem NGEU, EFSM, wsparcia bilansu płatniczego, pomocy makrofinansowej, instrumentu SURE oraz działań Euratomu,

—

operacji finansowych przeprowadzonych przez Komisję w celu wykonania budżetu UE, w tym pobierania grzywien,

—

aktywów przechowywanych we wspólnym funduszu rezerw na potrzeby gwarancji budżetowych, EWWiS w likwidacji i portfela BUFI,

—

instrumentów finansowych finansowanych z budżetu UE, oraz

—

programów gwarancji budżetowych UE.

6.1.   RODZAJE RYZYKA FINANSOWEGO

UE jest narażona na następujące główne rodzaje ryzyka finansowego wynikającego z jej instrumentów finansowych i ryzykiem tym zarządza:

Ryzyko rynkowe polega na tym, że wartość godziwa instrumentu finansowego lub przyszłe przepływy pieniężne z nim związane będą ulegać wahaniom ze względu na zmiany cen rynkowych. Ryzyko rynkowe niesie ze sobą nie tylko potencjał strat, ale i potencjał zysków. Obejmuje ono ryzyko walutowe, ryzyko stopy procentowej oraz inne ryzyko cenowe (takie jak ryzyko cen akcji):

—

ryzyko walutowe polega na tym, że wartość operacji UE lub jej inwestycji jest uzależniona od zmian kursów walutowych. Ryzyko to wynika ze zmiany ceny jednej waluty w stosunku do drugiej,

—

ryzyko stopy procentowej polega na możliwości spadku wartości papierów wartościowych, w szczególności obligacji, na skutek wzrostu stóp procentowych. Z reguły wyższe stopy procentowe prowadzą do niższych cen obligacji o stałym oprocentowaniu i odwrotnie,

—

inne ryzyko cenowe polega na tym, że wartość godziwa instrumentu finansowego lub przyszłe przepływy pieniężne z nim związane będą ulegać wahaniom ze względu na zmiany cen rynkowych (inne niż te wynikające z ryzyka stopy procentowej lub ryzyka walutowego), niezależnie od tego, czy zmiany te spowodowane są czynnikami charakterystycznymi dla poszczególnych instrumentów finansowych lub dla ich emitenta czy też czynnikami odnoszącymi się do wszystkich podobnych instrumentów finansowych będących przedmiotem obrotu na rynku.

Ryzyko kredytowe to ryzyko straty spowodowanej niespłaceniem przez dłużnika/pożyczkobiorcę pożyczki lub innej linii kredytowej (kwoty głównej lub odsetek bądź obu) lub niewywiązaniem się w inny sposób z obowiązków umownych. Zdarzenia związane z niewykonaniem zobowiązania obejmują opóźnienia w dokonywaniu spłat, restrukturyzację spłat pożyczkobiorcy i upadłość.

Ryzyko utraty płynności to ryzyko wystąpienia trudności w wypełnieniu przez jednostkę UE obowiązków wynikających z zobowiązań finansowych, których rozliczenie następuje poprzez dostarczenie środków pieniężnych lub innego rodzaju aktywów finansowych.

6.2.   POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

Wycena instrumentów finansowych

Podane poniżej klasy aktywów finansowych i zobowiązań finansowych nie są wyceniane według wartości godziwej: środki pieniężne i ich ekwiwalenty, udzielone pożyczki, należności z tytułu transakcji wymiany inne niż należności z tytułu umów gwarancji finansowej w przypadku zakwalifikowania ich do aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, zaciągnięte pożyczki, umowy gwarancji finansowej i inne zobowiązania finansowe wyceniane po zamortyzowanym koszcie. Wartość bilansową tych aktywów i zobowiązań finansowych uznaje się za zbliżoną do ich wartości godziwej.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na pomoc finansową i NGEU

UE dokonuje operacji zaciągania i udzielania pożyczek zgodnie z odpowiednimi rozporządzeniami Rady, decyzjami Rady i Parlamentu Europejskiego oraz – w stosownych przypadkach – z wewnętrznymi wytycznymi. Odpowiednie jednostki operacyjne korzystają z opracowanych przez siebie zbiorów procedur dotyczących poszczególnych dziedzin, takich jak zaciąganie i udzielanie pożyczek. Regularnie określane i oceniane jest ryzyko finansowe i operacyjne, a ponadto weryfikowane jest przestrzeganie wewnętrznych zasad i procedur.

Operacje udzielania pożyczek inne niż NGEU finansowane są za pomocą zaciąganych pożyczek wzajemnych, które nie powodują powstawania otwartych pozycji stopy procentowej czy otwartych pozycji walutowych. Pożyczki udzielane w ramach NextGenerationEU nie są udzielane na zasadzie pożyczek wzajemnych, jak ma to miejsce w przypadku pozostałych instrumentów pomocy finansowej. Zamiast tego w przypadku NGEU opracowano zróżnicowaną strategię finansowania, która łączy szeroki zakres instrumentów finansowania. Ta zróżnicowana strategia finansowania wymagała opracowania i wdrożenia skutecznych wytycznych i procedur w zakresie zarządzania ryzykiem w odniesieniu do NGEU, które na bazie codziennej aktywnie przeciwdziałają powiązanemu ryzyku.

Zarządzanie ryzykiem związanym z NGEU

Wraz z rozpoczęciem NGEU w 2021 r., Komisja powołała dyrektora ds. ryzyka, ustanowiła odpowiednią strukturę zarządzania i przyjęła politykę wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami obejmującą operacje NGEU w zakresie zaciągania pożyczek, zarządzania długiem i udzielania pożyczek („operacje w ramach NGEU”). Polityka wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami obejmuje ustanowienie odpowiednich ram zarządzania ryzykiem i zapewniania zgodności z przepisami do celów związanych ze sprawowaniem nadzoru nad kwestiami dotyczącymi ryzyka i zgodności z przepisami związanymi z wdrażaniem operacji w ramach NGEU w zakresie udzielania pożyczek, zarządzania długiem i zaciągania pożyczek (39). W ramach tej polityki zapewniono nadrzędne ramy na potrzeby wytycznych dotyczących zarządzania ryzykiem mających zastosowanie do operacji w ramach NGEU w drodze wskazywania wszelkiego rodzaju istotnego ryzyka wynikającego z wdrażania tych operacji. Polityka wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami ogranicza się do sprawowania nadzoru nad kwestiami dotyczącymi ryzyka i zgodności z przepisami, które to kwestie wiążą się wyłącznie z wdrażaniem operacji w ramach NGEU.

Decyzją C(2021) 2502 ustanowiono funkcję dyrektora ds. ryzyka i komitetu ds. ryzyka i zgodności z przepisami. Zarówno rolę dyrektora ds. ryzyka, jak i komitetu ds. ryzyka i zgodności z przepisami doprecyzowano w ramach polityki wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami. Polityka ta jest uzupełnieniem ram zarządzania dotyczących NGEU, zgodnie z decyzją C(2021) 2502 (40), i obejmuje uszczegółowienie głównych ról i zadań związanych z ramami zarządzania ryzykiem i zapewniania zgodności z przepisami w odniesieniu do operacji w ramach NGEU.

Rola dyrektora ds. ryzyka polega na zapewnieniu, aby systemy i procesy wykorzystywane do wdrażania operacji w ramach NGEU były opracowane w sposób gwarantujący ochronę interesów finansowych Unii oraz należyte zarządzanie finansami w odniesieniu do tych operacji. Dyrektor ds. ryzyka ustanawia politykę wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami w celu zagwarantowania odpowiedniego identyfikowania różnych rodzajów ryzyka związanego z operacjami w ramach NGEU, zarządzania tymi rodzajami ryzyka i odpowiedniej kontroli nad nimi oraz sprawdza, czy wdrażanie tej polityki przebiega w sposób kompleksowy i spójny.

Przy wsparciu ze strony komitetu ds. ryzyka i zgodności z przepisami dyrektor ds. ryzyka wdraża ramy zarządzania ryzykiem za pośrednictwem wewnętrznych polityk i procedur dotyczących ryzyka. Komitet ds. ryzyka i zgodności z przepisami jest wewnętrznym komitetem Komisji, którego rola polega na wspieraniu dyrektora ds. ryzyka w wypełnianiu jego obowiązków. Komitet ds. ryzyka i zgodności z przepisami zajmuje stanowisko w kwestiach związanych z ramami zarządzania ryzykiem w odniesieniu do operacji w ramach NGEU.

Co więcej, dyrektor ds. ryzyka podlega członkowi kolegium odpowiedzialnemu za budżet w zakresie obowiązków określonych w rozdziale 4 decyzji C(2022) 9700. Dyrektor ds. ryzyka pełni swoją rolę w sposób autonomiczny i jest niezależny w wykonywaniu powierzonych mu zadań i obowiązków.

W odniesieniu do operacji NGEU na potrzeby zarządzania ryzykiem zastosowano model „trzech linii obrony” w celu: (i) zapewnienia właściwego rozdziału uprawnień i obowiązków; (ii) jasnego zdefiniowania podziału kompetencji; oraz (iii) zagwarantowania odrębnych ról i obowiązków w zakresie zarządzania ryzykiem i kontroli nad nim.

Zasoby finansowe

Reguły i zasady dotyczące zarządzania operacjami finansowymi Komisji określono w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014 (zmienionym rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) 2016/804 (41)) i w rozporządzeniu finansowym.

Na podstawie wspomnianych rozporządzeń obowiązują następujące główne zasady:

—

państwa członkowskie wpłacają środki na poczet zasobów własnych na rachunki otwarte w tym celu w imieniu Komisji przez administrację finansową lub krajowy bank centralny. Komisja może obciążać wspomniane rachunki jedynie w celu zaspokojenia potrzeb w zakresie środków pieniężnych,

—

państwa członkowskie wpłacają środki na poczet zasobów własnych w swojej walucie krajowej, natomiast płatności Komisji są denominowane głównie w EUR,

—

nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych w imieniu Komisji. Ograniczenie to nie ma zastosowania do rachunków Komisji prowadzonych na potrzeby zasobów własnych w przypadku niewykonania zobowiązań z tytułu pożyczek zaciągniętych lub gwarantowanych na mocy rozporządzeń i decyzji Rady UE oraz – na pewnych warunkach – w przypadku gdy zapotrzebowanie na zasoby pieniężne przekracza ilość zasobów pieniężnych znajdujących się na tych rachunkach,

—

środki pieniężne na rachunkach bankowych prowadzonych w walutach innych niż euro są wykorzystywane do płatności w tych samych walutach lub okresowo przeliczane na euro.

Oprócz rachunków prowadzonych na potrzeby zasobów własnych Komisja otwiera inne rachunki w bankach centralnych i bankach komercyjnych w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż z tytułu składek państw członkowskich do budżetu.

Operacje skarbcowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. Aby zagwarantować bezpieczeństwo systemu oraz zapewnić rozdział obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego, standardami kontroli wewnętrznej Komisji i zasadami audytu, stosuje się określone procedury.

Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi Komisji regulują zawarte na piśmie wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu kontroli. Wspomniane wytyczne i procedury odnoszą się do różnych obszarów działań (np.: wykonywanie płatności i zarządzanie środkami pieniężnymi, prognozy przepływów pieniężnych, ciągłość działania itd.), a ich przestrzeganie jest regularnie sprawdzane.

Zarządzanie aktywami

Kontrola nad poszczególnymi rodzajami ryzyka odnoszącego się do działalności związanej z zarządzaniem aktywami opiera się na specjalnych procedurach zarządzania i procedurach roboczych przyjętych w następstwie analizy porównawczej przeprowadzonej w zestawieniu z najwyższymi standardami przyjętymi przez partnerskie instytucje międzynarodowe. Procedury te poddawane są różnym audytom wewnętrznym i zewnętrznym i zapewniają należyte zarządzanie aktywami.

Komisja opracowała stosowny sposób zarządzania do celów przeglądu oraz zatwierdzenia decyzji technicznych i strategicznych w odniesieniu do operacji w ramach zarządzania aktywami. Za nadzór nad zarządzaniem aktywami odpowiadają komisja ds. ryzyka składająca się z przedstawicieli DG BUDG oraz zarząd ds. aktywów, w którym zasiadają przedstawiciele DG BUDG, DG ECFIN i DG FISMA. Za dyskusję nad decyzjami technicznymi i zatwierdzanie ich odpowiada komisja ds. ryzyka, a decyzje strategiczne przyjmują komisja ds. ryzyka i zarząd ds. aktywów – przed ostatecznym zatwierdzeniem przez dyrektora generalnego DG BUDG, w porozumieniu z księgowym.

System zarządzania aktywami zapewnia jasne przekazanie uprawnień do podejmowania decyzji i wyraźny podział odpowiedzialności, odpowiednie rozdzielenie obowiązków między jednostkę operacyjną, jednostkę ds. zarządzania ryzykiem a jednostkę rozliczeniową, jasno określone role oraz dobrze zdefiniowane i udokumentowane procedury i procesy oraz mechanizmy kontroli i równowagi na wszystkich poziomach. Procedury zapewnienia zgodności z przepisami gwarantują ramy na potrzeby stosownych zasad dotyczących kodeksu postępowania w celu zapobiegania potencjalnym osobistym konfliktom interesów, jak również na potrzeby zasad zarządzania ryzykiem związanym z wykorzystywaniem informacji wewnętrznych.

Wytyczne dotyczące zarządzania aktywami i wewnętrzne ograniczenia inwestycyjne zapewniają solidne ramy kontroli wewnętrznej w celu zabezpieczenia aktywów. W szczególności aktywa w postaci papierów wartościowych przechowywane są u powiernika, zgodnie z najlepszymi praktykami rynkowymi, natomiast środki pieniężne i depozyty przechowuje się w instytucjach finansowych o wysokim ratingu. Zabezpieczenie aktywów finansowych zapewnia się również w drodze rozdziału obowiązków między zespół odpowiedzialny za inicjowanie umów dotyczących papierów wartościowych a zespół rozliczeniowy zajmujący się rozliczaniem tych aktywów i dotyczącymi ich uzgodnieniami bankowymi. Dodatkową warstwę kontroli gwarantuje zespół księgowych w trakcie procesu uzgodnienia na koniec miesiąca, gdy portfel papierów wartościowych uzgadnia się z oświadczeniem powiernika papierów wartościowych. Zespół ds. uzgodnień bankowych i zespół rozliczeniowy codziennie obserwują wszelkie rozbieżności w zakresie rozliczania i opóźnienia w płatnościach spowodowane przez kontrahentów. Aby monitorować przestrzeganie ram kontroli, odpowiednim zainteresowanym stronom okresowo przedstawia się sprawozdania zawierające wyczerpujący zestaw wskaźników wykonania i ryzyka w odniesieniu do aktywów objętych zarządzaniem.

W wytycznych dotyczących zarządzania aktywami oraz w strategiach dotyczących ryzyka i strategiach inwestycyjnych wyznaczono określone progi i ograniczenia, aby zmniejszyć ekspozycję portfela, który ogranicza się do ratingu na poziomie inwestycyjnym, na ryzyko kredytowe, z wyjątkiem ekspozycji państw członkowskich.

Wspólny fundusz rezerw

Zgodnie z decyzją Komisji C(2020)1896 z dnia 25 marca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących zarządzania aktywami wspólnego funduszu rezerw obowiązki i zadania zarządzającego zasobami finansowymi wspólnego funduszu rezerw zostały przekazane dyrektorowi generalnemu Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu (DG BUDG). Wspólny fundusz rezerw jest odrębny od pozostałych portfeli zarządzanych przez DG BUDG. Fundusz nie funkcjonuje jako odrębna osoba prawna.

Wspólny fundusz rezerw jest zarządzany zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zarządzania aktywami. Celem jest zapewnienie płynności koniecznej do pełnego i niezwłocznego zaspokojenia wszystkich wymaganych wypływów, takich jak uruchomienie gwarancji, oraz zachowanie kapitału w horyzoncie inwestycyjnym funduszu, przy wysokim poziomie pewności.

Aby osiągnąć ogólny cel opisany powyżej, zarządzający zasobami finansowymi wspólnego funduszu rezerw zarządza aktywami zgodnie z wymogami ostrożnościowymi i zasadami należytego zarządzania finansami oraz zgodnie z zasadami i procedurami ustalonymi przez księgowego Komisji. Odpowiednie jednostki operacyjne korzystają z opracowanych przez siebie podręczników dotyczących procedur w zakresie poszczególnych dziedzin, takich jak zarządzanie zasobami finansowymi. Regularnie określane i oceniane jest ryzyko finansowe i operacyjne, a ponadto weryfikowane jest przestrzeganie wewnętrznych zasad i procedur.

W celu zarządzania wahaniami wartości portfela wspólnego funduszu rezerw portfel ten tworzy się w taki sposób, aby zapewnić wysoki stopień dywersyfikacji w odniesieniu do wszystkich kategorii kwalifikowalnych aktywów, obszarów geograficznych, emitentów i okresów zapadalności.

Ponieważ według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. Banque de France jest wyłącznym kontrahentem dla wszystkich pozostających do spłaty kontraktów walutowych typu forward, do tego dnia nie wprowadzono żadnych elementów powodujących poprawę kredytowania, takich jak zabezpieczenia, umowy o kompensowaniu zobowiązań lub gwarancje. W przypadku walutowych instrumentów pochodnych posiadających dodatnią wartość godziwą na koniec okresu sprawozdawczego maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe odpowiada wartości aktywów netto bilansu.

Grzywny

Tymczasowo zainkasowane grzywny: depozyty

Kwoty otrzymane przed 2010 r. pozostają na rachunkach bankowych w bankach specjalnie wybranych do zdeponowania tymczasowo zainkasowanych grzywien. Wyboru banków dokonuje się zgodnie z procedurami przetargowymi określonymi w rozporządzeniu finansowym. Umieszczenie środków w określonych bankach wynika z wewnętrznej polityki zarządzania ryzykiem, w której określone są wymogi dotyczące ratingu kredytowego oraz kwota środków, jaką można umieścić w stosunku do kapitału własnego kontrahenta. Określane i oceniane jest ryzyko finansowe i operacyjne, a ponadto regularnie sprawdzane jest przestrzeganie wewnętrznych zasad i procedur.

Tymczasowo zainkasowane grzywny: portfel BUFI

Grzywny nałożone i tymczasowo zainkasowane od 2010 r. są inwestowane w specjalnie w tym celu utworzone portfel – BUFI. Portfel ten ma przede wszystkim na celu zmniejszenie zagrożeń związanych z rynkami finansowymi i równe traktowanie wszystkich podmiotów poprzez zastosowanie gwarantowanego zwrotu obliczonego na tej samej podstawie do kwoty nominalnej grzywien. Gwarantowany zwrot mający zastosowanie do podmiotów, na które nałożono grzywnę przed wejściem nowego rozporządzenia finansowego w życie w sierpniu 2018 r., przyjmuje jednak wartość zerową. Zarządzaniem aktywami w przypadku tymczasowo zainkasowanych grzywien zajmuje się Komisja, która działa zgodnie z wewnętrznymi wytycznymi dotyczących zarządzania aktywami. Odpowiednie jednostki operacyjne korzystają z opracowanych przez siebie podręczników dotyczących procedur w zakresie poszczególnych dziedzin, takich jak zarządzanie zasobami finansowymi. Regularnie określane i oceniane jest ryzyko finansowe i operacyjne, a ponadto weryfikowane jest przestrzeganie wewnętrznych zasad i procedur.

Celem działalności związanej z zarządzaniem aktywami jest zainwestowanie grzywien tymczasowo wpłaconych na rachunek Komisji, w taki sposób, aby:

—

zapewnić łatwą dostępność środków w razie potrzeby,

—

starać się przy tym w zwykłych okolicznościach uzyskać zwrot z inwestycji, który przeciętnie odpowiada referencyjnej stopie zwrotu z funduszu BUFI po odliczeniu poniesionych kosztów, przy jednoczesnym zachowaniu wartości nominalnej grzywien.

Inwestycje są zasadniczo ograniczone do następujących kategorii: depozyty terminowe w bankach centralnych państw członkowskich, agencjach obsługujących dług państwowy w strefie euro, należących w całości do skarbu państwa lub objętych gwarancjami państwa bankach lub instytucjach ponadnarodowych, a także obligacje, weksle i certyfikaty depozytowe wystawiane przez państwa lub instytucje ponadnarodowe.

Otrzymane gwarancje finansowe

W posiadaniu Komisji znajdują się gwarancje o znacznej wartości wystawione przez instytucje finansowe w związku z grzywnami nakładanymi przez Komisję na przedsiębiorców naruszających unijne reguły konkurencji – zob. informacja dodatkowa 2.6.1.3. Przedstawienie gwarancji przez ukarane przedsiębiorstwo stanowi alternatywę dla dokonania tymczasowej zapłaty. Gwarancjami zarządza się zgodnie z wewnętrzną polityką zarządzania ryzykiem. Określane i oceniane jest ryzyko finansowe i operacyjne, a ponadto regularnie sprawdzane jest przestrzeganie wewnętrznych zasad i procedur.

Programy gwarancji budżetowych UE

W tytule X rozporządzenia finansowego określono szereg zabezpieczeń mających na celu ochronę budżetu UE przed ryzykiem finansowym wynikającym ze stosowania gwarancji budżetowych. Można je pogrupować w cztery główne kategorie:

1.   Środki mające na celu ograniczenie kwoty zobowiązań warunkowych

Po pierwsze, wielkość gwarancji UE jest co do zasady ograniczona w jasno określony sposób. Rozporządzenie finansowe stanowi, że zobowiązanie finansowe oraz łączne płatności netto z budżetu nie mogą przekroczyć kwoty gwarancji budżetowej zatwierdzonej w akcie podstawowym. Zobowiązanie warunkowe wynikające z gwarancji budżetowej może przekroczyć kwotę aktywów finansowych przeznaczonych na pokrycie zobowiązania finansowego UE tylko wówczas, gdy zostało to przewidziane we właściwym akcie podstawowym i na określonych w nim warunkach.

Po drugie, pożądany profil ryzyka operacji/produktów finansowych gwarantowanych przez UE określa się – w miarę możliwości – ex ante, tj. przed podpisaniem umów gwarancyjnych.

2.   Środki dotyczące wyboru partnerów wykonawczych

Programy gwarancji budżetowych realizuje się wspólnie z wiarygodnymi partnerami poddanymi ocenie spełnienia wymogów według filarów. Zapewnia to między innymi rzetelność systemów rachunkowości, systemów finansowych i systemów zarządzania ryzykiem tych partnerów wykonawczych. Partnerzy wykonawczy angażują ponadto zasoby własne, zapewniając odpowiednie dostosowanie interesów do potrzeb Unii.

3.   Środki mające na celu zapewnienie odpowiedniego mechanizmu zdolności fiskalnej ex ante do uruchomienia gwarancji

Programy gwarancji budżetowych są zabezpieczane przez aktywa stanowiące rezerwy, które są przechowywane we wspólnym funduszu rezerw. Wskaźnik zasilenia rezerw ustala się w akcie podstawowym każdego programu na takim poziomie, aby programowanie środków budżetowych stanowiło rezerwę, która pozwoli na pokrycie strat bez zakłóceń budżetowych. W związku z tym kwota rezerw jest wystarczająca, aby sprostać spodziewanym, jak również – do pewnego stopnia – niespodziewanym stratom tych gwarancji budżetowych.

Następnie Komisja (każdego roku) zadba o adekwatność wskaźnika zasilenia rezerw, określonego w akcie podstawowym, oraz o jego zgodność z zasadami rozporządzenia finansowego i programowaniem finansowym.

4.   Środki zaradcze służące pokryciu poniesionych strat przekraczających szacunki ex ante

W rozporządzeniu finansowym wprowadzono dwa progi wczesnego ostrzegania (tj. gdy wysokość rezerw wynosi 50 % i 30 % wskaźnika zasilenia rezerw). Wspomniane progi umożliwiają Komisji przewidzieć potencjalne wyczerpanie rezerw przed zakończeniem gwarancji budżetowej i pozwalają jej ocenić, czy powinna ona zaproponować dodatkowe rezerwy.

W przypadku wystąpienia tymczasowej potrzeby dodatkowej płynności stosuje się procedury, takie jak transfery między modułami wspólnego funduszu rezerw i wykorzystanie płynności centralnych zasobów finansowych, a także wykorzystanie dostępnej przestrzeni budżetowej (środki na zobowiązania i środki na płatności).

Ponadto w 2020 r. z upoważnienia komisarza ds. budżetu ustanowiono Komitet Sterujący ds. Zobowiązań Warunkowych wynikających z gwarancji budżetowych. Komitet ten interweniuje w sprawach dotyczących gwarancji budżetowych i pomocy finansowej tworzących zobowiązania warunkowe dla budżetu, które wynikają z wykonania tytułu X rozporządzenia finansowego, w tym przepisów określonych w zasadach wewnętrznych dotyczących wykonania budżetu ogólnego Unii. Obejmuje to ramy zarządzania ryzykiem, odpowiednie wspólne postanowienia horyzontalne umów standardowych oraz zintegrowaną sprawozdawczość w celu ustanowienia wymogów korporacyjnych w zakresie zrównoważonego zarządzania zobowiązaniami warunkowymi.

Programy instrumentów finansowych

Wykonanie budżetu UE od wielu lat wiąże się z wykorzystaniem programów instrumentów finansowych. Więcej informacji na ten temat znajduje się w informacji dodatkowej 2.4.2.

Cechą wspólną większości instrumentów finansowych jest to, że ich wykonanie zostało powierzone albo grupie EBI (w tym EFI), albo innym instytucjom finansowym w oparciu o umowę między Komisją a instytucją finansową. W umowach podpisanych z tymi instytucjami finansowymi określono surowe warunki oraz obowiązki, jakim podlegają pośrednicy, aby zapewnić właściwe zarządzanie środkami UE i sprawozdawczość w tym zakresie. Po zadeklarowaniu wkładu finansowego do jednego z instrumentów środki przekazywane są na specjalnie w tym celu utworzony rachunek bankowy otwarty przez instytucję finansową na jej nazwę, ale w imieniu Komisji (tj. rachunek powierniczy). W zależności od rodzaju instrumentu instytucja finansowa może wykorzystać te środki na rachunku powierniczym do udzielania pożyczek, emisji instrumentów dłużnych, inwestowania w instrumenty kapitałowe lub uruchomienia gwarancji. Wpływy z instrumentów finansowych muszą co do zasady zostać zwrócone do budżetu UE.

Ryzyko w przypadku tych instrumentów finansowych jest ograniczone do pułapu określonego w odnośnych umowach, a konkretnie do kwoty przewidzianej w budżecie na dany instrument. Ponieważ Komisja ponosi często pierwszą stratę, a instrumenty są przeznaczone na finansowanie beneficjentów o wyższym poziomie ryzyka (którzy mają trudności z uzyskaniem finansowania od pożyczkodawców komercyjnych), prawdopodobne jest, że budżet UE poniesie pewne straty.

6.3.   RYZYKO WALUTOWE

Ekspozycja UE na ryzyko walutowe związane z instrumentami finansowymi – pozycja netto na koniec roku

(mln EUR)

 

31.12.2022

USD

GBP

PLN

SEK

Inne

EUR

Ogółem

Aktywa finansowe

 

 

 

 

 

 

 

Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego  (6)

83

6

—

—

12

151

251

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

 

 

 

 

 

 

 

 

Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi

843

25

—

20

98

29 088

30 073

 

Instrumenty pochodne

(483)

—

—

—

—

1 467

984

Należności  (7)

89

111

14

0

17

5 453

5 684

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

84

13

1 031

473

1 421

43 522

46 544

 

616

155

1 045

493

1 548

79 681

83 537

Zobowiązania finansowe

 

 

 

 

 

 

 

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

(793)

(0)

(37)

(12)

(164)

(5 450 )

(6 456 )

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(1)

—

—

8

19

(50)

(25)

 

(795)

(0)

(37)

(4)

(146)

(5 500 )

(6 481 )

Ogółem

(179)

154

1 008

489

1 403

74 181

77 056


(mln EUR)

 

31.12.2021

USD

GBP

PLN

SEK

Inne

EUR

Ogółem

Aktywa finansowe

 

 

 

 

 

 

 

Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego  (6)

63

18

—

—

7

88

176

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

 

 

 

 

 

 

 

 

Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi

934

51

—

23

75

23 141

24 223

 

Instrumenty pochodne

(646)

—

—

—

—

1 474

828

Należności  (7)

109

98

108

4

88

7 372

7 780

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

85

24

1 014

591

1 692

41 455

44 860

 

545

192

1 121

618

1 862

73 529

77 866

Zobowiązania finansowe

 

 

 

 

 

 

 

Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

(1 047 )

(0)

(62)

(19)

(248)

(6 418 )

(7 794 )

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(1)

—

—

—

(4)

—

(5)

 

(1 048 )

(0)

(62)

(19)

(251)

(6 418 )

(7 798 )

Ogółem

(503)

192

1 059

599

1 611

67 111

70 068

Umocnienie się lub osłabienie euro wobec innych walut o 10 % miałoby następujący wpływ na wynik ekonomiczny:

(mln EUR)

Wzrost kursu walutowego (+)/

Spadek (-)

2022

USD

GBP

PLN

SEK

+10 %

16

(14)

(92)

(44)

-10 %

(20)

17

112

54


(mln EUR)

Wzrost kursu walutowego (+)/

Spadek (-)

2021

USD

GBP

PLN

SEK

+10 %

46

(17)

(96)

(54)

-10 %

(56)

21

118

67

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

Ponieważ aktywa i zobowiązania finansowe są obecnie tylko w euro, UE nie jest narażona na ryzyko walutowe.

Zasoby finansowe

Środki na poczet zasobów własnych wpłacane przez państwa członkowskie w walutach innych niż euro są przechowywane na rachunkach przeznaczonych na potrzeby zasobów własnych zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 609/2014 (zmienionym rozporządzeniem (UE, Euratom) 2016/804). Są one przeliczane na euro, gdy są potrzebne do wykonania płatności. Procedury stosowane do zarządzania tymi środkami są określone we wspomnianym wyżej rozporządzeniu. W ograniczonej liczbie przypadków środki te są bezpośrednio wykorzystywane do wykonania płatności w danych walutach.

Komisja posiada w bankach komercyjnych rachunki prowadzone w walutach państw UE innych niż euro, a także w USD, GBP i CHF w celu wykonywania płatności w tych walutach. Środki na tych rachunkach są uzupełniane w zależności od kwoty płatności, jakie mają zostać wykonane, w wyniku czego salda tych rachunków nie są narażone na ryzyko walutowe.

Wpływy różne (wpływy inne niż wpływy na poczet zasobów własnych) otrzymywane w walutach innych niż euro są przelewane na rachunki Komisji prowadzone w tej samej walucie, jeżeli są one niezbędne do wykonania płatności, albo przeliczane na euro i przekazywane na rachunki prowadzone w euro. Środki na rachunkach zaliczkowych prowadzonych w walutach innych niż euro są uzupełniane w zależności od szacowanej kwoty lokalnych płatności krótkoterminowych, które mają być wykonane w tej samej walucie. Salda na tych rachunkach nie mogą przekraczać odnośnych pułapów.

Grzywny

Wszystkie grzywny nakłada się, uiszcza lub tymczasowo ujmuje w euro, a zatem nie stwarzają one żadnego ryzyka walutowego, gdy są przechowywane w funduszu BUFI.

Gwarancje budżetowe

Co do zasady zakres gwarancji budżetowych obejmuje określenie ich pułapu maksymalnego w euro. Niektóre operacje leżące u ich podstaw mogą być jednak denominowane w innych walutach (USD lub innych walutach lokalnych).

Ryzyko walutowe uwzględnia się przy określaniu potrzeb w zakresie tworzenia rezerw.

Wspólny fundusz rezerw

Wspólny fundusz rezerw działa obecnie w dwóch walutach – EUR i USD. Ryzyko walutowe jest zarządzane poprzez zawieranie kontraktów na instrumenty pochodne (walutowe kontrakty typu forward), które zabezpieczają wartość rynkową portfela inwestycji w USD. Maksymalną niezabezpieczoną ekspozycję na ryzyko kursowe walutowe ustalono na 1 % całkowitej wartości portfela w ramach wartości odniesienia i rocznych przydziałów strategicznych. W związku z tym zmiany dotyczące podwyższenia lub obniżenia wartości rynkowej inwestycji w USD powyżej lub poniżej 1 % spowodowałyby przywrócenie równowagi handlowej (nowy kontrakt terminowy typu forward o tym samym lub przeciwnym kierunku), odpowiednio dostosowując lub odwracając pozycję zabezpieczaną.

Pożyczki będące przedmiotem subrogacji UE w wyniku uruchomienia funduszu w związku z zaleganiem z płatnością przez pożyczkobiorcę – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.2 – realizowane są w oryginalnej walucie i tym samym narażają UE na ryzyko walutowe. W przypadku pożyczek będących przedmiotem subrogacji nie podejmuje się działań służących zrównoważeniu wahań kursu obcej waluty (działań zabezpieczających) ze względu na niepewność co do terminu spłaty pożyczek.

6.4.   RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ

Poniższa tabela ilustruje wrażliwość dłużnych papierów wartościowych i funduszy inwestycyjnych typu ETF na zmiany stopy procentowej, ukazując wpływ zmiany poziomu stóp procentowych o +/- 100 punktów bazowych (1 %) na wynik ekonomiczny UE.

(mln EUR)

 

Wzrost (+) / spadek (–) w punktach bazowych

Wynik ekonomiczny

2022: Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

+100

(741)

-100

784

2021: Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

+100

(622)

-100

660

Wrażliwość danego portfela obligacji na zmiany stóp procentowych wzrasta wraz z czasem trwania tego portfela. Komisja zarządza czasem trwania głównych portfeli aktywów w opisany poniżej sposób.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

Ze względu na charakter działalności UE w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek znaczna część jej aktywów i zobowiązań jest oprocentowana. W przypadku instrumentów pomocy finansowej, z wyłączeniem NGEU, nie istnieje jednak żadne ryzyko stopy procentowej, gdyż zaciągnięte pożyczki są niwelowane przez odpowiadające im pożyczki udzielane na analogicznych warunkach (pożyczki wzajemne).

W ramach NGEU nie stosuje się zasad pożyczek wzajemnych i w związku z tym należy zabezpieczyć ryzyko stopy procentowej poprzez wdrożenie procedur i mechanizmów ograniczających to ryzyko. Podstawowa zasada zróżnicowanej strategii finansowania NGEU polega na przejrzystym przydzielaniu kosztów finansowania i wszystkich innych kosztów związanych z NGEU beneficjentom (w przypadku pożyczek) i budżetowi UE (w przypadku wsparcia bezzwrotnego). Program NGEU opiera się na zasadach pełnego zwrotu kosztów i działania nienastawionego na zysk. W związku z tym UE przekazuje środki finansowe, które pozyskuje na rynku, w najbardziej opłacalny i sprawiedliwy sposób w oparciu o dzienne naliczanie odsetek. Daje to pewność, że państwa członkowskie ponoszą wszystkie koszty związane z pożyczkami udzielonymi i zaciągniętymi przez Unię.

Środki pieniężne NGEU są przechowywane w celu utrzymania określonego bufora bezpieczeństwa w ramach zróżnicowanej strategii finansowania i zarazem uniknięcia problemu nadmiernych sald. Środki pieniężne NGEU są zdeponowane w Europejskim Banku Centralnym. Od 4 kwietnia 2022 r. do wszelkich posiadanych sald środków pieniężnych ma zastosowanie krótkoterminowa stopa procentowa rynku pieniężnego euro. Poprzednio posiadane saldo środków pieniężnych podlegało stopie depozytowej EBC, która wynosiła -0,5 %. Na podstawie wzajemnego porozumienia tylko posiadane salda środków pieniężnych powyżej 20 mld EUR podlegały ujemnemu oprocentowaniu w EBC. W oparciu o metodykę alokacji kosztów NGEU odsetki nieprzypisane do pożyczek lub bezzwrotnego wsparcia podlegają fakturowaniu na rzecz beneficjentów pożyczek i budżetu UE w formie kosztów zarządzania płynnością, które mogą być dodatnie lub ujemne w zależności od zmian stóp procentowych stosowanych do sald środków pieniężnych.

Zasoby finansowe

Z wyjątkiem pożyczek związanych z programem NGEU Komisja nie zaciąga pożyczek pieniężnych na finansowanie swoich wydatków operacyjnych. Poza ekspozycją na ryzyko stopy procentowej w odniesieniu do NGEU od sald na poszczególnych rachunkach bankowych naliczane są odsetki. Komisja wprowadziła w związku z tym środki zapewniające, aby dochody z tytułu odsetek (dodatnich lub ujemnych) od środków zdeponowanych na jej rachunkach bankowych stale odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe, a także ich ewentualne wahania.

Rachunki otwarte przez administracje finansowe państw członkowskich na potrzeby wpływów na poczet zasobów własnych nie generują odsetek i są prowadzone nieodpłatnie. Rachunki prowadzone przez krajowe banki centralne (zasoby własne i inne) mogą generować odsetki według oficjalnych stawek stosowanych przez każdą z instytucji. W okresie ujemnego oprocentowania (do września 2022 r.) odsetki generowane na niektórych z tych rachunków mogły mieć wartość ujemną. Procedury zarządzania środkami pieniężnymi dostosowuje się do stóp rynkowych w celu zminimalizowania sald na tych rachunkach w przypadku stosowania wobec nich ujemnych stóp procentowych oraz przestrzegane są odpowiednie pułapy zgodnie z warunkami banków. Rachunki prowadzone na potrzeby zasobów własnych są chronione przed wszelkimi ujemnymi odsetkami zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 609/2014 (zmienionym rozporządzeniem (UE, Euratom) 2016/804).

Salda jednodniowych depozytów składanych na rachunkach w bankach komercyjnych generują codziennie dochody z tytułu odsetek. Opiera się to na zmiennym oprocentowaniu rynkowym, do którego stosuje się marżę umowną (dodatnią lub ujemną). Minimalny poziom stopy procentowej stosowanej przez banki komercyjne jest z reguły zerowy w przypadku bilansów operacyjnych do określonego pułapu.

Grzywny

Tymczasowo zainkasowane grzywny inwestuje się w portfel obligacji długoterminowych o średnim czasie trwania portfela wynoszącym 1,33 roku.

Wspólny fundusz rezerw

Środki ze wspólnego funduszu rezerw inwestuje się w portfel obligacji długoterminowych i funduszy inwestycyjnych typu ETF przedsiębiorstw, przy czym łączny średni czas trwania portfela wynosi 3,17 roku.

EWWiS w likwidacji

Aktywa EWWiS w likwidacji inwestuje się w portfel obligacji długoterminowych o średnim czasie trwania portfela wynoszącym 3,17 roku.

6.5.   RYZYKO KREDYTOWE

Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Aktywa finansowe

 

 

Pożyczki

204 354

163 568

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

46 544

44 860

Należności z tytułu transakcji wymiany  (42)

5 684

7 780

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – dłużne papiery wartościowe

24 647

19 326

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – instrumenty pochodne

984

828

Udzielone gwarancje i zobowiązania do udzielenia pożyczki

 

 

Umowy gwarancji finansowej

55 502

55 267

Zobowiązania do udzielenia pożyczki

8

—

Ogółem na 31.12.2022

337 723

291 628

UE jest ponadto pośrednio narażona na ryzyko kredytowe ze względu na swoje inwestycje w fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF przedsiębiorstw i połączone portfele dłużnych papierów wartościowych (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1), co może mieć wpływ na ich ceny (zob. informacja dodatkowa 6.7).

Pożyczki: jakość kredytowa

(mln EUR)

 

31.12.2022

Etap 1

Etap 2

Etap 3

POCI

Ogółem

Rating kredytowy

 

 

 

 

 

Rating prime i wysoki

12 849

—

—

—

12 849

Rating średnio-wysoki

62 240

—

—

—

62 240

Rating średnio-niski

106 537

—

—

—

106 537

Rating nieinwestycyjny (w tym niewykonanie zobowiązania)

11 923

13 094

29

114

25 160

Wartość bilansowa brutto

193 549

13 094

29

114

206 786

Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe

(55)

(2 361 )

(27)

13

(2 431 )

Wartość bilansowa netto

193 494

10 732

2

126

204 354


(mln EUR)

 

31.12.2021

Etap 1

Etap 2

Etap 3

POCI

Ogółem

Rating kredytowy

 

 

 

 

 

Rating prime i wysoki

10 379

—

—

—

10 379

Rating średnio-wysoki

58 991

—

—

—

58 991

Rating średnio-niski

79 672

—

—

—

79 672

Rating nieinwestycyjny (w tym niewykonanie zobowiązania)

8 819

5 965

29

48

14 860

Wartość bilansowa brutto

157 861

5 965

29

48

163 903

Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe

(10)

(299)

(26)

—

(336)

Wartość bilansowa netto

157 851

5 665

3

48

163 568

Cztery wymienione kategorie ryzyka są zasadniczo oparte na kategoriach ratingów zewnętrznych agencji ratingowych i odpowiadają następującym ratingom:

—

rating prime i wysoki: Moody’s: P-1, Aaa – Aa3; S&P: A-1+, A-1, AAA – AA -; Fitch: F1+, F1, AAA – AA- i równoważne,

—

rating średnio-wysoki: Moody’s: P-2, A1 – A3; S&P: A-2, A+ – A-; Fitch: F2, A+ – A- i równoważne,

—

rating średnio-niski: Moody’s: P-3, Baa1 – Baa3, S&P A-3, BBB+ – BBB-; Fitch: F3, BBBB+ – BBB- i równoważne,

—

rating nieinwestycyjny: Moody’s: not prime, Ba1 – C; S&P: B, C, BB+ – D; Fitch: B, C, D, BB+ – D i równoważne,

—

UE wykorzystuje wymienione kategorie ratingu agencji zewnętrznych jako punkt odniesienia dla instrumentów finansowych i banków komercyjnych, ale może – po dokonaniu własnej analizy indywidualnych przypadków – przechowywać środki finansowe w jednej z powyższych kategorii ryzyka, nawet jeżeli co najmniej jedna z wyżej wymienionych agencji ratingowych obniżyła rating odnośnego kontrahenta.

Pożyczki o ratingu nieinwestycyjnym to głównie pożyczki na pomoc finansową dla krajów partnerskich znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, a także dla niektórych państw członkowskich, klasyfikowanych w górnej granicy tego ratingu. Wszystkie pożyczki dla państw członkowskich znajdują się na etapie 1. Etap 2 obejmuje 11,9 mld EUR pomocy makrofinansowej i pożyczki Euratomu dla Ukrainy. Pożyczki POCI to pożyczki będące przedmiotem subrogacji w ramach programów objętych EFIS i upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

W przypadku Euratomu ekspozycją na ryzyko kredytowe zarządza się poprzez uzyskanie gwarancji państwowych (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1).

Pożyczki udzielone Ukrainie w ramach nadzwyczajnego programu pomocy makrofinansowej (6 mld EUR wypłacone w 2022 r.) są zabezpieczone przede wszystkim przypisanym do nich modułem we wspólnym funduszu rezerw, a następnie również dodatkowymi gwarancjami państw członkowskich.

Pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnego pułapu dostępnego na potrzeby odpowiedniej pomocy finansowej.

W przypadku braku spłaty należności przez dłużników oraz w celu obsługi wszelkich należnych zobowiązań Komisja może wykorzystać aktywa zgromadzone we wspólnym funduszu rezerw (w przypadku pomocy makrofinansowej i pożyczek Euratomu na rzecz państw trzecich) oraz wezwać państwa członkowskie, przestrzegając jednocześnie pułapów zasobów własnych (zob. informacja dodatkowa 6.6).

Pożyczki: zmiany stanu odpisu z tytułu utraty wartości

(mln EUR)

 

Etap 1

Etap 2

Etap 3

POCI

Ogółem

Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 1.01.2022

10

299

26

—

336

Przeniesienie do etapu 1

—

—

—

—

—

Przeniesienie do etapu 2

(0)

1

(1)

—

0

Przeniesienie do etapu 3

(1)

(0)

1

—

—

Nowe udzielone pożyczki

9

763

—

—

772

Usunięcie z bilansu – spłaty

(0)

—

—

—

(0)

Usunięcie z bilansu – odpisy

—

—

(2)

—

(2)

Aktualizacja wyceny odpisu na oczekiwane straty kredytowe

37

1 298

3

(13)

1 326

Inne

—

—

—

—

—

Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 31.12.2022

55

2 361

27

(13)

2 431

Dodatkowy odpis z tytułu utraty wartości pożyczek znajdujących się na etapie 2 dotyczy głównie pomocy makrofinansowej i pożyczek Euratomu dla Ukrainy (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1).

Pożyczki: ocena etapowa

Jak wspomniano w istotnych zasadach rachunkowości, odpis z tytułu utraty wartości aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu innych niż należności zależy od etapu, do którego zakwalifikowano dany składnik aktywów finansowych.

Przypisanie do etapów zależy głównie od ratingu kredytowego kontrahenta. Model etapowy opiera się na względnej ocenie ryzyka kredytowego, co oznacza, że UE może udzielać różnych pożyczek temu samemu kontrahentowi na różnych etapach, w zależności od ryzyka kredytowego kontrahenta w momencie ich powstania. Posiadając wyjątkowy status instytucjonalny, UE pożycza środki finansowe swoim państwom członkowskim lub państwom znajdującym się w trudnej sytuacji. W związku z tym UE stosuje również jakościową ocenę ryzyka kredytowego opartą na monitorowaniu sytuacji ekonomicznej pożyczkobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji.

Etap 1 – Nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego

Pożyczki dla kontrahentów o ratingu kredytowym na poziomie inwestycyjnym (tj. pomiędzy AAA (Aaa) a BBB- (Baa3) w skali ratingowej S&P/Fitch (Moody’s) lub równoważnym ratingu zewnętrznym lub wewnętrznym) w dniu sprawozdawczym są uznawane za pożyczki o niskim ryzyku kredytowym, a zatem utrzymywane w etapie 1, z wyjątkiem sytuacji, gdy są przeterminowane o ponad 30 dni (zob. etap 2). Ponadto wszystkie pożyczki, w przypadku których nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego, są klasyfikowane do etapu 1, jak określono poniżej. W przypadku aktywów finansowych znajdujących się na etapie 1 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych.

Etap 2 – Znaczny wzrost ryzyka kredytowego

Aby ustalić, czy od momentu wystąpienia ryzyka kredytowego doszło do jego znacznego wzrostu, a tym samym czy przejście do etapu 2 ma zastosowanie, UE stosuje kombinację ocen ilościowych i jakościowych.

Wszystkie pożyczki, w przypadku których płatności wynikające z umowy są przeterminowane o 31–90 dni, przenosi się do etapu 2.

W przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym pomiędzy AAA (Aaa) a BB- (Ba3) w początkowej dacie ujęcia: o ile nie ma zastosowania przypadek niskiego ryzyka (powyżej w etapie 1), pogorszenie sytuacji uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem w momencie zaciągnięcia pożyczki a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 3 stopnie.

W przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym B+ (B1) lub B (B2) w początkowej dacie ujęcia: pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem pierwotnym a ratingiem bieżącym jest równa lub większa niż 2 stopnie.

W przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym B- (B3) lub niższym (w przedziale CCC/Caa): pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem wstępnym a bieżącym ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 1 stopień.

Pożyczki zaciągnięte przed przejściem na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 (tj. 1 stycznia 2021 r.), w przypadku których informacje o ryzyku kredytowym w momencie początkowego ujęcia nie są dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, są klasyfikowane do etapu 2.

W przypadku pożyczek znajdujących się na etapie 2 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Etap 3 – Pożyczki dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe

Pożyczki klasyfikuje się do etapu 3, jeżeli są one przeterminowane o 90 dni lub jeżeli po udzieleniu pożyczki wystąpiło jedno lub więcej zdarzeń, mających ujemny wpływ na szacowane przyszłe przepływy pieniężne w ramach tego składnika aktywów finansowych. Przykładowo pożyczkę klasyfikuje się do etapu 3, jeżeli:

—

staje się prawdopodobne, że nastąpi upadłość lub inna reorganizacja finansowa pożyczkobiorcy,

—

pożyczkobiorca posiada rating D opublikowany przez zewnętrzną agencję ratingową, oraz

—

pożyczkobiorca nie wywiązuje się z dowolnego zobowiązania finansowego wobec UE lub – w przypadku pożyczek na pomoc finansową – jeżeli pożyczkobiorca nie wywiązuje się z zobowiązań wobec jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej finansującej program.

W przypadku pożyczek znajdujących się na etapie 3 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe („POCI”)

UE posiada również „zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe” („POCI”). Są to objęte pożyczki, których dotyczy niewykonanie zobowiązania, w przypadku których UE dokonała płatności z tytułu uruchomienia gwarancji na rzecz partnera wykonawczego. W odniesieniu do tych pożyczek wszystkie prawa zostały przeniesione na UE. UE ujmuje je w swoim bilansie według wartości godziwej w momencie początkowego ujęcia. UE klasyfikuje je jako pożyczki POCI i wycenia odpis z tytułu utraty wartości na podstawie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia. Na podstawie stosownych umów zawartych między UE a partnerami wykonawczymi, wszczyna się w imieniu UE postępowania mające na celu odzyskanie wszelkich należnych kwot.

Pożyczki: wycena oczekiwanych strat kredytowych

Wycena oczekiwanych strat kredytowych jest ważonym prawdopodobieństwem oszacowaniem różnicy pomiędzy przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy a spodziewanymi przepływami pieniężnymi. Na potrzeby tego oszacowania UE wykorzystuje następujące parametry ryzyka kredytowego:

—

prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania („PD”),

—

strata z tytułu niewykonania zobowiązania („LGD”), oraz

—

ekspozycja, której dotyczy niewykonanie zobowiązania („EAD”).

Wartość PD jest wyrażona jako procent i przedstawia prawdopodobieństwo niewykonania przez kontrahenta zobowiązania finansowego w ciągu kolejnych 12 miesięcy (stosowane w przypadku „12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych”) albo w całym pozostałym okresie życia zobowiązania (stosowane w przypadku „oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia”).

Wartość LGD jest wyrażona jako procent i przedstawia oczekiwany niedobór środków pieniężnych, tj. część ekspozycji, której utraty należy się spodziewać po niewykonaniu zobowiązania, przy uwzględnieniu środków odzyskanych i zabezpieczeń. W celu oszacowania wartości LGD w odniesieniu do zaangażowania w dług państwowy UE bierze pod uwagę faktyczny status wierzyciela uprzywilejowanego.

EAD to należność z tytułu ekspozycji (kwota) pozostająca do spłaty w momencie niewykonania zobowiązania.

Szacowane przepływy pieniężne w ciągu oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych są dyskontowane według efektywnej stopy procentowej.

UE bierze pod uwagę wiarygodne i uzasadnione informacje dotyczące przyszłości, dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, i w razie potrzeby dostosowuje parametry modelu.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty: jakość kredytowa

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Rating kredytowy

 

 

Rating prime i wysoki

40 769

40 716

Rating średnio-wysoki

3 675

3 650

Rating średnio-niski

1 343

306

Rating nieinwestycyjny

757

189

Wartość bilansowa brutto

46 544

44 860

Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe

—

—

Wartość bilansowa netto

46 544

44 860

Zasoby finansowe

Kwoty środków pieniężnych i ich ekwiwalentów przedstawione w powyższej tabeli odnoszą się głównie do środków pieniężnych zarządzanych w ramach zasobów finansowych Komisji. Większa część zasobów finansowych Komisji, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 609/2014 (zmienionym rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) 2016/804) jest zdeponowana na rachunkach otwartych przez państwa członkowskie do celów wpłacania swoich wkładów z tytułu zasobów własnych (głównie DNB, VAT, TZW). Wszystkie tego rodzaju rachunki to rachunki otwarte przez administracje finansowe państw członkowskich lub rachunki prowadzone w krajowych bankach centralnych. Instytucje te niosą ze sobą najmniejsze ryzyko kredytowe (lub ryzyko kontrahenta) dla Komisji, gdyż ekspozycja pozostaje po stronie państwa członkowskiego. Jeśli chodzi o część zasobów finansowych Komisji przechowywaną w bankach komercyjnych, na potrzeby dokonywania płatności uzupełnia się środki na tych rachunkach dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne. Zarządzanie tym procesem odbywa się automatycznie za pośrednictwem systemu zarządzania środkami pieniężnymi. Na każdym rachunku utrzymywany jest minimalny stan środków pieniężnych, dostosowany do średniej kwoty dokonywanych z niego dziennych płatności. W rezultacie łączne kwoty utrzymywane przez noc na tych rachunkach pozostają stale na niskich poziomach (ogółem średnio mniej niż 54 mln EUR rozłożonych na ok. 25 rachunkach), dzięki czemu zapewnia się ograniczenie ekspozycji Komisji na ryzyko. Kwoty te należy postrzegać w odniesieniu do sald środków finansowych ogółem, które wahały się w 2022 r. w przedziale od 7 mld EUR do 38 mld EUR, przy ogólnej kwocie płatności dokonanych w 2022 r. z rachunków bankowych Komisji, która przekroczyła 175 mld EUR.

Dodatkowo przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażona jest Komisja.

—

Wszystkie banki komercyjne są wybierane w drodze zaproszeń do składania ofert. Aby zostać dopuszczonym do udziału w procedurach przetargowych, wymagane jest posiadanie minimalnego długoterminowego ratingu kredytowego na poziomie A- przyznanego przez agencję ratingową S&P lub na poziomie równoważnym. W szczególnych i należycie uzasadnionych okolicznościach można dopuścić niższy poziom ratingu.

—

Oprócz minimalnych wymogów dotyczących ratingu kredytowego określonych w zaproszeniach do składania ofert, w ramach stosowanej polityki zarządzania ryzykiem kontrahenta monitoruje się ratingi i określa maksymalną ekspozycję na ryzyko kredytowe każdej instytucji finansowej. Pułap ten, czyli maksymalną łączną kwotę ekspozycji pieniężnej oraz ekspozycji w depozytach i gwarancjach finansowych na kontrahenta, oblicza się z uwzględnieniem zdolności kredytowej (długoterminowego ratingu kredytowego) i kapitalizacji podmiotu sektora finansowego. Ponoszone przez KE ryzyko kontrahenta podlega regularnemu monitorowaniu i sprawozdawczości.

—

W delegaturach poza UE rachunki zaliczkowe są prowadzone w lokalnych bankach wybranych w drodze uproszczonej procedury przetargowej. Wymagany poziom ratingu uzależniony jest od uwarunkowań lokalnych i może znacząco różnić się w poszczególnych państwach. Aby zmniejszyć ekspozycję na ryzyko, salda na tych rachunkach utrzymywane są na jak najniższym poziomie (przy uwzględnieniu potrzeb operacyjnych), przechowywane na nich środki są regularnie uzupełniane, a obowiązujące pułapy są co roku poddawane przeglądowi.

NGEU

Instrumenty udzielania i zaciągania pożyczek w ramach pomocy finansowej zasadniczo nie utrzymują żadnego nadmiernego salda środków pieniężnych ze względu na podstawową zasadę pożyczek wzajemnych udzielanych w ramach pomocy finansowej. Wraz z wdrożeniem zróżnicowanej strategii finansowania dotyczącej instrumentu NGEU instrument ten utrzymuje jednak środki pieniężne w celu zapewnienia, aby kwoty znajdujące się na rachunku bankowym NGEU były wystarczające do zaspokojenia wszystkich przyszłych potrzeb w zakresie wypłat oraz utrzymania określonego bufora bezpieczeństwa, unikając jednocześnie nadmiernych sald. Środki pieniężne są zdeponowane na rachunku bankowym w Europejskim Banku Centralnym i w związku z tym ryzyko kredytowe jest bardzo niskie.

Tymczasowo zainkasowane grzywny: depozyty

W 2022 r. znacznie zmniejszono kwotę depozytów utrzymywanych w bankach komercyjnych w związku z grzywnami tymczasowo zainkasowanymi przed 2010 r. Depozyty te są wybierane w drodze procedury przetargowej i stosowana jest wyżej opisana polityka ryzyka kontrahenta.

Należności: jakość kredytowa

(mln EUR)

 

 

Nienależne

Przeterminowane

Przeterminowane

Przeterminowane

Przeterminowane

Ogółem

 

 

0–30 dni

31–90 dni

91 dni–1 rok

> 1 rok

Wartość bilansowa brutto

1 613

18

14

21

1 992

3 658

Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe

(2)

(2)

(5)

(13)

(150)

(172)

Wartość bilansowa netto na 31.12.2022

1 611

16

9

8

1 842

3 486

Wartość bilansowa brutto

2 785

15

9

578

1 453

4 840

Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe

(2)

(1)

(4)

(18)

(147)

(173)

Wartość bilansowa netto na 31.12.2021

2 783

14

5

560

1 305

4 667

Kwoty przedstawione w tej tabeli nie obejmują czynnych rozliczeń międzyokresowych i należności z tytułu umów gwarancji finansowej wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 2.6.2), ponieważ nie podlegają one wymogom dotyczącym utraty wartości.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – dłużne papiery wartościowe: jakość kredytowa

Wspólny fundusz rezerw

Średni ważony rating kredytowy portfela wspólnego funduszu rezerw to A (rating S&P lub równoważny).

Tymczasowo zainkasowane grzywny: portfel BUFI

W przypadku inwestycji związanych z długiem państwowym realizowanych z tymczasowo zainkasowanych grzywien nakładanych od 2010 r. Komisja jest narażona na ryzyko kredytowe. Średni ważony rating kredytowy portfela to AA- (rating S&P lub równoważny).

Otrzymane gwarancje finansowe

Polityka zarządzania ryzykiem stosowana w odniesieniu do przyjmowania takich gwarancji zapewnia Komisji wysoką jakość kredytową. Polityka ta obejmuje określanie maksymalnego zaangażowania kredytowego wobec danego podmiotu sektora finansowego w oparciu o jego rating kredytowy i poziom jego kapitału ujęty w jego sprawozdaniach finansowych prowadzonych zgodnie z MSSF. Zgodność nierozliczonych gwarancji z obowiązującymi wymogami wynikającymi z prowadzonej polityki podlega regularnej kontroli.

EWWiS w likwidacji

Średni ważony rating kredytowy portfela to A- (rating S&P lub równoważny).

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – instrumenty pochodne: jakość kredytowa

Aktywa będące instrumentami pochodnymi dotyczą głównie gwarancji w odniesieniu do portfeli kapitałowych oraz walutowych kontraktów terminowych typu forward. W związku z tym ryzyko kredytowe jest ograniczone do ryzyka kontrahenta. Gwarancja w odniesieniu do portfela kapitałowego zostanie rozliczona z partnerem wykonawczym UE, Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego, która posiada rating AAA. Według stanu na dzień 31 grudnia 2022 r. wyłącznym kontrahentem dla wszystkich pozostających do spłaty kontraktów walutowych typu forward jest Banque de France, a zatem do tego dnia nie wprowadzono żadnych elementów powodujących poprawę kredytowania, takich jak zabezpieczenia, umowy o kompensowaniu zobowiązań lub gwarancje.

Umowy gwarancji finansowej: jakość kredytowa

(mln EUR)

 

31.12.2022

31.12.2021

Etap 1

Etap 2

Ogółem

Etap 1

Etap 2

Ogółem

Rating długoterminowy

 

 

 

 

 

 

Rating prime i wysoki

0

4

4

0

1

1

Rating średnio-wysoki

3

—

3

2

—

2

Rating średnio-niski

23

—

23

219

—

219

Rating nieinwestycyjny

24 124

31 339

55 463

3 964

51 079

55 043

Zarządzane zbiorowo / bez ratingu

7

2

9

2

—

2

Ogółem

24 157

31 345

55 502

4 187

51 080

55 267

Umowy gwarancji finansowej: zmiany stanu odpisu na oczekiwane straty kredytowe

(mln EUR)

 

Etap 1

Etap 2

Ogółem

Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 1.01.2022

485

7 048

7 533

Przeniesienie do etapu 2

(3)

3

—

Przeniesienie do etapu 1

2 855

(2 855 )

—

Zwiększenia

170

45

215

Zwolnienie gwarancji

(9)

(1)

(10)

Aktualizacje wyceny

(2 298 )

(1 110 )

(3 409 )

Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 31.12.2022

1 199

3 130

4 330

Zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowych w wartości bilansowej na 31.12.2022

3 194

3 263

6 456

Przeniesienia z i do etapu 1/etapu 2 wycenia się według odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w bilansie otwarcia, natomiast zmiany kwoty wynikające ze zmiany etapu (tj. wyceny na podstawie 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych lub oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia) stanowią element ponownej wyceny.

Umowy gwarancji finansowej: podejście etapowe

Kluczowym wskaźnikiem ryzyka dla przypisania umów gwarancji finansowej do etapów jest rating kredytowy długu objętego gwarancją. W modelu etapowym porównuje się rating kredytowy w momencie zaciągnięcia pożyczki z ratingiem kredytowym w dniu sprawozdawczym. W przypadku gwarancji portfelowych uwzględnia się średni ważony rating kredytowy portfela objętego gwarancją.

Etap 1 – Nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego

Umowy gwarancji finansowej o ratingu kredytowym na poziomie inwestycyjnym (tj. pomiędzy AAA (Aaa) a BBB- (Baa3) w skali S&P/Fitch (Moody’s) lub równoważnym ratingu zewnętrznym lub wewnętrznym) w dniu sprawozdawczym są uznawane za obarczone niskim ryzykiem kredytowym niezależnie od początkowego ratingu kredytowego, a zatem utrzymywane w etapie 1. Ponadto wszelkie umowy gwarancji finansowej, w przypadku których nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego, są klasyfikowane do etapu 1, jak określono poniżej. W przypadku umów gwarancji finansowej znajdujących się na etapie 1 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych.

Etap 2 – Znaczny wzrost ryzyka kredytowego

Następujące pogorszenie ratingu kredytowego jest uznawane za znaczne i prowadzi do przeklasyfikowania umowy gwarancji finansowej do etapu 2:

—

w przypadku gwarancji o ratingu kredytowym pomiędzy AAA (Aa1) a BB- (Ba3) w skali ratingowej S&P/Fitch (Moody’s) lub równoważnym ratingu zewnętrznym lub wewnętrznym w momencie początkowego ujęcia obniżenie ratingu uznaje się za znaczne, jeżeli różnica pomiędzy ratingiem początkowym a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub wyższa niż 3 stopnie w przypadku gwarancji dotyczących pojedynczego instrumentu dłużnego oraz 2 stopnie w przypadku gwarancji dotyczących portfela dłużnego,

—

w przypadku gwarancji o ratingu kredytowym pomiędzy B+ (B1) lub B (B2) w momencie początkowego ujęcia obniżenie ratingu uznaje się za znaczne, jeżeli różnica pomiędzy ratingiem początkowym a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub wyższa niż 2 stopnie w przypadku gwarancji dotyczących pojedynczego instrumentu dłużnego oraz 1 stopień w przypadku gwarancji dotyczących portfela dłużnego,

—

w przypadku gwarancji o ratingu kredytowym pomiędzy B- (B3) lub niższym w momencie początkowego ujęcia obniżenie ratingu uznaje się za znaczne, jeżeli różnica pomiędzy ratingiem początkowym a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub wyższa niż 1 stopień (pojedynczy dług i portfel).

Jeżeli informacje na temat ratingu kredytowego nie są dostępne, ale w momencie początkowego ujęcia dokonano oszacowania oczekiwanych rocznych roszczeń, rzeczywisty poziom roszczeń w porównaniu ze wstępnym planowaniem również uznaje się za wiarygodny wskaźnik ryzyka dla oceny znacznego wzrostu ryzyka kredytowego.

Oprócz powyższych kryteriów UE może zastosować ocenę jakościową znacznego wzrostu ryzyka kredytowego na podstawie dodatkowych dostępnych informacji, które są wiarygodne i uzasadnione.

Umowę gwarancji finansowej zawartą przed przejściem na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 (tj. przed 1 stycznia 2021 r.), w przypadku której informacje o ryzyku kredytowym w momencie początkowego ujęcia nie są dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, klasyfikuje się do etapu 2.

W przypadku umów gwarancji finansowej znajdujących się na etapie 2 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Klasyfikacja do etapu 3 i POCI nie dotyczy umów gwarancji finansowej.

W 2022 r. gwarancje EFIS o wartości 2,8 mld EUR przeniesiono z etapu 2 do etapu 1, ponieważ zmniejszyło się średnie ryzyko kredytowe gwarantowanego portfela (biorąc również pod uwagę wpływ połączenia z portfelami dłużnymi InvestEU – zob. informacja dodatkowa 4.1.1). Doprowadziło to do efektu ponownej wyceny i zmniejszenia oczekiwanych strat kredytowych z tytułu gwarancji EFIS, ponieważ na koniec 2022 r. odpis z tytułu utraty wartości wyceniany jest według 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych, a na koniec 2021 r. był on wyceniany według oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia. Z ponownej wyceny gwarancji w wysokości 1,1 mld EUR, z której to wyceny wynikło obniżenie oczekiwanych strat kredytowych z tytułu gwarancji znajdujących się na etapie 2, 0,6 mld EUR dotyczy operacji EFIS na rzecz segmentu MŚP. Z pozostałych oczekiwanych strat kredytowych z tytułu gwarancji na etapie 2 w kwocie 3,1 mld EUR na dzień 31 grudnia 2022 r. 2,4 mld EUR dotyczy instrumentu gwarancji objętej upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich (zob. informacja dodatkowa 4.1.1). Obejmuje to objęte gwarancją UE oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia w wysokości 1,1 mld EUR z tytułu ekspozycji EBI w Ukrainie (4,1 mld EUR, z czego 0,5 mld EUR pożyczek jeszcze nie wypłacono).

Gwarancje budżetowe

Unia jest narażona na ryzyko kredytowe głównie przez operacje, na które udziela gwarancji. W przypadku gdy jakość kredytowa operacji leżących u podstaw ulega obniżeniu, jest bardziej prawdopodobne, że wystąpią zdarzenia niewykonania zobowiązania, a co za tym idzie, również uruchomienie gwarancji UE.

W celu monitorowania tego ryzyka i zarządzania nim Komisja opiera się na modelu ryzyka kredytowego, aby ocenić potencjalne straty, wykorzystując między innymi dane dostarczone przez partnerów wykonawczych. Wyniki tego modelu są interpretowane i łączone z osądem ekspertów w celu uzyskania oceny ryzyka, która jest spójna z istotą transakcji i odpowiednią sytuacja gospodarczą.

6.6.   RYZYKO PŁYNNOŚCI

Analiza zobowiązań finansowych niebędących instrumentami pochodnymi stosownie do okresu pozostałego do umownego terminu zapadalności

(mln EUR)

Niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy

Wartość bilansowa

 

< 1 rok

1–5 lat

> 5 lat

Ogółem

Zaciągnięte pożyczki

(23 204 )

(80 495 )

(280 075 )

(383 774 )

(344 303 )

Zobowiązania

(55 341 )

—

—

(55 341 )

(55 341 )

Inne

(318)

(711)

(771)

(1 800 )

(1 517 )

Ogółem na 31.12.2022

(78 862 )

(81 206 )

(280 846 )

(440 914 )

(401 161 )

Pożyczki zaciągnięte

(23 769 )

(45 030 )

(180 660 )

(249 459 )

(236 720 )

Zobowiązania

(46 372 )

—

—

(46 372 )

(46 372 )

Inne

(218)

(830)

(890)

(1 938 )

(1 605 )

Ogółem na 31.12.2021

(70 358 )

(45 860 )

(181 550 )

(297 769 )

(284 697 )

Analiza zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi stosownie do okresu pozostałego do umownego terminu zapadalności

(mln EUR)

 

Niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy

Wartość bilansowa

 

< 1 rok

1–5 lat

> 5 lat

Ogółem

Płatności dokonywane w ramach instrumentu pochodnego

(504)

(8)

—

(512)

 

Płatności otrzymywane w ramach instrumentu pochodnego

487

—

—

487

 

Przepływy pieniężne netto na 31.12.2022

(17)

(8)

—

(25)

(20)

Płatności dokonywane w ramach instrumentu pochodnego

(646)

(5)

—

(651)

 

Płatności otrzymywane w ramach instrumentu pochodnego

648

—

—

648

 

Przepływy pieniężne netto na 31.12.2021

2

(5)

—

(3)

(3)

Analiza terminów zapadalności umów gwarancji finansowej wystawionych według najwcześniejszego okresu, w którym można uruchomić gwarancję

(mln EUR)

 

Maksymalna kwota gwarancji

Wartość bilansowa

< 1 rok

1–5 lat

> 5 lat

Ogółem

Umowy gwarancji finansowej na 31.12.2022

(65 109 )

(13 332 )

(4 902 )

(83 343 )

(6 456 )

Umowy gwarancji finansowej na 31.12.2021

(55 381 )

(878)

(1)

(56 259 )

(7 794 )

Operacje zaciągania pożyczek na rzecz NGEU oraz na pomoc finansową

Pierwszym roszczeniem regresowym do spłat pożyczek zaciągniętych na pomoc finansową jest terminowy pobór związanych z nimi spłat pożyczek na pomoc finansową i NGEU. Istnieją jednak dodatkowe zabezpieczenia, które można zastosować w przypadku niewywiązywania się przez pożyczkobiorców z płatności lub opóźnień w płatnościach.

W przypadku pomocy makrofinansowej i pożyczek Euratomu udzielanych na rzecz państw trzecich rezerwę płynności zapewnia moduł wspólnego funduszu rezerw przeznaczony dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. W związku z tym w celu spłaty powiązanych pożyczek w pierwszej kolejności zostałyby wykorzystane dostępne aktywa tego funduszu (ale w przypadku Euratomu dopiero po zwróceniu się z pierwszym roszczeniem regresowym do osób trzecich będących gwarantami – zob. informacja dodatkowa 6.4). Jeżeli w dowolnym momencie dostępne aktywa okażą się niewystarczające do pokrycia rzeczywistych strat, Komisja uruchomi środki w celu zapewnienia dodatkowych zasobów (np. skorzystanie z tymczasowego wykorzystania płynności zasobów finansowych Komisji, odwołanie się do tymczasowych transferów lub dodatkowych wydatków z budżetu UE). Pożyczki udzielone Ukrainie w ramach nadzwyczajnego programu pomocy makrofinansowej (6 mld EUR wypłacone w 2022 r.) objęte są nie tylko odpowiadającym im modułem we wspólnym funduszu rezerw, lecz również dodatkowymi gwarancjami państw członkowskich w przypadku, gdyby wspólny fundusz rezerw okazał się niewystarczający (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1).

W przypadku NGEU Komisja może również stosować aktywne zarządzanie środkami pieniężnymi i zaciągać krótkoterminowe pożyczki w celu obsługi zadłużenia UE.

W przypadku wszystkich pożyczek zaciągniętych na pomoc finansową, jak również pożyczek zaciągniętych w ramach NGEU, Komisja może wezwać do wpłaty zasobów do wysokości dostępnego pułapu zasobów własnych w celu obsługi zadłużenia UE. W przepisach dotyczących zasobów własnych pułap płatności na poczet zasobów własnych został określony na poziomie 1,40 % DNB państw członkowskich na pokrycie rocznych środków na płatności, a także tymczasowo podwyższony o 0,6 punktu procentowego na potrzeby NGEU. W budżecie na 2022 r. uwzględniono łączną kwotę zasobów własnych na finansowanie wydatków w wysokości 1,01 % DNB. Oznacza to, że na 31 grudnia 2022 r. na pokrycie tych zobowiązań dostępny był margines w wysokości 0,99 %. W tym celu UE ma prawo zwrócić się do państw członkowskich, aby zapewnić przestrzeganie zobowiązań prawnych UE wobec jej pożyczkodawców.

Ponadto pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnego pułapu dostępnego na potrzeby odpowiedniej pomocy finansowej. Oczekuje się, że przed uruchomieniem gwarancji udzielonych przez państwa członkowskie Komisja zbada zakres wykorzystania marginesu dostępnego w ramach pułapu zasobów własnych na środki na płatności w zakresie, w jakim Komisja uzna to za zrównoważone, uwzględniając między innymi łączną kwotę zobowiązań warunkowych Unii oraz stabilność budżetu ogólnego Unii. Takie badanie nie ma wpływu na fakt, że zapewnione gwarancje są nieodwołalne, bezwarunkowe i płatne na żądanie.

Zasoby finansowe

Zasady budżetu UE gwarantują, że ogólne zasoby środków pieniężnych na dany rok są zawsze wystarczające do wykonania wszystkich płatności. Kwota składek państw członkowskich ogółem wraz z dochodami różnymi równa się bowiem kwocie środków na płatności na dany rok budżetowy. Składki państw członkowskich wpływają jednak w ciągu roku w postaci dwunastu miesięcznych rat w oparciu o przyjęty budżet, a tymczasem płatności dostosowuje się do potrzeb operacyjnych. Ponadto zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 609/2014 (w sprawie metod i procedury udostępniania zasobów własnych, zmienionym rozporządzeniem (UE, Euratom) 2016/804) składki państw członkowskich związane z budżetami korygującymi zatwierdzonymi w danym miesiącu (N) stają się dostępne dopiero pierwszego dnia roboczego w miesiącu N+1 (jeżeli zostały zatwierdzone przed 16. dniem danego miesiąca) albo pierwszego dnia roboczego w miesiącu N+2 (jeżeli zostały zatwierdzone w 16. dniu danego miesiąca lub później), natomiast związane z nimi środki na płatności dostępne są natychmiast.

Obowiązujące procedury dotyczące regularnych prognoz w zakresie środków pieniężnych mają zagwarantować, że zasoby finansowe będą zawsze wystarczające na zrealizowanie płatności, jakie mają zostać wykonane w danym miesiącu. W razie potrzeby można wezwać państwa członkowskie do przekazania środków na poczet zasobów własnych lub środków dodatkowych z wyprzedzeniem do wysokości określonego pułapu i pod pewnymi warunkami określonymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014 zmienionym rozporządzeniem (UE, Euratom) 2016/804. Potrzeby operacyjne i ogólne ograniczenia budżetowe w ostatnich latach sprawiły, że konieczne stało się uważniejsze monitorowanie tempa dokonywania płatności w ciągu roku. Oprócz tego, w kontekście bieżących operacji finansowych Komisji, automatyczne narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi gwarantują odpowiednią płynność na wszystkich rachunkach bankowych Komisji na co dzień.

Grzywny

Zarządzanie funduszem BUFI, w ramach którego inwestuje się wstępnie uiszczone grzywny, opiera się na zasadzie, że aktywa mają mieć wystarczający stopień płynności i mobilizacyjności w stosunku do odpowiednich zobowiązań. W skład portfela wchodzą głównie wysoce płynne papiery wartościowe, które mogą zostać sprzedane w celu pokrycia krótkoterminowych wypływów środków pieniężnych. Ponadto udział środków pieniężnych, ekwiwalentów środków pieniężnych i papierów wartościowych, których termin zapadalności przypada w ciągu 1 roku, wynosi 56 %.

Gwarancje budżetowe

Analizę terminów zapadalności gwarancji finansowych przedstawia się z zastosowaniem podejścia ostrożnościowego, zgodnie z którym maksymalna kwota udzielonej gwarancji jest przypisana do najwcześniejszego okresu, w którym gwarancja mogłaby zostać uruchomiona. Biorąc pod uwagę, że większość gwarancji UE jest gwarancjami na żądanie, znaczną kwotę przeznacza się na pierwszy przedział czasowy. Prawdopodobieństwo, że UE zostanie wezwana w ramach wszystkich gwarancji do pokrycia całej kwoty w pierwszym przedziale czasowym, jest jednak znikome. Ponadto kwota, którą UE spodziewa się stracić, jest często znacznie niższa niż pułap gwarancji i w związku z tym kwotę ryzyka utraty płynności należy rozpatrywać w powiązaniu z wartością bilansową zobowiązań gwarancyjnych.

Kluczowym celem ram zarządzania ryzykiem w odniesieniu do zobowiązań warunkowych jest zapewnienie, aby budżet UE umożliwiał w każdej chwili wywiązywanie się z zobowiązań bez zakłócenia normalnego wykonania budżetu. Wiąże się to również z ograniczeniem ryzyka utraty płynności związanego z gwarancjami budżetowymi, tj. ryzyka polegającego na tym, że Unia nie będzie miała wystarczających środków, aby terminowo wypełnić wszystkie swoje zobowiązania płatnicze związane z gwarancjami (co może prowadzić np. do wyparcia innych wydatków i przesunięcia płatności na kolejne lata budżetowe).

W tym względzie każda gwarancja budżetowa jest zabezpieczona wystarczającymi rezerwami wpłaconymi do wspólnego funduszu rezerw, tak aby zawsze zapewniona była wystarczająca płynność na potrzeby terminowego pokrycia uruchomień gwarancji.

UE regularnie monitoruje adekwatność poziomu wskaźnika zasilenia rezerw każdego programu gwarancji budżetowych i co roku przedstawia (43) szacunkowe dane dotyczące tego, czy kwoty te są wystarczające do pokrycia ryzyka w ciągu najbliższych pięciu lat z określonym poziomem pewności.

Ponadto stosuje się dodatkowe procedury gwarantujące wystarczającą płynność (tymczasowe transfery między modułami wspólnego funduszu rezerw i wykorzystanie płynności zasobów finansowych).

Wspólny fundusz rezerw

Zarządzanie wspólnym funduszem rezerw opiera się na zasadzie, że aktywa mają mieć wystarczający stopień płynności i mobilizacyjności w stosunku do odpowiednich zobowiązań. W skład portfela wchodzą aktywa płynne, które mogą zostać sprzedane w celu pokrycia krótkoterminowych wypływów środków pieniężnych, jeśli zajdzie taka konieczność. Ponadto udział środków pieniężnych, ekwiwalentów środków pieniężnych i papierów wartościowych, których termin zapadalności przypada w ciągu 1 roku, wynosi 18 %.

Kontrakty na instrumenty pochodne rozlicza się brutto na podstawie ich umownego terminu zapadalności. Zobowiązania pokrywa się, sprzedając aktywa zdenominowane w USD lub przeprowadzając transakcje typu swap, w ramach których może dojść do wypływów środków pieniężnych z uwagi na wystąpienie różnic kursowych. Jeżeli chodzi o wymogi dotyczące zabezpieczenia lub wymogi depozytowe, środki w zakresie zarządzania płynnością nie są konieczne, ponieważ obecny kontrahent hedgingowy zgodził się współpracować z Komisją bez ustanawiania jakichkolwiek wymogów dotyczących zabezpieczenia lub wymogów związanych z wezwaniem do uzupełnienia depozytu.

6.7.   INNE RYZYKO CENOWE

Według stanu na 31 grudnia 2022 r. UE jest narażona na inne ryzyko cenowe (ryzyko cen akcji) wynikające z nienotowanych inwestycji kapitałowych (takich jak fundusze venture capital i inne fundusze inwestycyjne), funduszy rynku pieniężnego (takich jak jednolity fundusz EBI) oraz inwestycji w portfele zbiorcze (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1), a także poprzez gwarancje obejmujące nienotowane inwestycje kapitałowe i quasi-kapitałowe, traktowane jako instrumenty pochodne wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.2).

Ryzyko cen akcji odnosi się do ryzyka, że wartość godziwa inwestycji kapitałowych zmieni się w wyniku wahań cen akcji lub wartości inwestycji kapitałowych objętych gwarancją. Wpływ na nadwyżkę lub deficyt, jaki miałoby zwiększenie lub zmniejszenie wartości wyżej wymienionych instrumentów o 10 %, przedstawiałby się następująco:

(mln EUR)

 

10 %

(10) %

Inwestycje kapitałowe

253

(253)

Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze

290

(290)

Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych  (44)

469

(469)

Ogółem na 31.12.2022

1 012

(1 012 )

Inwestycje kapitałowe

238

(238)

Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze  (44)

251

(251)

Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych  (44)

415

(415)

Ogółem na 31.12.2021

905

(905)

UE inwestuje w nienotowane aktywa, których wartości nie są publicznie dostępne, lub udziela na nie gwarancji. Większość tych instrumentów finansowych wdrażają uprawnione podmioty będące ekspertami w branży, które regularnie oceniają i monitorują te aktywa.

7.   UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

7.1.   PODMIOTY POWIĄZANE

Do podmiotów powiązanych UE zalicza się jednostki UE objęte konsolidacją, jednostki stowarzyszone i przedstawicieli kadry kierowniczej najwyższego szczebla tych jednostek. Transakcje między tymi jednostkami stanowią część normalnych operacji UE i jako takie – zgodnie z regułami rachunkowości UE – nie są objęte szczególnymi obowiązkami informacyjnymi.

7.2.   ŚWIADCZENIA PRZYSŁUGUJĄCE KADRZE KIEROWNICZEJ NAJWYŻSZEGO SZCZEBLA

Do celów prezentacji informacji na temat transakcji podmiotów powiązanych dotyczących kluczowego personelu kierowniczego UE osoby te pogrupowano w pięć kategorii:

Kategoria 1: przewodniczący Rady Europejskiej, przewodniczący Komisji i prezes Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Kategoria 2: wiceprzewodniczący Komisji i wysoki przedstawiciel Unii Europejskiej ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz pozostali wiceprzewodniczący Komisji

Kategoria 3: sekretarz generalny Rady, członkowie Komisji, sędziowie i rzecznicy generalni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, prezes i członkowie Sądu, europejski rzecznik praw obywatelskich i europejski inspektor ochrony danych

Kategoria 4: prezes i członkowie Trybunału Obrachunkowego

Kategoria 5: urzędnicy instytucji i agencji o najwyższym zaszeregowaniu

Informacje o przysługujących im uprawnieniach przedstawiono poniżej – pozostałe informacje dostępne są także w opublikowanym na portalu Europa regulaminie pracowniczym, który stanowi oficjalny dokument opisujący prawa i obowiązki wszystkich urzędników UE. Przedstawiciele kadry kierowniczej najwyższego szczebla nie otrzymali od UE żadnych pożyczek o preferencyjnym oprocentowaniu.

ŚWIADCZENIA FINANSOWE PRZYSŁUGUJĄCE KADRZE KIEROWNICZEJ NAJWYŻSZEGO SZCZEBLA

EUR

Świadczenie (na pracownika)

Kategoria 1

Kategoria 2

Kategoria 3

Kategoria 4

Kategoria 5

Wynagrodzenie podstawowe (miesięcznie)

31 251,88

28 307,86  — 29 440,18

22 646,29  — 25 477,07

24 458,00  — 26 043,24

14 399,72  — 22 646,29

 

 

 

 

 

 

Dodatek mieszkaniowy/zagraniczny

15 %

15 %

15 %

15 %

0–4 %-16 %

 

 

 

 

 

 

Dodatki rodzinne:

 

 

 

 

 

na gospodarstwo domowe (% wynagrodzenia)

2 % + 210,21

2 % + 210,21

2 % + 210,21

2 % + 210,21

2 % + 210,21

na dziecko pozostające na utrzymaniu

459,32

459,32

459,32

459,32

459,32

przedszkolny

112,21

112,21

112,21

112,21

112,21

edukacyjny lub

311,65

311,65

311,65

311,65

311,65

edukacyjny – gdy dziecko uczy się w szkole innej niż zapewniana przez zakład pracy rodzica

623,30

623,30

623,30

623,30

623,30

Dodatek dla sędziów-przewodniczących

nie dotyczy

nie dotyczy

715,05

nie dotyczy

nie dotyczy

 

 

 

 

 

 

Dodatek reprezentacyjny

1 693,58

1 088,45

715,05

nie dotyczy

nie dotyczy

 

 

 

 

 

 

Roczne koszty podróży

nie dotyczy

nie dotyczy

nie dotyczy

nie dotyczy

zwracane

 

 

 

 

 

 

Przelewy do państw członkowskich:

 

 

 

 

 

dodatek edukacyjny (8)

tak

tak

tak

tak

tak

% wynagrodzenia (8)

5 %

5 %

5 %

5 %

5 %

% wynagrodzenia bez zastosowania współczynnika korygującego

maks. 25 %

maks. 25 %

maks. 25 %

maks. 25 %

maks. 25 %

Koszty reprezentacyjne

zwracane

zwracane

zwracane

nie dotyczy

nie dotyczy

 

 

 

 

 

 

Objęcie stanowiska:

 

 

 

 

 

Koszty zagospodarowania

(Kat. 1–4: dwa miesiące wynagrodzenia podstawowego)

62 503,76

56 615,72  — 58 880,36

45 292,58  — 50 954,15

48 915,99  — 52 086,47

zwracane

Koszty podróży rodziny

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

Koszty przeprowadzki

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

Opuszczenie stanowiska:

 

 

 

 

 

Koszty ponownego zagospodarowania

(Kat. 1–4: jeden miesiąc wynagrodzenia podstawowego)

31 251,88

28 307,86  — 29 440,18

22 646,29  — 25 477,07

24 458,00  — 26 043,24

zwracane

Koszty podróży rodziny

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

Koszty przeprowadzki

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

zwracane

Przeniesienie (% wynagrodzenia) (9)

40 % — 65 %

40 % — 65 %

40 % — 65 %

40 % — 65 %

nie dotyczy

Ubezpieczenie zdrowotne

pokryte

pokryte

pokryte

pokryte

pokryte

Świadczenia emerytalno-rentowe (% wynagrodzenia, przed opodatkowaniem)

maks. 70 %

maks. 70 %

maks. 70 %

maks. 70 %

maks. 70 %

 

 

 

 

 

 

Odliczenia:

 

 

 

 

 

Podatek wspólnotowy

8 % — 45 %

8 % — 45 %

8 % — 45 %

8 % — 45 %

8 % — 45 %

Ubezpieczenie zdrowotne (% wynagrodzenia)

1,7  %

1,7  %

1,7  %

1,7  %

1,7  %

Specjalny podatek od wynagrodzenia

7 %

7 %

7 %

7 %

6-7 %

Odliczenie emerytalne

nie dotyczy

nie dotyczy

nie dotyczy

nie dotyczy

10,1  %

Liczba osób na koniec roku

3

8

93

27

112

8.   ZDARZENIA PO DNIU BILANSOWYM

Na dzień podpisania niniejszego sprawozdania finansowego księgowy Komisji nie wiedział ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w tej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie w przedstawionych informacjach.

9.   ZAKRES KONSOLIDACJI

A.   JEDNOSTKI KONTROLOWANE (54)

1.   Instytucje i organy konsultacyjne (11)

Parlament Europejski

Rada Europejska

Komisja Europejska

Europejski Trybunał Obrachunkowy

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

Europejski Inspektor Ochrony Danych

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Europejski Komitet Regionów

Rada Unii Europejskiej

2.   Agencje UE (41)

2.1.    Agencje wykonawcze (6)

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury (EACEA)

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji (HaDEA)

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych (REA)

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP (EISMEA)

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERCEA)

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA)

2.2.    Agencje zdecentralizowane (35)

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA)

Europejska Agencja Leków (EMA)

Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA)

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE)

Europejska Agencja Środowiska (EEA)

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB)

Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA)

Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA)

Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL)

Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA)

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust)

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA)

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC)

Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP)

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER)

Agencja Wsparcia Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (Urząd BEREC)

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (FRONTEX)

Europejski Urząd ds. Pracy (ELA)

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)

Agencja Kolejowa Unii Europejskiej (ERA)

Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (CPVO)

Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa (EFCA)

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)

Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA)

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA)

Europejska Fundacja Kształcenia (ETF)

Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound)

Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA)

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (EUROPOL)

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)

Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA)

Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej (CdT)

Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej (Fusion for Energy)

Agencja Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA)

Prokuratura Europejska (EPPO)

3.   Inne jednostki kontrolowane (2)

Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS w likwidacji)

Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT)

B.   JEDNOSTKI STOWARZYSZONE (1)

Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI)

MNIEJSZE JEDNOSTKI

Wymienione poniżej jednostki nie zostały włączone do skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE za 2022 r. przy wykorzystaniu metody praw własności z uwagi na fakt, że uznano je za nieistotne:

MNIEJSZE JEDNOSTKI (8)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Biotechnologicznej Europy Opartej na Obiegu Zamkniętym (Wspólne Przedsięwzięcie CBE)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Ekologicznego Lotnictwa

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Czystego Wodoru

Wspólne Europejskie Przedsięwzięcie Kolejowe

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Inicjatywy w dziedzinie Innowacji w Ochronie Zdrowia

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Kluczowych Technologii Cyfrowych

Wspólne Przedsięwzięcie w celu Badań z zakresu Zarządzania Ruchem Lotniczym w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej 3

Wspólne Przedsięwzięcie w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali (EuroHPC)

Roczne sprawozdania finansowe powyższych podmiotów są dostępne na ich stronach internetowych.

SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE (45)

SPIS TREŚCI

1.

 WYNIK BUDŻETU UE 142

2.

 ZESTAWIENIE PORÓWNAWCZE KWOT UJĘTYCH W BUDŻECIE Z KWOTAMI RZECZYWISTYMI 143

3.

 INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDAŃ Z WYKONANIA BUDŻETU 147

3.1.

 RAMY BUDŻETU UE 147

3.2.

 WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027 147

3.3.

 SZCZEGÓŁOWE DZIAŁY WRF (PROGRAMY) 149

3.4.

 NextGenerationEU 150

3.5.

 BUDŻET ROCZNY 150

3.6.

 DOCHODY 151

3.7.

 OBLICZENIE WYNIKU BUDŻETU 152

3.8.

 UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU 153

4.

 WYKONANIE BUDŻETU UE NA 2022 R. 155

5.

 WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE 156

5.1.

 ZESTAWIENIE WYKONANIA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE 156

6.

 WYKONANIE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH UE 157

6.1.

 WRF: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 157

6.2.

 WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 158

6.3.

 WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 159

6.4.

 WRF: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL) 160

6.5.

 WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA 161

6.6.

 WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG RODZAJU ŚRODKÓW 162

6.7.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 163

6.8.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 173

6.9.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 183

6.10.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL) 193

6.11.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA 202

6.12.

 WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG RODZAJU ŚRODKÓW 208

7.

 WYKONANIE BUDŻETU WEDŁUG INSTYTUCJI 217

7.1.

 WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH 217

7.2.

 WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA 219

7.3.

 WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI 220

8.

 WYKONANIE BUDŻETÓW AGENCJI 221

8.1.

 DOCHODY BUDŻETOWE 221

8.2.

 ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKI NA PŁATNOŚCI W PODZIALE NA AGENCJE 223

1.   WYNIK BUDŻETU UE

(mln EUR)

Informacja dodatkowa

2022

2021

a

Dochody za rok budżetowy

245 265

239 596

b

Płatności ze środków na bieżący rok

(239 157 )

(226 175 )

c

Środki na płatności przeniesione na rok N+1:

(2 452 )

(4 244 )

d

Anulowanie niewykorzystanych środków przeniesionych z roku N-1

80

265

e

Stan dochodów przeznaczonych na określony cel (B)-(A)

(1 121 )

(6 338 )

 

Niewykorzystane środki na koniec roku bieżącego (A)

15 152

14 032

 

Niewykorzystane środki na koniec roku poprzedniego (B)

14 032

7 694

f

Różnice kursowe w roku budżetowym

(97)

126

 

Wynik budżetu

2 519

3 230

Nadwyżka budżetowa UE zwracana jest państwom członkowskim w 2023 r. poprzez odpowiednie pomniejszenie ich kwot należnych. Wynik budżetu oblicza się zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 608/2014 (46) określającego środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej. Więcej informacji znajduje się w sekcji 3.7 „Obliczenie wyniku budżetu”.

a)

 Dochody za rok budżetowy: tabela 5.1 „Zestawienie wykonania dochodów budżetowych UE”, kolumna 8 „Dochody ogółem”.

b)

 Płatności ze środków na bieżący rok: tabela 6.3 „WRF: wykonanie środków na płatności”, kolumna 2 „Płatności dokonane z przyjętego budżetu” i kolumna 4 „Płatności dokonane z dochodów przeznaczonych na określony cel”.

c)

 Środki na płatności przeniesione na rok N+1: tabela 6.3 „WRF: wykonanie środków na płatności”, kolumna 7 „Środki przeniesione automatycznie” i kolumna 8 „Środki przeniesione decyzją”.

d)

 Anulowanie niewykorzystanych środków na płatności przeniesionych z roku N-1: w pozycji tej uwzględnia się kwotę środków na płatności przeniesionych (automatycznie lub decyzją) na koniec poprzedniego roku oraz „Płatności ze środków przeniesionych” w bieżącym roku, jak przedstawiono w kolumnie 3 tabeli 6.3 „WRF: wykonanie środków na płatności”.

e)

 Zmiana łącznych środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec roku: obliczenie różnicy między kwotą środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec poprzedniego roku (plus) a kwotą środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec bieżącego roku (jak w kolumnie 9 w tabeli 6.3 „WRF: wykonanie środków na płatności” – minus) w celu uzyskania zmiany netto dochodów przeznaczonych na określony cel w bieżącym roku.

f)

 Różnice kursowe obejmują zrealizowane i niezrealizowane różnice kursowe.

2.   ZESTAWIENIE PORÓWNAWCZE KWOT UJĘTYCH W BUDŻECIE Z KWOTAMI RZECZYWISTYMI

Dochody budżetowe

(mln EUR)

 

Pierwotnie przyjęty budżet

Ostateczny przyjęty budżet

Ustalone należności

Dochody

1

Zasoby własne

157 701

153 928

157 320

155 758

 

11 – Opłaty wyrównawcze od cukru

0

0

(1)

(1)

 

12 – Cła

17 913

23 765

27 419

25 857

 

13 – VAT

19 071

19 714

19 666

19 666

 

14 – DNB

114 719

104 088

103 880

103 880

 

16 – Obniżka wkładów opartych na DNB przyznana niektórym państwom członkowskim

—

—

19

19

 

17 – Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych

5 997

6 361

6 337

6 337

2

Nadwyżki, salda i dostosowania

0

2 980

3 233

3 227

3

Dochody administracyjne

1 791

1 791

2 656

2 607

4

Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny

115

454

16 635

596

5

Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek

0

0

62 203

62 203

6

Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii

10 997

10 884

26 689

20 874

Ogółem

170 603

170 038

268 736

245 265

w tym Next Generation EU (NGEU)

—

—

62 409

62 409

Wydatki budżetowe: zobowiązania według działów wieloletnich ram finansowych (WRF)

(mln EUR)

Dział WRF

Pierwotnie przyjęty budżet

Ostateczny przyjęty budżet

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

21 775

21 845

33 071

27 330

2

Spójność, odporność i wartości

56 039

67 805

325 372

218 907

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

49 709

61 314

76 068

74 632

 

2b. Odporność i wartości

6 330

6 491

249 303

144 275

3

Zasoby naturalne i środowisko

56 235

56 681

75 200

68 142

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

40 369

40 369

41 687

41 182

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 091

3 410

3 520

3 446

5

Bezpieczeństwo i obrona

1 785

1 813

1 851

1 840

6

Sąsiedztwo i świat

17 170

17 670

20 364

20 153

7

Europejska administracja publiczna

10 620

10 783

12 075

11 664

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

4 421

4 485

5 041

4 850

O

Poza WRF

—

—

6 692

3 006

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

2 799

2 219

3 531

2 602

Ogółem

169 516

182 227

481 676

357 091

w tym Next Generation EU (NGEU)

—

—

277 772

162 702

Wydatki budżetowe: płatności według działów wieloletnich ram finansowych (WRF)

(mln EUR)

Dział WRF

Pierwotnie przyjęty budżet

Ostateczny przyjęty budżet

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

21 474

20 606

29 379

25 174

2

Spójność, odporność i wartości

62 053

63 140

129 654

126 570

 

2a.

Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

56 351

57 610

75 546

73 015

 

2b.

Odporność i wartości

5 702

5 531

54 108

53 555

3

Zasoby naturalne i środowisko

56 602

55 782

59 271

58 276

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

40 393

40 356

41 674

41 152

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 078

3 373

3 642

3 368

5

Bezpieczeństwo i obrona

1 238

1 159

1 192

1 154

6

Sąsiedztwo i świat

12 916

13 156

14 902

14 521

7

Europejska administracja publiczna

10 620

10 783

13 149

11 583

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

4 421

4 485

5 724

4 801

O

Poza WRF

—

—

6 830

72

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

2 623

2 040

3 351

2 602

Ogółem

170 603

170 038

261 370

243 321

w tym Next Generation EU (NGEU)

—

—

64 292

63 456

Wydatki budżetowe: zobowiązania pozostające do spłaty według działów wieloletnich ram finansowych (WRF)

(mln EUR)

Dział WRF

Zobowiązania pozostające do spłaty przeniesione z 2021 r.

Likwidacja zobowiązań pozostających do spłaty przeniesionych z 2021 r.

Nowe zobowiązania pozostające do spłaty z 2022 r.

Zobowiązania pozostające do spłaty ogółem

 

1

2

3

4=1+2+3

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

48 717

(19 897 )

21 309

50 130

2

Spójność, odporność i wartości

209 033

(89 435 )

181 482

301 081

 

2a.

Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

152 840

(66 138 )

67 599

154 302

 

2b.

Odporność i wartości

56 193

(23 297 )

113 883

146 779

3

Zasoby naturalne i środowisko

43 691

(16 188 )

25 957

53 459

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

334

(124)

147

357

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 980

(1 515 )

1 543

4 008

5

Bezpieczeństwo i obrona

2 397

(790)

1 455

3 061

6

Sąsiedztwo i świat

32 535

(9 906 )

14 333

36 962

7

Europejska administracja publiczna

1 076

(1 076 )

1 048

1 048

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

684

(684)

654

654

O

Poza WRF

147

(20)

2 944

3 071

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

0

0

Ogółem

341 575

(138 826 )

250 071

452 821

w tym Next Generation EU (NGEU)

89 907

(34 847 )

134 072

189 132

w tym z wyłączeniem Next Generation EU (NGEU)

251 668

(103 979 )

116 000

263 689

3.   INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDAŃ Z WYKONANIA BUDŻETU

3.1.   RAMY BUDŻETU UE

Konta budżetowe prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem finansowym (RF). Budżet ogólny to instrument zapewniający możliwość ustanawiania i zatwierdzania corocznych przychodów i wydatków Unii w ramach pułapów i innych przepisów przyjętych w WRF zgodnie z aktami ustawodawczymi dotyczącymi wieloletnich programów przyjętych w tych ramach.

3.2.   WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027

(mln EURw cenach bieżących)

 

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Ogółem

1.

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

20 919

21 278

21 727

20 984

21 272

21 847

22 077

150 704

2.

Spójność, odporność i wartości

6 364

67 806

70 137

72 367

74 993

66 536

70 283

428 486

 

2a.

Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

1 769

61 345

62 939

64 683

66 479

56 725

58 639

372 579

 

2b.

Odporność i wartości

4 595

6 461

7 198

7 684

8 514

9 811

11 644

55 907

3.

Zasoby naturalne i środowisko

56 841

56 965

57 295

57 449

57 558

57 332

57 557

400 997

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

40 368

40 639

40 693

41 649

41 782

41 913

42 047

289 091

4.

Migracja i zarządzanie granicami

1 791

3 360

3 814

3 866

4 387

4 315

4 465

25 998

5.

Bezpieczeństwo i obrona

1 696

1 896

1 946

2 004

2 243

2 435

2 705

14 925

6.

Sąsiedztwo i świat

16 247

16 802

16 329

15 830

15 304

14 754

15 331

110 597

7.

Europejska administracja publiczna

10 635

11 058

11 419

11 773

12 124

12 506

12 959

82 474

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

8 216

8 528

8 772

9 006

9 219

9 464

9 786

62 991

Środki na zobowiązania

114 493

179 765

182 667

184 273

187 881

179 725

185 377

1 214 181

Środki na płatności ogółem:

163 496

170 558

168 575

168 853

172 230

175 674

179 187

1 198 573

Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 (47) określające WRF na lata 2021–2027 zostało przyjęte 17 grudnia 2020 r. W powyższej tabeli przedstawiono pułapy WRF w cenach bieżących (48) zgodnie ze stałym deflatorem w wysokości 2 % rocznie, określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie WRF. Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) 2020/2093 określającym wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 w przypadku środków na zobowiązania kwoty podzielono według działów; w przypadku środków na płatności pułapy mają zastosowanie wyłącznie na poziomie łącznej kwoty. Rok 2022 był drugim rokiem budżetowym WRF na lata 2021–2027.

Wydarzenia z 2022 r.

7 czerwca 2021 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie dostosowania technicznego WRF na 2022 r. (49) Wprowadzono dostosowanie dotyczące poszczególnych programów (zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia określającego WRF) w drodze dodatkowych alokacji dotyczących poszczególnych programów, o których mowa w załączniku II do rozporządzenia określającego WRF, oraz wynikające z nich dostosowania w górę pułapów środków na zobowiązania i środków na płatności. Dochody pochodzące z grzywien nałożonych na mocy rozporządzeń Rady (WE) nr 1/2003 (50) i (WE) nr 139/2004 (51) zapisane w budżecie na 2020 r. były poniżej określonego w tym artykule minimalnego progu wynoszącego 1,5 mld EUR w cenach z 2018 r. W związku z tym minimalny próg stanowił całkowitą wielkość dostosowania na 2022 r. w cenach z 2018 r. Dostosowanie w cenach bieżących wyniosło 1,624 mld EUR. Główny wpływ w 2022 r. dotyczył działu 1 (0,59 mld EUR), działu 2(b) (0,89 mld EUR) i działu 4 (0,15 mld EUR).

Przeprogramowanie niewykorzystanych środków na zobowiązania na 2021 r. na programy objęte zarządzaniem dzielonym na podstawie art. 7 rozporządzenia w sprawie WRF zrealizowano w drodze szczególnego dostosowania WRF, przewidzianego w komunikacie Komisji z dnia 28 stycznia 2022 r.  (52), wraz z dostosowaniem pułapów WRF i przyjęciem powiązanego budżetu korygującego na 2022 r. Przydzielone środki, które nie zostały wykorzystane w 2021 r. ani przeniesione, przesunięto w równych częściach na lata 2022–2025. Całkowite przesunięcie z 2021 r. wyniosło 49 mld EUR i dotyczyło działów o głównym wpływie w 2022 r., tj. działu 2(a) (46,4 mld EUR), działu 3 (1,8 mld EUR), działu 4 (0,7 mld EUR) i działu 5 (0,1 mld EUR). Główny wpływ w 2022 r. dotyczył działu 2(a) (11,6 mld EUR), działu 3 (0,4 mld EUR), działu 4 (0,2 mld EUR) i działu 5 (0,02 mld EUR).

Łączny pułap środków na zobowiązania na 2022 r. wyniósł 179 765 mln EUR, a równocześnie odpowiedni pułap środków na płatności wyniósł 170 558 mln EUR.

Zgodnie z art. 312 ust. 3 TFUE wieloletnie ramy finansowe określają kwoty rocznych pułapów środków na zobowiązania z podziałem na kategorie wydatków („działy”) oraz rocznego pułapu środków na płatności. Działy WRF odpowiadają głównym sektorom działalności Unii. Wyjaśnienie poszczególnych działów WRF na lata 2021–2027 przedstawiono poniżej.

WRF na lata 2021–2027 obejmują kwotę wynoszącą 1 211 mld EUR (1 074 mld EUR w cenach z 2018 r.), z uwzględnieniem Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Ponadto w ramach NextGenerationEU zapewnia się dodatkową kwotę w wysokości 806,9 mld EUR (750 mld EUR w cenach z 2018 r.) do 2023 r. w postaci zobowiązań i do 2026 r. w postaci płatności.

W przypadku rocznej procedury budżetowej nomenklatura budżetowa jest dodatkowo uporządkowana według „grup” polityk, co zapewnia większą jasność co do sposobu, w jaki poszczególne programy wydatków przyczyniają się do realizacji celów polityki Unii.

Dział 1 – Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

Dział ten obejmuje kluczowe programy UE wspierające badania naukowe i innowacje, transformację cyfrową, infrastrukturę strategiczną, wzmocnienie jednolitego rynku oraz strategiczne projekty kosmiczne. Programy w ramach tego działu obejmują: program „Horyzont Europa”, Fundusz InvestEU, instrument „Łącząc Europę”, Program na rzecz jednolitego rynku oraz europejski program kosmiczny.

Programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: „Horyzont Europa” i Fundusz InvestEU.

Dział 2 – Trwały wzrost gospodarczy: zasoby naturalne

Dział ten zawiera dwa poddziały: Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna (2a) oraz Odporność i wartości (2b).

Wydatki w ramach tego działu mają na celu wzmocnienie odporności i spójności między państwami członkowskimi UE. Finansowanie pomaga zmniejszyć dysproporcje w regionach UE i pomiędzy nimi, a także w państwach członkowskich i pomiędzy nimi, oraz promuje zrównoważony rozwój terytorialny (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Społeczny Plus). Wspiera również solidarność i współpracę Unii w zakresie gotowości i reagowania na katastrofy (Unijny Mechanizm Ochrony Ludności i rescEU). Ponadto celem programów w ramach tego działu jest zwiększenie odporności UE na obecne i przyszłe wyzwania poprzez inwestycje w transformację ekologiczną i cyfrową, młodzież (Erasmus), zdrowie (Program UE dla zdrowia) oraz działania na rzecz ochrony wartości UE (Sprawiedliwość, Prawa i Wartości) oraz promowanie różnorodności kulturowej (Kreatywna Europa).

Dział ten obejmuje RRF, zasilany przede wszystkim za pośrednictwem NGEU w latach 2021–2023. Inne programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: REACT-EU, Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (rescEU) Bardziej szczegółowy przegląd działań w ramach RRF znajduje się w sekcjach dotyczących NGEU2.2 i 2.3 „Najważniejsze dane finansowe roku”.

Dział 3 – Zasoby naturalne i środowisko

Wydatki w ramach tego działu są inwestowane w rolnictwo zrównoważone (wspólna polityka rolna) oraz rybołówstwo i politykę morską (Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury), a także programy dotyczące ochrony środowiska i działań na rzecz klimatu (program LIFE, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji).

Programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: rozwój obszarów wiejskich, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Dział 4 – Migracja i zarządzanie granicami

Programy (Fundusz Azylu, Migracji i Integracji, Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami) oraz agencje zdecentralizowane (takie jak Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) oraz Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu) finansowane w ramach tego działu mają na celu sprostanie wyzwaniom związanym z migracją i zarządzaniem granicami zewnętrznymi UE oraz zabezpieczeniem systemu azylowego w UE.

Dział 5 – Bezpieczeństwo i obrona

Dział ten odzwierciedla zwiększoną potrzebę współpracy na szczeblu Unii w celu przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa i zwiększenia strategicznej autonomii. Obejmuje on programy, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i ochrony obywateli Europy (Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego), wzmocnienie potencjału obronnego Europy (Europejski Fundusz Obronny) oraz zapewnienie narzędzi niezbędnych do reagowania na wyzwania związane z bezpieczeństwem wewnętrznym i zewnętrznym.

Dział 6 – Sąsiedztwo i świat

Programy w ramach tego działu wzmacniają oddziaływanie społeczno-ekonomiczne UE w jej sąsiedztwie, w krajach rozwijających się i na całym świecie. Nowy Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” łączy w sobie szereg poprzednich instrumentów finansowania zewnętrznego UE, w tym współpracę z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) finansowaną wcześniej z Europejskiego Funduszu Rozwoju. Dział ten obejmuje również wsparcie dla państw przygotowujących się do przystąpienia do UE (pomoc przedakcesyjna) oraz unijny program pomocy humanitarnej.

Dział 7 – Europejska administracja publiczna

Dział ten obejmuje wydatki administracyjne wszystkich instytucji, renty i emerytury oraz szkoły europejskie.

S – Instrumenty szczególne

Mechanizmy elastyczności przewidziane w budżecie UE zapewniają UE możliwość pozyskiwania środków niezbędnych do właściwego reagowania na nieprzewidziane zdarzenia, takie jak kryzysy, klęski żywiołowe i sytuacje nadzwyczajne. Zakres tych mechanizmów, alokację środków finansowych i procedury działania przedstawiono w rozporządzeniu w sprawie WRF i porozumieniu międzyinstytucjonalnym. Zapewniają one możliwość dostosowania zasobów budżetowych do zmieniających się priorytetów tak, aby każde euro wydano na to, co jest najbardziej potrzebne.

W rocznej nomenklaturze budżetowej i wykonaniu budżetu określono je jako instrumenty szczególne („S”), ponieważ można je uruchomić – zarówno w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i środków na płatności – poza pułapami wydatków przedstawionymi w WRF.

3.3.   SZCZEGÓŁOWE DZIAŁY WRF (PROGRAMY)

Działy WRF dzieli się na szczegółowe działy, które odpowiadają głównym programom wydatków (np. „Horyzont 2020”, Erasmus+ itd.). Na tym poziomie programów przyjmuje się bazowe podstawy prawne do wykonania budżetu. Programy są powszechnie stosowaną strukturą służącą do składania sprawozdań z realizacji i wyników. W sprawozdaniach z wykonania budżetu zamieszczono również tabele w podziale na programy (zob. tabele 6.7–6.12 poniżej)

3.4.   NextGenerationEU

Dysponując budżetem wynoszącym 421,1 mld EUR przeznaczonym na bezzwrotne wsparcie (dotacje), NGEU ma duży wpływ na poszczególne roczne budżety UE w latach 2021–2026 oraz na ich wykonanie. W 2021 r. kwota ta została w całości zapisana jako środki wynikające z dochodów przeznaczonych na określony cel. Wszystkie zobowiązania dotyczące bezzwrotnego wsparcia zostaną zapisane w budżecie do 31 grudnia 2023 r. i zrealizowane w ramach płatności do 31 grudnia 2026 r., zgodnie z art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 9 rozporządzenia w sprawie EURI (53).

Kompleksowy przegląd NGEU znajduje się w sekcjach 2.2 i 2.3 „Najważniejsze dane finansowe roku”.

3.5.   BUDŻET ROCZNY

Procedurę przyjmowania budżetu określono w art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Na poniższym schemacie przedstawiono terminy oraz etapy przyjmowania budżetu.

Image 15

Struktura budżetu obejmuje w przypadku Komisji środki administracyjne i środki operacyjne. Pozostałe instytucje dysponują jedynie środkami administracyjnymi. Ponadto w budżecie występują dwa rodzaje środków: niezróżnicowane i zróżnicowane. Środki niezróżnicowane są wykorzystywane na finansowanie operacji rocznych (zgodnych z zasadą jednoroczności). Środki zróżnicowane zostały wprowadzone w celu pogodzenia zasady jednoroczności z koniecznością zarządzania działaniami wieloletnimi. Środki zróżnicowane dzielą się na środki na zobowiązania i środki na płatności:

—

środki na zobowiązania: pokrywają łączny koszt zobowiązań prawnych zaciągniętych na bieżący rok budżetowy w odniesieniu do działań realizowanych przez kilka lat. Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można jednak rozłożyć na kilka lat, na roczne raty, o ile przewidziano to w akcie podstawowym,

—

środki na płatności: pokrywają wydatki wynikające z zobowiązań zaciągniętych w bieżącym roku budżetowym lub we wcześniejszych latach budżetowych.

W sprawozdaniu finansowym rodzaje finansowania dzieli się na dwie główne pozycje:

—

środki w ostatecznym przyjętym budżecie, oraz

—

dodatkowe środki obejmujące:

—

kwoty przeniesione z poprzedniego roku (w rozporządzeniu finansowym zezwala się na ograniczoną liczbę przypadków przeniesienia niewydanych kwot z poprzedniego roku na bieżący rok), oraz

—

dochody przeznaczone na określony cel pochodzące ze zwrotów, wkładów osób trzecich/państw trzecich w programy UE i prace wykonywane na rzecz osób trzecich; przypisuje się je bezpośrednio do odpowiednich linii budżetowych po stronie wydatków i stanowią one trzeci filar finansowania.

Wszystkie rodzaje finansowania tworzą dostępne środki.

3.6.   DOCHODY

3.6.1.   Dochody z tytułu zasobów własnych

Zdecydowana większość dochodów pochodzi z zasobów własnych, które dzielą się na następujące kategorie:

1)

tradycyjne zasoby własne (TZW): w 2022 r. stanowiły one około 16 % dochodów z tytułu zasobów własnych;

2)

zasoby oparte na podatku od wartości dodanej (VAT): w 2022 r. stanowiły one około 13 % dochodów z tytułu zasobów własnych;

3)

zasoby oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi: w 2022 r. stanowiły one około 4 % dochodów z tytułu zasobów własnych;

4)

zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB): w 2022 r. stanowiły one około 67 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

Decyzja (UE, Euratom) 2020/2053 (decyzja w sprawie zasobów własnych z 2020 r.) określa kategorie zasobów własnych oraz metody ich obliczania. Decyzja ta weszła w życie 1 czerwca 2021 r. i była stosowana z mocą wsteczną od 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z decyzją w sprawie zasobów własnych z 2020 r. łączna kwota zasobów własnych przydzielonych Unii na pokrycie rocznych środków na płatności nie powinna przekroczyć 1,40 % sumy DNB wszystkich państw członkowskich. Ponadto decyzją tą upoważniono Komisję wyjątkowo do tymczasowego zaciągnięcia w imieniu Unii pożyczek na rynkach kapitałowych do wysokości 750 mld EUR w cenach z 2018 r. w celu zwalczania skutków pandemii COVID-19 za pośrednictwem narzędzia służącego odbudowie gospodarki NextGenerationEU. Aby pokryć wszystkie zobowiązania wynikające ze wspomnianego zaciągnięcia pożyczek, pułap zasobów własnych na środki na płatności zostanie tymczasowo podwyższony o 0,6 punktu procentowego.

Od 2021 r. „inne przychody” budżetu UE obejmują wkłady finansowe Zjednoczonego Królestwa wynikające z porozumienia finansowego w ramach umowy o wystąpieniu.

3.6.2.   Tradycyjne zasoby własne (TZW)

TZW obejmują cła nakładane na przywóz z państw trzecich, które są pobierane przez państwa członkowskie w imieniu UE. Niemniej jednak państwa członkowskie zatrzymują 25 % na pokrycie kosztów poboru. Wszelkie ustalone kwoty TZW należy zapisać na jednym z następujących rachunków prowadzonych przez właściwe organy:

—

na rachunku zwyczajnym określonym w art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014 zapisuje się: wszelkie kwoty odzyskane lub objęte zabezpieczeniem,

—

na odrębnym rachunku określonym w tym samym artykule zapisuje się: wszelkie kwoty jeszcze nieodzyskane lub nieobjęte zabezpieczeniem; na rachunku tym mogą też zostać zapisane kwoty objęte zabezpieczeniem, lecz kwestionowane.

Państwa członkowskie muszą zaksięgować TZW na rachunku Komisji za pośrednictwem swojej administracji finansowej lub krajowego banku centralnego najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ustalono należności (lub odzyskano, w przypadku odrębnego rachunku).

3.6.3.   Podatek od wartości dodanej (VAT)

Zasoby własne oparte na VAT oblicza się zgodnie z podstawą opodatkowania VAT w państwach członkowskich. Podstawy VAT zostały w tym celu ujednolicone zgodnie z zasadami UE. Jednolita stawka poboru wynosząca 0,30 % ma zastosowanie do łącznej kwoty wpływów VAT pobieranej przez każde państwo członkowskie za wszystkie dostawy podlegające opodatkowaniu, podzielonej przez średnią ważoną stawkę VAT. Podstawa VAT jest ograniczona do 50 % DNB każdego państwa członkowskiego.

3.6.4.   Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych

Jednolita stawka poboru wynosząca 0,80 EUR za kilogram ma zastosowanie do masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wytwarzanych w każdym państwie członkowskim, które nie są poddawane recyklingowi. Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi w danym roku, oblicza się jako różnicę między wytworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych a odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych poddanymi recyklingowi w tym roku w danym państwie członkowskim. Bułgaria, Czechy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja są uprawnione do określonych rocznych obniżek ryczałtowych swoich wkładów w postaci zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych.

3.6.5.   Dochód narodowy brutto (DNB)

Zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB) wykorzystywane są do sfinansowania tej części budżetu, która nie jest objęta żadnym innym rodzajem dochodów. DNB każdego państwa członkowskiego obciążone jest jednolitą stawką poboru, ustalaną zgodnie z przepisami UE.

3.6.6.   Obniżka brutto

W okresie 2021–2027 następujące państwa członkowskie korzystają z obniżki brutto swoich rocznych wkładów opartych na DNB; 565 mln EUR dla Austrii, 377 mln EUR dla Danii, 3 671 mln EUR dla Niemiec, 1 921 mln EUR dla Niderlandów i 1 069 mln EUR dla Szwecji. Te obniżki brutto są mierzone w cenach z 2020 r. i finansowane przez wszystkie państwa członkowskie.

3.6.7.   Korekty zasobów własnych z poprzednich lat budżetowych

Zasoby oparte na VAT i DNB ustala się na podstawie prognoz odpowiednich podstaw sporządzonych w momencie sporządzenia projektu budżetu. Następnie prognozy te koryguje się i aktualizuje w danym roku budżetowym w ramach budżetu korygującego. Komisja wzywa państwa członkowskie do pokrycia, pierwszego dnia roboczego marca trzeciego roku po danym roku budżetowym, różnic między kwotami należnymi od państw członkowskich według rzeczywistej podstawy a kwotami faktycznie zapłaconymi na podstawie (skorygowanych) prognoz, dodatnich lub ujemnych. W ciągu kolejnych czterech lat nadal można wprowadzać korekty do rzeczywistych podstaw VAT i DNB, o ile nie zostaną wydane zastrzeżenia. Zastrzeżenia te stanowią potencjalne roszczenia względem państw członkowskich o niepewnych kwotach, ponieważ nie można dokładnie oszacować ich wpływu finansowego. Kiedy możliwe jest określenie dokładnej kwoty, wzywa się do przekazania odpowiednich zasobów opartych na VAT i DNB w powiązaniu z przeprowadzaniem bilansu VAT i DNB lub wystawia się indywidualne wezwania do wpłacenia środków. Prognozę zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych koryguje się w podobny sposób. Komisja wzywa jednak państwa członkowskie do pokrycia, pierwszego dnia roboczego czerwca trzeciego roku po danym roku budżetowym, różnic między kwotami należnymi od państw członkowskich zgodnie z ich rocznymi sprawozdaniami finansowymi zawierającymi dane dotyczące wyników a kwotami faktycznie zapłaconymi na podstawie (skorygowanych) prognoz, dodatnich lub ujemnych. Korekty rzeczywistych podstaw można nadal wprowadzać w ciągu kolejnych pięciu lat, chyba że zostanie wydane zastrzeżenie.

3.7.   OBLICZENIE WYNIKU BUDŻETU

Nadwyżka budżetowa UE zwracana jest państwom członkowskim w następnym roku poprzez odpowiednie pomniejszenie ich kwot należnych za ten rok.

Kwoty zasobów własnych ujęte w sprawozdaniu to kwoty zaksięgowane w ciągu roku na rachunkach otwartych w imieniu Komisji przez rządy państw członkowskich. Dochody obejmują także, w przypadku nadwyżki, wynik budżetu za poprzedni rok budżetowy. Pozostałe dochody ujęte w sprawozdaniu stanowią kwotę faktycznie uzyskaną w ciągu roku.

Do celów obliczenia wyniku budżetu za dany rok przyjęto, że wydatki obejmują płatności zrealizowane ze środków na dany rok oraz wszelkie środki na dany rok przeniesione na rok następny. Płatności zrealizowane ze środków na dany rok oznaczają płatności zrealizowane przez księgowego do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego. W przypadku EFRG płatności obejmują płatności zrealizowane przez państwa członkowskie między dniem 16 października roku N-1 a dniem 15 października roku N, pod warunkiem że księgowy został poinformowany o zobowiązaniu i autoryzacji do dnia 31 stycznia roku N+1. Wydatki dotyczące EFRG mogą podlegać decyzji w sprawie zgodności wydanej w wyniku kontroli przeprowadzonych w państwach członkowskich.

Wynik budżetu obejmuje dwa elementy: wynik UE oraz wynik udziału krajów EFTA należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 608/2014 określającego środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej wynik ten stanowi różnicę pomiędzy:

—

łącznymi dochodami otrzymanymi za dany rok budżetowy a

—

kwotą płatności dokonanych ze środków na bieżący rok budżetowy, zwiększoną o kwotę środków na ten rok budżetowy przeniesionych na następny rok.

Różnicę tę powiększa się lub pomniejsza o:

—

saldo netto anulowanych środków na płatności przeniesionych z ubiegłych lat budżetowych oraz wszelkich płatności, które ze względu na zmiany kursu euro przekraczają środki niezróżnicowane przeniesione z poprzedniego roku budżetowego,

—

stan dochodów przeznaczonych na określony cel, oraz

—

saldo powstałe z zysków i strat kursowych w ciągu roku budżetowego.
Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego, które wynikają z wkładów osób trzecich i prac wykonanych na rzecz osób trzecich oraz które z zasady nigdy nie wygasają, ujmuje się jako środki dodatkowe na rok budżetowy. Tłumaczy to różnicę między kwotami przeniesionymi z poprzedniego roku budżetowego ujętymi w sprawozdaniach z wykonania budżetu za rok N a kwotami przeniesionymi na następny rok ujętymi w sprawozdaniach z wykonania budżetu za rok N-1. Środki na zobowiązania ponownie udostępnione w wyniku zwrotu zaliczek nie są uwzględniane przy obliczaniu wyniku budżetu.

Przeniesione środki na płatności obejmują automatyczne przeniesienia i środki przeniesione na mocy decyzji. Anulowane niewykorzystane środki na płatności przeniesione z poprzedniego roku obejmują anulowane środki przeniesione automatycznie lub decyzją.

3.8.   UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

(mln EUR)

 

2022

2021

WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK

(91 949 )

(42 100 )

Dochody

 

 

Należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane

(5 978 )

(7 068 )

Należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku

74 088

64 356

Naliczone przychody (netto)

2 072

(5 434 )

 

70 182

51 854

Koszty

 

 

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (netto)

45 648

53 108

Koszty poprzedniego roku poniesione w bieżącym roku

(2 053 )

(1 046 )

Efekt netto płatności zaliczkowych

(21 659 )

(47 608 )

Środki na płatności przeniesione na następny rok

(2 660 )

(4 449 )

Płatności dokonane z przeniesionych środków i anulowane niewykorzystane środki na płatności

3 331

(4 047 )

Zmiany stanu rezerw

3 650

1 032

Inne

(2 139 )

(3 577 )

 

24 118

(6 587 )

Wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji

168

61

WYNIK BUDŻETU ZA ROK

2 519

3 230

Zgodnie z rozporządzeniem finansowym wynik ekonomiczny za rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej i reguły rachunkowości UE, natomiast wynik budżetu opiera się na zmodyfikowanej metodzie kasowej. Zważywszy że u podstaw wyniku ekonomicznego i wyniku budżetowego leżą te same operacje – z wyjątkiem pozostałych (pozabudżetowych) źródeł przychodów i wydatków agencji oraz EWWiS w likwidacji, które uwzględniono wyłącznie w wyniku ekonomicznym – uzgodnienie wyniku ekonomicznego za dany rok z wynikiem budżetowym za ten rok pełni rolę przydatnej kontroli spójności.

Pozycje uzgadniane – Dochody

Faktyczne dochody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają dochodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom pobranym z tytułu należności ustalonych w ubiegłych latach. Dlatego należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane, odlicza się od wyniku ekonomicznego na użytek uzgodnienia, jako że nie są one częścią dochodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku dolicza się do wyniku ekonomicznego na użytek uzgodnienia.

Na naliczone dochody składają się głównie kwoty dotyczące korekt finansowych, zasobów własnych, odsetek i dywidend. Uwzględnia się jedynie efekt netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o wpływy z tytułu naliczonych przychodów z poprzedniego roku.

Pozycje uzgadniane – Wydatki

Na bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów składają się głównie bierne rozliczenia międzyokresowe dokonane na użytek procedur zakończenia księgowań na koniec roku (tzw. procedur cut-off), tj. wydatki kwalifikowalne poniesione przez beneficjentów środków unijnych, które nie zostały jeszcze zgłoszone Komisji. Uwzględnia się jedynie efekt netto, tj. bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów za bieżący rok pomniejszone o pokryte koszty za poprzedni rok. Płatności dokonane w bieżącym roku powiązane z fakturami ujętymi we wcześniejszych latach stanowią część wydatków budżetowych bieżącego roku i muszą być w związku z tym dodane do wyniku ekonomicznego dla celów uzgodnienia.

Efekt netto płatności zaliczkowych obejmuje (1) nowe kwoty płatności zaliczkowych wypłacone w bieżącym roku i ujęte jako wydatki budżetowe tego roku i (2) rozliczenie płatności zaliczkowych poprzez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych w ciągu roku. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak koszt ten nie jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowych zaliczek została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania.

Oprócz płatności dokonanych ze środków na dany rok przy obliczaniu wyniku budżetu za ten rok należy uwzględnić także środki na ten rok przeniesione na rok następny (zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 608/2014). To samo podejście stosuje się do płatności budżetowych dokonanych w bieżącym roku ze środków przeniesionych z poprzednich lat oraz anulowania niewykorzystanych środków na płatności.

Zmiany stanu rezerw odnoszą się do szacunków na koniec roku dokonanych na kontach rozliczeń międzyokresowych (głównie świadczenia pracownicze), które nie mają wpływu na konta budżetowe. Pozostałe uzgadniane kwoty obejmują rozmaite elementy, takie jak amortyzacja aktywów, nabycie aktywów, raty leasingowe (część kapitałowa) oraz udziały finansowe, które są różnie traktowane w rachunkowości budżetowej i rachunkowości memoriałowej.

Pozycja uzgadniana – Wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji

Wynik budżetu na dany rok jest nieskonsolidowaną wartością liczbową i nie obejmuje pozostałych (pozabudżetowych) źródeł dochodów i wydatków skonsolidowanych agencji oraz EWWiS w likwidacji (zob. informacja dodatkowa 6). Aby uzgodnić wynik ekonomiczny za dany rok – nieskonsolidowaną wartość liczbową obejmującą te kwoty – z wynikiem budżetu ten rok, jako pozycję uzgadnianą przedstawia się cały skonsolidowany wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji za dany rok.

4.   WYKONANIE BUDŻETU UE NA 2022 R.

Informacje dodatkowe na temat wykonania budżetu na 2022 r. w zakresie dochodów i wydatków, zobowiązań pozostających do spłaty oraz wyniku budżetu znajdują się w sekcji 3 „Zestawienie wykonania budżetu” w części „Najważniejsze dane finansowe roku”.

5.   WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

5.1.   ZESTAWIENIE WYKONANIA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

(mln EUR)

 

Dochody przewidziane w budżecie

Ustalone należności

Dochody

Wpływy jako % budżetu

Nierozliczone

Tytuł

Pierwotnie przyjęty budżet

Ostateczny przyjęty budżet

Bieżący rok

Przeniesione

Ogółem

Z należności za bieżący rok

Z należności przeniesionych

Ogółem

1

2

3

4

5=3+4

6

7

8=6+7

9=8/2

10=5-8

1

Zasoby własne

157 701

153 928

155 083

2 237

157 320

155 073

686

155 758

101 %

1 562

 

11 – Opłaty wyrównawcze od cukru

0

0

(1)

(0)

(1)

(1)

—

(1)

—

(0)

 

12 – Cła

17 913

23 765

25 181

2 237

27 419

25 171

686

25 857

109 %

1 562

 

13 – VAT

19 071

19 714

19 666

—

19 666

19 666

—

19 666

100 %

—

 

14 – DNB

114 719

104 088

103 880

—

103 880

103 880

—

103 880

100 %

—

 

16 – Obniżka wkładów opartych na DNB przyznana niektórym państwom członkowskim

—

—

19

—

19

19

—

19

—

—

 

17 – Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych

5 997

6 361

6 337

—

6 337

6 337

—

6 337

100 %

—

2

Nadwyżki, salda i dostosowania

0

2 980

3 227

7

3 233

3 227

—

3 227

108 %

7

3

Dochody administracyjne

1 791

1 791

2 581

75

2 656

2 554

53

2 607

146 %

49

4

Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny

115

454

(226)

16 861

16 635

(949)

1 544

596

131 %

16 039

5

Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek

0

0

62 203

—

62 203

62 203

—

62 203

—

—

6

Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii

10 997

10 884

20 402

6 287

26 689

14 952

5 922

20 874

192 %

5 815

Ogółem

170 603

170 038

243 269

25 467

268 736

237 059

8 205

245 265

144 %

23 471

6.   WYKONANIE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH UE

6.1.   WRF: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(mln EUR)

Dział WRF

Środki na zobowiązania

Środki na płatności

Środki budżetowe

Dodatkowe środki

Dostępne środki ogółem

Środki budżetowe

Dodatkowe środki

Dostępne środki ogółem

Pierwotnie przyjęty budżet

Budżety korygujące i przesunięcia

Ostateczny przyjęty budżet

Przeniesienia

Dochody przeznaczone na określony cel

Pierwotnie przyjęty budżet

Budżety korygujące i przesunięcia

Ostateczny przyjęty budżet

Przeniesienia

Dochody przeznaczone na określony cel

1

2

3=1+2

4

5

6=3+4+5

7

8

9=7+8

10

11

12=9+10+11

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

21 775

70

21 845

230

10 995

33 071

21 474

(868)

20 606

147

8 625

29 379

2

Spójność, odporność i wartości

56 039

11 766

67 805

0

257 566

325 372

62 053

1 088

63 140

27

66 487

129 654

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

49 709

11 605

61 314

—

14 754

76 068

56 351

1 259

57 610

3

17 934

75 546

 

2b. Odporność i wartości

6 330

161

6 491

0

242 812

249 303

5 702

(171)

5 531

25

48 553

54 108

3

Zasoby naturalne i środowisko

56 235

446

56 681

686

17 832

75 200

56 602

(820)

55 782

693

2 797

59 271

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

40 369

(0)

40 369

686

632

41 687

40 393

(37)

40 356

687

632

41 674

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 091

319

3 410

2

108

3 520

3 078

294

3 373

27

242

3 642

5

Bezpieczeństwo i obrona

1 785

28

1 813

—

38

1 851

1 238

(79)

1 159

5

28

1 192

6

Sąsiedztwo i świat

17 170

500

17 670

2 237

456

20 364

12 916

240

13 156

1 048

698

14 902

7

Europejska administracja publiczna

10 620

163

10 783

22

1 269

12 075

10 620

163

10 783

1 085

1 281

13 149

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

4 421

64

4 485

22

534

5 041

4 421

64

4 485

695

544

5 724

O

Poza WRF

—

—

—

—

6 692

6 692

—

—

—

—

6 830

6 830

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

2 799

(580)

2 219

1 303

10

3 531

2 623

(583)

2 040

1 303

8

3 351

Ogółem

169 516

12 711

182 227

4 481

294 968

481 676

170 603

(565)

170 038

4 335

86 996

261 370

6.2.   WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

Dział WRF

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

1

2

3

4

5=2+3 +4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13=10+11+12

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

33 071

21 843

230

5 257

27 330

83 %

—

5 738

5 738

2

—

1

3

2

Spójność, odporność i wartości

325 372

66 644

0

152 263

218 907

67 %

159

105 221

105 381

1 002

—

82

1 084

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

76 068

60 159

—

14 473

74 632

98 %

159

199

359

996

—

82

1 078

 

2b. Odporność i wartości

249 303

6 485

0

137 790

144 275

58 %

0

105 022

105 022

5

—

1

6

3

Zasoby naturalne i środowisko

75 200

56 070

676

11 396

68 142

91 %

488

6 275

6 763

123

10

161

295

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

41 687

39 876

676

629

41 182

99 %

485

2

488

7

10

0

18

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 520

3 395

2

50

3 446

98 %

16

58

74

0

—

0

0

5

Bezpieczeństwo i obrona

1 851

1 809

—

30

1 840

99 %

3

7

11

0

—

0

1

6

Sąsiedztwo i świat

20 364

17 633

2 237

283

20 153

99 %

38

173

211

0

0

0

0

7

Europejska administracja publiczna

12 075

10 733

21

911

11 664

97 %

1

358

359

50

1

1

52

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

5 041

4 445

21

384

4 850

96 %

1

149

150

40

1

0

41

O

Poza WRF

6 692

—

—

3 006

3 006

45 %

—

3 686

3 686

—

—

—

—

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

3 531

1 299

1 303

—

2 602

74 %

746

3

749

173

—

7

180

Ogółem

481 676

179 425

4 469

173 196

357 091

74 %

1 451

121 520

122 971

1 351

12

252

1 614

6.3.   WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(mln EUR)

Dział WRF

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

1

2

3

4

5=2+3+4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13=10+11+12

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

29 379

20 471

132

4 570

25 174

86 %

112

4 052

4 164

23

15

3

41

2

Spójność, odporność i wartości

129 654

63 055

24

63 491

126 570

98 %

76

2 995

3 071

10

3

1

14

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

75 546

57 600

1

15 414

73 015

97 %

3

2 520

2 523

7

2

0

8

 

2b. Odporność i wartości

54 108

5 455

23

48 077

53 555

99 %

73

475

548

3

2

0

5

3

Zasoby naturalne i środowisko

59 271

55 198

682

2 396

58 276

98 %

493

401

894

91

11

0

102

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

41 674

39 846

677

629

41 152

99 %

486

2

488

24

10

0

34

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 642

3 292

26

49

3 368

92 %

3

193

196

78

0

0

78

5

Bezpieczeństwo i obrona

1 192

1 130

5

19

1 154

97 %

6

9

15

23

0

0

23

6

Sąsiedztwo i świat

14 902

13 049

1 032

440

14 521

97 %

93

258

352

13

16

0

30

7

Europejska administracja publiczna

13 149

9 832

959

792

11 583

88 %

923

485

1 407

50

105

4

158

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

5 724

3 870

598

333

4 801

84 %

596

208

805

40

76

3

119

O

Poza WRF

6 830

—

—

72

72

1 %

—

6 757

6 757

—

—

—

—

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

3 351

1 294

1 303

5

2 602

78 %

746

3

749

0

—

—

0

Ogółem

261 370

167 321

4 163

71 837

243 321

93 %

2 452

15 152

17 604

287

151

7

445

6.4.   WRF: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

(mln EUR)

Dział WRF

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec poprzedniego roku

Zobowiązania za bieżący rok

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku – ogółem

Zobowiązania przeniesione z poprzedniego roku

Umorzenie/ aktualizacja wyceny/ anulowanie

Płatności

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku

Zobowiązania zaciągnięte w ciągu roku

Płatności

Anulowane zobowiązania, których nie można przenieść na następne okresy

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku

1

2

3

4=1+2+3

5

6

7

8=5+6+7

9=4+8

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

48 717

(733)

(19 163 )

28 820

27 330

(6 011 )

(10)

21 309

50 130

2

Spójność, odporność i wartości

209 033

(288)

(89 146 )

119 599

218 907

(37 423 )

(1)

181 482

301 081

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

152 840

(155)

(65 983 )

86 703

74 632

(7 032 )

(1)

67 599

154 302

 

2b. Odporność i wartości

56 193

(133)

(23 163 )

32 896

144 275

(30 392 )

(0)

113 883

146 779

3

Zasoby naturalne i środowisko

43 691

(98)

(16 091 )

27 502

68 142

(42 185 )

(0)

25 957

53 459

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

334

(6)

(118)

210

41 182

(41 034 )

—

147

357

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 980

(50)

(1 464 )

2 465

3 446

(1 903 )

—

1 543

4 008

5

Bezpieczeństwo i obrona

2 397

(21)

(769)

1 607

1 840

(385)

(0)

1 455

3 061

6

Sąsiedztwo i świat

32 535

(1 205 )

(8 701 )

22 629

20 153

(5 820 )

(0)

14 333

36 962

7

Europejska administracja publiczna

1 076

(116)

(960)

0

11 664

(10 623 )

7

1 048

1 048

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

684

(86)

(598)

—

4 850

(4 203 )

7

654

654

O

Poza WRF

147

(9)

(11)

127

3 006

(62)

—

2 944

3 071

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

—

—

2 602

(2 602 )

—

0

0

Ogółem

341 575

(2 520 )

(136 306 )

202 749

357 091

(107 015 )

(4)

250 071

452 821

6.5.   WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

 

<2016

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Ogółem

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

634

612

1 364

2 072

5 400

8 895

9 823

21 329

50 130

2

Spójność, odporność i wartości

2 129

528

6 063

8 997

15 494

25 268

61 090

181 512

301 081

3

Zasoby naturalne i środowisko

1 484

1 100

1 017

1 275

2 349

6 638

13 640

25 957

53 459

4

Migracja i zarządzanie granicami

17

26

105

170

559

1 025

562

1 543

4 008

5

Bezpieczeństwo i obrona

28

9

111

134

204

320

801

1 455

3 061

6

Sąsiedztwo i świat

1 152

814

1 365

2 492

3 943

4 452

8 411

14 333

36 962

7

Europejska administracja publiczna

—

—

—

—

0

—

0

1 048

1 048

O

Poza WRF

—

—

—

—

—

0

127

2 944

3 071

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

—

—

—

—

—

0

0

Ogółem

5 445

3 090

10 025

15 140

27 949

46 599

94 453

250 120

452 821

Powołanie nowej Komisji wiązało się z wewnętrzną reorganizacją służb. Realokacja powiązanych transakcji spowodowała przesunięcie kwoty pozostającej do spłaty pomiędzy latami. Łączna kwota zobowiązań pozostających do spłaty nie ulega zmianie.

6.6.   WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG RODZAJU ŚRODKÓW

(mln EUR)

 

Ze środków budżetowych

Ze środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec 2022 r. – ogółem

Zobowiązania przeniesione z 2021 r.

Dostosowania

Zaciągnięte zobowiązania

Dokonane płatności

Kwota pozostała do spłaty

Zobowiązania przeniesione z 2021 r.

Dostosowania

Zaciągnięte zobowiązania

Dokonane płatności

Kwota pozostała do spłaty

1

2

3

4

5=1+2+3-4

6

7

8

9

10=6+7+8-9

11=5+10

1

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

41 340

(643)

22 073

20 229

42 541

7 377

(100)

5 257

4 945

7 588

50 130

2

Spójność, odporność i wartości

95 569

(263)

66 644

63 014

98 937

113 465

(27)

152 263

63 556

202 144

301 081

 

2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna

91 481

(143)

60 159

57 554

93 943

61 360

(13)

14 473

15 461

60 358

154 302

 

2b. Odporność i wartości

4 088

(120)

6 485

5 460

4 993

52 105

(14)

137 790

48 095

141 786

146 779

3

Zasoby naturalne i środowisko

40 854

(93)

56 746

56 225

41 281

2 837

(5)

11 396

2 051

12 178

53 459

 

w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

334

(6)

40 552

40 523

357

—

—

629

629

0

357

4

Migracja i zarządzanie granicami

3 760

(49)

3 397

3 297

3 811

219

(2)

50

71

197

4 008

5

Bezpieczeństwo i obrona

2 364

(21)

1 809

1 128

3 025

33

(0)

30

27

36

3 061

6

Sąsiedztwo i świat

31 666

(1 181 )

19 870

14 079

36 275

869

(24)

283

442

687

36 962

7

Europejska administracja publiczna

968

(48)

10 754

10 741

932

107

(60)

911

842

116

1 048

 

w tym: wydatki administracyjne instytucji

630

(22)

4 465

4 468

606

53

(56)

384

333

48

654

O

Poza WRF

 

 

—

—

—

147

(9)

3 006

72

3 071

3 071

S

Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

2 602

2 602

0

 

 

 

 

 

0

Ogółem

216 522

(2 298 )

183 894

171 315

226 803

125 053

(227)

173 196

72 005

226 018

452 821

6.7.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(mln EUR)

Program

Środki na zobowiązania

Środki na płatności

Środki budżetowe

Dodatkowe środki

Dostępne środki ogółem

Środki budżetowe

Dodatkowe środki

Dostępne środki ogółem

Pierwotnie przyjęty budżet

Budżety korygujące i przesunięcia

Ostateczny przyjęty budżet

Przeniesienia

Dochody przeznaczone na określony cel

Pierwotnie przyjęty budżet

Budżety korygujące i przesunięcia

Ostateczny przyjęty budżet

Przeniesienia

Dochody przeznaczone na określony cel

1

2

3=1+2

4

5

6=3+4+5

7

8

9=7+8

10

11

12=9+10+11

1

„Horyzont Europa”

12 239

1

12 240

230

5 244

17 714

12 559

(439)

12 120

96

5 961

18 178

 

Euratom

271

(1)

270

—

80

350

314

(44)

270

25

123

417

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

710

—

710

—

23

733

668

(107)

561

1

51

613

 

Inne działania

—

—

—

—

690

690

—

—

—

—

371

371

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

17

—

17

—

—

17

16

(8)

9

—

—

9

 

Fundusz InvestEU

1 197

—

1 197

—

4 677

5 874

1 032

25

1 057

1

1 717

2 775

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

1 758

40

1 799

—

17

1 816

1 886

79

1 966

1

19

1 986

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

800

(3)

797

—

14

811

589

43

632

1

12

646

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

283

(34)

249

—

2

251

257

(124)

133

1

4

138

 

„Cyfrowa Europa”

1 248

(15)

1 233

—

31

1 264

849

(83)

766

7

21

794

 

Agencje zdecentralizowane

192

14

206

—

13

219

192

(1)

191

—

13

204

 

Inne działania

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

7

—

7

—

0

7

26

(5)

21

—

0

21

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

24

(1)

22

—

4

26

23

2

25

—

1

26

 

Jednolity rynek

614

74

688

—

45

733

580

(39)

541

8

57

605

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

24

—

24

—

1

26

31

(3)

28

—

1

29

 

Podatki

37

—

37

—

4

41

36

(8)

28

0

4

32

 

Cła

130

—

130

—

8

139

115

(5)

109

0

8

118

 

Agencje zdecentralizowane

120

(4)

116

—

12

128

120

(4)

116

—

12

128

 

Inne działania

10

(0)

10

—

0

10

9

0

9

—

0

9

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

17

—

17

—

—

17

13

(6)

8

—

—

8

 

Europejski program kosmiczny

2 008

—

2 008

—

127

2 135

2 088

(135)

1 953

5

248

2 206

 

Agencje zdecentralizowane

68

—

68

—

2

70

68

(5)

64

—

2

65

 

Projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

21 775

70

21 845

230

10 995

33 071

21 474

(868)

20 606

147

8 625

29 379

2

Rozwój Regionalny (EFRR) (54)

30 174

7 255

37 429

—

7 983

45 412

29 597

2 583

32 181

1

11 625

43 807

 

Fundusz Spójności

4 865

1 581

6 446

—

657

7 102

11 162

(1 675 )

9 488

0

745

10 233

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

1 494

—

1 494

—

12

1 507

1 851

—

1 851

—

4

1 855

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

3

—

3

—

0

3

3

(0)

3

—

0

3

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) (54)

13 174

2 769

15 943

—

6 102

22 045

13 736

350

14 087

2

5 559

19 647

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

34

—

34

—

1

35

37

6

42

0

0

43

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

119

—

119

—

239 943

240 062

112

(14)

98

2

47 196

47 296

 

Program „Perykles IV”

1

—

1

—

0

1

1

(0)

1

—

0

1

 

Plan odbudowy dla Europy

145

(71)

74

—

1

75

145

(71)

74

2

1

76

 

RescEU

101

253

354

0

1 959

2 313

187

62

249

—

329

578

 

Program UE dla zdrowia

840

(0)

839

—

22

861

353

(163)

190

4

10

204

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

—

—

—

—

377

377

8

126

134

—

377

512

 

Agencje zdecentralizowane

291

(6)

284

—

42

327

276

(6)

270

—

42

311

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

1

1

—

—

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

12

2

14

—

—

14

11

2

12

—

—

12

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

106

(19)

88

—

11

99

87

(0)

87

2

11

100

 

Erasmus+

3 402

4

3 406

—

394

3 800

3 301

(20)

3 281

8

519

3 807

 

Europejski Korpus Solidarności

141

—

141

—

20

161

116

16

132

4

22

158

 

Kreatywna Europa

407

—

407

—

19

426

400

(88)

313

2

22

337

 

Sprawiedliwość

44

—

44

—

9

53

38

1

39

1

10

49

 

Prawa i wartości

215

—

215

—

2

217

170

(17)

154

1

2

157

 

Agencje zdecentralizowane

246

(2)

245

—

4

249

238

(3)

235

—

4

239

 

Inne działania

9

—

9

—

3

11

7

(1)

6

—

3

9

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

35

—

35

—

0

36

52

(4)

48

—

0

48

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

183

—

183

—

5

187

164

1

165

—

4

169

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

56 039

11 766

67 805

0

257 566

325 372

62 053

1 088

63 140

27

66 487

129 654

3

Gwarancje rolne

40 369

0

40 369

686

632

41 687

40 393

(37)

40 356

687

632

41 674

 

Inne programy dotyczące zasobów naturalnych i środowiska

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

12 728

—

12 728

—

6 072

18 800

14 680

(775)

13 905

0

1 623

15 528

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

972

162

1 134

—

76

1 210

732

3

736

1

183

919

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

159

0

159

—

—

159

166

(7)

159

—

—

159

 

Agencje zdecentralizowane

29

—

29

—

1

30

29

—

29

—

1

30

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

—

1

—

—

1

6

(1)

5

—

—

5

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

756

—

756

—

10

765

529

(1)

528

5

8

542

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

1 160

283

1 443

—

10 867

12 310

1

0

1

—

175

177

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

—

—

—

—

167

167

—

—

—

—

167

167

 

Agencje zdecentralizowane

54

—

54

—

7

61

54

—

54

—

7

61

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

8

—

8

—

0

8

11

(2)

9

—

0

9

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

56 235

446

56 681

686

17 832

75 200

56 602

(820)

55 782

693

2 797

59 271

4

Azyl, Migracja i Integracja

1 119

279

1 399

2

10

1 411

1 292

194

1 486

26

9

1 521

 

Agencje zdecentralizowane

154

12

166

—

26

192

154

6

160

—

26

186

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

0

0

—

—

—

—

0

0

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

671

85

756

—

8

764

511

135

646

1

143

790

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

138

—

138

—

—

138

136

1

137

0

—

137

 

Agencje zdecentralizowane

1 009

(57)

952

—

64

1 016

986

(42)

944

—

64

1 008

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

3 091

319

3 410

2

108

3 520

3 078

294

3 373

27

242

3 642

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

227

27

254

—

5

259

241

(28)

213

1

5

219

 

Likwidacja obiektów jądrowych

99

—

99

—

—

99

40

(3)

37

—

—

37

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

44

—

44

—

1

45

65

(24)

41

2

1

44

 

Agencje zdecentralizowane

216

1

217

—

10

226

216

1

217

—

10

226

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

0

—

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

22

—

22

—

0

22

21

—

21

—

0

21

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

318

—

318

—

7

326

178

(18)

160

1

4

165

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

627

—

627

—

15

642

379

(23)

356

1

8

364

 

Mobilność wojskowa

232

—

232

—

—

232

98

16

114

1

—

115

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

1 785

28

1 813

—

38

1 851

1 238

(79)

1 159

5

28

1 192

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

12 717

(94)

12 622

1 864

258

14 744

7 892

451

8 343

990

307

9 640

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

39

—

39

0

3

42

33

(16)

16

1

3

20

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

1 806

636

2 442

39

24

2 505

2 092

306

2 398

45

24

2 467

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

362

—

362

—

25

387

334

50

384

0

25

409

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

69

—

69

4

—

73

52

(22)

30

1

—

31

 

Inne działania

72

(22)

50

—

1

51

47

(7)

40

—

1

41

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

0

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

95

—

95

—

1

95

95

(1)

94

—

0

95

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

2 012

(19)

1 992

331

145

2 468

2 372

(521)

1 851

11

338

2 200

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

17 170

500

17 670

2 237

456

20 364

12 916

240

13 156

1 048

698

14 902

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

2 086

77

2 162

—

236

2 398

2 086

77

2 162

—

236

2 398

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

11

1

12

—

—

12

11

1

12

—

—

12

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

1

—

1

—

—

1

1

—

1

—

—

1

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

8

—

8

—

—

8

8

—

8

—

—

8

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

13

0

13

—

—

13

13

0

13

—

—

13

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

6

—

6

—

—

6

6

—

6

—

—

6

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

0

0

0

—

—

0

0

0

0

—

—

0

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

0

0

0

—

—

0

0

0

0

—

—

0

 

Szkoły europejskie

207

9

215

—

25

240

207

9

215

2

25

242

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

2 625

3

2 629

—

91

2 719

2 625

3

2 629

0

91

2 719

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

253

8

261

—

71

332

253

8

261

39

71

371

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

14

1

15

—

0

15

14

1

15

2

0

17

 

Członkowie – dodatki przejściowe

3

(0)

2

—

—

2

3

(0)

2

—

—

2

 

Koszty rekrutacji personelu

30

1

31

—

1

33

30

1

31

2

1

35

 

Zakończenie służby

8

0

9

—

—

9

8

0

9

—

—

9

 

Koszty szkoleń

18

(0)

17

—

6

23

18

(0)

17

12

6

36

 

Kwestie socjalne i mobilność

22

(1)

22

—

28

50

22

(1)

22

14

29

64

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

252

3

255

—

106

362

252

3

255

163

106

525

 

Czynsze i nabywanie

310

(21)

289

—

49

337

310

(21)

289

18

49

356

 

Związane z budynkami

106

25

131

—

32

164

106

25

131

51

32

215

 

Zabezpieczenie

66

(2)

64

—

15

79

66

(2)

64

32

15

111

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

51

(1)

50

—

4

53

51

(1)

50

12

4

65

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

26

(13)

13

—

2

15

26

(13)

13

4

2

20

 

Dziennik Urzędowy

3

(1)

2

—

—

2

3

(1)

2

1

—

3

 

Publikacje

10

3

13

—

3

17

10

3

13

7

3

24

 

Pozyskiwanie informacji

4

(0)

4

—

0

4

4

(0)

4

2

0

6

 

Analizy i dochodzenia

4

(1)

3

—

0

3

4

(1)

3

4

0

8

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

17

4

20

—

12

32

17

4

20

13

12

44

 

Tłumacze zewnętrzni

27

4

31

—

41

72

27

4

31

4

41

76

 

Pozostałe wydatki administracyjne

18

(1)

17

—

14

31

18

(1)

17

8

14

38

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

0

(0)

0

—

—

0

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

4 421

64

4 485

22

534

5 041

4 421

64

4 485

695

544

5 724

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

10 620

163

10 783

22

1 269

12 075

10 620

163

10 783

1 085

1 281

13 149

O

Fundusz innowacyjny

—

—

—

—

6 570

6 570

—

—

—

—

6 705

6 705

 

Inne działania

—

—

—

—

122

122

—

—

—

—

124

124

Ogółem dział O: Poza WRF

—

—

—

—

6 692

6 692

—

—

—

—

6 830

6 830

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

1 299

(580)

718

12

1

732

1 299

(580)

718

12

1

732

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

201

—

201

—

8

210

25

(2)

23

—

7

30

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

1 299

—

1 299

1 291

—

2 590

1 299

—

1 299

1 291

—

2 590

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

2 799

(580)

2 219

1 303

10

3 531

2 623

(583)

2 040

1 303

8

3 351

Ogółem

169 516

12 711

182 227

4 481

294 968

481 676

170 603

(565)

170 038

4 335

86 996

261 370

6.8.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

Program

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

1

2

3

4

5=2+3 +4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13=10+11+12

1

„Horyzont Europa”

17 714

12 239

230

2 840

15 309

86 %

—

2 404

2 404

1

—

0

1

 

Euratom

350

270

—

26

296

85 %

—

54

54

—

—

0

0

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

733

710

—

16

726

99 %

—

7

7

0

—

—

0

 

Inne działania

690

—

—

61

61

9 %

—

629

629

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

17

17

—

—

17

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Fundusz InvestEU

5 874

1 197

—

2 151

3 348

57 %

—

2 526

2 526

0

—

—

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

1 816

1 799

—

2

1 801

99 %

—

15

15

0

—

—

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

811

797

—

4

801

99 %

—

10

10

0

—

—

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

251

249

—

—

249

99 %

—

2

2

0

—

—

0

 

„Cyfrowa Europa”

1 264

1 233

—

31

1 264

100 %

—

—

—

0

—

0

0

 

Agencje zdecentralizowane

219

206

—

10

216

98 %

—

4

4

—

—

—

—

 

Inne działania

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

7

7

—

—

7

97 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

26

22

—

3

25

96 %

—

1

1

0

—

—

0

 

Jednolity rynek

733

688

—

21

709

97 %

—

24

24

0

—

0

0

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

26

24

—

0

25

96 %

—

1

1

0

—

1

1

 

Podatki

41

37

—

1

38

93 %

—

3

3

0

—

—

0

 

Cła

139

130

—

4

134

97 %

—

4

4

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

128

116

—

7

123

96 %

—

5

5

0

—

—

0

 

Inne działania

10

10

—

0

10

100 %

—

0

0

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

17

17

—

—

17

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Europejski program kosmiczny

2 135

2 008

—

77

2 086

98 %

—

50

50

—

—

—

—

 

Agencje zdecentralizowane

70

68

—

2

70

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

33 071

21 843

230

5 257

27 330

83 %

—

5 738

5 738

2

—

1

3

2

Rozwój Regionalny (EFRR) (55)

45 412

36 556

—

7 799

44 355

98 %

151

155

306

722

—

29

751

 

Fundusz Spójności

7 102

6 220

—

601

6 822

96 %

—

11

11

225

—

44

270

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

1 507

1 494

—

12

1 507

100 %

—

0

0

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

3

3

—

—

3

99 %

—

—

—

—

—

0

0

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) (55)

22 045

15 886

—

6 060

21 946

100 %

8

33

41

49

—

9

58

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

35

34

—

1

35

100 %

—

0

0

0

—

(0)

0

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

240 062

119

—

136 396

136 515

57 %

—

103 547

103 547

0

—

0

0

 

Program „Perykles IV”

1

1

—

0

1

97 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Plan odbudowy dla Europy

75

74

—

0

74

99 %

—

1

1

—

—

—

—

 

RescEU

2 313

354

0

760

1 114

48 %

0

1 198

1 199

0

—

—

0

 

Program UE dla zdrowia

861

839

—

21

860

100 %

—

1

1

0

—

(0)

0

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

377

—

—

343

343

91 %

—

35

35

—

—

0

0

 

Agencje zdecentralizowane

327

284

—

15

299

92 %

—

27

27

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

14

13

—

—

13

96 %

—

—

—

1

—

—

1

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

99

86

—

3

90

90 %

—

7

7

2

—

1

2

 

Erasmus+

3 800

3 406

—

211

3 617

95 %

—

183

183

—

—

0

0

 

Europejski Korpus Solidarności

161

141

—

13

155

96 %

—

6

6

—

—

—

—

 

Kreatywna Europa

426

407

—

13

419

98 %

—

6

6

—

—

—

—

 

Sprawiedliwość

53

44

—

6

49

94 %

—

3

3

—

—

—

—

 

Prawa i wartości

217

215

—

1

216

99 %

—

1

1

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

249

245

—

3

247

99 %

—

2

2

—

—

—

—

 

Inne działania

11

8

—

1

9

78 %

—

2

2

1

—

—

1

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

36

35

—

—

35

98 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

187

181

—

3

184

98 %

—

2

2

2

—

—

2

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

325 372

66 644

0

152 263

218 907

67 %

159

105 221

105 381

1 002

—

82

1 084

3

Gwarancje rolne

41 687

39 876

676

629

41 182

99 %

485

2

488

7

10

0

18

 

Inne programy dotyczące zasobów naturalnych i środowiska

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

18 800

12 728

—

5 689

18 416

98 %

—

222

222

0

—

161

161

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

1 210

1 131

—

75

1 206

100 %

3

1

4

0

—

0

0

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

159

159

—

—

159

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

30

29

—

1

29

98 %

—

1

1

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

1

—

—

1

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

765

755

—

3

758

99 %

—

7

7

0

—

0

0

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

12 310

1 327

—

4 982

6 309

51 %

—

5 885

5 885

116

—

—

116

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

167

—

—

11

11

7 %

—

156

156

—

—

—

—

 

Agencje zdecentralizowane

61

54

—

7

61

100 %

—

0

0

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

8

8

—

—

8

99 %

—

0

0

0

—

—

0

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

75 200

56 070

676

11 396

68 142

91 %

488

6 275

6 763

123

10

161

295

4

Azyl, Migracja i Integracja

1 411

1 391

2

9

1 401

99 %

8

2

10

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

192

166

—

18

184

96 %

—

8

8

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

—

—

—

—

—

—

0

0

—

—

0

0

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

764

748

—

8

756

99 %

8

0

8

0

—

0

0

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

138

138

—

—

138

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Agencje zdecentralizowane

1 016

952

—

16

967

95 %

—

48

48

—

—

0

0

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

3 520

3 395

2

50

3 446

98 %

16

58

74

0

—

0

0

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

259

251

—

4

255

98 %

3

1

5

0

—

(0)

0

 

Likwidacja obiektów jądrowych

99

99

—

—

99

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

45

44

—

0

44

99 %

—

0

0

0

—

0

0

 

Agencje zdecentralizowane

226

217

—

4

221

98 %

—

6

6

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

22

22

—

0

22

99 %

—

0

0

0

—

0

0

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

326

318

—

7

326

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

642

627

—

15

642

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Mobilność wojskowa

232

232

—

—

232

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

1 851

1 809

—

30

1 840

99 %

3

7

11

0

—

0

1

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

14 744

12 589

1 864

146

14 598

99 %

34

113

146

(0)

0

0

0

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

42

39

0

2

41

98 %

0

1

1

(0)

0

—

0

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

2 505

2 442

39

16

2 497

100 %

—

7

7

—

—

—

—

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

387

362

—

25

387

100 %

—

0

0

0

—

(0)

0

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

73

68

4

—

72

99 %

1

—

1

(0)

0

—

0

 

Inne działania

51

50

—

—

50

99 %

—

1

1

0

—

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

95

95

—

0

95

100 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

2 468

1 989

331

94

2 413

98 %

4

51

55

(0)

0

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

20 364

17 633

2 237

283

20 153

99 %

38

173

211

0

0

0

0

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

2 398

2 162

—

236

2 398

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

12

12

—

—

12

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

1

1

—

—

1

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

8

8

—

—

8

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

13

13

—

—

13

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

6

6

—

—

6

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

0

0

—

—

0

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

0

0

—

—

0

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Szkoły europejskie

240

215

—

19

235

98 %

—

6

6

0

—

—

0

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

2 719

2 629

—

36

2 665

98 %

—

55

55

0

—

—

0

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

332

253

—

33

286

86 %

—

38

38

8

—

0

8

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

15

15

—

0

15

100 %

—

0

0

0

—

(0)

0

 

Członkowie – dodatki przejściowe

2

2

—

—

2

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Koszty rekrutacji personelu

33

31

—

0

32

97 %

—

1

1

0

—

—

0

 

Zakończenie służby

9

9

—

—

9

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Koszty szkoleń

23

17

—

3

21

89 %

—

2

2

0

—

0

0

 

Kwestie socjalne i mobilność

50

22

—

17

39

78 %

—

11

11

0

—

0

0

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

362

255

—

59

314

87 %

—

47

47

0

—

0

0

 

Czynsze i nabywanie

337

289

—

34

323

96 %

—

14

14

0

—

—

0

 

Związane z budynkami

164

131

—

21

152

93 %

—

12

12

0

—

—

0

 

Zabezpieczenie

79

64

—

12

76

96 %

—

3

3

0

—

0

0

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

53

50

—

2

51

96 %

—

2

2

0

—

0

0

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

15

12

—

1

13

86 %

—

1

1

1

—

0

1

 

Dziennik Urzędowy

2

2

—

—

2

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Publikacje

17

13

—

3

16

95 %

—

1

1

0

—

0

0

 

Pozyskiwanie informacji

4

4

—

0

4

99 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Analizy i dochodzenia

3

3

—

0

3

96 %

—

0

0

0

—

0

0

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

32

20

—

5

25

79 %

—

7

7

0

—

—

0

 

Tłumacze zewnętrzni

72

31

—

33

64

89 %

—

8

8

0

—

0

0

 

Pozostałe wydatki administracyjne

31

17

—

11

28

93 %

—

2

2

0

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

5 041

4 445

21

384

4 850

96 %

1

149

150

40

1

0

41

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

12 075

10 733

21

911

11 664

97 %

1

358

359

50

1

1

52

O

Fundusz innowacyjny

6 570

—

—

2 953

2 953

45 %

—

3 617

3 617

—

—

—

—

 

Inne działania

122

—

—

53

53

43 %

—

69

69

—

—

—

—

Ogółem dział O: Poza WRF

6 692

—

—

3 006

3 006

45 %

—

3 686

3 686

—

—

—

—

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

732

18

12

—

30

4 %

700

1

702

—

—

—

—

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

210

28

—

—

28

13 %

—

1

1

173

—

7

180

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

2 590

1 253

1 291

—

2 544

98 %

46

—

46

—

—

—

—

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

3 531

1 299

1 303

—

2 602

74 %

746

3

749

173

—

7

180

Ogółem

481 676

179 425

4 469

173 196

357 091

74 %

1 451

121 520

122 971

1 351

12

252

1 614

6.9.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(mln EUR)

Program

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

1

2

3

4

5=2+3+4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13=10+11+12

1

„Horyzont Europa”

18 178

12 048

87

2 698

14 834

82 %

71

3 260

3 331

1

9

2

12

 

Euratom

417

253

21

12

286

68 %

16

111

127

1

4

0

4

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

613

560

1

44

605

99 %

1

7

8

0

0

—

0

 

Inne działania

371

—

—

64

64

17 %

—

306

306

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

9

8

—

—

8

90 %

—

—

—

1

—

—

1

 

Fundusz InvestEU

2 775

1 057

1

1 605

2 663

96 %

0

112

112

0

—

0

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

1 986

1 965

1

8

1 974

99 %

0

11

11

0

0

—

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

646

630

1

12

643

100 %

2

0

2

0

0

(0)

0

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

138

132

1

4

137

99 %

0

1

1

0

0

—

0

 

„Cyfrowa Europa”

794

754

7

21

782

98 %

9

—

9

3

0

0

3

 

Agencje zdecentralizowane

204

191

—

10

201

98 %

—

4

4

—

—

—

—

 

Inne działania

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

21

14

—

—

14

67 %

—

0

0

7

—

—

7

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

26

24

—

0

25

95 %

—

1

1

0

—

—

0

 

Jednolity rynek

605

533

7

19

560

92 %

6

37

43

1

1

0

3

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

29

22

—

1

23

78 %

—

1

1

6

—

—

6

 

Podatki

32

27

0

1

28

87 %

0

3

3

1

0

—

1

 

Cła

118

109

0

4

113

96 %

0

4

4

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

128

116

—

7

123

96 %

—

5

5

0

—

—

0

 

Inne działania

9

9

—

0

9

96 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

8

7

—

—

7

91 %

—

—

—

1

—

—

1

 

Europejski program kosmiczny

2 206

1 948

5

59

2 012

91 %

5

189

193

0

1

0

1

 

Agencje zdecentralizowane

65

64

—

2

65

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

29 379

20 471

132

4 570

25 174

86 %

112

4 052

4 164

23

15

3

41

2

Rozwój Regionalny (EFRR) (56)

43 807

32 175

1

10 283

42 459

97 %

1

1 342

1 343

5

0

(0)

5

 

Fundusz Spójności

10 233

9 487

0

521

10 009

98 %

0

224

224

0

0

—

0

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

1 855

1 851

—

4

1 855

100 %

—

0

0

0

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

3

2

—

0

2

69 %

—

—

—

1

—

—

1

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) (56)

19 647

14 084

0

4 606

18 690

95 %

2

953

956

0

1

0

1

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

43

42

0

0

42

98 %

1

0

1

0

0

0

0

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

47 296

96

1

47 178

47 275

100 %

2

18

20

0

0

0

0

 

Program „Perykles IV”

1

1

—

0

1

81 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Plan odbudowy dla Europy

76

45

2

0

47

61 %

29

1

30

—

0

—

0

 

RescEU

578

233

—

320

553

96 %

16

8

25

(0)

—

0

0

 

Program UE dla zdrowia

204

186

3

9

198

97 %

4

1

4

0

1

0

1

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

512

134

—

324

458

90 %

—

53

53

0

—

0

0

 

Agencje zdecentralizowane

311

270

—

15

284

91 %

—

27

27

0

—

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

1

—

—

1

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

12

11

—

—

11

95 %

—

—

—

1

—

—

1

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

100

85

2

4

91

91 %

1

7

9

0

0

0

1

 

Erasmus+

3 807

3 269

8

198

3 474

91 %

13

321

333

0

0

0

0

 

Europejski Korpus Solidarności

158

128

4

2

134

84 %

4

21

25

0

0

0

0

 

Kreatywna Europa

337

310

2

13

325

96 %

2

9

11

(0)

0

0

0

 

Sprawiedliwość

49

38

1

9

48

97 %

1

1

1

0

0

(0)

0

 

Prawa i wartości

157

153

1

1

154

98 %

1

1

2

0

0

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

239

235

—

3

237

99 %

—

2

2

0

—

0

0

 

Inne działania

9

6

—

1

7

82 %

—

2

2

0

—

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

48

48

—

—

48

99 %

—

0

0

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

169

164

—

2

166

98 %

—

3

3

1

—

—

1

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

129 654

63 055

24

63 491

126 570

98 %

76

2 995

3 071

10

3

1

14

3

Gwarancje rolne

41 674

39 846

677

629

41 152

99 %

486

2

488

24

10

0

34

 

Inne programy dotyczące zasobów naturalnych i środowiska

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

15 528

13 839

0

1 406

15 244

98 %

0

217

217

67

0

—

67

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

919

734

1

183

918

100 %

1

0

1

0

0

(0)

0

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

159

159

—

—

159

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Agencje zdecentralizowane

30

29

—

1

29

98 %

—

1

1

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

5

5

—

—

5

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

542

522

5

3

530

98 %

6

6

12

0

0

0

0

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

177

1

—

167

169

95 %

—

8

8

—

—

(0)

(0)

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

167

—

—

1

1

1 %

—

166

166

—

—

—

—

 

Agencje zdecentralizowane

61

54

—

7

61

100 %

—

0

0

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

9

9

—

—

9

99 %

—

0

0

0

—

—

0

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

59 271

55 198

682

2 396

58 276

98 %

493

401

894

91

11

0

102

4

Azyl, Migracja i Integracja

1 521

1 449

25

5

1 480

97 %

2

4

6

35

0

—

36

 

Agencje zdecentralizowane

186

148

—

18

166

89 %

—

8

8

12

—

0

12

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

—

—

—

—

—

—

0

0

—

—

0

0

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

790

630

1

10

641

81 %

1

133

134

15

0

—

15

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

137

137

0

—

137

100 %

0

—

0

0

—

—

0

 

Agencje zdecentralizowane

1 008

928

—

16

944

94 %

—

48

48

16

—

0

16

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

3 642

3 292

26

49

3 368

92 %

3

193

196

78

0

0

78

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

219

192

1

2

196

89 %

1

3

4

19

0

—

19

 

Likwidacja obiektów jądrowych

37

37

—

—

37

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

44

39

2

1

41

94 %

2

0

2

0

0

—

1

 

Agencje zdecentralizowane

226

217

—

4

221

98 %

—

6

6

—

—

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

—

—

—

—

—

—

—

—

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

21

18

—

0

18

87 %

—

0

0

3

—

—

3

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

165

158

1

4

163

99 %

1

—

1

(0)

0

0

0

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

364

355

1

8

364

100 %

1

—

1

(0)

0

—

0

 

Mobilność wojskowa

115

114

1

—

114

100 %

0

—

0

0

—

—

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

1 192

1 130

5

19

1 154

97 %

6

9

15

23

0

0

23

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

9 640

8 275

977

149

9 400

98 %

68

159

226

0

13

0

13

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

20

16

1

3

19

97 %

1

—

1

0

0

—

0

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

2 467

2 391

45

10

2 446

99 %

7

14

21

(0)

0

—

0

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

409

383

0

25

408

100 %

0

0

1

0

0

0

0

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

31

29

1

—

30

96 %

1

—

1

0

0

—

0

 

Inne działania

41

35

—

—

35

84 %

—

1

1

6

—

—

6

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

—

—

0

66 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

95

93

—

0

93

98 %

—

0

0

2

—

—

2

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

2 200

1 829

8

253

2 090

95 %

17

85

101

6

2

—

8

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

—

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

14 902

13 049

1 032

440

14 521

97 %

93

258

352

13

16

0

30

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

2 398

2 162

—

236

2 398

100 %

—

0

0

—

—

(0)

(0)

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

12

12

—

—

12

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

1

1

—

—

1

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

8

8

—

—

8

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

13

13

—

—

13

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

6

6

—

—

6

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

0

0

—

—

0

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

0

0

—

—

0

100 %

—

—

—

—

—

—

—

 

Szkoły europejskie

242

215

2

18

236

97 %

0

6

6

0

—

(0)

0

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

2 719

2 629

—

36

2 665

98 %

0

55

55

0

0

—

0

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

371

210

35

32

277

75 %

42

39

81

8

4

0

13

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

17

15

1

0

16

90 %

0

0

0

0

1

(0)

1

 

Członkowie – dodatki przejściowe

2

2

—

—

2

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Koszty rekrutacji personelu

35

28

2

0

30

87 %

3

1

4

0

0

—

0

 

Zakończenie służby

9

9

—

—

9

100 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Koszty szkoleń

36

8

11

2

20

57 %

9

4

13

0

2

0

2

 

Kwestie socjalne i mobilność

64

13

12

10

35

55 %

9

19

27

0

2

0

2

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

525

129

160

30

319

61 %

126

76

202

0

4

0

4

 

Czynsze i nabywanie

356

289

18

33

340

95 %

0

16

16

0

0

—

0

 

Związane z budynkami

215

71

49

12

132

62 %

60

21

81

0

2

—

2

 

Zabezpieczenie

111

38

30

5

73

66 %

26

11

36

0

1

—

1

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

65

38

4

1

44

67 %

11

2

13

0

8

0

8

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

20

5

1

1

7

36 %

7

2

9

1

3

0

4

 

Dziennik Urzędowy

3

2

1

—

2

84 %

0

—

0

—

0

—

0

 

Publikacje

24

8

7

2

17

68 %

6

2

8

0

0

0

0

 

Pozyskiwanie informacji

6

3

2

0

4

71 %

2

0

2

0

0

—

0

 

Analizy i dochodzenia

8

1

4

—

5

63 %

3

0

3

0

0

0

0

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

44

6

12

3

22

49 %

14

8

22

0

1

—

1

 

Tłumacze zewnętrzni

76

27

4

31

63

82 %

4

9

13

0

0

0

1

 

Pozostałe wydatki administracyjne

38

12

7

8

27

71 %

5

6

11

0

1

0

1

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

—

—

0

91 %

—

—

—

0

—

—

0

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

5 724

3 870

598

333

4 801

84 %

596

208

805

40

76

3

119

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

13 149

9 832

959

792

11 583

88 %

923

485

1 407

50

105

4

158

O

Fundusz innowacyjny

6 705

—

—

21

21

0 %

—

6 685

6 685

—

—

—

—

 

Inne działania

124

—

—

52

52

42 %

—

72

72

—

—

—

—

Ogółem dział O: Poza WRF

6 830

—

—

72

72

1 %

—

6 757

6 757

—

—

—

—

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

732

18

12

—

30

4 %

700

1

702

—

—

—

—

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

30

22

—

5

28

94 %

0

1

2

0

—

—

0

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

2 590

1 253

1 291

—

2 544

98 %

46

—

46

—

—

—

—

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

3 351

1 294

1 303

5

2 602

78 %

746

3

749

0

—

—

0

Ogółem

261 370

167 321

4 163

71 837

243 321

93 %

2 452

15 152

17 604

287

151

7

445

6.10.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

(mln EUR)

Program

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec poprzedniego roku

Zobowiązania za bieżący rok

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku – ogółem

Zobowiązania przeniesione z poprzedniego roku

Umorzenie/ aktualizacja wyceny/ anulowanie

Płatności

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku

Zobowiązania zaciągnięte w ciągu roku

Płatności

Anulowane zobowiązania, których nie można przenieść na następne okresy

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku

1

2

3

4=1+2+3

5

6

7

8=5+6+7

9=4+8

1

„Horyzont Europa”

27 571

(385)

(11 472 )

15 714

15 309

(3 362 )

(9)

11 939

27 653

 

Euratom

317

(24)

(103)

191

296

(183)

(0)

112

303

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

1 313

(0)

(518)

795

726

(86)

(1)

639

1 433

 

Inne działania

106

(8)

(44)

54

61

(20)

—

41

95

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

22

(1)

(8)

13

17

(0)

—

17

30

 

Fundusz InvestEU

4 053

(30)

(2 368 )

1 655

3 348

(295)

—

3 053

4 708

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

7 183

(147)

(1 956 )

5 079

1 801

(18)

—

1 783

6 862

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

3 904

(68)

(640)

3 197

801

(3)

—

798

3 994

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

436

(5)

(133)

298

249

(4)

—

245

543

 

„Cyfrowa Europa”

1 140

(0)

(523)

616

1 264

(258)

—

1 006

1 622

 

Agencje zdecentralizowane

36

—

(36)

—

216

(165)

—

51

51

 

Inne działania

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

52

(1)

(13)

38

7

(2)

—

5

43

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

41

(2)

(21)

17

25

(3)

—

22

39

 

Jednolity rynek

950

(54)

(418)

478

709

(141)

(0)

567

1 045

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

33

(0)

(18)

15

25

(5)

—

19

34

 

Podatki

33

(1)

(20)

12

38

(8)

—

30

42

 

Cła

122

(3)

(89)

31

134

(24)

—

110

141

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

123

(123)

—

0

0

 

Inne działania

6

(0)

(4)

2

10

(5)

—

5

7

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

16

(1)

(7)

8

17

(0)

—

17

25

 

Europejski program kosmiczny

1 369

(4)

(757)

608

2 086

(1 254 )

—

831

1 439

 

Agencje zdecentralizowane

15

—

(15)

—

70

(50)

—

20

20

 

Projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

48 717

(733)

(19 163 )

28 820

27 330

(6 011 )

(10)

21 309

50 130

2

Rozwój Regionalny (EFRR) (57)

84 149

(86)

(37 813 )

46 250

44 355

(4 645 )

(0)

39 710

85 960

 

Fundusz Spójności

18 402

(16)

(9 327 )

9 059

6 822

(682)

(0)

6 140

15 198

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

7 026

(29)

(1 844 )

5 152

1 507

(11)

—

1 496

6 648

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

7

(1)

(2)

4

3

—

—

3

6

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) (57)

43 257

(23)

(16 996 )

26 238

21 946

(1 694 )

(0)

20 252

46 489

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

117

(2)

(40)

75

35

(3)

(0)

32

107

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

51 801

(4)

(21 231 )

30 566

136 515

(26 045 )

—

110 470

141 037

 

Program „Perykles IV”

1

(0)

(0)

1

1

(0)

—

0

1

 

Plan odbudowy dla Europy

2

(0)

(2)

—

74

(45)

—

29

29

 

RescEU

596

(8)

(164)

425

1 114

(389)

(0)

725

1 150

 

Program UE dla zdrowia

412

(11)

(108)

293

860

(90)

—

770

1 063

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

191

(14)

(135)

43

343

(324)

—

19

62

 

Agencje zdecentralizowane

20

—

—

20

299

(284)

—

15

35

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

(0)

(1)

0

—

—

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

9

(0)

(7)

1

13

(4)

—

9

10

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

187

(12)

(73)

102

90

(18)

—

72

174

 

Erasmus+

1 765

(37)

(887)

840

3 617

(2 587 )

—

1 030

1 870

 

Europejski Korpus Solidarności

148

(3)

(36)

109

155

(98)

—

57

166

 

Kreatywna Europa

400

(12)

(216)

173

419

(109)

—

310

483

 

Sprawiedliwość

75

(13)

(20)

41

49

(27)

—

22

63

 

Prawa i wartości

156

(5)

(73)

78

216

(82)

—

134

213

 

Agencje zdecentralizowane

33

(2)

(3)

28

247

(235)

—

13

41

 

Inne działania

10

(0)

(6)

4

9

(1)

—

8

12

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

83

(2)

(47)

34

35

(1)

—

34

68

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

187

(8)

(115)

63

184

(50)

—

134

197

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

209 033

(288)

(89 146 )

119 599

218 907

(37 423 )

(1)

181 482

301 081

3

Gwarancje rolne

334

(6)

(118)

210

41 182

(41 034 )

—

147

357

 

Inne programy dotyczące zasobów naturalnych i środowiska

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

38 215

(17)

(14 599 )

23 598

18 416

(645)

(0)

17 771

41 369

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

2 922

(38)

(849)

2 035

1 206

(68)

(0)

1 138

3 173

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

23

—

(14)

10

159

(145)

—

14

24

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

29

(29)

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

9

(0)

(5)

4

1

—

—

1

5

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

2 154

(29)

(495)

1 629

758

(34)

—

724

2 353

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

8

(5)

(1)

1

6 309

(168)

—

6 142

6 143

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

—

—

—

—

11

(1)

—

10

10

 

Agencje zdecentralizowane

3

—

(3)

1

61

(58)

—

3

3

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

24

(2)

(8)

14

8

(1)

—

7

21

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

43 691

(98)

(16 091 )

27 502

68 142

(42 185 )

(0)

25 957

53 459

4

Azyl, Migracja i Integracja

2 363

(19)

(861)

1 482

1 401

(618)

—

783

2 265

 

Agencje zdecentralizowane

20

(20)

—

—

184

(166)

—

18

18

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

(0)

—

—

—

—

—

—

—

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

1 141

(11)

(313)

817

756

(329)

—

427

1 244

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

135

—

(63)

72

138

(73)

—

65

137

 

Agencje zdecentralizowane

321

(0)

(227)

94

967

(717)

—

250

344

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

3 980

(50)

(1 464 )

2 465

3 446

(1 903 )

—

1 543

4 008

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

360

(16)

(124)

221

255

(72)

—

183

403

 

Likwidacja obiektów jądrowych

377

—

(37)

340

99

—

—

99

439

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

315

(2)

(35)

278

44

(6)

—

38

316

 

Agencje zdecentralizowane

0

(0)

—

—

221

(221)

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

—

—

1

—

—

—

—

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

24

(2)

(12)

10

22

(7)

—

15

25

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

329

(0)

(159)

170

326

(4)

(0)

321

492

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

762

(1)

(290)

472

642

(74)

—

568

1 040

 

Mobilność wojskowa

226

—

(113)

113

232

(1)

—

230

343

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

2

—

—

2

—

—

—

—

2

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

2 397

(21)

(769)

1 607

1 840

(385)

(0)

1 455

3 061

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

23 453

(1 023 )

(6 082 )

16 349

14 598

(3 319 )

(0)

11 279

27 629

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

128

(8)

(17)

103

41

(2)

—

39

142

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

1 084

(7)

(655)

422

2 497

(1 791 )

(0)

706

1 128

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

178

(20)

(79)

79

387

(329)

—

58

136

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

65

(0)

(29)

36

72

(1)

—

71

107

 

Inne działania

0

(0)

—

0

50

(35)

—

15

16

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

2

(0)

(0)

1

—

—

—

—

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

154

(8)

(67)

79

95

(26)

—

69

148

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

7 471

(139)

(1 773 )

5 559

2 413

(318)

—

2 096

7 655

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

32 535

(1 205 )

(8 701 )

22 629

20 153

(5 820 )

(0)

14 333

36 962

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

—

—

—

—

2 398

(2 398 )

—

0

0

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

—

—

—

—

12

(12)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

—

—

—

—

1

(1)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

—

—

—

—

8

(8)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

—

—

—

—

13

(13)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

—

—

—

—

6

(6)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

—

—

—

—

0

(0)

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

—

—

—

—

0

(0)

—

—

—

 

Szkoły europejskie

2

—

(2)

—

235

(234)

—

1

1

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

0

(0)

—

—

2 665

(2 665 )

(0)

0

0

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

39

(4)

(35)

—

286

(242)

(0)

43

43

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

2

(1)

(1)

—

15

(15)

—

0

0

 

Członkowie – dodatki przejściowe

—

—

—

—

2

(2)

—

—

—

 

Koszty rekrutacji personelu

2

(0)

(2)

—

32

(28)

—

4

4

 

Zakończenie służby

—

—

—

—

9

(9)

—

—

—

 

Koszty szkoleń

12

(2)

(11)

—

21

(10)

—

11

11

 

Kwestie socjalne i mobilność

15

(3)

(13)

0

39

(23)

—

16

16

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

163

(4)

(160)

—

314

(159)

—

155

155

 

Czynsze i nabywanie

18

(0)

(18)

—

323

(321)

—

2

2

 

Związane z budynkami

51

(2)

(49)

—

152

(83)

—

69

69

 

Zabezpieczenie

32

(1)

(30)

—

76

(43)

—

33

33

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

12

(8)

(4)

—

51

(40)

—

11

11

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

4

(3)

(1)

—

13

(6)

—

7

7

 

Dziennik Urzędowy

1

(0)

(1)

—

2

(2)

—

0

0

 

Publikacje

7

(0)

(7)

—

16

(9)

—

7

7

 

Pozyskiwanie informacji

2

(0)

(2)

—

4

(3)

—

2

2

 

Analizy i dochodzenia

4

(0)

(4)

—

3

(1)

—

3

3

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

13

(1)

(12)

—

25

(10)

—

15

15

 

Tłumacze zewnętrzni

4

(0)

(4)

—

64

(59)

—

5

5

 

Pozostałe wydatki administracyjne

8

(1)

(7)

—

28

(20)

—

8

8

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

(0)

(0)

0

—

—

—

—

0

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

684

(86)

(598)

—

4 850

(4 203 )

7

654

654

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

1 076

(116)

(960)

0

11 664

(10 623 )

7

1 048

1 048

O

Fundusz innowacyjny

138

(3)

(10)

125

2 953

(10)

—

2 943

3 068

 

Inne działania

8

(7)

(0)

2

53

(52)

—

1

3

Ogółem dział O: Poza WRF

147

(9)

(11)

127

3 006

(62)

—

2 944

3 071

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

—

—

—

—

30

(30)

—

—

—

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

—

—

—

—

28

(28)

—

0

0

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

—

—

—

—

2 544

(2 544 )

—

—

—

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

—

—

2 602

(2 602 )

—

0

0

Ogółem

341 575

(2 520 )

(136 306 )

202 749

357 091

(107 015 )

(4)

250 071

452 821

6.11.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

Program

<2016

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Ogółem

1

„Horyzont Europa”

384

388

716

1 267

2 475

4 668

5 814

11 941

27 653

 

Euratom

24

3

2

22

32

74

34

112

303

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

—

—

—

—

—

296

498

639

1 433

 

Inne działania

0

—

1

6

10

13

24

41

95

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

0

1

3

2

8

17

30

 

Fundusz InvestEU

155

98

131

111

157

241

762

3 053

4 708

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

6

109

99

308

1 664

1 975

918

1 783

6 862

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

35

3

390

270

890

1 057

552

798

3 994

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

2

2

5

24

23

34

208

245

543

 

„Cyfrowa Europa”

—

—

0

0

0

0

615

1 006

1 622

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

51

51

 

Inne działania

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

0

2

22

14

5

43

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

—

—

—

0

1

2

14

22

39

 

Jednolity rynek

28

10

20

25

65

96

217

585

1 045

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

0

—

0

1

1

5

8

19

34

 

Podatki

—

—

—

0

0

2

10

30

42

 

Cła

—

—

0

0

0

2

28

110

141

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

Inne działania

—

—

—

—

—

—

2

5

7

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

0

0

1

4

3

17

25

 

Europejski program kosmiczny

—

—

1

37

74

402

94

831

1 439

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

20

20

 

Projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

634

612

1 364

2 072

5 400

8 895

9 823

21 329

50 130

2

Rozwój Regionalny (EFRR)

1 204

17

3 059

4 663

8 258

14 118

14 931

39 710

85 960

 

Fundusz Spójności

167

—

1 046

1 594

2 598

2 451

1 203

6 140

15 198

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

293

355

577

598

1 234

1 600

495

1 496

6 648

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

0

1

—

2

1

3

6

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)

458

135

1 356

2 060

3 147

6 355

12 725

20 252

46 489

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

3

14

2

3

11

16

24

32

107

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

—

—

0

0

3

9

30 554

110 470

141 037

 

Program „Perykles IV”

—

—

—

—

0

0

0

0

1

 

Plan odbudowy dla Europy

—

—

—

—

—

—

—

29

29

 

RescEU

—

0

1

2

16

191

215

725

1 150

 

Program UE dla zdrowia

0

0

2

6

15

22

218

799

1 063

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

—

—

—

—

—

20

22

19

62

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

1

4

1

4

9

15

35

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

0

—

—

—

—

—

—

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

—

—

—

—

0

0

1

9

10

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

1

1

2

3

19

26

50

72

174

 

Erasmus+

0

1

1

34

121

312

372

1 030

1 870

 

Europejski Korpus Solidarności

2

—

0

8

31

36

31

57

166

 

Kreatywna Europa

—

—

0

5

13

43

111

310

483

 

Sprawiedliwość

0

—

7

5

6

8

15

22

63

 

Prawa i wartości

—

4

5

5

9

21

33

134

213

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

1

27

13

41

 

Inne działania

0

—

—

0

0

1

3

8

12

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

0

—

1

5

13

15

34

68

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

1

0

1

3

7

18

34

134

197

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

2 129

528

6 063

8 997

15 494

25 268

61 090

181 512

301 081

3

Gwarancje rolne

—

—

—

16

39

59

96

147

357

 

Inne programy dotyczące zasobów naturalnych i środowiska

0

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

1 332

1 042

783

784

1 388

5 383

12 887

17 771

41 369

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

56

1

137

174

650

856

163

1 138

3 173

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

—

—

1

—

—

2

7

14

24

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

1

2

1

—

1

5

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

96

58

96

300

270

326

484

724

2 353

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

—

—

—

—

—

—

1

6 142

6 143

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

—

—

—

—

—

—

—

10

10

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

1

3

3

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

0

0

1

0

11

2

7

21

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

1 484

1 100

1 017

1 275

2 349

6 638

13 640

25 957

53 459

4

Azyl, Migracja i Integracja

—

17

98

135

316

645

272

783

2 265

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

18

18

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

17

9

8

36

243

381

124

427

1 244

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

—

—

—

—

—

—

72

65

137

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

94

250

344

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

17

26

105

170

559

1 025

562

1 543

4 008

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

1

1

20

25

47

95

32

183

403

 

Likwidacja obiektów jądrowych

2

8

63

64

64

66

73

99

439

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

25

1

27

44

49

85

48

38

316

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

—

1

—

—

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

0

0

0

0

0

2

6

15

25

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

—

—

—

—

—

—

170

321

492

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

—

—

—

—

42

71

359

568

1 040

 

Mobilność wojskowa

—

—

—

—

—

—

113

230

343

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

0

1

—

—

—

2

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

28

9

111

134

204

320

801

1 455

3 061

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

803

589

1 010

1 757

2 325

3 356

6 509

11 279

27 629

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

2

3

8

19

16

25

30

39

142

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

0

0

0

1

26

55

341

706

1 128

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

—

0

2

2

18

24

33

58

136

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

—

—

—

—

3

—

33

71

107

 

Inne działania

—

—

—

—

—

—

0

15

16

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

0

0

0

0

—

—

—

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

0

—

1

1

7

25

44

69

148

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

346

222

343

712

1 549

968

1 421

2 096

7 655

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

1 152

814

1 365

2 492

3 943

4 452

8 411

14 333

36 962

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Szkoły europejskie

—

—

—

—

—

—

—

1

1

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

—

—

—

—

—

—

—

43

43

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

Członkowie – dodatki przejściowe

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Koszty rekrutacji personelu

—

—

—

—

—

—

—

4

4

 

Zakończenie służby

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Koszty szkoleń

—

—

—

—

—

—

—

11

11

 

Kwestie socjalne i mobilność

—

—

—

—

—

—

0

16

16

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

—

—

—

—

—

—

—

155

155

 

Czynsze i nabywanie

—

—

—

—

—

—

—

2

2

 

Związane z budynkami

—

—

—

—

—

—

—

69

69

 

Zabezpieczenie

—

—

—

—

—

—

—

33

33

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

—

—

—

—

—

—

—

11

11

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

—

—

—

—

—

—

—

7

7

 

Dziennik Urzędowy

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

Publikacje

—

—

—

—

—

—

—

7

7

 

Pozyskiwanie informacji

—

—

—

—

—

—

—

2

2

 

Analizy i dochodzenia

—

—

—

—

—

—

—

3

3

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

—

—

—

—

—

—

—

15

15

 

Tłumacze zewnętrzni

—

—

—

—

—

—

—

5

5

 

Pozostałe wydatki administracyjne

—

—

—

—

—

—

—

8

8

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

—

—

—

—

0

—

—

—

0

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

0

0

0

0

0

0

0

654

654

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

—

—

—

—

0

—

0

1 048

1 048

O

Fundusz innowacyjny

—

—

—

—

—

—

125

2 943

3 068

 

Inne działania

—

—

—

—

—

0

2

1

3

Ogółem dział O: Poza WRF

—

—

—

—

—

0

127

2 944

3 071

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

—

—

—

—

—

—

—

0

0

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

—

—

—

—

—

—

—

—

—

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

—

—

—

—

—

0

0

Ogółem

5 445

3 090

10 025

15 140

27 949

46 599

94 453

250 120

452 821

Powołanie nowej Komisji wiązało się z wewnętrzną reorganizacją służb. Realokacja powiązanych transakcji spowodowała przesunięcie kwoty pozostającej do spłaty pomiędzy latami. Łączna kwota zobowiązań pozostających do spłaty nie ulega zmianie.

6.12.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG RODZAJU ŚRODKÓW

(mln EUR)

Dział

Ze środków budżetowych

Ze środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel

Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec 2022 r. – ogółem

Zobowiązania przeniesione z 2021 r.

Dostosowania

Zaciągnięte zobowiązania

Dokonane płatności

Kwota pozostała do spłaty

Zobowiązania przeniesione z 2021 r.

Dostosowania

Zaciągnięte zobowiązania

Dokonane płatności

Kwota pozostała do spłaty

1

2

3

4

5=1+2+3-4

6

7

8

9

10=6+7+8-9

11=5+10

1

„Horyzont Europa”

22 848

(325)

12 469

12 020

22 971

4 723

(68)

2 840

2 814

4 681

27 653

 

Euratom

261

(12)

270

273

245

57

(11)

26

12

59

303

 

Eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)

1 268

(1)

710

544

1 433

45

—

16

60

0

1 433

 

Inne działania

0

0

—

—

—

106

(8)

61

64

95

95

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

22

(1)

17

8

30

0

0

0

0

0

30

 

Fundusz InvestEU

2 006

(28)

1 197

850

2 325

2 048

(2)

2 151

1 813

2 383

4 708

 

Instrument „Łącząc Europę” – Transport

7 050

(142)

1 799

1 920

6 787

132

(5)

2

54

75

6 862

 

Instrument „Łącząc Europę” – Energia

3 852

(66)

797

639

3 944

52

(1)

4

5

50

3 994

 

Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe

433

(5)

249

136

541

3

(0)

—

1

2

543

 

„Cyfrowa Europa”

1 109

(0)

1 233

750

1 592

30

(0)

31

32

30

1 622

 

Agencje zdecentralizowane

36

—

206

192

49

—

—

10

8

1

51

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

52

(1)

7

14

43

0

0

0

0

0

43

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

36

(2)

22

22

34

5

(0)

3

3

5

39

 

Jednolity rynek

924

(53)

688

542

1 017

26

(1)

21

18

28

1 045

 

Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych

33

(0)

24

23

34

0

—

0

0

0

34

 

Podatki

31

(1)

37

27

40

2

(0)

1

1

2

42

 

Cła

121

(3)

130

111

137

1

(0)

4

2

3

141

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

116

116

—

—

—

7

7

0

0

 

Inne działania

6

(0)

10

9

7

0

(0)

0

0

—

7

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

16

(1)

17

7

25

0

0

0

0

0

25

 

Europejski program kosmiczny

1 222

(1)

2 008

1 961

1 268

147

(2)

77

50

172

1 439

 

Agencje zdecentralizowane

15

—

68

65

18

—

—

2

0

2

20

Ogółem dział 1: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

41 340

(643)

22 073

20 229

42 541

7 377

(100)

5 257

4 945

7 588

50 130

2

Rozwój Regionalny (EFRR)

49 100

(74)

36 556

31 267

54 315

35 049

(13)

7 799

11 192

31 644

85 960

 

Fundusz Spójności

13 421

(16)

6 220

9 495

10 130

4 981

(0)

601

514

5 068

15 198

 

Wkład Funduszu Spójności na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” –Transport

7 023

(29)

1 494

1 854

6 634

3

(0)

12

1

14

6 648

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

7

(1)

3

2

6

0

0

0

0

0

6

 

Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)

21 930

(23)

15 886

14 936

22 858

21 326

(0)

6 060

3 755

23 631

46 489

 

Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich

113

(2)

34

40

104

4

(0)

1

2

3

107

 

Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

141

(3)

119

97

160

51 660

(1)

136 396

47 178

140 877

141 037

 

Program „Perykles IV”

1

(0)

1

1

1

0

—

0

0

0

1

 

Plan odbudowy dla Europy

2

(0)

74

47

29

—

—

0

0

0

29

 

RescEU

432

(5)

354

225

557

164

(3)

760

328

593

1 150

 

Program UE dla zdrowia

402

(10)

839

192

1 039

10

(1)

21

6

24

1 063

 

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii

191

(14)

—

135

43

0

—

343

324

19

62

 

Agencje zdecentralizowane

19

—

284

269

34

0

—

15

15

0

35

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

(0)

—

1

0

0

0

0

0

0

0

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

9

(0)

13

11

10

0

(0)

—

0

—

10

 

Zatrudnienie i innowacje społeczne

180

(12)

86

87

167

7

(0)

3

4

6

174

 

Erasmus+

1 526

(29)

3 406

3 257

1 646

239

(8)

211

217

225

1 870

 

Europejski Korpus Solidarności

144

(3)

141

133

149

4

(0)

13

1

16

166

 

Kreatywna Europa

386

(11)

407

313

469

14

(1)

13

12

14

483

 

Sprawiedliwość

74

(13)

44

44

60

0

(0)

6

3

3

63

 

Prawa i wartości

156

(5)

215

154

212

1

(0)

1

1

1

213

 

Agencje zdecentralizowane

31

(1)

245

235

40

1

(1)

3

3

0

41

 

Inne działania

10

(0)

8

7

11

0

(0)

1

0

1

12

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

83

(2)

35

48

68

0

—

—

—

0

68

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

186

(8)

181

165

194

1

(0)

3

0

3

197

Ogółem dział 2: Spójność, odporność i wartości

95 569

(263)

66 644

63 014

98 937

113 465

(27)

152 263

63 556

202 144

301 081

3

Gwarancje rolne

334

(6)

40 552

40 523

357

—

—

629

629

0

357

 

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

35 914

(17)

12 728

14 000

34 625

2 300

—

5 689

1 244

6 745

41 369

 

Gospodarka morska i rybołówstwo

2 397

(38)

1 131

917

2 573

525

(0)

75

0

600

3 173

 

Rybołówstwo (SFPA i RFMO)

23

—

159

159

24

0

0

0

0

0

24

 

Agencje zdecentralizowane

—

—

29

29

—

—

—

1

1

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

9

(0)

1

5

5

0

0

0

0

0

5

 

Działania na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)

2 148

(29)

755

528

2 347

6

(0)

3

2

7

2 353

 

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

3

(1)

1 327

1

1 327

5

(4)

4 982

167

4 816

6 143

 

Instrument pożyczkowy w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji

0

0

—

—

—

—

—

11

1

10

10

 

Agencje zdecentralizowane

3

—

54

54

3

0

—

7

6

0

3

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

24

(2)

8

9

21

0

0

0

0

0

21

Ogółem dział 3: Zasoby naturalne i środowisko

40 854

(93)

56 746

56 225

41 281

2 837

(5)

11 396

2 051

12 178

53 459

4

Azyl, Migracja i Integracja

2 335

(18)

1 393

1 460

2 250

28

(1)

9

19

16

2 265

 

Agencje zdecentralizowane

20

(20)

166

148

18

—

—

18

18

—

18

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

(0)

—

—

—

0

0

0

0

0

—

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Zarządzanie Granicami i Wizy

949

(11)

748

624

1 063

192

(0)

8

18

181

1 244

 

Zarządzanie granicami (FZZG) – Sprzęt do kontroli celnej

135

—

138

137

137

0

0

0

0

0

137

 

Agencje zdecentralizowane

321

(0)

952

928

344

0

—

16

16

—

344

Ogółem dział 4: Migracja i zarządzanie granicami

3 760

(49)

3 397

3 297

3 811

219

(2)

50

71

197

4 008

5

Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW)

352

(16)

251

191

396

9

(0)

4

5

8

403

 

Likwidacja obiektów jądrowych

377

—

99

37

439

0

0

0

0

0

439

 

Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja

315

(2)

44

41

316

0

—

0

0

0

316

 

Agencje zdecentralizowane

0

(0)

217

217

—

—

—

4

4

—

—

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

1

—

—

—

1

0

0

0

0

0

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

24

(2)

22

18

25

0

—

0

0

0

25

 

Europejski Fundusz Obronny (badania)

322

(0)

318

161

479

7

(0)

7

2

12

492

 

Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)

746

(1)

627

348

1 024

17

—

15

15

16

1 040

 

Mobilność wojskowa

226

—

232

114

343

0

0

0

0

0

343

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

2

—

—

—

2

0

0

0

0

0

2

Ogółem dział 5: Bezpieczeństwo i obrona

2 364

(21)

1 809

1 128

3 025

33

(0)

30

27

36

3 061

6

Sąsiedztwo oraz Współpraca Międzynarodowa i Rozwojowa

23 259

(1 004 )

14 452

9 285

27 423

194

(18)

146

115

206

27 629

 

Instrument na rzecz Bezpieczeństwa Jądrowego (EINS)

127

(8)

39

19

139

1

—

2

—

3

142

 

Pomoc humanitarna (HUMA)

1 052

(3)

2 481

2 418

1 113

31

(4)

16

28

15

1 128

 

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)

146

(20)

362

372

116

32

(0)

25

37

20

136

 

Kraje i terytoria zamorskie (KTZ)

65

(0)

72

30

107

0

0

0

0

0

107

 

Inne działania

0

(0)

50

35

16

0

0

0

0

0

16

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

2

(0)

—

0

1

0

0

0

0

0

1

 

Działania w ramach prerogatyw Komisji

154

(8)

95

92

148

0

—

0

0

0

148

 

Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)

6 860

(138)

2 320

1 829

7 213

610

(1)

94

261

442

7 655

Ogółem dział 6: Sąsiedztwo i świat

31 666

(1 181 )

19 870

14 079

36 275

869

(24)

283

442

687

36 962

7

Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników

—

—

2 162

2 162

—

—

—

236

236

0

0

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Parlament Europejski

—

—

12

12

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada

—

—

1

1

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja

—

—

8

8

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) TSUE

—

—

13

13

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Obrachunkowy

—

—

6

6

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

—

—

0

0

—

0

0

0

0

0

—

 

(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) EIOD

—

—

0

0

—

0

0

0

0

0

—

 

Szkoły europejskie

0

—

215

216

0

2

—

19

20

1

1

 

Wynagrodzenia personelu statutowego

0

(0)

2 629

2 629

0

—

—

36

36

—

0

 

Wynagrodzenia personelu zewnętrznego

38

(4)

253

244

42

2

(1)

33

33

1

43

 

Członkowie – wynagrodzenia i dodatki

2

(1)

15

15

0

—

—

0

0

—

0

 

Członkowie – dodatki przejściowe

—

—

2

2

—

0

0

0

0

0

—

 

Koszty rekrutacji personelu

2

(0)

31

30

3

0

—

0

1

0

4

 

Zakończenie służby

—

—

9

9

—

0

0

0

0

0

—

 

Koszty szkoleń

11

(2)

17

18

9

1

(0)

3

3

2

11

 

Kwestie socjalne i mobilność

8

(1)

22

20

9

7

(1)

17

15

8

16

 

Technologie informacyjno-komunikacyjne

143

(3)

255

269

126

20

(0)

59

50

29

155

 

Czynsze i nabywanie

18

(0)

289

306

0

0

—

34

33

2

2

 

Związane z budynkami

39

(2)

131

109

60

12

(0)

21

23

9

69

 

Zabezpieczenie

28

(1)

64

65

26

4

(0)

12

8

7

33

 

Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne

11

(8)

50

42

11

0

(0)

2

2

0

11

 

Posiedzenia, komitety, konferencje

3

(3)

12

6

7

1

(0)

1

1

0

7

 

Dziennik Urzędowy

1

(0)

2

2

0

0

0

0

0

0

0

 

Publikacje

6

(0)

13

14

6

1

(0)

3

3

1

7

 

Pozyskiwanie informacji

2

(0)

4

4

2

0

(0)

0

0

0

2

 

Analizy i dochodzenia

4

(0)

3

5

3

0

—

0

0

0

3

 

Wyposażenie, pojazdy, meble

11

(1)

20

17

14

2

(0)

5

5

2

15

 

Tłumacze zewnętrzni

4

(0)

31

31

4

1

(0)

33

32

2

5

 

Pozostałe wydatki administracyjne

6

(1)

17

18

5

2

(0)

11

9

4

8

 

Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze

0

(0)

—

0

0

0

0

0

0

0

0

 

Wydatki administracyjne innych instytucji

630

(22)

4 465

4 468

606

53

(56)

384

333

48

654

Ogółem dział 7: Europejska administracja publiczna

968

(48)

10 754

10 741

932

107

(60)

911

842

116

1 048

O

Fundusz innowacyjny

0

0

—

—

—

138

(3)

2 953

21

3 068

3 068

 

Inne działania

0

0

—

—

—

8

(7)

53

52

3

3

Ogółem dział O: Poza WRF

0

0

—

—

—

147

(9)

3 006

72

3 071

3 071

S

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR)

—

—

30

30

—

0

0

0

0

0

—

 

Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji (EFG)

—

—

28

28

0

0

0

0

0

0

0

 

Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza

—

—

2 544

2 544

—

0

0

0

0

0

—

Ogółem dział S: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)

—

—

2 602

2 602

0

0

0

0

0

0

0

Ogółem

216 522

(2 298 )

183 894

171 315

226 803

125 053

(227)

173 196

72 005

226 018

452 821

7.   WYKONANIE BUDŻETU WEDŁUG INSTYTUCJI

7.1.   WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH

(mln EUR)

 

Dochody przewidziane w budżecie

Ustalone należności

Przychody

Wpływy jako % budżetu

Nie- rozliczone

Instytucja

Pierwotnie przyjęty budżet

Ostateczny przyjęty budżet

Bieżący rok

Przeniesione

Ogółem

Z należności za bieżący rok

Z należności przeniesionych

Ogółem

 

1

2

3

4

5=3+4

6

7

8=6+7

9=8/2

10=5-8

Parlament Europejski

181

181

236

27

263

234

16

250

138 %

13

Rada Europejska i Rada

61

61

95

2

97

93

1

94

154 %

3

Komisja

170 195

169 630

242 422

25 437

267 859

236 217

8 187

244 404

144 %

23 455

Trybunał Sprawiedliwości

63

63

63

0

63

63

0

63

99 %

0

Trybunał Obrachunkowy

25

25

25

0

25

25

0

25

102 %

0

Komitet Ekonomiczno-Społeczny

13

13

19

0

19

19

0

19

141 %

0

Komitet Regionów

11

11

14

0

14

14

0

14

124 %

—

Rzecznik Praw Obywatelskich

1

1

1

0

1

1

0

1

104 %

—

Europejski Inspektor Ochrony Danych

2

2

2

0

2

2

0

2

100 %

—

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

50

50

393

0

393

392

0

392

782 %

1

Ogółem

170 603

170 038

243 269

25 467

268 736

237 059

8 205

245 265

144 %

23 471

Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu ogólnego UE obejmuje, podobnie jak w latach poprzednich, wykonanie budżetu wszystkich instytucji, ponieważ w ramach budżetu UE ustanowione są oddzielne budżety dla poszczególnych instytucji.

Konsolidacja w ramach budżetu UE nie obejmuje budżetu agencji ani wykonania go przez nie; nie jest on również uwzględniony w sprawozdaniach budżetowych UE. Wypłacana agencjom dotacja Komisji jest jednak uwzględniona w budżecie UE. W niniejszej części budżetowej rocznego sprawozdania finansowego wzięto pod uwagę tylko dotację wypłaconą agencjom z budżetu Komisji.

Jeżeli chodzi o ESDZ, należy zauważyć, że oprócz własnego budżetu otrzymuje ona też wkłady od Komisji w wysokości 221,7 mln EUR (w 2021 r.: 193,6 mln EUR) i EFR oraz funduszy powierniczych w wysokości 19,6 mln EUR (w 2021 r.: 18,7 mln EUR). Wkłady te pokrywają koszty personelu Komisji zatrudnionego w delegaturach finansowanych ze środków EFR i funduszy powierniczych, w tym z dochodów przeznaczonych na określony cel uzyskanych w danym roku z tych wkładów.

7.2.   WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(mln EUR)

 

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Instytucja

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

 

1

2

3

4

5=2+3+4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13=10+ 11+12

Parlament Europejski

2 275

2 151

21

45

2 218

97 %

—

46

46

10

1

0

11

Rada Europejska i Rada

683

599

0

43

641

94 %

0

29

29

13

0

0

13

Komisja

476 635

174 981

4 448

172 812

352 241

74 %

1 451

121 371

122 821

1 311

11

252

1 573

Trybunał Sprawiedliwości

469

461

0

1

462

98 %

0

0

0

7

0

0

7

Trybunał Obrachunkowy

162

160

0

0

160

98 %

1

0

1

2

0

0

2

Komitet Ekonomiczno-Społeczny

162

147

0

9

155

96 %

0

1

1

6

0

0

6

Komitet Regionów

113

109

0

2

111

98 %

0

1

1

1

0

0

1

Rzecznik Praw Obywatelskich

12

12

0

—

12

97 %

0

—

—

0

0

—

0

Europejski Inspektor Ochrony Danych

20

20

0

0

20

98 %

0

0

0

0

0

—

0

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

1 144

787

—

285

1 072

94 %

0

72

72

0

—

0

0

Ogółem

481 676

179 425

4 469

173 196

357 091

74 %

1 451

121 520

122 971

1 351

12

252

1 614

7.3.   WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(mln EUR)

 

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

Środki przeniesione na 2023 r.

Środki wygasające

Instytucja

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

%

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

Z ostatecznego przyjętego budżetu

Ze środków przeniesionych

Z dochodów przeznaczonych na określony cel

Ogółem

 

1

2

3

4

5=2+3+4

6=5/1

7

8

9=7+8

10

11

12

13

Parlament Europejski

2 665

1 801

344

42

2 187

82 %

372

57

429

10

37

2

49

Rada Europejska i Rada

745

521

54

41

616

83 %

77

30

107

13

8

1

22

Komisja

255 646

163 451

3 565

71 504

238 520

93 %

1 855

14 944

16 799

247

75

4

326

Trybunał Sprawiedliwości

499

423

26

1

450

90 %

37

0

38

7

4

0

12

Trybunał Obrachunkowy

171

152

8

0

160

94 %

9

0

9

2

0

0

2

Komitet Ekonomiczno-Społeczny

183

134

16

5

155

85 %

12

5

17

6

5

0

11

Komitet Regionów

128

97

12

1

110

86 %

12

1

14

1

3

0

4

Rzecznik Praw Obywatelskich

14

11

2

—

13

93 %

0

—

0

0

0

—

0

Europejski Inspektor Ochrony Danych

21

18

1

0

19

88 %

2

0

2

0

0

—

1

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

1 299

713

136

242

1 091

84 %

74

115

189

0

18

0

19

Ogółem

261 370

167 321

4 163

71 837

243 321

93 %

2 452

15 152

17 604

287

151

7

445

8.   WYKONANIE BUDŻETÓW AGENCJI

Konsolidacja w ramach budżetu UE jako taka, jak wynika ze sprawozdań przedstawionych poniżej w pkt 8.1 i 8.2, nie obejmuje przychodów ani wydatków agencji. W niniejszej części budżetowej rocznego sprawozdania finansowego wzięto pod uwagę tylko dotację wypłaconą agencjom z budżetu Komisji.

W sprawozdaniach z wykonania budżetu UE uwzględnia się w stosownych przypadkach dotację wypłaconą agencjom z budżetu UE jako środki na zobowiązania i płatności.

W poniższych sprawozdaniach agencji przedstawiono przegląd agencji – zarówno agencji zdecentralizowanych (zwanych także agencjami tradycyjnymi), jak i agencji wykonawczych – oraz ich dochodów (8.1) i wydatków (8.2).

Inne źródła dochodów i związanych z nimi wydatków nie są uwzględniane w sprawozdaniu finansowym z wykonania budżetu UE. Każda agencja przedstawia własny zestaw rocznych sprawozdań finansowych.

8.1.   DOCHODY BUDŻETOWE

(mln EUR)

Agencja

Finansowanie w ramach działów WRF

Ostateczny przyjęty budżet

Dochód otrzymany

Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki

1

25

25

Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi

4

297

339

Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej

1

7

8

Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin

nie dotyczy

21

18

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy

2b

16

16

Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu

4

172

175

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego

1

224

174

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego

1

50

51

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej

4

693

705

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób

2b

96

103

Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego

2b

19

18

Europejska Agencja Chemikaliów

1

115

123

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska

1, 2a, 3, 5

56

56

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury

2b, 6

61

59

Europejska Agencja Środowiska

3

85

81

Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa

3

29

35

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności

2b

135

135

Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy

2b

22

22

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji

1, 2b

42

42

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP

1, 2a

45

46

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn

2b

8

8

Europejski Instytut Innowacji i Technologii

1

436

449

Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych

1

35

35

Europejski Urząd ds. Pracy

2b

35

26

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego

1

87

116

Europejska Agencja Leków

2b

422

436

Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii

5

18

19

Prokuratura Europejska

2b

108

51

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych

1

59

59

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych

1, 3

99

99

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych

1

68

68

Europejska Fundacja Kształcenia

2b

22

24

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych

2b

95

56

Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa

1

24

24

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania

5

193

201

Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania

5

11

14

Agencja Kolejowa Unii Europejskiej

1

35

35

Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego

1

65

1 157

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej

2b

26

26

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej

nie dotyczy

287

304

Wspólne przedsięwzięcie Fusion for Energy

1

605

831

Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej

7

50

44

Ogółem

 

4 997

6 316


(mln EUR)

Rodzaj dochodów agencji

Otrzymane kwoty

Dotacja Komisji

3 133

Dochody z opłat

867

Pozostałe dochody

2 316

Ogółem

6 316

8.2.   ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKI NA PŁATNOŚCI W PODZIALE NA AGENCJE

(mln EUR)

 

Środki na zobowiązania

Środki na płatności

Agencja

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki

25

25

31

24

Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi

378

291

367

268

Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej

8

8

10

8

Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin

22

19

21

19

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy

17

16

22

17

Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu

219

182

207

154

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego

297

218

310

170

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego

51

50

58

51

Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej

707

694

956

559

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób

113

103

172

121

Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego

19

19

19

18

Europejska Agencja Chemikaliów

123

118

137

115

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska

56

54

59

52

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury

59

59

66

59

Europejska Agencja Środowiska

89

72

109

72

Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa

36

31

41

23

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności

151

151

149

134

Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy

23

23

27

22

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji

42

41

47

43

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP

46

46

49

43

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn

9

8

11

9

Europejski Instytut Innowacji i Technologii

410

384

454

440

Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych

35

35

42

39

Europejski Urząd ds. Pracy

35

33

39

22

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego

123

109

137

110

Europejska Agencja Leków

452

431

539

410

Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii

20

19

21

20

Prokuratura Europejska

51

50

58

45

Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych

59

59

62

59

Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych

99

98

107

100

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych

69

67

75

67

Europejska Fundacja Kształcenia

25

23

26

23

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych

62

55

67

54

Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa

39

39

44

25

Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania

210

198

238

188

Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania

28

19

31

17

Agencja Kolejowa Unii Europejskiej

39

37

39

35

Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego

3 801

645

2 209

1 321

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej

26

25

34

26

Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej

564

346

585

324

Wspólne przedsięwzięcie Fusion for Energy

981

704

844

766

Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej

50

44

54

45

Ogółem

9 667

5 649

8 577

6 119


(mln EUR)

 

Środki na zobowiązania

Środki na płatności

Rodzaje wydatków

Dostępne środki ogółem

Zaciągnięte zobowiązania

Dostępne środki ogółem

Dokonane płatności

Koszty administracyjne

512

486

636

458

Koszty operacyjne

7 410

3 452

6 161

3 958

Personel

1 745

1 711

1 780

1 702

Ogółem

9 667

5 649

8 577

6 119

GLOSARIUSZ

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Wszystkie aktywa finansowe (z wyjątkiem instrumentów pochodnych), które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wyceniane według wartości godziwej, w przypadku których zmiany wartości godziwej są ujmowane jako rezerwa w aktywach netto do czasu ich usunięcia z bilansu (lub utraty przez nie wartości).

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu

Wszystkie aktywa i zobowiązania finansowe, które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wycenione według zamortyzowanego kosztu.

Aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

Wszystkie aktywa lub zobowiązania finansowe, które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wycenione według wartości godziwej, w przypadku których zmiany wartości godziwej są wykazywane jako nadwyżka lub deficyt w danym okresie (tj. instrumenty pochodne).

Anulowanie środków

Niewykorzystane środki, z których nie można dłużej korzystać.

Budżety korygujące

Decyzja przyjęta w trakcie roku budżetowego w celu zmiany (zwiększenia, zmniejszenia, przeniesienia) aspektów przyjętego budżetu na dany rok.

Dochody przeznaczone na określony cel

Dedykowane dochody otrzymane na sfinansowanie określonych pozycji wydatków. Głównym źródłem zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel są wkłady finansowe państw trzecich w programy finansowane przez Unię. Głównym źródłem wewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel są dochody uzyskane od osób trzecich w związku z towarami, usługami lub pracami dostarczonymi na ich żądanie; dochody pochodzące ze zwrotu nienależnie wypłaconych kwot i dochody ze sprzedaży publikacji i filmów.

Efektywna stopa procentowa

Stopa, która dyskontuje oszacowane przyszłe wpływy gotówkowe lub płatności w ciągu przewidywanego okresu użytkowania aktywów lub zobowiązań finansowych do wartości bilansowej netto składnika aktywów lub zobowiązania.

Instrumenty pochodne

Instrumenty finansowe, których wartość jest powiązana ze zmianą wartości innego instrumentu finansowego, wskaźnika lub towaru. W przeciwieństwie do posiadacza pierwotnego instrumentu finansowego (np. obligacji skarbowych), który posiada bezwarunkowe prawo do otrzymywania środków pieniężnych (lub innej korzyści ekonomicznej) w przyszłości, posiadacz instrumentu pochodnego posiada tylko warunkowe prawo do otrzymywania takiej korzyści. Przykładowym instrumentem pochodnym jest walutowy kontrakt terminowy typu forward.

Korekta finansowa

Korekty finansowe służą do ochrony budżetu UE przed obciążeniem nieprawidłowymi wydatkami. W przypadku wydatków objętych zarządzaniem dzielonym za odzyskanie nieprawidłowych płatności odpowiada przede wszystkim państwo członkowskie.

„Potwierdzona” korekta finansowa została zaakceptowana przez dane państwo członkowskie. „Stwierdzona” korekta finansowa została przyjęta decyzją Komisji i zawsze jest korektą netto, w przypadku której państwo członkowskie ma obowiązek zwrócić nieprawidłowo wykorzystane środki do budżetu UE, co doprowadzi do ostatecznego zmniejszenia puli środków finansowych przyznanych danemu państwu członkowskiemu. Potwierdzone i stwierdzone korekty finansowe opisuje się w niniejszej publikacji jako jedną kategorię.

„Wykonana” korekta finansowa skorygowała odnotowaną nieprawidłowość.

Koszty bieżącego zatrudnienia

Wzrost zobowiązań programowych wynikających z obsługi w bieżącym roku budżetowym.

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie

Są to koszty poniesione w okresie sprawozdawczym, które będą musiały zostać sfinansowane z przyszłych budżetów, tj. przez państwa członkowskie UE. Wynika to ze współistnienia sprawozdań finansowych opartych na zasadzie memoriałowej i budżetu opartego na ujęciu kasowym.

Linia budżetowa

Jeżeli chodzi o strukturę budżetu, dochody i wydatki przedstawia się w budżecie zgodnie z obowiązującą nomenklaturą nałożoną przez władzę budżetową, która odzwierciedla charakter i cel każdej pozycji. Poszczególne działy (tytuł, rozdział, artykuł lub linia) zawierają oficjalny opis nomenklatury.

Nieprawidłowość

Nieprawidłowość jest działaniem niezgodnym z obowiązującymi przepisami UE lub przepisami krajowymi, które może niekorzystnie wpłynąć na interesy finansowe UE. Nieprawidłowości, które mogą wynikać z działań beneficjentów ubiegających się o środki finansowe lub organów odpowiedzialnych za dokonywanie płatności. Pojęcie nieprawidłowości jest szersze niż pojęcie nadużycia finansowego, które dotyczy zachowań, które można uznać za czyn zabroniony.

Płatności zaliczkowe

Płatność mająca na celu zapewnienie beneficjentowi płynności. Może być ona rozbita na szereg transz zgodnie z przepisami danej umowy, decyzji, porozumienia lub podstawowego aktu prawnego. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi.

Program o zdefiniowanym świadczeniu

System emerytalno-rentowy lub inny system świadczeń emerytalnych, gdy zasady danego systemu określają świadczenia niezależne od wpłacanych składek, a świadczenia nie są bezpośrednio związane z inwestycjami prowadzonymi w ramach systemu. System może być finansowany bądź nie.

Przeniesienia (między liniami budżetowymi)

Przeniesienia między liniami budżetowymi oznaczają przeniesienie środków z jednej linii budżetowej do drugiej, w trakcie roku budżetowego, i tym samym stanowią wyjątek od budżetowej zasady specyfikacji. Zostały jednak wyraźnie dozwolone w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu finansowym (RF). W rozporządzeniu finansowym określono różne rodzaje przeniesień w zależności od tego, czy odbywają się one między tytułami, rozdziałami, artykułami czy też działami budżetu, czy też w ich obrębie, oraz w zależności od tego, czy wymagają różnych poziomów autoryzacji.

Przeniesienie środków budżetowych

Wyjątek od zasady jednoroczności w zakresie, w jakim środki, których nie można wykorzystać w danym roku budżetowym, mogą, w ściśle określonych warunkach, zostać przeniesione w celu wykorzystania ich w następnym roku.

Przyjęty budżet

Projekt budżetu staje się przyjętym budżetem, gdy tylko zostanie zatwierdzony przez władzę budżetową i przewodniczący Parlamentu Europejskiego oświadczy, że został ostatecznie przyjęty.

Roczne sprawozdanie z działalności

Roczne sprawozdania z działalności pokazują wyniki operacji w odniesieniu do m.in. ustalonych celów, powiązanego ryzyka oraz struktury kontroli wewnętrznej. Od budżetu na 2001 r. w przypadku Komisji i budżetu na 2003 r. w przypadku wszystkich instytucji Unii Europejskiej delegowany urzędnik zatwierdzający musi przedłożyć swojej instytucji roczne sprawozdanie z działalności na temat wywiązania się ze swoich obowiązków wraz z informacjami dotyczącymi finansów i zarządzania.

Stopa dyskontowa

Stopa wykorzystywana do dostosowania wartości pieniądza w czasie. Dyskontowanie jest techniką stosowaną do porównywania kosztów i korzyści występujących w różnych okresach.

Środek zapobiegawczy

Środki zapobiegawcze, którymi dysponuje Komisja w celu ochrony budżetu UE, gdy jest świadoma potencjalnych braków, obejmują zawieszenia i wstrzymania płatności z budżetu UE na rzecz programu operacyjnego.

Środki

Środki budżetowe. Budżet obejmuje prognozę zarówno zobowiązań, jak i płatności (płatności na rzecz beneficjentów – w gotówce lub przelewem bankowym). Środki na zobowiązania i płatności często się różnią (środki zróżnicowane), ponieważ zobowiązania dotyczące wieloletnich programów i projektów są zazwyczaj w całości zaciągane w roku, w którym podjęto decyzję w ich sprawie, i są wypłacane przez lata, w miarę realizacji programu i projektu. Środki niezróżnicowane mają zastosowanie do wydatków administracyjnych, wsparcia rynku rolnego i płatności bezpośrednich oraz środków na zobowiązania równych środkom na płatności.

Środki administracyjne

Środki administracyjne służą do pokrywania bieżących kosztów instytucji i podmiotów (personelu, budynków, wyposażenia biurowego).

Środki na płatności

Środki na płatności pokrywają wydatki wymagalne w bieżącym roku budżetowym, wynikające z zobowiązań prawnych zaciągniętych w bieżącym roku lub w poprzednich latach.

Środki na zobowiązania

Środki na zobowiązania pokrywają łączny koszt zobowiązań prawnych (umów, umów o udzielenie dotacji/decyzji o udzieleniu dotacji), które można podpisać w bieżącym roku budżetowym.

Tradycyjne zasoby własne

Tradycyjne zasoby własne zdefiniowano w mającej zastosowanie decyzji w sprawie zasobów własnych (decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053); obejmują one cła i opłaty wyrównawcze od cukru.

Umorzenie

Czynność, wskutek której wcześniejsze zobowiązanie (lub część tego zobowiązania) zostaje anulowane.

Wstrzymania i zawieszenia

Jeżeli Komisja stwierdzi, na podstawie własnych prac lub informacji przekazanych przez instytucje audytowe, że państwo członkowskie nie usunęło poważnych uchybień w systemach zarządzania i kontroli lub nie skorygowało nieprawidłowych wydatków, które zostały zadeklarowane i poświadczone, może wstrzymać lub zawiesić płatności.

Wygasające środki

Na koniec roku budżetowego niewykorzystane środki zostają anulowane. Wygaśnięcie oznacza unieważnienie całego lub części zezwolenia na ponoszenie wydatków lub zaciąganie zobowiązań, które jest reprezentowane przez środki. Zgodnie z zasadami finansowymi, które dotyczą wspólnych przedsięwzięć, jedynie w ich przypadku ewentualne niewykorzystane środki mogą zostać ujęte w preliminarzu dochodów i wydatków na następne trzy lata budżetowe (tzw. zasada „N+3”). Zatem niewykorzystane środki na wspólne przedsięwzięcia mogą zostać ponownie uruchomione w roku budżetowym „N+3”.

Założenia aktuarialne

Założenia stosowane na potrzeby obliczania kosztów przyszłych zdarzeń, które wpływają na zobowiązania emerytalne.

Zarządzanie bezpośrednie

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania bezpośredniego budżet jest wykonywany bezpośrednio przez służby Komisji, agencje wykonawcze lub fundusze powiernicze.

Zarządzanie dzielone

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania dzielonego realizację zadań w zakresie wykonania budżetu powierza się państwom członkowskim. Około trzech czwartych wydatków UE podlega właśnie temu trybowi wykonania budżetu.

Zarządzanie pośrednie

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania pośredniego Komisja powierza zadania związane z wykonaniem budżetu organom przewidzianym prawem UE lub prawem krajowym.

Zasoby własne

Główne źródło dochodów dla budżetu UE. Poszczególne kategorie zasobów własnych wymieniono w mającej zastosowanie decyzji w sprawie zasobów własnych (decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053); są to tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na VAT, zasoby oparte na DNB i zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi.

Zobowiązania pozostające do spłaty

Podobnie jak zobowiązania RAL (franc. Reste à Liquider) zobowiązania pozostające do spłaty oznaczają kwotę, w przypadku której zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane. Oznaczają zobowiązania płatnicze UE na przyszłe lata i wynikają bezpośrednio z istnienia programów wieloletnich i rozbieżności między środkami na zobowiązania a środkami na płatności.

Zobowiązania RAL (fr. reste à liquider)

Podobnie jak zobowiązania pozostające do spłaty oznaczają one kwotę, w przypadku której zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane. Oznaczają zobowiązania płatnicze UE na przyszłe lata i wynikają bezpośrednio z istnienia programów wieloletnich i rozbieżności między środkami na zobowiązania a środkami na płatności.

Zobowiązanie

Prawne zobowiązanie do zapewnienia środków finansowych pod warunkiem spełnienia określonych warunków. UE zobowiązuje się do zwrotu swojego udziału w kosztach projektu finansowanego przez UE. Dzisiejsze zobowiązania to przyszłe płatności. Dzisiejsze płatności to wcześniejsze zobowiązania.

Zyski i straty aktuarialne

W przypadku programu o zdefiniowanym świadczeniu zmiany w deficytach lub nadwyżkach aktuarialnych. Powstają w wyniku różnic między poprzednimi założeniami aktuarialnymi a tym, co faktycznie nastąpiło, oraz w wyniku zmian wprowadzanych w założeniach aktuarialnych.

WYKAZ SKRÓTÓW

AAR

Roczne sprawozdanie z działalności

AC

Zamortyzowany koszt

AFS

Dostępny do sprzedaży

AOD

Delegowany urzędnik zatwierdzający

ATM

Zarządzanie ruchem lotniczym

BOP

Bilans płatniczy

CCS LGF

System poręczeń na rzecz sektora kultury i sektora kreatywnego

CEF DI

Instrument dłużny instrumentu „Łącząc Europę”

CEF2

Instrument „Łącząc Europę”

CIP

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji

COM

Komisja Europejska

COSME

Konkurencyjność przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw

COSO

Komitet Organizacji Sponsorujących Komisję Treadwaya

CPF

Wspólny fundusz rezerw

CRII+

Inicjatywa inwestycyjna „plus” w odpowiedzi na koronawirusa

D&WM

Likwidacja i gospodarowanie odpadami

DNB

Dochód narodowy brutto

DZW

Decyzja w sprawie systemu zasobów własnych

EAD

Ekspozycja, której dotyczy niewykonanie zobowiązania

EAR

Reguła rachunkowości UE

EaSI

Zatrudnienie i innowacje społeczne

EBC

Europejski Bank Centralny

EBI

Europejski Bank Inwestycyjny

EBOR

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

ECL

Oczekiwane straty kredytowe

ECOFIN

Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych

EDIF

Instrument gwarancyjny dla Bałkanów Zachodnich

EFI

Europejski Fundusz Inwestycyjny

EFIS

Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych

EFMR

Europejski Fundusz Morski i Rybacki

EFR

Europejski Fundusz Rozwoju

EFRG

Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji

EFRR

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

EFRROW

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

EFS

Europejski Fundusz Społeczny

EFSE

Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej

EFSF

Europejski Instrument Stabilności Finansowej

EFSI

Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne

EFSM

Europejski mechanizm stabilizacji finansowej

EFTA

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

EFZR

Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju

EGNOS

Europejski system wspomagania satelitarnego

ElectriFI

Inicjatywa na rzecz finansowania elektryfikacji

ELM

Upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

EMS

Europejski Mechanizm Stabilności

ENEF

Fundusz rozwoju przedsiębiorczości

ENIF

Fundusz wspierania innowacji w przedsiębiorstwach

ENPI

Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa

EOG

Europejski Obszar Gospodarczy

ERI

Inicjatywa EBI na rzecz budowania odporności

ESA

Europejska Agencja Kosmiczna

ESDZ

Europejska Służba Działań Zewnętrznych

ETF

Fundusze inwestycyjne typu ETF

ETO

Europejski Trybunał Obrachunkowy

EUMETSAT

Europejska Organizacja Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych

Euratom

Europejska Wspólnota Energii Atomowej

EWWiS w likwidacji

Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji

FAMI

Fundusz Azylu, Migracji i Integracji

FGC

Umowa gwarancji finansowej

FIFO

Pierwsze weszło, pierwsze wyszło

FP7

Siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego

FS

Fundusz Spójności

FSDA

Omówienie i analiza sprawozdania finansowego

Fundusz BUFI

Fundusz „grzywien budżetowych”

FVNA

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny

FVSD

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

GNSS

Globalny system nawigacji satelitarnej

H2020

„Horyzont 2020”

HLRCP

Polityka wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami

IF

Fundusz innowacyjny

IIW

Obszar infrastruktury i innowacji

ISWMR

Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej

IT

Technologia informacyjna

ITER

Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy

JRC

Wspólne Centrum Badawcze

JU

Wspólne przedsiębiorstwo/przedsięwzięcie

LGD

Strata z tytułu niewykonania zobowiązania

LGF

Instrument gwarancji kredytowych

LGTT

Instrument gwarancji kredytowych dla projektów TEN-T

MAP

Program wieloletni – Program włączenia finansowego skierowany do średnich przedsiębiorstw

MEP

Poseł do Parlamentu Europejskiego

MFA

Pomoc makrofinansowa

MFW

Międzynarodowy Fundusz Walutowy

MMF

Fundusz rynku pieniężnego

MMŚP

Mikro- małe i średnie przedsiębiorstwa

MSRSP

Międzynarodowe Standardy Rachunkowości Sektora Publicznego

MŚP

Małe i średnie przedsiębiorstwa

NGEU

NextGenerationEU

PBI

Inicjatywa w zakresie obligacji projektowych

PD

Prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania

PE

Parlament Europejski

PF4EE

Instrument finansowania prywatnego na rzecz efektywności energetycznej

PGF

Fundusz gwarancyjny dla uczestników

PKB

Produkt krajowy brutto

PPP

Partnerstwo publiczno-prywatne

PSEO

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

RAL

„Reste à Liquider” (zobowiązanie pozostające do spłaty)

RF

Rozporządzenie finansowe UE

RRF

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności

RSFF

Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka

RTD

Badania, rozwój technologiczny i demonstracja

RWP

Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów

S&P

Standard & Poor's Financial Services LLC

SANAD

Fundusz na rzecz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej

SAPARD

Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich

SEMED

Program włączenia finansowego skierowany do MMŚP w państwach południowego i wschodniego regionu basenu Morza Śródziemnego

SICR

Znaczny wzrost ryzyka kredytowego

SIUGI

Instrument gwarancji nieograniczonych co do kwoty w inicjatywie dotyczącej MŚP

SMEW

Segment MŚP (segment małych i średnich przedsiębiorstw)

SURE

Europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej

TFUE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TRDI

Przejściowy Instrument Rozwoju Obszarów Wiejskich

TZW

Tradycyjne zasoby własne

UE

Unia Europejska

UGW

Unia gospodarcza i walutowa

VAT

Podatek od wartości dodanej

WPR

Wspólna polityka rolna

WRF

Wieloletnie ramy finansowe

(1)  Decyzja wykonawcza Komisji C(2021) 9336 final.

(2)   Maksymalny wkład finansowy obliczony dla każdego państwa członkowskiego po aktualizacji z dnia 30 czerwca 2022 r. zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 (przed odliczeniem wydatków na wsparcie), zob. https://commission.europa.eu/document/c22c182c-f53e-453f-b45a-dacdcf2d69dd_en.

(1)   Maksymalny wkład finansowy obliczony dla każdego państwa członkowskiego po aktualizacji z dnia 30 czerwca 2022 r. zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 (przed odliczeniem wydatków na wsparcie), zob. https://commission.europa.eu/document/c22c182c-f53e-453f-b45a-dacdcf2d69dd_en.

(†)   Zobowiązania budżetowe uwzględniają wszystkie umorzenia, w tym te związane ze zobowiązaniami zaciągniętymi przed 2022 r. Z całkowitej kwoty zobowiązań budżetowych w 2022 r. przeznaczono do wypłaty 136,4 mld EUR.

(3)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie metod i procedury udostępniania tradycyjnych zasobów własnych, zasobów własnych opartych na VAT i zasobów własnych opartych na DNB oraz w sprawie środków w celu zaspokojenia potrzeb gotówkowych (wersja przekształcona) (Dz.U. L 168 z 7.6.2014, s. 39).

(4)  Kompleksowy przegląd NextGenerationEU (NGEU) znajduje się również w sekcjach 2.2 i 2.3 powyżej.

(5)  Kwota zatwierdzona na NGEU na 2022 r. dotyczyła wsparcia w 2022 r. w formie bezzwrotnego wsparcia dla państw członkowskich w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), Wsparcia na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy (REACT-EU) oraz dodatkowego finansowanie przeznaczonego na inne programy lub fundusze europejskie (rozwój obszarów wiejskich, Fundusz InvestEU, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, „Horyzont Europa” i RescEU). W rozporządzeniu w sprawie EURI określono przewidziane prawem terminy w odniesieniu do zobowiązań prawnych, natomiast rozdzielenie programowania ustala się na podstawie planowanego harmonogramu rocznych zobowiązań, które wymieniono szczegółowo w podstawach prawnych danych programów.

(6)  Rozporządzenie Rady (UE) 2020/2094 z dnia 14 grudnia 2020 r. ustanawiające Instrument Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI) w celu wsparcia odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 23).

(7)  Art. 212 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1046 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1296/2013, (UE) nr 1301/2013, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 1304/2013, (UE) nr 1309/2013, (UE) nr 1316/2013, (UE) nr 223/2014 i (UE) nr 283/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE, a także uchylające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 (Dz.U. L 193 z 30.7.2018, s. 1).

(8)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/313 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 1,2 mld EUR, decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1201 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 1,0 mld EUR, decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1628 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 5,0 mld EUR.

(9)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2463 z dnia 14 grudnia 2022 r. ustanawiające instrument wsparcia dla Ukrainy na 2023 r. (pomoc makrofinansowa +) (Dz.U. L 322 z 16.12.2022, s. 1).

(10)   Dane liczbowe z lat 2020–2022: z wyłączeniem przychodów związanych z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z UE

(11)  Zgodnie z zasadą pomocniczości Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów (zob. art. 5 TUE).

(12)  Rozporządzenie (UE, Euratom) 2018/1046.

(13)  Zob. art. 317 TFUE.

(14)  C(2020) 4240 final z 24 czerwca 2020 r.

(15)  W rezultacie pojęcie „Komisja Europejska” oznacza zarówno instytucję – kolegium – tworzoną przez członków Komisji, jak i administrację kierowaną przez dyrektorów generalnych jej departamentów (oraz szefów innych struktur administracyjnych, takich jak służby, biura i agencje wykonawcze).

(16)  Od połowy 2019 r. (w następstwie zmiany art. 12 regulaminu wewnętrznego) zarządzanie Europejskim Funduszem Rozwoju (EFR) powierzono wspólnie pięciu departamentom (INTPA (DEVCO), ECHO, EAC, EACEA i JRC).

(17)  https://ec.europa.eu/info/publications/integrated-financial-and-accountability-reporting_pl.

(2)  Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

(3)   23 listopada 2022 r. Parlament Europejski przyjął budżet, który zapewnia zapłatę zobowiązań krótkoterminowych Unii z zasobów własnych, które zostaną pobrane przez państwa członkowskie lub do wniesienia których wezwane zostaną państwa członkowskie w następnym roku. Dodatkowo zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego (rozporządzenie (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1) z dnia 29 lutego 1968 r. z późn. zm.) państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie świadczeń emerytalnych i rentowych.

(18)  System emerytalno-rentowy urzędników europejskich jest umownym (wirtualnym) funduszem o zdefiniowanych świadczeniach, w ramach którego składki pracowników wykorzystuje się do sfinansowania ich przyszłych emerytur. Chociaż nie istnieje żaden faktyczny fundusz inwestycyjny, uznaje się, że kwotę, jaka zostałaby pobrana przez taki fundusz, zainwestowano w obligacje długoterminowe państw członkowskich oraz że kwotę tę odzwierciedlają zobowiązania emerytalne odnotowane w rocznych sprawozdaniach finansowych Unii Europejskiej. Państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłatę tych świadczeń zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego oraz art. 4 ust. 3 Traktatu UE (w celu zapoznania się ze szczegółowym opisem programu zob. COM(2018) 829).

(19)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu wzmocnienia efektywnych pod względem kosztów redukcji emisji oraz inwestycji niskoemisyjnych oraz decyzję (UE) 2015/1814 (Dz.U. L 76 z 19.3.2018, s. 3).

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające instrument Łącząc Europę, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/2010 (Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 129).

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320).

(4)  Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom (Dz.U. L 424 z 15.12.2020, s. 1).

(5)   Pozycja „Nieprzydzielone do działów WRF” obejmuje wykonanie budżetu jednostek objętych konsolidacją i wyłączenia konsolidacyjne, operacje pozabudżetowe i programy bez przydziału, w odniesieniu do których kwoty są indywidualnie nieistotne.

(22)   2,7 mld EUR aktywów zabezpieczonych na gwarancję udzieloną w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich obejmuje także dotychczasowe pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej i Euratomu (zob. informacja dodatkowa 4.1.2).

(23)   2,7 mld EUR aktywów zabezpieczonych na gwarancję udzieloną w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich obejmuje także dotychczasowe pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej i Euratomu (zob. informacja dodatkowa 4.1.2).

(24)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/412 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniająca decyzję nr 466/2014/UE w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z działaniami z zakresu finansowania wspierającymi projekty inwestycyjne poza granicami Unii (Dz.U. L 76 z 19.3.2018, s. 30).

(25)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 z dnia 9 czerwca 2021 r. ustanawiające Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy, zmieniające i uchylające decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 466/2014/UE oraz uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1601 i rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 (Dz.U. L 209 z 14.6.2021, s. 1)

(26)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 z dnia 24 marca 2021 r. ustanawiające Program InvestEU i zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/1017 (Dz.U. L 107 z 26.3.2021, s. 30).

(27)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

(28)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 057 z 18.2.2021, s. 17).

(29)  Decyzja Rady (Euratom) 2021/281 z dnia 22 lutego 2021 r. w sprawie zmiany decyzji 2007/198/Euratom powołującej Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej oraz przyznającej mu określone korzyści (Dz.U. L 62 z 23.2.2021, s. 41).

(30)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/696 z dnia 28 kwietnia 2021 r. ustanawiające Unijny program kosmiczny i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE (Dz.U. L 170 z 12.5.2021, s. 69).

(31)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/695 z dnia 28 kwietnia 2021 r. ustanawiające program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1290/2013 i (UE) nr 1291/2013 (Dz.U. L 170 z 12.5.2021, s. 1).

(32)  Rozporządzenie Rady (Euratom) 2021/765 z dnia 10 maja 2021 r. ustanawiające program badawczo-szkoleniowy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej na lata 2021–2025 uzupełniający program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz uchylające rozporządzenie (Euratom) 2018/1563 (Dz.U. L 167 I z 12.5.2021, s. 81).

(33)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1755 z dnia 6 października 2021 r. ustanawiające pobrexitową rezerwę dostosowawczą (Dz.U. L 357 z 8.10.2021, s. 1).

(34)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (Dz.U. L 311 z 14.11.2002, s. 3).

(35)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 661/2014 z dnia 15 maja 2014 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (Dz.U. L 189 z 27.6.2014, s. 143).

(36)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/461 z dnia 30 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 w celu zapewnienia pomocy finansowej państwom członkowskim i państwom prowadzącym negocjacje w sprawie przystąpienia do Unii znacząco dotkniętym w związku z poważnym stanem zagrożenia zdrowia publicznego (Dz.U. L 99 z 31.3.2020, s. 9).

(37)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 z dnia 7 lipca 2021 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę” i uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 (Dz.U. L 249 z 14.7.2021, s. 38).

(38)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1718 z dnia 14 listopada 2018 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 726/2004 w odniesieniu do siedziby Europejskiej Agencji Leków (Dz.U. L 291 z 16.11.2018, s. 3).

(39)  https://commission.europa.eu/system/files/2022-01/high_level_risk_and_compliance_policy_hlrcp_formatted.pdf.

(40)  Decyzję C(2021) 2502 uchylono i zastąpiono decyzją C(2022) 9700.

(41)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2016/804 z dnia 17 maja 2016 r. zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 609/2014 w sprawie metod i procedury udostępniania tradycyjnych zasobów własnych, zasobów własnych opartych na VAT i zasobów własnych opartych na DNB oraz w sprawie środków w celu zaspokojenia potrzeb gotówkowych (Dz.U. L 132 z 21.5.2016, s. 85).

(6)   Z wyłączeniem pożyczek na RRF (NGEU) i na pomoc finansową.

(7)   Z wyłączeniem czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

(42)   Z wyłączeniem czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów

(43)  Np. w załączonym do projektu budżetu dokumencie roboczym XI w sprawie realizacji gwarancji budżetowych, wspólnego funduszu rezerw oraz oceny stabilności poziomu zobowiązań warunkowych wynikających z gwarancji budżetowych i pomocy finansowej na podstawie art. 41 ust. 5 rozporządzenia finansowego.

(44)  Ryzyko gwarancji w odniesieniu do portfeli kapitałowych oparte jest na wartości nominalnej, która jest objęta gwarancją.

(8)   Przy zastosowaniu współczynnika korygującego.

(9)   Wypłacane przez pierwsze trzy lata po opuszczeniu stanowiska.

(45)  Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

(46)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 608/2014 z dnia 26 maja 2014 r. określające środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej (Dz.U. L 168 z 7.6.2014, s. 29).

(47)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 11).

(48)  Dostosowanie techniczne ram finansowych na 2023 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2021/365 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027, COM(2022) 266 final z 7.6.2022.

(49)  Dostosowanie techniczne ram finansowych na 2022 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2021/365 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027, COM(2021) 365 final z 7.6.2021.

(50)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. L 1 z 4.1.2003, s. 1).

(51)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw) (Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1).

(52)  Dostosowanie wieloletnich ram finansowych zgodnie z art. 7 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027, COM(2022)80 final z 28.2.2022.

(53)  Rozporządzenie Rady (UE) 2020/2094.

(54)  Ten program WRF obejmuje uzupełniającą pulę środków finansowych z NextGenerationEU na pakiet REACT-EU. Zob. rozdział 1.1 „Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027” w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu. W ustępie dotyczącym działu 2 sprecyzowano wkład tego programu WRF do pakietu REACT-EU.

(55)  Ten program WRF obejmuje uzupełniającą pulę środków finansowych z NextGenerationEU na pakiet REACT-EU. Zob. rozdział 1.1 „Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027” w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu. W ustępie dotyczącym działu 2 sprecyzowano wkład tego programu WRF do pakietu REACT-EU.

(56)  Ten program WRF obejmuje uzupełniającą pulę środków finansowych z NextGenerationEU na pakiet REACT-EU. Zob. rozdział 1.1 „Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027” w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu. W ustępie dotyczącym działu 2 sprecyzowano wkład tego programu WRF do pakietu REACT-EU.

(57)  Ten program WRF obejmuje uzupełniającą pulę środków finansowych z NextGenerationEU na pakiet REACT-EU. Zob. rozdział 1.1 „Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027” w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu. W ustępie dotyczącym działu 2 sprecyzowano wkład tego programu WRF do pakietu REACT-EU.

ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2023/2/oj

ISSN 1977-1002 (electronic edition)