KOMUNIKAT KOMISJI

Komunikat wyjaśniający Komisji w odniesieniu do sporządzania, badania i publikowania sprawozdań finansowych zawartych w rocznych raportach finansowych sporządzonych zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2019/815 w sprawie jednolitego elektronicznego formatu raportowania (ESEF)

(2020/C 379/01)

1.   Wprowadzenie

Celem niniejszego komunikatu wyjaśniającego jest objaśnienie niektórych obowiązujących przepisów prawa Unii dotyczących sporządzania, badania i publikowania sprawozdań finansowych sporządzonych zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji 2019/815 (rozporządzenie w sprawie ESEF) (1). Te przepisy unijne wynikają z dyrektywy 2004/109/WE (2) zmienionej dyrektywą 2013/50/UE (dyrektywa w sprawie przejrzystości), dyrektywy 2006/43/WE zmienionej dyrektywą 2014/56/UE (dyrektywa w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych) (3) oraz dyrektywy 2013/34/UE (dyrektywa o rachunkowości) (4).

Stanowiska i opinie wyrażone w niniejszym dokumencie odzwierciedlają poglądy Komisji Europejskiej. Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości jest wyłącznie właściwy do dokonywania wykładni aktów instytucji Unii Europejskiej.

Rozporządzenie w sprawie ESEF wprowadziło jednolity elektroniczny format raportowania na potrzeby sporządzania rocznych raportów finansowych przez emitentów papierów wartościowych notowanych na rynkach regulowanych UE. Ustanowiono w nim ogólne przepisy dotyczące formatu rocznych raportów finansowych, jak określono w art. 4 ust. 2 dyrektywy w sprawie przejrzystości (5), oraz bardziej szczegółowe przepisy dotyczące znakowania zawartych w nich sprawozdań finansowych. Nie ma ono zastosowania do półrocznych raportów finansowych określonych w art. 5 dyrektywy w sprawie przejrzystości.

W rozporządzeniu w sprawie ESEF określono następujące główne wymogi:

(i)	emitenci sporządzają i podają do wiadomości publicznej swoje roczne raporty finansowe w formacie rozszerzalnego języka znaczników hipertekstowych (ang. eXtensible HyperText Markup Language, XHTML);

(ii)

emitenci sporządzający swoje skonsolidowane sprawozdania finansowe zgodnie z międzynarodowymi standardami sprawozdawczości finansowej (MSSF) przyjętymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 (MSSF zatwierdzonymi przez UE) (6) lub zgodnie z MSSF, o których mowa w art. 1 akapit pierwszy lit. a) decyzji 2008/961/WE (MSSF przyjęte przez RMSR) (7): — znakują te skonsolidowane sprawozdania finansowe przy użyciu rozszerzalnego języka sprawozdawczości finansowej inline (ang. inline eXtensible Business Reporting Language, iXBRL), — znakują zbiorowo informację dodatkową do sprawozdania finansowego (8). Znaczniki iXBRL muszą być zgodne z taksonomią ESEF, która została zawarta w załącznikach do rozporządzenia w sprawie ESEF i opracowana na podstawie taksonomii MSSF opublikowanej przez Fundację MSSF.

Połączenie formatu XHTML ze znacznikami iXBRL sprawia, że roczne raporty finansowe nadają się zarówno do odczytu przez człowieka, jak i do odczytu maszynowego, co poprawia dostępność, analizę i porównywalność informacji zawartych w rocznych raportach finansowych.

Po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia w sprawie ESEF jedynie roczne raporty finansowe sporządzane w formacie ESEF umożliwią emitentom wypełnienie ich obowiązków w zakresie ujawniania informacji na mocy dyrektywy w sprawie przejrzystości (9).

Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kilka państw członkowskich zmieniło lub zmienia swoje przepisy krajowe w celu zapewnienia pełnej zgodności z określonymi w prawie Unii wymogami dotyczącymi ESEF. Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie do zakończenia tego procesu w odpowiednim czasie i tam, gdzie jest to konieczne.

Treść niniejszego komunikatu jest istotna w zakresie, w jakim rozpoczęto stosowanie rozporządzenia ESEF (10).

2.   Wyjaśnienia w odniesieniu do obowiązujących przepisów unijnych dotyczących badania

2.1.   Czy biegli rewidenci są zobowiązani do przedstawiania opinii z badania na temat tego, czy sprawozdania finansowe zawarte w rocznych raportach finansowych są zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF?

Przepisy unijne wymagają od biegłych rewidentów (11) przedstawiania opinii z badania na temat tego, czy sprawozdania finansowe zawarte w rocznych raportach finansowych są zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF, tj. z przepisami rozporządzenia w sprawie ESEF mającymi zastosowanie do sprawozdań finansowych.

Wniosek ten można wyciągnąć z następującej analizy prawnej:

(i)

Zgodnie z art. 4 ust. 7 dyrektywy w sprawie przejrzystości emitenci papierów wartościowych notowanych na rynkach regulowanych UE sporządzają swoje roczne raporty finansowe w jednolitym elektronicznym formacie raportowania. Wymogi dotyczące jednolitego elektronicznego formatu raportowania ustanowiono w rozporządzeniu w sprawie ESEF, które określa przepisy dotyczące formatu całych rocznych raportów finansowych (12) oraz bardziej szczegółowe przepisy dotyczące znakowania zawartych w nich sprawozdań finansowych (13).

(ii)

Art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości stanowi, że sprawozdania finansowe emitentów poddawane są badaniu zgodnie z dyrektywą o rachunkowości (14). Zgodnie z art. 34 ust. 1 dyrektywy o rachunkowości sprawozdania finansowe jednostek interesu publicznego, w tym m.in. emitentów papierów wartościowych notowanych na rynkach regulowanych UE (15), muszą być badane przez biegłych rewidentów.

(iii)

Zgodnie z art. 28 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych biegli rewidenci przedstawiają wyniki badania w sprawozdaniu z badania. Sprawozdanie z badania zawiera opinię z badania, w której przedstawia się opinię biegłego rewidenta: (i) na temat tego, czy sprawozdanie finansowe przedstawia prawdziwy i rzetelny obraz zgodnie z odpowiednimi ramami sprawozdawczości finansowej oraz (ii) „w stosownych przypadkach”, na temat tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z „wymogami ustawowymi” (16).

(iv)

Termin „wymogi ustawowe” w art. 28 ust. 2 lit. c) ppkt (ii) dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych oznacza każdy wymóg prawny nałożony na szczeblu unijnym lub krajowym w odniesieniu do sporządzania sprawozdań finansowych. W motywie 11 rozporządzenia w sprawie ESEF wyraźnie stwierdzono, że wymogi przewidziane w rozporządzeniu w sprawie ESEF stanowią „wymogi prawne”.

(v)

Termin „w stosownych przypadkach” w art. 28 ust. 2 lit. c) ppkt (ii) dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych oznacza, że w przypadku gdy prawo Unii lub prawo krajowe przewiduje wymogi ustawowe mające zastosowanie do sprawozdań finansowych, biegli rewidenci sprawdzają zgodność danych sprawozdań finansowych z tymi wymogami ustawowymi i przedstawiają opinię z badania.

Biegli rewidenci są zatem zobowiązani do sprawdzenia zgodności sprawozdań finansowych z wszelkimi mającymi zastosowanie wymogami ustawowymi, w tym ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF, jak wyjaśniono dokładniej w pytaniu nr 2.2 poniżej, oraz do przedstawienia opinii z badania na temat tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z tymi wymogami.

Za taką analizą prawną przemawiają cele polityczne określone w motywach unijnych aktów prawnych regulujących sporządzanie, publikowanie i badanie sprawozdań finansowych spółek notowanych na rynku regulowanym. Te cele polityczne mają doprowadzić do:

(i)	zwiększenia porównywalności sprawozdań finansowych i wzmocnienia zaufania publicznego do sprawozdań finansowych (17);

(ii)	zapewnienia wysokiego poziomu przejrzystości i porównywalności sprawozdawczości finansowej spółek, których papiery wartościowe notowane są na rynkach regulowanych UE (18);

(iii)

zapewnienia ochrony interesów osób trzecich spółki (19);

(iv)	zapewnienia zharmonizowanego podejścia do ustawowego badania sprawozdań finansowych (20);

(v)	zapewnienia wysokiego poziomu ochrony inwestorów w całej Wspólnocie (21); oraz

(vi)	uproszczenia sprawozdawczość oraz ułatwienia dostępności, analizy i porównywalności informacji korporacyjnych (22).

Aby zapewnić integralność rynku wewnętrznego i jednolity poziom ochrony wszystkich użytkowników sprawozdań finansowych i rocznych raportów finansowych, użytkownikom należy zapewnić taki sam poziom ochrony, niezależnie od tego, w jaki sposób uzyskują dostęp do informacji zawartych w sprawozdaniach finansowych, przykładowo za pośrednictwem zeskanowanych dokumentów papierowych lub dokumentów o strukturze elektronicznej.

2.2.   Które wymogi prawne określone w rozporządzeniu w sprawie ESEF powinni sprawdzać biegli rewidenci, aby przedstawić swoją opinię z badania?

Aby przedstawić opinię z badania na temat tego, czy sprawozdania finansowe są zgodne ze „stosownymi wymogami prawnymi” określonymi w tym rozporządzeniu, biegli rewidenci sprawdzają zgodność sprawozdań finansowych emitentów z przepisami rozporządzenia w sprawie ESEF mającymi zastosowanie do danych sprawozdań finansowych (23). „Stosowne wymogi prawne” są następujące:

(i)	Wszystkie sprawozdania finansowe zawarte w rocznym raporcie finansowym sporządza się w ważnym formacie XHTML (24).

(ii)

W przypadku wszystkich skonsolidowanych sprawozdań finansowych sporządzonych zgodnie z MSSF zatwierdzonymi przez UE lub z MSSF przyjętymi przez RMSR (25): — ujawnienia określone w załączniku II do rozporządzenia w sprawie ESEF muszą być znakowane, jeżeli ujawnienia te występują w tych skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych, — wszystkie znaczniki, w tym dobrowolne znaczniki ujawnień innych niż określone w załączniku II, muszą być zgodne z następującymi wymogami: — stosuje się język znaczników XBRL, — stosuje się elementy taksonomii podstawowej określone w załączniku VI do rozporządzenia w sprawie ESEF o najbliższym znaczeniu rachunkowym, chyba że stworzono element taksonomii rozszerzonej zgodnie z załącznikiem IV do rozporządzenia w sprawie ESEF, — znaczniki są zgodne ze wspólnymi zasadami dotyczącymi znaczników (26).

(iii)

W przypadku sprawozdań finansowych innych niż skonsolidowane sprawozdania finansowe sporządzone zgodnie z MSSF (27): — wszystkie znaczniki wprowadzone przez emitenta na zasadzie dobrowolności lub zgodnie z prawem krajowym muszą być zgodne z następującymi wymogami: — stosuje się język znaczników XBRL, — stosuje się szczególną taksonomię zapewnioną przez państwo członkowskie, w którym zarejestrowany jest emitent, — znaczniki są zgodne ze wspólnymi zasadami dotyczącymi znaczników (28).

2.3.   Czy opinię z badania dotyczącą tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF, należy włączyć do sprawozdania z badania czy do odrębnego sprawozdania?

Opinię z badania dotyczącą tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF należy włączyć do sprawozdania z badania.

Zgodnie z art. 28 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych biegli rewidenci przedstawiają wyniki badania w sprawozdaniu z badania. Art. 28 ust. 2 lit. c) ppkt (ii) stanowi, że sprawozdanie z badania zawiera opinię z badania na temat tego, czy sprawozdanie finansowe przedstawia prawdziwy i rzetelny obraz zgodnie z odpowiednimi ramami sprawozdawczości finansowej, a także opinię na temat tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z mającymi zastosowanie „wymogami ustawowymi”. W tym przypadku „wymogi ustawowe” odpowiadają „stosownym wymogom prawnym” określonym w rozporządzeniu w sprawie ESEF (zob. odpowiedź na pytanie nr 2.2).

2.4.   Czy sprawozdanie z badania jest włączane do zgodnego z ESEF rocznego raportu finansowego czy do odrębnego dokumentu podawanego do wiadomości publicznej wraz ze zgodnym z ESEF rocznym raportem finansowym?

Obowiązujące prawo Unii nie określa, czy sprawozdanie z badania powinno zostać włączone do rocznego raportu finansowego, czy też powinno być podane do wiadomości publicznej wraz z rocznym raportem finansowym jako odrębny dokument.

Zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości sprawozdanie z badania „podawane jest w całości do wiadomości publicznej wraz z rocznym raportem finansowym”. W przypadku braku szczegółowych przepisów obowiązujących na poziomie krajowym lub na poziomie rynku regulowanego oraz biorąc pod uwagę możliwości techniczne w poszczególnych przypadkach, emitenci mogą stosować preferowaną opcję.

2.5.   Czy emitenci z państw trzecich są zobowiązani do podawania do wiadomości publicznej sprawozdania z badania zawierającego opinię z badania na temat tego, czy sprawozdania finansowe zawarte w rocznych raportach finansowych są zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF?

Zgodnie z dyrektywą w sprawie przejrzystości emitenci z państw trzecich są zobowiązani do podawania do wiadomości publicznej rocznych raportów finansowych sporządzonych zgodnie ze wszystkimi wymogami rozporządzenia w sprawie ESEF, wraz ze sprawozdaniem z badania sporządzonym zgodnie z dyrektywą w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych. W konsekwencji emitenci z państw trzecich są odpowiedzialni za zapewnienie, by ich biegli rewidenci przedstawili opinię z badania na temat tego, czy sprawozdania finansowe zawarte w rocznych raportach finansowych są zgodne ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF.

Art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości stanowi, że sprawozdania finansowe, które mają być publikowane w rocznych raportach finansowych każdego emitenta (w tym emitentów z państw trzecich) poddawane są badaniu zgodnie z art. 34 ust. 1, art. 34 ust. 2 i art. 35 dyrektywy o rachunkowości (które odsyłają do art. 28 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych). Przepisy te dotyczą odpowiednio do obowiązku biegłych rewidentów w zakresie badania sprawozdań finansowych oraz do treści sprawozdania z badania (29). Treść sprawozdania z badania musi być zgodna z art. 28 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych, który nakłada na biegłego rewidenta obowiązek przedstawienia opinii z badania na temat tego, czy sprawozdanie finansowe jest zgodne z wymogami ustawowymi, w tym ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF.

3.   Wyjaśnienia w odniesieniu do przepisów unijnych dotyczących stosowania podpisu elektronicznego

3.1.   Czy emitenci lub biegli rewidenci muszą stosować podpis elektroniczny do podpisywania, odpowiednio, rocznych raportów finansowych lub dokumentów w nich zawartych, lub sprawozdań z badania?

Obowiązujące prawo Unii nie uniemożliwia emitentom lub biegłym rewidentom stosowania podpisu elektronicznego do podpisywania, odpowiednio, rocznych raportów finansowych, dokumentów w nich zawartych, lub sprawozdań z badania. W przypadku braku szczegółowych przepisów obowiązujących na poziomie krajowym lub na poziomie rynku regulowanego, emitenci lub biegli rewidenci mogą stosować preferowaną opcję, czyli odręczny podpis lub podpis elektroniczny.

Chociaż art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości wyraźnie nakłada na emitentów obowiązek podawania do wiadomości publicznej sprawozdania z badania podpisanego przez biegłych rewidentów odpowiedzialnych za badanie sprawozdań finansowych (30), na poziomie Unii nie ma wyraźnego wymogu dotyczącego tego, czy i w jaki sposób należy podpisywać roczne raporty finansowe lub dokumenty w nich zawarte. Wymogi mające zastosowanie do podpisywania mogą być jednak określone w ustawodawstwie krajowym.

W każdym przypadku, zgodnie z art. 25 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 910/2014 (rozporządzenie eIDAS) (31), który stanowi, że „kwalifikowany podpis elektroniczny ma skutek prawny równoważny z podpisem własnoręcznym”, uznaje się, że stosowanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego do podpisywania tych raportów spełnia wszelkie wymogi dotyczące podpisu.

4.   Wyjaśnienia w odniesieniu do przepisów unijnych dotyczących obowiązków i odpowiedzialności emitentów

4.1.   Czy organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy emitenta jest odpowiedzialny za zgodność rocznych raportów finansowych z wymogami rozporządzenia w sprawie ESEF?

Organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy emitenta jest odpowiedzialny za sporządzanie i podawanie do wiadomości publicznej rocznych raportów finansowych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ESEF.

Art. 7 dyrektywy w sprawie przejrzystości nakłada wymóg, by obowiązkiem sporządzania i podawania informacji do wiadomości publicznej zgodnie z między innymi art. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości „objęty był co najmniej emitent lub jego organy administracyjne, zarządzające lub nadzorcze”. Art. 4 ust. 7 dyrektywy w sprawie przejrzystości wymaga, aby roczne raporty finansowe były przygotowywane i podawane do wiadomości publicznej zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ESEF.

4.2.   Czy emitenci zobowiązani są do zamieszczania w swoich rocznych raportach finansowych oświadczenia osób upoważnionych w odniesieniu do zgodności rocznego raportu finansowego z rozporządzeniem w sprawie ESEF?

Prawo Unii nie uniemożliwia emitentom dobrowolnego wyrażania, na przykład w oświadczeniach osób upoważnionych w rocznym raporcie finansowym, szczegółowego oświadczenia dotyczącego zgodności rocznego raportu finansowego z rozporządzeniem w sprawie ESEF.

Art. 4 ust. 2 lit. c) dyrektywy w sprawie przejrzystości wymaga, aby roczny raport finansowy zawierał „oświadczenia osób upoważnionych przez emitenta, z wyraźnym wskazaniem ich nazwisk i stanowisk, że wedle ich najlepszej wiedzy, sprawozdania finansowe sporządzone zgodnie z obowiązującymi standardami rachunkowości, odzwierciedlają prawdziwy i rzetelny stan [...]”. W przypadku braku szczegółowych przepisów obowiązujących na poziomie krajowym lub na poziomie rynku regulowanego, emitenci mogą stosować preferowaną opcję. W każdym przypadku, na podstawie art. 7 dyrektywy w sprawie przejrzystości, organ administrujący, zarządzający lub nadzorczy emitenta jest odpowiedzialny za sporządzanie i podawanie do wiadomości publicznej zgodnego z ESEF rocznego raportu finansowego (zob. również pytanie nr 4.1).

4.3.   Czy emitenci mogą podawać do wiadomości publicznej dodatkowe wersje rocznego raportu finansowego, które nie są zgodne z ESEF lub zawierają zgodne z ESEF sprawozdania finansowe, w odniesieniu do których biegli rewidenci nie sprawdzili zgodności z ESEF?

Prawo Unii nie uniemożliwia emitentom podawania do wiadomości publicznej (np. na ich stronie internetowej) dodatkowych wersji ich rocznych raportów finansowych, które nie są zgodne z ESEF lub zawierają zgodne z ESEF sprawozdania finansowe, w odniesieniu do których biegli rewidenci nie sprawdzili zgodności z ESEF (32). Należy jednak wyjaśnić, że te dodatkowe niezgodne z ESEF wersje rocznych raportów finansowych stanowią wersje nieoficjalne.

Art. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości nakłada na emitentów obowiązek podawania do wiadomości publicznej rocznych raportów finansowych sporządzonych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ESEF. Po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia w sprawie ESEF jedynie podawanie do wiadomości publicznej zgodnych z ESEF rocznych raportów finansowych – wraz ze sprawozdaniem z badania sprawozdań finansowych zawartych w rocznych raportach finansowych – umożliwi emitentom wypełnienie ich obowiązków w zakresie ujawniania informacji na mocy dyrektywy w sprawie przejrzystości. Podawanie do wiadomości publicznej (na przykład na stronie internetowej emitentów) dodatkowych niezgodnych z ESEF wersji rocznego raportu finansowego, który jest niezgodny z ESEF lub zawiera zgodne z ESEF sprawozdania finansowe, które nie zostały poddane badaniu, nie jest zabronione na mocy prawa Unii, ale nie jest wystarczające do zapewnienia zgodności z dyrektywą w sprawie przejrzystości.

5.   Wyjaśnienia w odniesieniu do przepisów unijnych dotyczących korzystania z plików ESEF w celu wypełnienia innych obowiązków wynikających z prawa Unii

5.1.   Czy emitenci mogą składać zgodne z ESEF sprawozdania finansowe w krajowym rejestrze przedsiębiorstw w celu zapewnienia zgodności z przepisami dyrektywy o rachunkowości?

W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której papiery wartościowe notowane są na rynkach regulowanych UE, prawo Unii nie zabrania wykorzystywania zbadanych sprawozdań finansowych sporządzonych i opublikowanych zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ESEF w celu wypełnienia obowiązków prawnych innych niż obowiązki wynikające z dyrektywy w sprawie przejrzystości. Prawo Unii nie uniemożliwia zatem wdrożenia przepisów krajowych lub administracyjnych, które umożliwiałyby emitentom składanie zgodnych z ESEF sprawozdań finansowych jako dokumentów księgowych w rejestrze przedsiębiorstw.

Art. 30 ust. 1 dyrektywy o rachunkowości nakłada na spółki z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązek publikowania ich zbadanych sprawozdań finansowych w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego i odsyła do dyrektywy (UE) 2017/1132 (dyrektywa w sprawie prawa spółek) w odniesieniu do zasad publikacji. Art. 16 dyrektywy w sprawie prawa spółek, która ma zastosowanie do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością niezależnie od tego, czy ich papiery wartościowe są notowane na rynkach regulowanych UE, nakłada na spółki obowiązek składania dokumentów księgowych w krajowym rejestrze przedsiębiorstw.

Ani dyrektywa o rachunkowości, ani dyrektywa w sprawie prawa spółek nie określają formatu sporządzania i składania zbadanych sprawozdań finansowych, który to format może być elektroniczny. Zasadniczo nie ma przeszkód, aby państwa członkowskie zezwalały spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością, których papiery wartościowe notowane są na rynkach regulowanych UE, na składanie zgodnych z ESEF sprawozdań finansowych w rejestrze przedsiębiorstw w celu wypełnienia ich obowiązków wynikających z art. 30 ust. 1 dyrektywy o rachunkowości i art. 16 dyrektywy w sprawie prawa spółek.

6.   Wyjaśnienia w odniesieniu do przepisów unijnych dotyczących urzędowo ustanowionych systemów

6.1.   Czy urzędowo ustanowione systemy są uprawnione do rozpowszechniania rocznych raportów finansowych w formatach innych niż ESEF?

Urzędowo ustanowione systemy są zobowiązane do rozpowszechniania co najmniej zgodnych z ESEF rocznych raportów finansowych składanych przez emitentów.

Art. 21 dyrektywy w sprawie przejrzystości nakłada na państwa członkowskie obowiązek wyznaczenia urzędowo ustanowionych systemów służących do scentralizowanego gromadzenia informacji regulowanych i zapewnienia łatwego dostępu użytkownikom końcowym.

---

(1)  Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/815 z dnia 17 grudnia 2018 r. uzupełniające dyrektywę 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących specyfikacji jednolitego elektronicznego formatu sprawozdawczego (Dz.U. L 143 z 29.5.2019, s. 1). To rozporządzenie delegowane uzupełnia art. 4 ust. 7 dyrektywy 2004/109/WE zmienionej dyrektywą 2013/50/UE.

(2)  Dyrektywa 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniająca dyrektywę 2001/34/WE (Dz.U. L 390 z 31.12.2004, s. 38), zmieniona dyrektywą 2013/50/UE.

(3)  Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG (Dz.U. L 157 z 9.6.2006, s. 87).

(4)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG (Dz.U. L 182 z 29.6.2013, s. 19).

(5)  Art. 4 ust. 2 stanowi, że roczne raporty finansowe zawierają zbadane sprawozdania finansowe, sprawozdanie zarządu oraz oświadczenia osób upoważnionych przez emitenta.

(6)  Rozporządzenie (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości (Dz.U. L 243 z 11.9.2002, s. 1) (rozporządzenie w sprawie MSR).

(7)  Decyzja Komisji 2008/961/WE z dnia 12 grudnia 2008 r. w sprawie stosowania przez emitentów papierów wartościowych z krajów trzecich krajowych standardów rachunkowości określonych krajów trzecich oraz międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej do celów sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych (Dz.U. L 340 z 19.12.2008, s. 112).

(8)  Wymóg ten będzie wprowadzany stopniowo zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia w sprawie ESEF.

(9)  Dyrektywa w sprawie przejrzystości określa wymogi dotyczące ujawniania w odniesieniu do wszystkich „informacji regulowanych”, które obejmują również roczne raporty finansowe. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE (Dz.U. L 168 z 30.6.2017, s. 12) (rozporządzenie w sprawie prospektu emisyjnego), emitenci mogą zamieszczać w swoim uniwersalnym dokumencie rejestracyjnym swój roczny raport finansowy. Wyłącznie jeżeli spełnione są określone warunki, uznaje się, że emitenci ci wywiązali się ze spoczywającego na nich na mocy dyrektywy w sprawie przejrzystości obowiązku opublikowania rocznego raportu finansowego. Warunki te obejmują m.in. zgodność rocznego raportu finansowego zamieszczonego w uniwersalnym dokumencie rejestracyjnym z wymogami określonymi w art. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości (w tym ESEF).

(10)  Zob. art. 8 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(11)  Wszelkie odniesienia do „biegłych rewidentów” w niniejszym dokumencie należy rozumieć jako odniesienia do „biegłych rewidentów lub firm audytorskich”.

(12)  Zob. art. 3 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(13)  Zob. art. 4, 5 i 6 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(14)  Art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości odsyła do art. 51 i 51a czwartej dyrektywy Rady 78/660/EWG (Dz.U. L 222 z 14.8.1978, s. 11) oraz do art. 37 siódmej dyrektywy Rady 83/349/EWG (Dz.U. L 193 z 18.7.1983, s. 1), które zostały uchylone dyrektywą o rachunkowości (odpowiadające im przepisy znajdują się w art. 34 ust. 1, art. 34 ust. 2 i art. 35 dyrektywy o rachunkowości).

(15)  Zob. art. 2 pkt 1 lit. a) dyrektywy o rachunkowości.

(16)  Zob. art. 28 ust. 2 lit. c) ppkt (ii) dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych, który ma zastosowanie nie tylko do jednostkowych sprawozdań finansowych, ale również do skonsolidowanych sprawozdań finansowych (jak określono w ust. 5 tego samego artykułu).

(17)  Motyw 55 dyrektywy o rachunkowości.

(18)  Motyw 3 rozporządzenia (WE) nr 1606/2002 w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości (rozporządzenie w sprawie MSR).

(19)  Motyw 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz.U. L 169 z 30.6.2017, s. 46) (dyrektywa w sprawie prawa spółek).

(20)  Motyw 3 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych.

(21)  Motyw 7 dyrektywy w sprawie przejrzystości.

(22)  Motyw 26 dyrektywy 2013/50/UE (Dz.U. L 294 z 6.11.2013, s. 13) zmieniającej dyrektywę w sprawie przejrzystości i motyw 4 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(23)  Wytyczne dotyczące sposobu sprawdzania zgodności ze stosownymi wymogami prawnymi określonymi w rozporządzeniu w sprawie ESEF zawarto w „Wytycznych dotyczących badania przez biegłych rewidentów sprawozdań finansowych sporządzonych w europejskim jednolitym elektronicznym formacie raportowa” (ang. Guidelines on the auditors’ involvement on financial statements in European Single Electronic Format) opracowanych przez Komitet Europejskich Organów Nadzoru nad Audytami, dostępnych pod adresem: https://ec.europa.eu/info/files/191128-ceaob-guidelines-auditors-involvement-financial-statements_pl

(24)  Art. 3 rozporządzenia w sprawie ESEF, który nakłada wymóg sporządzenia całego rocznego raportu finansowego w formacie XHTML, należy czytać w związku z art. 4 ust. 2 dyrektywy w sprawie przejrzystości, który stanowi, że roczny raport finansowy zawiera między innymi zbadane sprawozdania finansowe. Bezpłatna strona internetowa walidująca dokumenty w formacie XHTML jest dostępna pod adresem: http://validator.w3.org/.

(25)  Zob. art. 4 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(26)  Zob. art. 6 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(27)  Zob. art. 5 rozporządzenia w sprawie ESEF. Przepisy te mają zastosowanie do emitentów zarejestrowanych w państwach członkowskich.

(28)  Zob. art. 6 rozporządzenia w sprawie ESEF.

(29)  Art. 4 ust. 4 dyrektywy w sprawie przejrzystości odsyła do art. 51 i 51a dyrektywy 78/660/EWG oraz do art. 37 dyrektywy 83/349/EWG. Obie dyrektywy zostały uchylone dyrektywą o rachunkowości w 2013 r. Zgodnie z tabelą korelacji odesłania do tych artykułów wspomnianych uchylonych dyrektyw odczytuje się jako odesłania do art. 34 ust. 1, art. 34 ust. 2 i art. 35 dyrektywy o rachunkowości.

(30)  Art. 28 ust. 4 dyrektywy w sprawie ustawowych badań sprawozdań finansowych stanowi również, że biegły rewident podpisuje sprawozdanie z badania i opatruje je datą.

(31)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.U. L 257 z 28.8.2014, s. 73).

(32)  Te dodatkowe wersje mogą zawierać na przykład roczne raporty finansowe sporządzone w formacie innym niż ESEF lub sporządzone w formacie ESEF, ale zawierające wersję zgodnych z ESEF sprawozdań finansowych, która jednak nie została poddana badaniu (np. w przypadku zgodnych z ESEF rocznych raportów finansowych opublikowanych w języku innym niż język, w którym zgodne z ESEF sprawozdania finansowe zostały poddane badaniu).

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.9434 — UTC/Raytheon)

(tekst mający znaczenie dla EOG)

(2020/C 379/02)

W dniu 13 marca 2020 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) w związku z art. 6 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

—	w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32020M9434. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do europejskiego prawa.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.9861 — Unilabs/Medbase/JV)

(tekst mający znaczenie dla EOG)

(2020/C 379/03)

W dniu 4 listopada 2020 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

—	w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32020M9861. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do europejskiego prawa.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

Kursy walutowe euro (1)

9 listopada 2020 r.

(2020/C 379/04)

1 euro =

	Waluta	Kurs wymiany
USD	Dolar amerykański	1,1883
JPY	Jen	124,67
DKK	Korona duńska	7,4476
GBP	Funt szterling	0,90224
SEK	Korona szwedzka	10,1970
CHF	Frank szwajcarski	1,0778
ISK	Korona islandzka	163,10
NOK	Korona norweska	10,7101
BGN	Lew	1,9558
CZK	Korona czeska	26,475
HUF	Forint węgierski	356,98
PLN	Złoty polski	4,4670
RON	Lej rumuński	4,8655
TRY	Lir turecki	9,5786
AUD	Dolar australijski	1,6234
CAD	Dolar kanadyjski	1,5388
HKD	Dolar Hongkongu	9,2128
NZD	Dolar nowozelandzki	1,7378
SGD	Dolar singapurski	1,5950
KRW	Won	1 321,43
ZAR	Rand	18,1305
CNY	Yuan renminbi	7,8475
HRK	Kuna chorwacka	7,5640
IDR	Rupia indonezyjska	16 710,47
MYR	Ringgit malezyjski	4,8821
PHP	Peso filipińskie	57,213
RUB	Rubel rosyjski	90,1763
THB	Bat tajlandzki	36,101
BRL	Real	6,2447
MXN	Peso meksykańskie	23,8949
INR	Rupia indyjska	87,6380

---

(1)  Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez EBC.

Opinia Komitetu Doradczego ds. Koncentracji

20 sierpnia 2019 r.

Sprawa M.8870 – E.ON/Innogy

Sprawozdawca: Dania

(2020/C 379/05)

Jurysdykcja

1.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że zgłoszona transakcja stanowi koncentrację w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw („rozporządzenie w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”) (1).

2.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że zgłoszona transakcja ma wymiar unijny zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

Definicja rynku produktowego

3.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z wnioskami sformułowanymi przez Komisję w projekcie decyzji w odniesieniu do definicji właściwych rynków produktowych dla: a) wytwarzania i dostaw hurtowych energii elektrycznej w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; b) dystrybucji energii elektrycznej w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; c) dostaw detalicznych energii elektrycznej w Niemczech, Czechach, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie; d) dostaw detalicznych energii elektrycznej do celów ogrzewania w Niemczech; e) hurtowych dostaw gazu na rynki niższego szczebla w Czechach; f) dystrybucji gazu w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; g) dostaw detalicznych gazu w Niemczech, Czechach, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie; h) usług pomiaru w Niemczech i Zjednoczonym Królestwie; i) elektromobilności w Niemczech; j) oświetlenia ulicznego na Węgrzech.

Definicja rynku geograficznego

4.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z wnioskami sformułowanymi przez Komisję w projekcie decyzji w odniesieniu do definicji właściwych rynków geograficznych dla: a) wytwarzania i dostaw hurtowych energii elektrycznej w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; b) dystrybucji energii elektrycznej w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; c) dostaw detalicznych energii elektrycznej w Niemczech, Czechach, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie; d) dostaw detalicznych energii elektrycznej do celów ogrzewania w Niemczech; e) hurtowych dostaw gazu na rynki niższego szczebla w Czechach; f) dystrybucji gazu w Niemczech, Czechach i na Węgrzech; g) dostaw detalicznych gazu w Niemczech, Czechach, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie; h) usług pomiaru w Niemczech i Zjednoczonym Królestwie; i) elektromobilności w Niemczech; j) oświetlenia ulicznego na Węgrzech.

Ocena wpływu na konkurencję

5.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że zgłoszona transakcja znacznie utrudniłaby skuteczną konkurencję z powodu nieskoordynowanych skutków horyzontalnych na rynkach: a) dostaw detalicznych energii elektrycznej do celów ogrzewania do gospodarstw domowych i MŚP w Niemczech; b) instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych na autostradach w Niemczech; c) dostaw detalicznych energii elektrycznej do odbiorców podłączonych do sieci niskiego napięcia w Czechach; d) dostaw detalicznych gazu do małych odbiorców w Czechach; e) dostaw detalicznych gazu do dużych odbiorców w Czechach; f) dostaw detalicznych energii elektrycznej do MŚP obsługiwanych w ramach konkurencyjnych ofert na Węgrzech; g) dostaw detalicznych energii elektrycznej do dużych odbiorców przemysłowych na Węgrzech.

6.

Komitet Doradczy zgadza się z oceną Komisji, że zgłoszona transakcja nie doprowadziłaby do znacznego zakłócenia konkurencji w wyniku nieskoordynowanych skutków horyzontalnych na następujących rynkach oddziaływania: a) dostaw detalicznych energii elektrycznej na Słowacji; 6 państw członkowskich głosowało za. 2 państwa członkowskie wstrzymały się od głosu. 1 państwo członkowskie głosowało przeciw. b) dostaw detalicznych gazu na Słowacji; 7 państw członkowskich głosowało za. 2 państwa członkowskie wstrzymały się od głosu. c) dostaw detalicznych gazu w Zjednoczonym Królestwie; 9 państw członkowskich głosowało za. d) usług pomiaru zużycia energii (elektrycznej i gazu) w Zjednoczonym Królestwie; 9 państw członkowskich głosowało za.

7.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że zgłoszona transakcja nie doprowadziłaby do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji w wyniku niehoryzontalnych skutków na: a) żadnym z rynków, na które wywiera ona wpływ wertykalny w Niemczech; b) żadnym z rynków, na które wywiera ona wpływ wertykalny w Czechach; c) żadnym z rynków, na które wywiera ona wpływ wertykalny na Węgrzech; d) żadnym z rynków, na które wywiera ona wpływ wertykalny na Słowacji; e) żadnym z rynków, na które wywiera ona wpływ wertykalny w Zjednoczonym Królestwie.

Zobowiązania

8.

Komitet Doradczy (9 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że ostateczne zobowiązania zaproponowane przez stronę zgłaszającą w dniu 3 lipca 2019 r. usuwają znaczne zakłócenia skutecznej konkurencji określone w projekcie decyzji.

9.

Komitet Doradczy zgadza się z Komisją, że w przypadku pełnego wypełnienia ostatecznych zobowiązań zaproponowanych przez zgłaszającą stronę w dniu 3 lipca 2019 r. zgłoszona transakcja nie doprowadziłaby do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym lub na jego istotnej części. 8 państw członkowskich głosowało za. 1 państwo członkowskie głosowało przeciw.

Zgodność z rynkiem wewnętrznym oraz Porozumieniem EOG

10.

Komitet Doradczy zgadza się zatem z Komisją, że zgłoszoną transakcję należy uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw oraz art. 57 Porozumienia EOG. 8 państw członkowskich głosowało za. 1 państwo członkowskie głosowało przeciw. Niniejszym potwierdzam, że Irlandia, Słowenia i Zjednoczone Królestwo wzięły udział w posiedzeniu Komitetu Doradczego za pośrednictwem wideokonferencji i zwróciły się do mnie o podpisanie opinii Komitetu Doradczego w ich imieniu.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

Sprawozdanie końcowe urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające (1)

E.ON/Innogy

(Sprawa M.8870)

(2020/C 379/06)

---

(1)  Na podstawie art. 16 i 17 decyzji 2011/695/UE Przewodniczącego Komisji Europejskiej z dnia 13 października 2011 r. w sprawie funkcji i zakresu uprawnień urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające w niektórych postępowaniach z zakresu konkurencji (Dz.U. L 275 z 20.10.2011, s. 29) („decyzja 2011/695/UE”).

(2)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw) (Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1) („rozporządzenie w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”).

(3)  Innogy jest obecnie kontrolowane przez RWE AG („RWE”, Niemcy). Proponowana transakcja stanowi część złożonej transakcji wymiany aktywów między RWE a E.ON. W odrębnej sprawie (sprawa M.8871), przedsiębiorstwo RWE powiadomiło Komisję o proponowanym przejęciu wspólnej lub wyłącznej kontroli nad niektórymi aktywami przedsiębiorstwa E.ON związanymi z wytwarzaniem energii elektrycznej, które to przejęcie zostało zatwierdzone przez Komisję dnia 26 lutego 2019 r..

(4)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 802/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 133 z 30.4.2004, s. 1) („rozporządzenie wykonawcze do rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”).

(5)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 802/2004 w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 133 z 30.4.2004, s. 1; sprostowanie Dz.U. L 172 z 6.5.2004, s. 9 – nie dotyczy polskiej wersji językowej).

(6)  Zob. wyrok w sprawie Kaysersberg/Komisja, T-290/94, ECLI:EU:T:1997:186, pkt 105–109.

Streszczenie decyzji Komisji

z dnia 17 września 2019 r.

uznającej koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG

(Sprawa M.8870 – E.ON/Innogy)

(notyfikowana jako dokument nr C(2019) 6530)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(2020/C 379/07)

Dnia 17 września 2019 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie połączenia przedsiębiorstw na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (1) , w szczególności jego art. 8 ust. 2. Pełny tekst decyzji w autentycznej wersji językowej sprawy w wersji nieopatrzonej klauzulą poufności znajduje się na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji pod następującym adresem: http://ec.europa.eu/competition/index_pl.html.

I.   STRONY

(1)

W dniu 31 stycznia 2019 r. Komisja Europejska otrzymała zgłoszenie planowanej koncentracji („koncentracja”), zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, w wyniku której przedsiębiorstwo E.ON SE („E.ON”, Niemcy) przejmuje, w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, wyłączną kontrolę nad działalnością przedsiębiorstwa Innogy SE („Innogy”, Niemcy) w zakresie dystrybucji i rozwiązań konsumenckich oraz nad niektórymi jego aktywami związanymi z wytwarzaniem energii elektrycznej (2).

(2)

E.ON jest przedsiębiorstwem energetycznym prowadzącym działalność w całym łańcuchu dostaw, w tym w zakresie wytwarzania, dostaw hurtowych, przesyłu, dystrybucji, sprzedaży detalicznej i działalności związanej z energią (takiej jak pomiary, elektromobilność itp.). E.ON prowadzi działalność w kilku krajach europejskich, w tym w Szwecji, Rumunii, we Włoszech, w Polsce, Danii, Czechach, Niemczech, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie.

(3)

Innogy, spółka zależna RWE, jest przedsiębiorstwem energetycznym prowadzącym działalność w całym łańcuchu dostaw, w tym w zakresie dystrybucji, sprzedaży detalicznej i działalności związanej z energią (takiej jak pomiary, elektromobilność itp.). Innogy prowadzi działalność w kilku krajach europejskich, w tym w Belgii, Hiszpanii, Niderlandach, Polsce, Francji, we Włoszech, w Portugalii, Rumunii, Chorwacji, Słowenii, Czechach, Niemczech, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie.

(4)

E.ON jest dalej zwane „stroną zgłaszającą”, zaś łącznie z Innogy zwane są „stronami”.

II.   TRANSAKCJA

(5)

Koncentracja polega na przejęciu przez przedsiębiorstwo E.ON wyłącznej kontroli nad Innogy. Koncentracja dokonana zostanie w drodze zakupu udziałów/akcji. Koncentracja stanowi część złożonej transakcji wymiany aktywów między E.ON a RWE, w wyniku której E.ON będzie prowadzić działalność przede wszystkim w zakresie eksploatacji sieci dystrybucji energii elektrycznej i gazu oraz dostaw detalicznych w różnych krajach europejskich. RWE będzie skupiać się na działalności wytwórczej i hurtowej.

(6)

E.ON ma przejąć od Innogy, spółki zależnej RWE, energetyczną sieć dystrybucyjną i rozwiązania konsumenckie, jak również niektóre mniejsze aktywa tej spółki związane z wytwarzaniem energii elektrycznej, głównie elektrociepłownie będące własnością Innogy („odwrotnie wyodrębnione aktywa”). RWE ma przejąć większość działalności E.ON związanej z wytwarzaniem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł oraz mniejszościowe udziały w dwóch elektrowniach jądrowych już eksploatowanych przez RWE. Ponadto RWE ma zachować a) aktywa Innogy związane z wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych (z wyjątkiem odwrotnie wyodrębnionych aktywów), b) 49 % udział Innogy w spółce Kärntner Energieholding Beteiligungs GmbH oraz c) jedenaście magazynów gazu eksploatowanych przez Innogy w Niemczech oraz w Czechach (wszystkie te aktywa stanowią razem ponownie przenoszone aktywa). RWE ma również przejąć udział mniejszościowy w E.ON o charakterze wyłącznie finansowym. Komisja wyraziła zgodę na przejęcie aktywów E.ON przez RWE decyzją COMP/M.8871 – RWE/E.ON Transfer Assets z dnia 26 lutego 2019 r.

(7)

Dwie części składowe zamiany aktywów stanowią podstawę dla dwóch odrębnych koncentracji. Niniejsza decyzja dotyczy koncentracji wynikającej z przejęcia kontroli nad Innogy przez E.ON.

(8)

Łączny światowy obrót przedmiotowych przedsiębiorstw wynosi ponad 5 000 mln EUR. Ogólnounijny obrót każdego z nich przekracza 250 mln EUR, ale nie generują one więcej niż dwie trzecie swojego łącznego obrotu na terenie całej UE w żadnym państwie członkowskim. Zgłoszona operacja ma zatem wymiar unijny.

III.   PROCEDURA

(9)

W dniu 7 marca 2019 r. Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do zgodności koncentracji z rynkiem wewnętrznym i przyjęła decyzję o wszczęciu postępowania na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. W dniu 20 marca 2019 r. E.ON przedłożyło na piśmie uwagi do decyzji wydanej na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c), które następnie uzupełniło w dniach 8 maja 2019 r. oraz 20 maja 2019 r.

(10)

Termin przyjęcia ostatecznej decyzji w tej sprawie został przedłużony dwa razy, w dniu 22 marca 2019 r. (do 11 kwietnia 2019 r.) oraz 29 kwietnia 2019 r. (do 8 maja 2019 r.), zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

(11)

Na wniosek stron, w dniu 7 czerwca 2019 r. termin przyjęcia ostatecznej decyzji w tej sprawie wydłużono o kolejne 20 dni roboczych, zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

(12)

W dniu 20 czerwca 2019 r. w celu wyeliminowania wstępnych zastrzeżeń w zakresie konkurencji wskazanych przez Komisję oraz po szczegółowych rozmowach strony przedłożyły Komisji projekt zobowiązań („zobowiązania fazy II”).

(13)

W dniu 21 czerwca 2019 r. Komisja rozpoczęła badanie rynku w celu oceny, czy zobowiązania fazy II umożliwią wyeliminowanie zastrzeżeń w zakresie konkurencji wyrażonych przez Komisję.

(14)

W dniu 4 lipca 2019 r. strony przedłożyły ostateczne zobowiązania („ostateczne zobowiązania”).

IV.   STRESZCZENIE OCENY

(15)

Działalność stron pokrywa się w kilku państwach, jednak najistotniejsze nakładanie się na siebie działalności można zaobserwować w Niemczech, Czechach, na Węgrzech, Słowacji i w Zjednoczonym Królestwie (3). W każdym z tych krajów dochodzi do znacznego horyzontalnego nakładania się niektórych rodzajów działalności stron. Przypadki te streszczono w dalszej części niniejszego dokumentu.

1.   Niemcy

1.1.   Definicje rynku

(16)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej: Komisja zazwyczaj definiuje rynki dostaw detalicznych energii elektrycznej do odbiorców końcowych jako krajowe, jednakże w przypadku Niemiec w przeszłości rozważała również węższą definicję (na poziomie sieci dystrybucyjnej). Na potrzeby niniejszej decyzji Komisja podtrzymuje, że dla dużych odbiorców zasięg jest krajowy, i stwierdza na podstawie badania rynku i zgodnie z definicją rynkową przyjętą przez niemiecki Federalny Urząd Antymonopolowy, że (i) rynek geograficzny regularnych dostaw detalicznych energii elektrycznej do gospodarstw domowych i do małych odbiorców komercyjnych w ramach podstawowych dostaw ma charakter lokalny, ograniczony do odpowiedniego podstawowego obszaru dostaw; oraz (ii) rynek geograficzny regularnych dostaw detalicznych energii elektrycznej do gospodarstw domowych i małych odbiorców komercyjnych na podstawie szczególnych umów ma charakter krajowy.

(17)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania: Komisja stwierdziła w ramach dochodzenia, że kilka aspektów przemawia za definicją krajowego rynku, oraz że jest kilka aspektów wskazujących na lokalną dynamikę konkurencji. Zatem do celów niniejszej decyzji nie rozstrzyga się, czy rynek detalicznych dostaw energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania do gospodarstw domowych i MŚP w Niemczech ma zasięg geograficzny krajowy, z silnymi elementami konkurencji regionalnej na poziomie obszaru sieci, czy też lokalny.

(18)

Dostawy detaliczne gazu: W oparciu o swoją ocenę Komisja stwierdziła, że struktura i funkcjonowanie rynku detalicznych dostaw gazu są podobne jak w przypadku rynku detalicznych dostaw energii elektrycznej. Dlatego Komisja rozważa dla detalicznych dostaw gazu taką samą definicję rynku geograficznego jak w przypadku energii elektrycznej.

(19)

Elektromobilność: Na potrzeby niniejszej decyzji Komisja uznaje, że (i) hurtowe dostawy stacji ładowania pojazdów elektrycznych mają zasięg krajowy lub obejmujący EOG (nierozstrzygnięte); (ii) dostawy detaliczne prywatnych stacji ładowania mają zasięg krajowy; (iii) rynek instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych (EV) na autostradach ma charakter lokalny lub krajowy z elementami lokalnymi (nierozstrzygnięte); (iv) rynek instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych (EV) poza autostradami ma charakter lokalny lub krajowy z elementami lokalnymi (nierozstrzygnięte); (v) rynek abonamentowych usług na dostęp do publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych ma zasięg krajowy; oraz (vi) usługi sprzedawane pod marką dystrybutora dotyczące publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych mają zasięg krajowy.

1.2.   Ocena wpływu na konkurencję

(20)

Komisja dokonała oceny rynków jak opisano powyżej. Komisja doszła do wniosku, że koncentracja doprowadzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji na następujących rynkach.

a)

Co do rynku dostaw energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania w Niemczech, Komisja doszła do takiego wniosku, ponieważ rynek energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania jest wysoce skoncentrowany (połączenie przedsiębiorstw łączy dwóch największych dostawców na szczeblu krajowym), strony wywierają na siebie znaczną presję konkurencyjną, istnieje ograniczona wiarygodna alternatywa dla stron i bariery wejścia na rynek są wysokie.

b)

Co do rynku instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych (EV) na autostradach w Niemczech, Komisja doszła do takiego wniosku po zidentyfikowaniu stacji ładowania należących do stron i znajdujących się blisko siebie tam, gdzie nie istniały konkurencyjne stacje ładowania pojazdów elektrycznych.

2.   Czechy

2.1.   Definicja rynku

(21)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej: W swojej praktyce decyzyjnej Komisja nie rozstrzygnęła, czy rynek detalicznych dostaw energii elektrycznej w Czechach ma krajowy czy też węższy zasięg geograficzny. Na potrzeby niniejszej decyzji uznaje się, że rynek geograficzny dostaw detalicznych do (i) odbiorców energii elektrycznej wysokiego napięcia; oraz (ii) odbiorców energii elektrycznej niskiego napięcia ma zasięg krajowy, chociaż w przypadku detalicznych dostaw do odbiorców energii elektrycznej niskiego napięcia występują lokalne elementy konkurencji.

(22)

Dostawy detaliczne gazu: W swojej praktyce decyzyjnej Komisja nie rozstrzygnęła, czy rynek detalicznych dostaw gazu w Czechach ma krajowy czy też węższy zasięg geograficzny. Na potrzeby niniejszej decyzji uznaje się, że rynek geograficzny dostaw detalicznych gazu do (i) dużych odbiorców; oraz (ii) małych odbiorców ma zasięg krajowy, chociaż w przypadku detalicznych dostaw gazu do małych odbiorców są obecne lokalne elementy konkurencji.

2.2.   Ocena wpływu na konkurencję

(23)

Komisja dokonała oceny rynków jak opisano powyżej. Komisja doszła do wniosku, że koncentracja doprowadzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji na następujących rynkach. a) W przypadku rynku detalicznych dostaw do odbiorców energii elektrycznej niskiego napięcia w Czechach Komisja doszła do swojego wniosku ze względu na historyczną długoletnią obecność stron na rynku i ze względu na fakt, że strony są bliskimi konkurentami. b) W przypadku rynku detalicznych dostaw gazu do małych odbiorców w Czechach Komisja doszła do swojego wniosku ze względu na wysoki udział rynkowy, na komplementarność historycznej długoletniej obecności stron na rynku i ze względu na fakt, że strony są bliskimi konkurentami. c) W przypadku rynku detalicznych dostaw gazu do dużych odbiorców w Czechach Komisja doszła do swojego wniosku ze względu na wysoki udział w rynku rozproszonym, na którym strony są bliskimi konkurentami.

3.   Węgry

3.1.   Definicja rynku

(24)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej: Komisja już wcześniej określiła rynek detalicznych dostaw energii elektrycznej do przedsiębiorstw na Węgrzech jako mający zasięg krajowy, natomiast rynek detalicznych dostaw do klientów indywidualnych uznano za rynek o zasięgu regionalnym (każdy obszar OSD). Na podstawie oceny Komisji i na potrzeby niniejszej decyzji uznaje się, że detaliczne dostawy energii elektrycznej do odbiorców indywidualnych i MŚP obsługiwanych w ramach oferty składanej przez operatora świadczącego usługę powszechną mają zasięg regionalny (obszar OSD). Uznaje się, że dostawy detaliczne energii elektrycznej do MŚP obsługiwanych w ramach konkurencyjnych ofert oraz do dużych odbiorców komercyjnych i przemysłowych mają zasięg krajowy.

3.2.   Ocena wpływu na konkurencję

(25)

Komisja dokonała oceny rynków jak opisano powyżej. Komisja doszła do wniosku, że koncentracja doprowadzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji na następujących rynkach. a) W przypadku rynku detalicznych dostaw energii elektrycznej do MŚP obsługiwanych w ramach konkurencyjnych ofert na Węgrzech Komisja doszła do swojego wniosku, gdyż połączenie przedsiębiorstw wyeliminowałoby istotną presję konkurencyjną na już mocno skoncentrowanym rynku. b) W przypadku rynku detalicznych dostaw energii elektrycznej do dużych odbiorców przemysłowych na Węgrzech Komisja doszła do swojego wniosku, gdyż strony są bliskimi konkurentami i połączenie znacznie zmniejszyłoby liczbę skutecznych konkurentów na rynku.

4.   Słowacja

4.1.   Definicja rynku

(26)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej: Na potrzeby niniejszej decyzji Komisja stwierdza, że rynek geograficzny dostaw detalicznych energii elektrycznej ma zasięg krajowy, chociaż ma też mocne cechy regionalne.

4.2.   Ocena wpływu na konkurencję

(27)

Komisja doszła do wniosku, że koncentracja nie doprowadzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji na Słowacji.

(28)

W trzech poszkodowanych segmentach rynku detalicznych dostaw energii elektrycznej do (i) odbiorców na rynku regulowanym; (ii) małych odbiorców na rynku nieregulowanym; oraz (iii) dużych odbiorców przemysłowych na Słowacji, Komisja doszła do wniosku, że nie dochodzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji, gdyż strony nie są bliskimi konkurentami, a pozostali dostawcy wywierają na strony silniejszą presję aniżeli strony wywierają na siebie nawzajem. Komisja rozważyła również czy, nawet jeśli nie ma znaczącego wpływu na obecny poziom konkurencji, koncentracja wpłynie na konkurencję w przyszłości przez to, że doprowadzi do strat związanych z wykluczeniem potencjalnej konkurencji, jednakże dowody zgromadzone w toku dochodzenia nie potwierdziły tej tezy.

5.   Zjednoczone Królestwo

5.1.   Definicja rynku

(29)

Dostawy detaliczne energii elektrycznej do gospodarstw domowych i dużych odbiorców przemysłowych: zgodnie z poprzednimi decyzjami Komisja stwierdza, że zasięg geograficzny dostaw detalicznych energii elektrycznej obejmuje Wielką Brytanię.

5.2.   Ocena wpływu na konkurencję

(30)

Komisja doszła do wniosku, że koncentracja nie doprowadzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji w Zjednoczonym Królestwie.

(31)

W przypadku poszkodowanych segmentów rynku detalicznych dostaw energii elektrycznej do (i) gospodarstw domowych; i (ii) dużych odbiorców przemysłowych w Wielkiej Brytanii, Komisja doszła do wniosku, że nie dochodzi do znaczącego zakłócenia skutecznej konkurencji, gdyż strony posiadają umiarkowany łączny udział w rynku, ponieważ nie są one bliskimi konkurentami oraz na rynkach działa kilka alternatywnych, wiarygodnych konkurentów.

V.   ŚRODKI ZARADCZE

(32)

W celu wyeliminowania zastrzeżeń w zakresie konkurencji wskazanych przez Komisję, strony przedłożyły „ostateczne zobowiązania”, które objęły modyfikacje uwzględniające wyniki badania rynkowego. Ostateczne zobowiązania są następujące:

(33)

W zakresie energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania w Niemczech: środki zaradcze obejmują zbycie praktycznie wszystkich specjalnych odbiorców kontraktowych EDG (głównej spółki zależnej E.ON), zaopatrywanych w energię elektryczną na potrzeby ogrzewania. W przypadku odbiorców posiadających odrębne liczniki, ostateczne zobowiązania obejmują również wszystkie odpowiadające temu umowy szczególne dotyczące odbiorców energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania. Zbycie nastąpi w podziale na dwa odrębne portfele klientów, które zostaną przejęte łącznie przez jednego z nabywców lub oddzielnie przez dwóch różnych nabywców.

(34)

Co do instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych (EV) na autostradach w Niemczech, na transakcję zbycia składają się zobowiązanie E.ON do całkowitego zaprzestania eksploatacji stacji ładowania niebędących w posiadaniu E.ON (tzn. stacji ładowania na obszarach, na których doszło do horyzontalnego nakładania się działalności) oraz do nieeksploatowania takich stacji ładowania przez z góry ustalony okres. Ponadto E.ON zobowiązuje się nie eksploatować dalszych stacji ładowania niebędących w posiadaniu E.ON (dalszych stacji ładowania eksploatowanych przez stronę trzecią, co do których E.ON rozważał zawarcie umowy eksploatacyjnej), przez z góry ustalony okres.

(35)

Co do dostaw detalicznych gazu do małych i dużych odbiorców oraz dostaw detalicznych do odbiorców energii elektrycznej niskiego napięcia w Czechach, zbycie całej detalicznej działalności firmy Innogy w zakresie energii elektrycznej i gazu oraz jej jednostek powiązanych w Czechach, wraz z większością innych rodzajów działalności Innogy w Czechach (4).

(36)

Co do dostaw detalicznych energii elektrycznej tak do MŚP obsługiwanych w ramach konkurencyjnych ofert, jak i do dużych odbiorców przemysłowych na Węgrzech, E.ON ma zbyć całą swoją działalność detaliczną w zakresie energii elektrycznej na rzecz konkurencyjnych MŚP oraz dużych odbiorców przemysłowych na Węgrzech.

(37)

W opinii Komisji ostateczne zobowiązania są wystarczające, aby wyeliminować zidentyfikowane zastrzeżenia dotyczące konkurencji: a) W zakresie energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania w Niemczech: usunięcie większości istotnych zbieżności konkurencyjnych pomiędzy stronami na poziomie krajowym oraz na poziomie lokalnego OSD, oraz utworzenie jednego lub dwóch dużych ponadregionalnych konkurentów zdolnych do skutecznego rozwoju i konkurowania z połączonym przedsiębiorstwem. b) Co do instalacji i eksploatacji publicznych stacji ładowania pojazdów elektrycznych (EV) na autostradach w Niemczech, zbycie usunie jakiekolwiek istotne zbieżności konkurencyjne między stronami. c) Co do dostaw detalicznych gazu do małych i dużych odbiorców oraz dostaw detalicznych do odbiorców energii elektrycznej niskiego napięcia w Czechach, zbycie usunie jakiekolwiek istotne zbieżności konkurencyjne między stronami. d) Co do dostaw detalicznych energii elektrycznej tak do MŚP obsługiwanych w ramach konkurencyjnych ofert, jak i do dużych odbiorców przemysłowych na Węgrzech, zbycie usunie jakiekolwiek istotne zbieżności konkurencyjne między stronami.

VI.   WNIOSEK

(38)

Z powodów wymienionych powyżej Komisja stwierdza, że planowana koncentracja w formie zmienionej zobowiązaniami i z zastrzeżeniem szczegółowych warunków, w tym zaakceptowania przez Komisję odpowiednich nabywców dla podmiotów przeznaczonych do zbycia, nie doprowadzi do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym ani na jego znacznej części.

(39)

W związku z tym koncentrację uznaje się za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG, pod pewnymi warunkami i po spełnieniu określonych zobowiązań, zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw oraz art. 57 Porozumienia EOG.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

(2)  Na pierwszym etapie E.ON przejmie w całości przedsiębiorstwo Innogy. Następnie E.ON wyodrębni większość działalności Innogy w zakresie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, w zakresie magazynowania gazu oraz udziały w Kärntner Energieholding Beteiligungs GmbH i przeniesie te aktywa z powrotem do RWE.

(3)  Mniej istotne przypadki pokrywania się działalności występują w Danii, Szwecji, Polsce, Rumunii, Austrii, we Włoszech, Belgii, Niderlandach oraz Francji.

(4)  Działalność Innogy w zakresie dystrybucji gazu w Czechach ma zostać przejęta przez Macquarie, a RWE zachowa kontrolę nad magazynowaniem gazu w Czechach.

Informacje o zamknięciu łowisk przekazane przez państwa członkowskie

(2020/C 379/08)

Zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (1) podjęto decyzję o zamknięciu łowiska, jak określono w tabeli poniżej:

Data i godzina zamknięcia łowiska	1.10.2020
Czas trwania	1.10.2020–31.12.2020
Państwo członkowskie	Belgia
Stado lub grupa stad	LEZ/*8ABDE (warunek szczególny dla LEZ/07.)
Gatunek	Smuklice (Lepidorhombus spp.)
Obszar	8a, 8b, 8d i 8e
Rodzaj(e) statków rybackich	---
Numer referencyjny	24/TQ123

---

(1)  Dz.U. L 343 z 22.12.2009, s. 1.

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia standardowej zmiany w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2020/C 379/09)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

POWIADOMIENIE O STANDARDOWEJ ZMIANIE W JEDNOLITYM DOKUMENCIE

„MUSCADET CÔTES DE GRANDLIEU”

PDO-FR-A0496-AM02

Data przekazania informacji: 15.9.2020

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Obszar geograficzny

Zaktualizowano odniesienie do oficjalnego kodu geograficznego, wskazując rok 2020.

Przedmiotowa zmiana nie dotyczy jednolitego dokumentu.

2.   Wyznaczone działki rolne

W rozdziale I pkt IV ppkt 2 specyfikacji produktu po słowach „20 czerwca 2018 r.” dodaje się słowa „oraz 17 czerwca 2020 r.”.

Zmiana ta ma na celu dodanie daty zatwierdzenia przez właściwy organ krajowy zmiany dotyczącej działek wyznaczonych do produkcji w obrębie obszaru geograficznego produkcji. Wyznaczenie granic działek rolnych polega na zidentyfikowaniu na obszarze geograficznym produkcji działek nadających się do produkcji produktu objętego daną chronioną nazwą pochodzenia.

Przedmiotowa zmiana nie dotyczy jednolitego dokumentu.

3.   Obszar bezpośredniego sąsiedztwa

Wprowadzono zmiany w obszarze bezpośredniego sąsiedztwa w wyniku połączenia gmin, które spowodowało zmianę nazwy niektórych gmin.

Gminy „Saint-Géréon” i „Ancenis” zastępuje się zatem gminą „Ancenis-Saint-Géréon”. Gminy „Saint-Hilaire-de-Loulay” i „Montaigu” zastępuje się gminą „Montaigu-Vendée” wyłącznie w odniesieniu do obszaru gmin delegowanych „Montaigu” i „Saint-Hilaire-de-Loulay”.

Przedmiotowa zmiana jest zmianą redakcyjną, która nie zmieniła obszaru bezpośredniego sąsiedztwa.

Przedmiotowa zmiana powoduje zmianę jednolitego dokumentu w pkt 9.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa produktu

Muscadet Côtes de Grandlieu

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

1.

Wino

4.   Opis wina lub win

Przedmiotowe wina są białymi, wytrawnymi winami niemusującymi.

Wina te charakteryzują się:

—	naturalną objętościową zawartością alkoholu wynoszącą co najmniej 10 %,

—	maksymalną zawartością cukrów fermentacyjnych (glukozy i fruktozy) wynoszącą 3 gramy na litr,

—	maksymalną kwasowością lotną wynoszącą 10 miliekwiwalentów na litr,

—	całkowitą objętościową zawartością alkoholu po wzbogaceniu wynoszącą maksymalnie 12 %.

Kwasowość miareczkowa, całkowita zawartość dwutlenku siarki w winach oraz rzeczywista całkowita zawartość alkoholu są zgodne z progami określonymi w przepisach wspólnotowych. Przedmiotowe wina są białymi, wytrawnymi winami niemusującymi.

Charakteryzują się intensywnymi, głównie owocowymi aromatami, niekiedy z nutami jodowymi, oraz równowagą smakową, w której zasadniczo dominuje świeżość.

Wydłużone dojrzewanie może zapewnić im większe bogactwo smakowe i sprawić, że wina te będą się doskonale nadawały do starzenia.

Pakuje się je starannie w butelki, aby zachować i wzmocnić ich bogactwo aromatyczne.

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna kwasowość miareczkowa
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   Praktyki winiarskie

a)   Szczególne praktyki enologiczne

Praktyka uprawy

Minimalna gęstość obsady w winnicy wynosi 6 500 roślin na hektar.

Odstęp między rzędami nie przekracza 1,50 metra, a odstęp między roślinami w tym samym rzędzie wynosi 0,90–1,10 metra.

Winorośl przycina się na maksymalnie 12 oczek na roślinę według następujących technik:

—	cięcie krótkie czopowe, w przypadku którego pozostawia się maksymalnie 5 czopów na łozę, albo

—	jednoramienny lub dwuramienny sznur Guyota.

Proces przycinania należy zakończyć przed rozwinięciem pąków lub osiągnięciem przez roślinę etapu 5 w skali Eichhorna i Lorenza.

Niezależnie od metody cięcia winorośl można przycinać, pozostawiając 4 dodatkowe oczka na roślinę, pod warunkiem że w stadium rozwoju fenologicznego odpowiadającego 11 lub 12 liściom liczba gałązek owocujących w roku na roślinę nie będzie przekraczała 12.

Praktyki enologiczne

Szczególne praktyki enologiczne

Zakazana jest wszelka obróbka termiczna winogron, w ramach której stosuje się temperaturę poniżej -5 °C.

Całkowita objętościowa zawartość alkoholu w winach po wzbogaceniu nie przekracza 12 %.

Dojrzewają one na cienkim osadzie winiarskim od momentu zakończenia fermentacji alkoholowej co najmniej do dnia 1 marca roku następującego po roku zbiorów. W momencie pakowania lub pierwszej wysyłki poza piwnice winiarskie dojrzewają one nadal na cienkim osadzie winiarskim.

Poza powyższymi zakazami w praktykach enologicznych towarzyszących produkcji wina należy przestrzegać wymogów przewidzianych w przepisach wspólnotowych oraz zawartych w kodeksie rolnictwa i rybołówstwa morskiego.

b)   Maksymalna wydajność

66 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Wszystkie etapy produkcji odbywają się na obszarze geograficznym zatwierdzonym przez Krajowy Instytut ds. Pochodzenia i Jakości (Institut national de l’origine et la qualité) podczas posiedzenia właściwego komitetu krajowego, które odbyło się w dniu 15 czerwca 2017 r. W dniu zatwierdzenia niniejszej specyfikacji produktu przez właściwy krajowy komitet obszar ten obejmuje terytorium następujących gmin lub części gmin zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym („code officiel géographique”) z 2018 r.:

—

w departamencie Loire-Atlantique: Le Bignon (część), Bouaye, Brains, La Chevrolière, Corcoué-sur-Logne, Geneston, Legé (część), La Limouzinière, La Planche, Montbert (część), Pont-Saint-Martin, Port-Saint-Père, Saint-Aignan-Grandlieu, Saint-Colomban, Sainte-Pazanne (część), Saint-Léger-les-Vignes, Saint-Lumine-de-Coutais, Saint-Mars-de-Coutais, Saint-Philbert-de-Grand-Lieu, Les Sorinières (część), Vieillevigne (część),

—	w departamencie Vendée: Rocheservière, Saint-Philbert-de-Bouaine.

7.   Główne odmiany winorośli

melon B

8.   Opis związku lub związków

1.   Informacje na temat obszaru geograficznego

a)   Opis czynników naturalnych mających wpływ na związek z obszarem

Winnica, w której wytwarza się produkty objęte kontrolowaną nazwą pochodzenia „Muscadet Côtes de Grandlieu”, znajduje się zasadniczo na wzgórzach otaczających jezioro Grandlieu i na stokach położonych nad zasilającymi to jezioro ciekami wodnymi, w tym nad rzekami Logne, Boulogne i Ognon, a także na zboczach położonych nad rzeką Acheneau, która pełni rolę ujścia i łączy się z estuarium Loary między Nantes a Saint-Nazaire. Obszar geograficzny obejmuje część terytorium departamentów Loire-Atlantique i Vendée, na południe od Nantes, niedaleko wybrzeży Oceanu Atlantyckiego. Stanowi on najbardziej na zachód wysuniętą część obszaru geograficznego kontrolowanej nazwy pochodzenia „Muscadet”. Region winiarski podzielony jest na wyodrębnione kompleksy winiarskie (fr. îlots) o najkorzystniejszym położeniu, które często wyróżniają się w krajobrazie, w którym dominują gospodarstwa prowadzące chów i uprawy.

Na obszarze geograficznym panuje szczególnie umiarkowany klimat oceaniczny charakteryzujący się bardzo niskimi rocznymi amplitudami temperatur ze względu na bliskość wybrzeża. Zimą jezioro Grandlieu stanowi największy zbiornik słodkowodny we Francji kontynentalnej, który wzmacnia wpływ łagodnego powietrza, znacznie zmniejszając częstotliwość występowania przymrozków. Brak wysokich wzniesień między wybrzeżem a winnicą sprzyja szybkiej cyrkulacji powietrza znad oceanu powodującego napływ chmur, dzięki czemu na obszarze tym odnotowuje się niższe opady i większe nasłonecznienie niż w głębi lądu. Latem temperatury pozostają na ogół łagodne, a wilgotne masy powietrza napływające znad jeziora Grandlieu łagodzą występujące rzadko upały.

Szkielet geologiczny obszaru geograficznego tworzą przede wszystkim skały metamorficzne, głównie łupki mikowe i gnejsy, a także rozległe żyły wywodzące się ze skał zasadowych, amfibolitów, eklogitów i prazynitów. W niższych partiach, położonych na obrzeżach jeziora Grandlieu, pierwotne podłoże pokrywają niekiedy osady trzeciorzędowe składające się głównie z piasków o zmiennej proporcji iłów i otoczaków. Gleby, które rozwijają się na tych różnych formacjach, są na ogół zdrowymi, nośnymi i przepuszczalnymi glebami brunatnymi. Zgodnie ze stosowanymi praktykami działki rolne wyznaczone do zbioru winogron pokrywają się ściśle z terenami wzgórz, na których występują otwarte przestrzenie, głównie lub tradycyjnie obsadzonymi winoroślą, oraz działkami, na których występują niezbyt głębokie i umiarkowanie żyzne gleby charakteryzujące się dużym potencjałem do nagrzewania się i ograniczoną zdolnością zatrzymywania wody.

b)   Opis czynnika ludzkiego mającego wpływ na związek z obszarem

Obszar produkcji wina objętego kontrolowaną nazwą pochodzenia „Muscadet Côtes de Grandlieu” może poszczycić się wielowiekową tradycją winiarską. Już w średniowieczu szlak solny z zatoki Bourgneuf i wyspy Noirmoutier przebiegał przez jezioro Grandlieu, zapewniając dostawy wina. Od tego czasu trwa aktywna wymiana handlowa z Irlandią i krajami celtyckimi. Średniowieczna winnica rozrasta się następnie pod wpływem opactw Buzay (na brzegach Acheneau) i Villeneuve (na brzegu Ognon).

Począwszy od XIV w., dzięki obecności w Zatoce Bourgneuf flot północnoeuropejskich, winnica nabiera handlowego charakteru. W XVI w. popyt ze strony holenderskich kupców zachęcał do produkcji win białych. Odmiana winorośli melon B zadomowiła się wówczas w regionie, w którym od połowy XVII w. znana była pod nazwą „muscadet”. Pod koniec XVIII w. w parafii Saint-Philbertde-Grand-Lieu już jedna trzecia gruntów była obsadzona winoroślą. Za czasów II cesarstwa winnica w tej gminie zajmowała powierzchnię nawet do 750 hektarów.

Po zaatakowaniu winnic przez filokserę odtwarzano je z wykorzystaniem roślin szczepionych, przyjmując kilka nowych technik, takich jak sznur Guyota i nasadzenia szeregowe. Od tego czasu umiejętności w zakresie produkcji są wyraźnie ujednolicone i obejmują wybór jednej odmiany melon B, utrzymanie wysokiej gęstości nasadzeń, kontrolę ilości winogron z danej winorośli i kontrolę plonów oraz zbiór winogron po osiągnięciu pełnej dojrzałości

W celu produkcji bogatych i złożonych win podmioty gospodarcze przyjęły „metodę z Nantes” będącą szczególną techniką produkcji wina polegającą na dojrzewaniu win na cienkim osadzie winiarskim przez co najmniej jedną zimę bez przeprowadzania procesu ściągania znad osadu, wywodzącą się ze zwyczaju producentów, którzy stosowali technikę dojrzewania na osadzie w odniesieniu do beczki swojego najlepszego wina, by następnie raczyć się tym trunkiem podczas nachodzących uroczystości. Powyższa metoda dojrzewania nadaje winom krągłość i głębię, wzbogacając je zwłaszcza o mannoproteiny i inne związki będące wynikiem autolizy ścian komórkowych drożdży. Ponadto metoda ta, która opiera się na braku manipulowania winami i ich utrzymywaniu w atmosferze zawierającej dwutlenek węgla przy znacznym ograniczeniu zjawiska utleniania i uwalniania związków lotnych, umożliwia zachowanie do wiosny, a nawet dłużej, aromatów powstałych podczas fermentacji alkoholowej. W trakcie dojrzewania w winach kształtują się również aromaty trzeciorzędne. Winogrona odmiany melon B oraz moszcz i wina produkowane z winogron tej odmiany charakteryzują się bowiem wysokim stężeniem prekursorów aromatów glikozydowych. Cząsteczki te, zbudowane z aglikonów związanych z cukrami, są bezwonne. Zerwanie wiązań β-glukozydowych pod wpływem różnych procesów chemicznych i enzymatycznych powoduje następnie powstawanie związków o silnym zapachu, głównie monoterpenów i C13-noryzoprenoidów, wraz z tworzeniem w szczególności β-damaskonu, substancji znanej z roli, jaką odgrywa we wzmacnianiu owocowych aromatów win. Podmioty gospodarcze wypracowały szczególne umiejętności w zakresie ochrony win przed wszelkim utlenianiem w kadzi i ich uważnego pakowania w butelki, tak aby uwalnianie tych nut zapachowych trwało możliwie najdłużej, a wina zyskiwały coraz większą złożoność.

W 1937 r. wina produkowane na terenach o najlepszej ekspozycji w obrębie przedmiotowego obszaru geograficznego objęto kontrolowaną nazwą pochodzenia „Muscadet”. Aby jednak lepiej wypromować wina produkowane na najlepszych wzgórzach, producenci już w 1955 r. złożyli wniosek o uznanie kontrolowanej nazwy pochodzenia, a następnie powtórzyli go w 1979 r. Kontrolowaną nazwę pochodzenia „Muscadet Côtes de Grandlieu” ostatecznie uznano dekretem z dnia 29 grudnia 1994 r. Wina mogą być opatrzone tradycyjnym określeniem „sur lie” (poddawane dojrzewaniu na osadzie), uregulowanym od 1977 r. w odniesieniu do wina „Muscadet”, co przekłada się na butelkowanie win w roku następującym po zbiorach w samych piwnicach winiarskich, aby ograniczyć ściąganie znad osadu i przelewanie wina.

W 2016 r. powierzchnia obszaru produkcji obejmowała w przybliżeniu 250 hektarów uprawianych przez około 80 producentów. W ciągu roku do obrotu wprowadza się około 12 000 hektolitrów wina, przy czym zdecydowana większość tych win jest opatrzona określeniem „sur lie”.

2.   Informacje na temat jakości i cech charakterystycznych produktu

Wina objęte kontrolowaną nazwą pochodzenia „Muscadet Côtes de Grandlieu” są białymi wytrawnymi winami niemusującymi. Charakteryzują się intensywnymi, głównie owocowymi aromatami, niekiedy z nutami jodowymi, oraz równowagą smakową, w której zasadniczo dominuje świeżość. Wydłużone dojrzewanie może zapewnić im większe bogactwo smakowe i sprawić, że wina te będą się doskonale nadawały do starzenia. Pakuje się je starannie w butelki, aby zachować i wzmocnić ich bogactwo aromatyczne.

Wina opatrzone określeniem „sur lie” w smaku charakteryzują się zazwyczaj równowagą zmierzającą ku krągłości, bardziej złożonym bukietem zapachowym i mogą charakteryzować się lekką perlistością wskutek pozostałości dwutlenku węgla powstałego podczas fermentacji alkoholowej. Aby zachować świeżość, bogactwo aromatyczne i endogeniczny dwutlenek węgla, chroni się je przed utlenianiem podczas dojrzewania. Ponieważ zawierają one zbyt dużo dwutlenku węgla, aby można było je pakować w miękkie pojemniki, pakuje się je w butelki, przy czym czynność tę należy przeprowadzać z najwyższą starannością.

3.   Związki przyczynowe

Na klimat występujący na obszarze geograficznym, charakteryzujący się bardzo łagodnymi zimami, bezpośredni wpływ wywierają pobliski Ocean Atlantycki i jezioro Grandlieu. Klimat ten – w połączeniu z wyraźnie piaszczystymi glebami, które występują na zdecydowanej większości działek – zapewnia bardzo wczesny cykl wegetacyjny winorośli, które korzystają z długich, słonecznych dni przez cały okres wzrostu, dzięki czemu winogrona osiągają dojrzałość przed jesiennymi deszczami. Wczesne dojrzewanie winogron znajduje odzwierciedlenie w otwartym i rozwiniętym charakterze win od bardzo młodego wieku.

Powstawanie szczelin w skałach metamorficznych tworzących podłoże geologiczne oraz gruboziarnista struktura gleb umożliwiają głębokie zakorzenienie się winorośli, które korzystają z umiarkowanego i regularnego zaopatrzenia w wodę sprzyjającego dojrzewaniu winogron. Niskie temperatury w okresie letnim zapewniają odpowiednie zachowanie prekursorów delikatnych aromatów obecnych w winogronach odmiany melon B. Winogrona, chronione przed chorobami przez morską bryzę, mogą być zbierane po osiągnięciu pełnej dojrzałości, co nadaje winom owocowy charakter i delikatnie jodowy zapach.

Chociaż na obszarze geograficznym istnieje wielowiekowa tradycja uprawy winorośli, od dawna prowadzi się na nim mieszaną działalność rolniczą, w ramach której dominuje działalność związana z chowem. Droga obrana przez podmioty gospodarcze w celu doprowadzenia do uznania kontrolowanej nazwy pochodzenia „Muscadet Côtes de Grand-lieu” skłoniła je do połączenia stosowanych praktyk winiarskich. Połączone umiejętności pozwalają zatem producentom zoptymalizować wydajność winorośli i dojrzałość winogron.

Wina produkowane zgodnie z lokalnymi praktykami dojrzewają na cienkim osadzie winiarskim aż do chwili ich zapakowania, bez przeprowadzania procesu ściągania znad osadu. Dzięki łagodnym temperaturom panującym na obszarze geograficznym w okresie zimowym, które sprzyjają przenikaniu do wina związków zawartych w osadzie, wina zyskują nieprzerwanie na jakości w trakcie dojrzewania, a wiosną kolejnego roku wykształcają większe bogactwo smakowe. Staranne butelkowanie pozwala zachować istotne cechy win, przy czym niektóre aromaty nadal rozwijają się po zapakowaniu. Powyższe umiejętności, które idealnie uwzględniają potencjał środowiska naturalnego i odmiany winorośli melon B, pozwalają na pełne rozwinięcie się w winach cząsteczek zapachowych powstających podczas fermentacji i prekursorów aromatów glikozydowych.

Pakowane w butelki w roku następującym po zbiorach wina objęte kontrolowaną nazwą pochodzenia, które opatruje się określeniem „sur lie”, zachowują swoją charakterystyczną świeżość podkreśloną lekką perlistością, której źródłem są pozostałości dwutlenku węgla powstałego podczas produkcji wina. Aby uniknąć wszelkiego utleniania, wina te pakuje się bezpośrednio w piwnicach winiarskich. Taka tradycyjna praktyka minimalizująca manipulowanie produktami umożliwia zachowanie delikatnych związków zapachowych w winach.

Bliskość nadmorskich miejscowości turystycznych na obszarze geograficznym sprzyjała rozwojowi bezpośredniej sprzedaży win. W przypadku przedmiotowych win odsetek produktów sprzedawanych luzem na potrzeby wymiany handlowej jest zatem raczej niski, w przeciwieństwie do większości produktów z regionu „Muscadet”. Dzięki tej dynamice handlowej i jakości win niemal wszystkie wyprodukowane wina opatruje się określeniem „sur lie” – zarówno wina wywożone poza granice kraju, jak i wina sprzedawane klientom indywidualnym czy też wina serwowane w restauracjach w nadmorskich kurortach na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, gdzie świeżość win łączy się harmonijnie z mięczakami, skorupiakami, rybami i innymi owocami morza.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

odstępstwo dotyczące produkcji na wyznaczonym obszarze geograficznym

Opis wymogu:

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa, określony na zasadzie odstępstwa w odniesieniu do fermentacji, wytwarzania, dojrzewania i pakowania win, które mogą być opatrzone określeniem „sur lie”, stanowi obszar następujących gmin lub części gmin, zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym „code officiel géographique” z 2020 r.:

—

w departamencie Loire-Atlantique: Aigrefeuille-sur-Maine, Ancenis-Saint-Géréon, Basse-Goulaine, La Bernerie-en-Retz, Le Bignon (część), La Boissière-du-Doré, Bouguenais, Boussay, Carquefou, Le Cellier, La Chapelle-Heulin, Château-Thébaud, Chaumes-en-Retz, Chauvé, Cheix-en-Retz, Clisson, Couffé, Divatte-sur-Loire, Frossay, Gétigné, Gorges, La Haie-Fouassière, Haute-Goulaine, Le Landreau, Legé (część), Ligné, Loireauxence (wyłącznie w odniesieniu do obszaru gmin delegowanych La Chapelle-Saint-Sauveur i Varades), Le Loroux-Bottereau, Machecoul-Saint-Même, Maisdon-sur-Sèvre, La Marne, Mauves-sur-Loire, Mésanger, Monnières, Montbert (część), Montrelais, Les Moutiers-en-Retz, Mouzillon, Oudon, Le Pallet, Paulx, Le Pellerin, Pornic, La Regrippière, La Remaudière, Remouillé, Rezé, Rouans, Sainte-Pazanne (część), Saint-Étienne-de-Mer-Morte, Saint-Fiacre-sur-Maine, Saint-Hilaire-de-Chaléons, Saint-Hilaire-de-Clisson, Saint-Julien-de-Concelles, Saint-Lumine-de-Clisson, Saint-Père-en-Retz, Saint-Viaud, Les Sorinières (część), Thouaré-sur-Loire, Touvois, Vair-sur-Loire, Vallet, Vertou, Vieillevigne (część), Villeneuve-en-Retz, Vue,

—

w departamencie Maine-et-Loire: Beaupréau-en-Mauges (wyłącznie w odniesieniu do terytorium gmin delegowanych Beaupréau i Gesté), Ingrandes-Le Fresne sur Loire (pour le seul territoire de la commune déléguée du Fresne-sur-Loire), Mauges-sur-Loire (wyłącznie w odniesieniu do terytorium gmin delegowanych La Chapelle-Saint-Florent, Le Marillais i Saint-Florent-le-Vieil), Montrevault-sur-Èvre (wyłącznie w odniesieniu do terytorium gmin delegowanych La Boissière-sur-Èvre, La Chaussaire, Le Fief-Sauvin, Le Fuilet, Montrevault, Le Puiset-Doré, Saint-Pierre-Montlimart et Saint-Rémy-en-Mauges), Orée d’Anjou, Sèvremoine (wyłącznie w odniesieniu do terytorium gmin delegowanych Montfaucon-Montigné, Saint-Crespin-sur-Moine, Saint-Germain-sur-Moine et Tillières,

—	w departamencie Vendée: Cugand, Montaigu-Vendée – wyłącznie w odniesieniu do terytorium gmin delegowanych Montaigu i Saint-Hilaire-de-Loulay, Saint-Étienne-du-Bois.

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

pakowanie na wyznaczonym obszarze geograficznym

Opis wymogu:

Wina, które mogą być opatrzone określeniem „sur lie”, pakuje się na wyznaczonym obszarze.

Aby zachować właściwości wina uzyskane dzięki metodzie jego produkcji i dojrzewania, a w szczególności świeżość, bogactwo aromatów (niektóre z nich kształtują się dopiero po zapakowaniu wina), jak również lekką perlistość wynikającą z zawartości endogenicznego dwutlenku węgla, oraz ograniczyć konieczność przelewania, wina, które mogą być opatrzone określeniem „sur lie”, pakuje się w butelki w piwnicach winiarskich w dniach od 1 marca do 31 grudnia roku następującego po roku zbiorów.

Powyższa szczególna metoda dojrzewania nadaje winom krągłość i głębię, wzbogacając je zwłaszcza o mannoproteiny i inne związki będące wynikiem autolizy ścian komórkowych drożdży. Metoda ta opiera się na braku manipulowania winami i ich utrzymywaniu w atmosferze zawierającej dwutlenek węgla przy znacznym ograniczeniu zjawiska utleniania i uwalniania związków lotnych.

Ponieważ zawierają one zbyt dużo dwutlenku węgla, aby można było je pakować w miękkie pojemniki, pakuje się je w butelki, przy czym czynność tę należy przeprowadzać z najwyższą starannością.

W momencie pakowania lub pierwszej wysyłki poza piwnice winiarskie wina dojrzewają nadal na cienkim osadzie winiarskim.

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu:

Kontrolowaną nazwę pochodzenia można uzupełnić określeniem „sur lie” (poddane dojrzewaniu na osadzie) w przypadku win, które spełniają warunki produkcji wskazane dla tego określenia w specyfikacji produktu.

Kontrolowaną nazwę pochodzenia można uzupełnić, dodając do niej nazwę geograficzną „Val de Loire”, zgodnie z zasadami stosowania tej nazwy geograficznej określonymi w specyfikacji produktu.

Wymiary czcionki, którą zapisane są określenia „sur lie”, „primeur” lub „nouveau” oraz nazwa geograficzna „Val de Loire”, nie mogą przekraczać (pod względem wysokości, szerokości i grubości) wymiarów czcionki, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

Wina opatrzone określeniem „sur lie” wprowadza się do obrotu ze wskazaniem rocznika.

Na etykiecie wina objętego kontrolowaną nazwą pochodzenia można umieścić nazwę mniejszej jednostki geograficznej, pod warunkiem że:

—	jest to lokalizacja wpisana do ksiąg wieczystych,

—	została ona podana w deklaracji zbiorów.

Nazwa lokalizacji wpisanej do ksiąg wieczystych jest zapisana czcionką o wymiarach nieprzekraczających (pod względem wysokości, szerokości i grubości) połowy wymiarów czcionki, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia. Umieszcza się ją w tym samym polu widzenia, w którym znajduje się kontrolowana nazwa pochodzenia”.

Link do specyfikacji produktu

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-7bb23711-f1fe-43a8-a137-4fe682abc234

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia standardowej zmiany w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2020/C 379/10)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

POWIADOMIENIE O STANDARDOWEJ ZMIANIE W JEDNOLITYM DOKUMENCIE

„CÔTES D’AUVERGNE”

PDO-FR-A0925-AM03

Data przekazania informacji: 15.9.2020

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Obszar geograficzny

Gminy obszaru geograficznego zostały zaktualizowane zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym. W konsekwencji usunięto gminy Mezel i Dallet i dodano gminę Mur-sur-Allier (powstałą w wyniku połączenia gmin Mezel i Dallet).

Zmiana ta ma charakter czysto redakcyjny, obszar geograficzny nie został zmieniony.

W związku z tą zmianą zmienia się odpowiednio pkt 6 jednolitego dokumentu.

2.   Wyznaczone działki rolne

W rozdziale I pkt IV ppkt 2 specyfikacji produktu po słowach „16 listopada 2010 r.” dodaje się słowa „oraz 17 czerwca 2020 r.”. Po słowach „3 maja 2017 r.” dodaje się słowa „oraz 17 czerwca 2020 r.”.

Zmiana ta ma na celu dodanie daty zatwierdzenia przez właściwy organ krajowy zmiany dotyczącej działek wyznaczonych do produkcji w obrębie obszaru geograficznego produkcji. Wyznaczenie granic działek rolnych polega na zidentyfikowaniu na obszarze geograficznym produkcji działek nadających się do produkcji produktu objętego daną chronioną nazwą pochodzenia.

Przedmiotowa zmiana nie dotyczy jednolitego dokumentu.

3.   Obszar bezpośredniego sąsiedztwa

Gminy obszaru bezpośredniego sąsiedztwa zostały zaktualizowane zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym. W konsekwencji zmieniono gminę „Villeneuve-Lembron” na „Villeneuve”.

W związku z tą zmianą zmienia się odpowiednio pkt 9 jednolitego dokumentu.

4.   Data wprowadzenia do obrotu między uprawnionymi właścicielami składów

Skreśla się rozdział 1 pkt IX ppkt 4 lit. b) dotyczący daty wprowadzenia do obrotu win między uprawnionymi właścicielami składów.

Przedmiotowa zmiana nie dotyczy jednolitego dokumentu.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa produktu

Côtes d'Auvergne

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

1.

Wino

4.   Opis wina lub win

Są to wina niemusujące, białe, czerwone i różowe, o następujących analitycznych cechach charakterystycznych: minimalna naturalna objętościowa zawartość alkoholu: 10,5 %, a na etapie pakowania: zawartość cukrów fermentacyjnych (glukozy + fruktozy) nie przekracza 3 g/l, kwasowość ogólna nie przekracza 112 miliekwiwalentów na litr. Całkowita objętościowa zawartość alkoholu w winach po wzbogacaniu nie przekracza 12,5 %.

Kwasowość lotna i całkowita zawartość dwutlenku siarki odpowiadają wartościom określonym w przepisach wspólnotowych.

Zawartość kwasu jabłkowego w partiach wina czerwonego gotowego do wprowadzenia do obrotu luzem lub na etapie pakowania nie przekracza 0,4 g/l. Wina białe wykazują zasadniczo nuty owoców cytrusowych, owoców egzotycznych lub dojrzałych gruszek, które z czasem mogą ewoluować w aromaty prażenia. Najczęściej odznacza je pewna rześkość, ale także pełność i aksamitność.

Delikatne wina różowe mają aromaty często zdominowane przez nutę owocową (owoce cytrusowe, owoce egzotyczne, czerwone owoce itp.).

Wina czerwone mają zazwyczaj dość intensywną barwę, a ich aromat, który jest często owocowy w młodym winie (czarna porzeczka, czerwona porzeczka itp.) może z czasem nabierać nut konfitur z dojrzałych owoców, wiśni lub przypraw (w szczególności pieprzu).

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna kwasowość ogólna
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   Praktyki winiarskie

a)   Szczególne praktyki enologiczne

Szczególne praktyki enologiczne

Do produkcji win różowych niedopuszczalne jest wykorzystywanie węgla do celów enologicznych, samego lub w mieszankach stosowanych w preparatach; W przypadku win czerwonych zezwala się na stosowanie substraktywnych technik wzbogacania przy maksymalnym progu częściowego stężenia względem objętości przed wzbogacaniem wynoszącym 10 %; Całkowita objętościowa zawartość alkoholu w winach po wzbogacaniu nie przekracza 12,5 %. Poza wymienionymi powyżej przepisami w praktykach enologicznych należy przestrzegać wymogów obowiązujących na poziomie wspólnotowym oraz zawartych w kodeksie rolnictwa i rybołówstwa morskiego.

Praktyka uprawy

—

Sposoby prowadzenia a) – Gęstość nasadzeń Minimalna gęstość nasadzeń w winnicy wynosi 4 400 roślin na hektar. Odstęp między rzędami winorośli nie przekracza 2,50 m, a odstęp między roślinami w tym samym rzędzie wynosi od 0,90 m do 1,40 m. b) – Zasady przycinania Winorośl przycina się na maksymalnie 12 oczek na roślinę według następujących technik: – cięcie w formie jednoramiennego sznura Guyota, z pojedynczą łozą i maksymalnie dwoma czopami; – cięcie w formie „Y” lub dwuramiennego sznura Guyota, z dwoma łozami i maksymalnie dwoma czopami; – cięcie krótkie (prowadzenie w formie sznura skośnego Royat lub wachlarza) Liczba gałązek owocujących w roku na roślinę po kwitnieniu (23. faza fenologiczna w skali Lorenza) nie przekracza 10.

b)   Maksymalna wydajność

60 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Zbiór winogron, ich fermentacja oraz produkcja wina odbywają się na obszarze niżej wymienionych gmin departamentu Puy-de-Dôme (wykaz sporządzony na podstawie oficjalnego kodu geograficznego z 2020 r.): Aubière, Authezat, Beaumont, Beauregard-Vendon, Billom, Blanzat, Boudes, Cébazat, Chalus, Chanonat, Chas, Châteaugay, Châtel-Guyon, Chauriat, Clermont-Ferrand, Corent, Cournon-d'Auvergne, Le Crest, Gimeaux, Laps, Lempdes, Malauzat, Les Martres-de-Veyre, Ménétrol, Mirefleurs, Mur-sur-Allier, Neschers, Orcet, Pérignat-lès-Sarliève, Pignols, Plauzat, Prompsat, Riom, La Roche-Blanche, La Roche-Noire, Romagnat, Saint-Amant-Tallende, Saint-Bonnet-lès-Allier, Saint-Georges-sur-Allier, Saint-Hérent, Saint-Maurice, Saint-Sandoux, Saint-Yvoine, Sauvagnat-Sainte-Marthe La Sauvetat, Sayat, Tallende, Vertaizon, Veyre-Monton, Vic-le-Comte, Volvic, Yssac-la-Tourette.

7.   Główne odmiany winorośli

Pinot noir N

8.   Opis związku lub związków

1.   Informacje na temat obszaru geograficznego

a)   Opis czynników naturalnych mających wpływ na związek z obszarem

Obszar geograficzny rozciągający się w departamencie Puy-de-Dôme około 80 km z północy na południe i 15 km ze wschodu na zachód, położony jest głównie na brzegach basenu Limagne oraz na zboczach wzniesień wulkanicznych, występujących pomiędzy łańcuchem Monts du Livradois na wschodzie a łańcuchem Sancy na zachodzie. Działki obsadzone winoroślami są na ogół rozproszone na wielu małych wysepkach, prawie zawsze na wyraźnie odznaczających się wzgórzach, na wysokości od 350 m do 550 m, na terenie 53 gmin obejmujących ten obszar geograficzny.

Aktywność wulkaniczna, która dała początek pasmu górskiemu Puys z jego najwyższym szczytem Puy de Dôme (1 464 m) ukształtowała krajobraz tego obszaru geograficznego i przyczyniła się do jego różnorodności. Odzwierciedleniem tej różnorodności jest renoma i wyjątkowy charakter uzupełniających nazw geograficznych, takich jak „Boudes”, „Chanturgue”, „Châteaugay”, „Corent” i „Madargue”. Strefa „Madargue” odnosi się zatem do marglowego wzgórza w białym kolorze położonego w gminie Riom, na którym uprawia się winorośle. Winnice przynależące do nazwy geograficznej „Chanturgue”, stanowiącej symbol „Côtes d’Auvergne”, która to nazwa jest pochodzenia celtyckiego i pochodzi od słowa „cantalo” oznaczającego „błyszczący” i „clarus” oznaczającego „dobrze widoczny”, zajmują strome zbocza (ponad 25 %) płaskowyżu bazaltowego. Działki z winoroślami objęte nazwą geograficzną „Châteaugay” zajmują zbocza dawnego potoku bazaltowego rozdrobnionego na wiele małych płaskowyżów. Słynna nazwa geograficzna „Corent” pochodzi od wzniesienia zwanego „puy”, powstałego podczas ostatnich erupcji, którego cechą charakterystyczną są ciemne gleby bogate w koluwia wulkaniczne. Działki z winnicami objęte nazwą geograficzną „Boudes” zajmują szeroką wapienną dolinę, chronioną u swego szczytu przez potok bazaltowy.

Działki wyznaczone do zbioru winogron zawierają gleby powstałe z wielu różnych materiałów, takich jak margle, bazalty, koluwia wulkaniczne, granity i gneis. Wszystkie gleby charakteryzują się jednak bardzo dobrymi właściwościami termicznymi i niewielką zasobnością w wodę, a działki są najczęściej dobrze wyeksponowane.

Na obszarze geograficznym panuje klimat półkontynentalny. Efekt Foehna wynikający z obecnością pasma Chaîne des Puys i masywu Sancy chroni go przed wilgotnymi masami powietrza napływającymi od zachodu i utrzymuje temperaturę wyższą niż w ogólnym środowisku geograficznym.

b)   Opis czynników ludzkich mających wpływ na związek z obszarem

Historia uprawy winorośli w departamencie Puy-de-Dôme sięga co najmniej V wieku, o czym świadczą pisma ówczesnego biskupa Clermont Sidoine’a APOLLINAIRE’a. Za sprawą szlachty i duchowieństwa, a następnie mieszczaństwa, uprawy wysokojakościowej winorośli rozwijają się przez cały okres średniowiecza, a pod koniec XVIII wieku zajmują już powierzchnię około 21 000 ha.

Znosząc ograniczenia w obrocie wina, Rewolucja Francuska umożliwiła ogromnej liczbie chłopów dostęp do własności, a co za tym idzie uprawę winorośli. W konsekwencji, w latach 1789–1804 liczba małych gospodarstw wzrosła czterokrotnie, a w latach 1789–1850 powierzchnia uprawna w departamencie Puy-de-Dôme zwiększyła się z 21 000 ha do 34 000 ha. Wśród odmian winorośli dominuje odmiana gamay N uprawiana zgodnie z przyjętymi technikami przycinania. Dr J. GUYOT odnotowuje w swych zapiskach, że „winorośle prowadzone są w inteligentny sposób”. Odmiana gamay N, nazywana „gamay d’Auvergne”, o „luźnych” kiściach i opóźnionym rozwijaniu pąków, zostaje zdefiniowana.

Winnice zawdzięczają swój rozkwit portom nad rzeką Allier, umożliwiającym transport na północ. Płynąc w dół Loary aż do Orleanu, możliwe było dotarcie do Sekwany (i Paryża) drogą lądową. Rzeka w znacznym stopniu przyczyniła się więc do powodzenia producentów.

W 1895 r. winnice zajmowały obszar 45 000 ha.

Począwszy od roku 1890 szybko rozprzestrzeniająca się filoksera niszczy duże obszary winnic w Owernii, które odrodzą się tylko częściowo po 1900 r. za sprawą kilku producentów-ochotników. W 1902 r. zostaje założone laboratorium enologiczne, a w 1929 r. powstaje związek zawodowy na rzecz ochrony wina „Châteauguay” – związek ten w 1932 r. zostaje rozszerzony na wszystkie wina z Owernii. W tym samym roku Tribunal de Riom wydaje orzeczenie, w którym nadaje nazwę pochodzenia „Vins d’Auvergne” winom produkowanym z odmian gamay N, pinot noir N i chardonnay B uprawianych na terenie 171 gmin należących do departamentu Puy-de-Dôme.

Producenci łączą swoje siły i zakładają w 1935 r. spółdzielczą wytwórnię wina w Aubière, a następnie kolejną w 1950 r. – Cave des Coteaux d’Auvergne, znaną w 2010 r. pod nazwą „Cave Saint-Verny”. W 1948 r. powstało również stowarzyszenie producentów wina odpowiedzialne za promocję win z Owernii.

Wraz z powstaniem stowarzyszenia priorytetowe znaczenie nadano jakości, która pozwala na szybkie rozróżnienie 5 sektorów: „Boudes”, „Chanturgue”, „Châteaugay”, „Corent” i „Madargue”, stanowiących dynamiczne ośrodki oddziaływania w tym regionie. Prowadzone działania doprowadziły do uznania w maju 1951 r. Côtes d’Auvergne za nazwę wina wyższej jakości pochodzącego z wyznaczonego obszaru (fr. appellation d’origine vin délimité de qualité supérieure). Produkcja rodzinna nadal pozostaje w Owernii na szczególnie wysokim poziomie. W 2008 r. powierzchnię 330 ha uprawiało około 150 producentów, tworzących blisko pięćdziesiąt indywidualnych piwnic winiarskich oraz około stu producentów należących do wytwórni spółdzielczych. Wina czerwone stanowią 75 % produkcji wynoszącej 11 000 hektolitrów.

2.   Informacje na temat jakości i cech charakterystycznych produktów

Wina białe wykazują zasadniczo nuty owoców cytrusowych, owoców egzotycznych lub dojrzałych gruszek, które z czasem mogą ewoluować w aromaty prażenia. Najczęściej odznacza je pewna rześkość, ale także pełność i aksamitność. Delikatne wina różowe mają aromaty często zdominowane przez nutę owocową (owoce cytrusowe, owoce egzotyczne, czerwone owoce itp.).

Wina czerwone mają zazwyczaj dość intensywną barwę, a ich aromat, który jest często owocowy w młodym winie (czarna porzeczka, czerwona porzeczka itp.) może z czasem nabierać nut konfitur z dojrzałych owoców, wiśni lub przypraw (w szczególności pieprzu).

3.   Związki przyczynowe

Wyjątkowość win zależy przede wszystkim od wyboru gmin i działek położonych na zboczach wulkanicznych szczytów „puys”, chronionych przed depresją idącą od zachodu przez pasmo górskie Chaîne des Puys i masyw Sancy.

Należy również podkreślić znaczenie efektu Foehna, który reguluje temperaturę i ogranicza opady deszczu na tym obszarze geograficznym. Ciepłe lata i średnie roczne opady wynoszące 600 mm sprawiają, że winorośl uprawiana na dokładnie wyznaczonych działkach do zbioru winogron ma doskonałe warunki klimatyczne przez cały sezon wegetacyjny. Warunki te zapewniają wczesne rozpoczęcie cyklu wegetacyjnego i optymalny przebieg dojrzewania winogron.

Wyjątkowość ta wynika również z doboru odmian, które w naturalny sposób zostały wyselekcjonowane w ciągu długiej historii uprawy winorośli. W taki właśnie sposób wyselekcjonowano wczesne odmiany gamay N, pinot noir N i chardonnay B ze względu na ich dostosowanie do tych szczególnych warunków.

Sytuacja ta narzuciła optymalne zarządzanie rośliną i jej potencjałem produkcyjnym, czego odzwierciedleniem jest duże zagęszczenie nasadzeń, rygorystyczne cięcie, wysokie ulistnienie oraz ochrona gleby za pomocą pokrywy roślinnej.

Dzięki eksperckiej wiedzy producentów wina odpowiednia uprawa winorośli, a co za tym idzie optymalizacja zbiorów, pozwala na wykorzystanie silnego związku między glebami wulkanicznymi, bardzo dobrymi właściwościami termicznymi oraz niską zasobnością w wodę a jakością win: wina białe rześkie i aksamitne, o aromacie owoców cytrusowych; wina różowe delikatne i owocowe; wina czerwone o smaku owoców i nutach przypraw.

Ta długotrwała praca wykonywana przez wiele pokoleń plantatorów winorośli doprowadziła do uznania win z Owernii w orzeczeniu z 1932 r. i została doceniona przez uznanie pięciu nazw geograficznych, które zawsze cieszyły się ogromną renomą w Owernii.

Wieloletnia tradycja stosowania nazw lokalnych na tym obszarze geograficznym świadczy o tym, że wina objęte kontrolowaną nazwą pochodzenia „Côtes d’Auvergne” są powszechnie znane.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

odstępstwo dotyczące produkcji na wyznaczonym obszarze geograficznym

Opis wymogu

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa określony na zasadzie odstępstwa w odniesieniu do fermentacji i wytwarzania win stanowi obszar następujących gmin w departamencie Puy-de-Dôme (wykaz sporządzony zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym „code officiel géographique” z 2020 r.): Beauregard-l'Évèque, Busséol, Le Cendre, Chadeleuf, Champeix, Chidrac, Coudes, Davayat, Égliseneuve-près-Billom, Espirat, Gerzat, Glaine-Montaigut, Ludesse, Madriat, Mareugheol, Montmorin, Montpeyroux, Mozac, Nohanent, Orbeil, Pardines, Parent, Pérignat-sur-Allier, Pont-du-Château, Reignat, Saint-Bonnet-près-Riom, Saint-Germain-Lembron, Saint-Julien-de-Coppel, Saint-Myon, Saint-Saturnin, Sallèdes, Teilhède, Vassel, Villeneuve, Yronde-et-Buron.

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu

Kontrolowaną nazwę pochodzenia „Côtes d’Auvergne” można uzupełnić jednym z następujących uzupełniających oznaczeń geograficznych: „Boudes”, „Chanturgue”, „Châteaugay”, „Corent”, „Madargue”, zgodnie z przepisami określonymi w specyfikacji produktu.

a)	Wszelkie określenia fakultatywne, których stosowanie – zgodnie z przepisami wspólnotowymi – mogą regulować państwa członkowskie, umieszcza się na etykietach czcionką o wymiarach (wysokość i szerokość) nieprzekraczających dwukrotności wymiarów czcionki, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

b)	Wymiary czcionki uzupełniających nazw geograficznych nie przekraczają wysokości i szerokości czcionki, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

c)

Na etykiecie win objętych kontrolowaną nazwą pochodzenia można umieścić nazwę mniejszej jednostki geograficznej, pod warunkiem że: – jest to lokalizacja wpisana do ksiąg wieczystych; – została ona podana w deklaracji zbiorów. Nazwa lokalizacji wpisanej do ksiąg wieczystych jest zapisana czcionką o wymiarach nieprzekraczających – zarówno pod względem wysokości, jak i szerokości – połowy wymiarów czcionki, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

Link do specyfikacji produktu

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-cd494272-3449-4ec1-a273-0ee14a3e54f7

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

Sprostowanie do otwartego zaproszenia do składania wniosków – GP/DSI/ReferNet_FPA/002/20 – ReferNet – Europejska sieć ekspertów w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego

( Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 327 z dnia 5 października 2020 r. )

(2020/C 379/11)

Strona 17, punkt 4. Termin składania wniosków otrzymuje brzmienie:

Niezwłocznie po publikacji niniejszego sprostowania ogłoszenie zostaje zamieszczone na stronie internetowej Cedefop pod adresem:

https://www.cedefop.europa.eu/en/about-cedefop/public-procurement/refernet-call-proposals-belgium