1.10.2020

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 323/1

KOMUNIKAT KOMISJI

Wytyczne Komisji w sprawie wdrożenia przepisów UE dotyczących definiowania procederu ułatwiania bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu oraz zapobiegania temu procederowi

(2020/C 323/01)

1. Wprowadzenie

Dążąc do rozwiązania problemu przemytu migrantów, UE opracowała kompleksowe i wielodyscyplinarne ramy polityki, w tym przez ustanowienie i wdrożenie pierwszego planu działania UE (2015–2020) w celu zlikwidowania tego rodzaju działalności przestępczej (1). Głównym celem planu działania jest zakłócenie modelu biznesowego organizacji przestępczych narażających życie migrantów i zagrażających bezpieczeństwu naszych społeczeństw, a jednocześnie uniknięcie ryzyka nakładania kar na tych, którzy udzielają pomocy migrantom znajdującym się w niebezpieczeństwie. Cel ten pozostaje priorytetem politycznym UE.

Pakiet środków dotyczących pośredników (2) stanowi ramy prawne, które UE przyjęła w 2002 r., aby zdefiniować przestępstwo polegające na ułatwianiu bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu w UE oraz aby ustanowić związane z tym sankcje karne.

W szczególności dyrektywa 2002/90/WE – dyrektywa w sprawie ułatwiania – zobowiązuje państwa członkowskie do właściwego karania osób, które, naruszając przepisy, umyślnie pomagają obywatelowi państwa niebędącego członkiem UE we wjeździe do państwa UE lub tranzycie przez terytorium takiego państwa, lub, dla korzyści finansowych, umyślnie pomagają obywatelowi z państwa spoza UE w zamieszkaniu w państwie UE.

Jednocześnie w definicji czynu zabronionego dyrektywa zapewnia państwom członkowskim możliwość odstąpienia od uznania pomocy humanitarnej za przestępstwo.

W 2017 r. Komisja przeprowadziła pierwszą kompleksową ocenę („ocenę”) pakietu środków dotyczących pośredników (3). Z uwagi na obawy związane z możliwym uznaniem pomocy humanitarnej za przestępstwo w ocenie wskazano w szczególności na postrzegany brak pewności prawa oraz brak odpowiedniej komunikacji między władzami a podmiotami działającymi w terenie. W ocenie uznano wprawdzie, że na obecnym etapie przegląd prawny nie jest konieczny, jednak Komisja zaproponowała zwiększenie skuteczności wymiany wiedzy i dobrych praktyk między prokuratorami, organami ścigania i przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, aby przezwyciężyć praktyczne konsekwencje tych słabych punktów.

W ramach działań następczych w związku z tą oceną Komisja uruchomiła w 2018 r. proces regularnych konsultacji z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i agencjami UE, w tym Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Eurojustem, aby gromadzić wiedzę i dowody w celu określenia problemów związanych z interpretacją i stosowaniem dyrektywy w sprawie ułatwiania. W lipcu 2018 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie wytycznych dla państw członkowskich, mających na celu zapobieganie kryminalizacji pomocy humanitarnej (4), wzywając Komisję do przyjęcia wytycznych dla państw członkowskich, które określą, jakich form ułatwiania nie należy uznawać za przestępstwo, w celu zapewnienia jasności i jednolitości we wdrażaniu obowiązującego dorobku prawnego [...].

Od 2018 r. w tym procesie konsultacji i w ramach wielokrotnej wymiany z zainteresowanymi stronami wskazywano na coraz trudniejsze warunki dla organizacji pozarządowych i osób, które udzielają pomocy migrantom, w tym w przypadku gdy prowadzą operacje poszukiwawczo-ratownicze na morzu. Z ostatnich badań, które Komisja przedyskutowała z organizacjami pozarządowymi, wynika, że od 2015 r. działania prowadzone w celach humanitarnych są coraz częściej uznawane za przestępstwo (5). Zgromadzone dane potwierdziły, że od 2015 r. w UE rośnie liczba postępowań sądowych i dochodzeń przeciwko osobom fizycznym ze względów związanych z przestępstwem ułatwiania. W wyniku badania obejmującego lata 2015–2019 stwierdzono w 10 państwach członkowskich 60 przypadków dochodzenia i ścigania sądowego – głównie w sprawie ułatwienia wjazdu – przy czym największą liczbę przypadków odnotowano w 2018 r. Sprawy przeanalizowane w ramach badania dotyczą głównie wolontariuszy, obrońców praw człowieka, członków załogi statków prowadzących operacje poszukiwawczo-ratownicze na morzu, lecz również zwykłych obywateli, członków rodzin, dziennikarzy, burmistrzów i przywódców religijnych. Jak jednak wskazano w ocenie i w rezolucji Parlamentu Europejskiego, problemem jest nadal brak wiarygodnych i porównywalnych krajowych statystyk kryminalnych, w szczególności dotyczących ułatwiania przestępstw polegających na migracji nieuregulowanej (6).

Uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego oraz wyniki procesu konsultacji, Komisja uznaje, że konieczne są wytyczne dotyczące interpretacji dyrektywy w sprawie ułatwiania, aby dokładniej wyjaśnić zakres jej stosowania. Uznaje się, że niniejsze wytyczne nie naruszają kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który jest odpowiedzialny za ostateczną interpretację prawa UE.

2. Ramy prawne przeciwko przemytowi migrantów na szczeblu międzynarodowym i europejskim

2.1. Międzynarodowe ramy prawne: protokół Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie przemytu migrantów

Protokół Organizacji Narodów Zjednoczonych przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (7) („protokół”) został przyjęty w 2000 r. i wszedł w życie w 2004 r. Był to pierwszy instrument międzynarodowy, w którym ustanowiono wspólną definicję przemytu migrantów. UE przystąpiła do protokołu w 2006 r. (8) i wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Irlandii dokonały jego ratyfikacji.

Przemyt migrantów określono w art. 3 protokołu jako organizowanie, w celu uzyskania, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści o charakterze materialnym, nielegalnego wjazdu osoby na terytorium państwa-strony, którego taka osoba nie jest obywatelem.

W swoim dokumencie z 2017 r. dotyczącym koncepcji korzyści finansowej lub innej korzyści o charakterze materialnym w protokole przeciwko przemytowi migrantów (9) Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) opisuje taką korzyść finansową lub inną korzyść o charakterze materialnym jako zasadniczy cel przemytu migrantów, tj. przyczynę rosnącego zaangażowania zorganizowanych grup przestępczych w działania, które często narażają życie migrantów w trudnej sytuacji na wysokie ryzyko. UNODC zauważa, że [k]orzyści finansowe lub inne korzyści o charakterze materialnym wynikające z przemytu migrantów napędzają handel, który wykorzystuje cierpienie ludzkie i opór przeciwko przeciwnościom losu, aby bez skrupułów osiągać ogromne zyski (10). Ponadto w dokumencie UNODC opisano zjawisko ułatwienia nielegalnego wjazdu bez osiągania korzyści jako czyn, który wykracza poza zakres protokołu (11).

UNODC stwierdza, że nawet jeżeli protokół nie powstrzymuje państw przed ustanawianiem rodzajów przestępstw poza jego zakresem – na przykład ułatwienie nielegalnego wjazdu lub nielegalnego pobytu – w zamierzeniu nie stanowi on podstawy prawnej ścigania podmiotów prowadzących działalność humanitarną ani nie może być wykorzystywany jako taka podstawa (12). Ponadto UNODC przypomina, że w Przewodniku legislacyjnym dotyczącym wdrożenia Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oraz protokołów do tej konwencji (13) szczegółowo opisano to zagadnienie, potwierdzając, że odniesienie do „korzyści finansowej lub innej korzyści o charakterze niefinansowym” miało rzeczywiście za cel wyłączenie grup kierujących się jedynie motywami politycznymi lub społecznymi. Na tej podstawie UNODC wzywa państwa do wprowadzenia zabezpieczeń, tak aby organizacje wyznaniowe, przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego oraz obywatele działający bez zamiaru osiągnięcia korzyści finansowej lub innej korzyści o charakterze materialnym zostali wyłączeni z zastosowania definicji przestępstwa przemytu, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby takie wyłączenie nie zostało wykorzystane jako luka pozwalająca uniknąć wymiaru sprawiedliwości (14).

2.2. Ramy prawne UE: pakiet środków dotyczących pośredników

Przemyt migrantów coraz częściej wiąże się z poważnymi naruszeniami praw człowieka i ofiarami śmiertelnymi, w szczególności jeżeli odbywa się na morzu (15). Ułatwianie migracji nieuregulowanej przybiera różne formy, takie jak:

—	faktyczne transportowanie lub organizowanie transportu jakiejkolwiek osoby, która nie ma prawa wjazdu do kraju, którego nie jest obywatelem, ani prawa tranzytu przez terytorium takiego kraju,

—	sporządzanie lub dostarczanie fałszywych dokumentów,

—	aranżowanie małżeństw dla pozoru.

Działania te prowadzone są przez zorganizowane siatki przestępcze lub osoby indywidualne, przynosząc im znaczne zyski. Ponadto wzrost liczby docierających do UE migrantów o nieuregulowanym statusie podtrzymuje popyt nie tylko na działalność ułatwiającą wjazd do UE, lecz również na działania związane z organizacją nielegalnego pobytu. Ułatwienie bezprawnego wjazdu, tranzytu i (jeżeli zostało przeprowadzone w celu uzyskania korzyści finansowej) pobytu podlega karze na mocy pakietu środków dotyczących pośredników.

Ogólnym celem pakietu środków dotyczących pośredników jest wkład w zwalczanie migracji nieuregulowanej – przez karanie ułatwiania w związku z bezprawnym przekraczaniem granicy – oraz siatek przestępczości zorganizowanej, które zagrażają życiu migrantów. Na podstawie art. 1 ust. 1 dyrektywy w sprawie ułatwiania każdy, kto umyślnie pomaga osobie niebędącej obywatelem państwa członkowskiego we wjeździe do UE, tranzycie przez UE lub (jeżeli jest to działanie w celu uzyskania korzyści finansowych) zamieszkaniu w UE, naruszając prawo imigracyjne, musi zostać ukarany.

Jak szczegółowo opisano w ocenie, protokół i pakiet środków dotyczących pośredników zachowują spójność względem siebie, mimo występowania pewnych różnic (16). W ocenie przypomina się, że UE i jej państwa członkowskie, jako strony protokołu, mają obowiązek jego stosowania, w tym gdy przyjmują lub wdrażają przepisy objęte zakresem tego protokołu, oraz że protokół wzmocnił stanowisko UE dotyczące zwalczania przemytu migrantów jako formy przestępczości zorganizowanej.

Przestępstwo ułatwiania określone w art. 1 ust. 1 dyrektywy w sprawie ułatwiania ma w istocie szerszy zakres niż określony w protokole, ponieważ korzyść finansowa nie stanowi elementu składowego przestępstwa ułatwiania nielegalnego wjazdu lub tranzytu. Korzyść finansowa – wraz z udziałem w organizacji przestępczej lub narażeniem życia osób, wobec których dokonano przestępstwa – jest wymieniona jako okoliczność obciążająca w art. 1 ust. 3 decyzji ramowej 2002/946/WSiSW.

W art. 1 ust. 2 dyrektywy zapewniono jednak możliwość odstąpienia od uznania za przestępstwo ułatwiania nielegalnego wjazdu i tranzytu, jeżeli jego celem jest udzielenie pomocy humanitarnej. Zgodnie z tym przepisem każde państwo członkowskie może zdecydować o nienakładaniu sankcji w odniesieniu do zachowania zdefiniowanego w ust. 1 lit. a) przez stosowanie swojego prawa krajowego i praktyki w przypadkach gdy celem zachowania jest zapewnienie pomocy humanitarnej wobec osoby, której to dotyczy.

Poza odniesieniami do ogólnych przepisów prawa karnego, takich jak przepisy dotyczące czynności, których podjęcie było konieczne do zapobieżenia niebezpiecznej sytuacji (17), jedynie osiem państw członkowskich przewiduje w swoim prawie krajowym wyłączenie odpowiedzialności karnej za ułatwienie bezprawnego wjazdu lub tranzytu celem udzielenia jakiejkolwiek formy pomocy humanitarnej (18). Z analizy przepisów prawnych tych państw członkowskich wynika, że krajowe interpretacje dyrektywy są odmienne, a każda z nich uwzględnia krajowy kontekst prawny.

Belgia i Hiszpania przyjęły fragment dyrektywy dotyczący uwzględnienia pomocy humanitarnej jako przyczyny nieobjęcia oskarżeniem niemal dosłownie, natomiast pozostałe państwa członkowskie wprowadziły inne brzmienie przepisów.

Chorwacja określiła wyraźne wyjątki, jeżeli chodzi o:

—	ułatwienie wjazdu – aby chronić życie, zapobiec obrażeniom, udzielić pilnej pomocy medycznej i pomocy humanitarnej zgodnie z przepisami szczegółowymi – oraz

—	ułatwienie pobytu – ze względów humanitarnych, bez zamiaru zapobiegania środkom podejmowanym w celu zapewnienia bezpiecznego powrotu, ani ich odraczania.

W Grecji kapitanowie statków i statków powietrznych, jak również kierowcy wszelkich środków transportu nie są stawiani w stan oskarżenia za udzielenie pomocy polegającej na uratowaniu kogoś na morzu lub przetransportowaniu kogoś, kto potrzebuje ochrony międzynarodowej zgodnie z prawem międzynarodowym.

Włochy przyjęły wyraźny przepis powołujący się na art. 54 włoskiego kodeksu karnego, ustanawiając ogólną klauzulę, zgodnie z którą za przestępstwo nie są uznawane działania mające na celu:

—	uniknięcie poważnej szkody osób biorących udział w działaniu,

—	uratowanie cudzoziemców przebywających na terytorium Włoch lub oferowanie im pomocy humanitarnej.

Finlandia uwzględnia motywy humanitarne danej osoby lub jej motywy wynikające z bliskich więzi rodzinnych, jak również okoliczności związane z bezpieczeństwem cudzoziemców w ich kraju pochodzenia lub kraju pobytu stałego.

We Francji – w następstwie orzeczenia Rady Konstytucyjnej (19) i wynikającej z niego zmiany stosownych przepisów – osoby spokrewnione oraz wszelkie osoby udzielające porad prawnych, językowych lub społecznych lub wszelkiej formy pomocy ze względów wyłącznie humanitarnych są zwolnione z odpowiedzialności karnej za ułatwienie tranzytu lub pobytu, jednak zwolnienie to nie dotyczy odpowiedzialności za ułatwienie wjazdu.

Na Malcie, jeżeli osoba fizyczna pomaga znajdującej się w bezpośrednim zagrożeniu osobie w dotarciu do kraju lub tranzycie przez terytorium kraju, możliwe jest odstąpienie od wszczęcia postępowania, jeżeli takie czyny zostały popełnione, aby udzielić pomocy humanitarnej (20).

Uprawnienia do oceny – w świetle okoliczności danej sprawy – czy czyn jest objęty wyłączeniem zgodnie z prawem krajowym, należą do organów sądowych, które powinny dążyć do właściwej równowagi między różnymi interesami i wartościami związanymi z tą sprawą (21).

3. Zakres stosowania art. 1 dyrektywy w sprawie ułatwiania

W świetle ogólnej idei i zamierzeń dyrektywy w sprawie ułatwiania oczywiste jest, że nie należy jej postrzegać jako umożliwiającej uznanie za przestępstwo działalności humanitarnej przewidzianej prawem, takiej jak operacje poszukiwawczo-ratownicze na morzu, niezależnie od tego, w jaki sposób dyrektywa w sprawie ułatwiania jest stosowana na mocy prawa krajowego.

Zgodnie z międzynarodowym prawem morskim państwa mają obowiązek wymagać od kapitanów statków pływających pod ich banderą – o ile mogą oni tego dokonać bez poważnego zagrożenia dla statku, załogi lub pasażerów – udzielenia pomocy osobom lub statkom znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu. Ta zasada jest zapisana w następujących aktach prawnych:

—	Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (22),

—	Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu (SOLAS) (23), oraz

—	Międzynarodowa konwencja o poszukiwaniu i ratownictwie morskim (24) (SAR).

Ponadto obowiązujące ramy prawne obejmują traktaty związane z ruchem morskim oraz rezolucje Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) (25).

Ponadto zobowiązanie państw członkowskich do nałożenia na kapitanów statków obowiązku pomocy wszelkim osobom, statkom lub statkom powietrznym znajdującym się w niebezpieczeństwie na morzu uznano za zasadę międzynarodowego prawa zwyczajowego. Dlatego też jest ono wiążące we wszystkich krajach.

Wszelkie osoby zaangażowane w działania poszukiwawczo-ratownicze powinny stosować się do poleceń organu koordynującego, kiedy biorą udział w akcjach poszukiwawczo-ratowniczych, zgodnie z ogólnymi zasadami i obowiązującymi przepisami międzynarodowego prawa morskiego i dotyczącego praw człowieka. Karanie organizacji pozarządowych lub wszelkich innych podmiotów niepaństwowych, które prowadzą operacje poszukiwawczo-ratownicze, przestrzegając odpowiednich ram prawnych, stanowi naruszenie prawa międzynarodowego, a zatem nie jest dozwolone na mocy prawa UE.

W związku z tym, jeżeli art. 1 dyrektywy w sprawie ułatwiania uznaje za przestępstwo ułatwienie bezprawnego wjazdu i tranzytu, umożliwiając państwom członkowskim nienakładanie sankcji w przypadkach, gdy celem działania jest udzielenie pomocy humanitarnej, nie dotyczy on pomocy humanitarnej przewidzianej prawem, gdyż taka pomoc nie może zostać uznana za przestępstwo.

4. Wytyczne

W świetle powyższych rozważań zdaniem Komisji art. 1 dyrektywy w sprawie ułatwiania należy interpretować w następujący sposób:

i)	pomocy humanitarnej przewidzianej prawem nie można i nie wolno uznawać za przestępstwo;

ii)	w szczególności karanie organizacji pozarządowych lub wszelkich innych podmiotów niepaństwowych, które prowadzą operacje poszukiwawczo-ratownicze na morzu, przestrzegając odpowiednich ram prawnych, stanowi naruszenie prawa międzynarodowego, a zatem nie jest dozwolone prawem UE;

iii)

w stosownych przypadkach oceny, czy działanie wchodzi w zakres pojęcia pomocy humanitarnej, o którym mowa w art. 1 ust. 2 dyrektywy – pojęcia, które nie może być interpretowane w sposób umożliwiający uznanie za przestępstwo czynu przewidzianego prawem – należy dokonywać w sposób indywidualny dla każdego przypadku, przy uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności.

5. Zalecenie dotyczące polityki

Od kilku lat organizacje pozarządowe i osoby fizyczne w UE udzielające pomocy humanitarnej migrantom wyrażają rosnące obawy (26). Według doniesień operacje ratownicze na morzu, jak również udzielanie wsparcia migrantom w drodze, zarówno na granicach, jak i na terytoriach państw członkowskich, odbywają się w atmosferze konfliktu z władzami krajowymi lub lokalnymi, a ratownicy i wolontariusze obawiają się nadmiernej presji administracyjnej i niezgodnych z prawem sankcji (27).

W swojej rezolucji (28) dotyczącej tej kwestii Parlament Europejski wezwał państwa członkowskie do transpozycji odstępstwa od kryminalizacji pomocy humanitarnej, przewidzianego w dyrektywie w sprawie ułatwiania.

Przypominając, iż w zamierzeniu prawo UE nie uznaje pomocy humanitarnej za przestępstwo, Komisja podsumowała sytuację w tym zakresie po przeprowadzeniu oceny pakietu środków dotyczących pośredników. W świetle powyższego Komisja wzywa państwa członkowskie, które jeszcze tego nie uczyniły, do wykorzystania możliwości przewidzianej w art. 1 ust. 2 dyrektywy w sprawie ułatwiania, która pozwala im na dokonanie rozróżnienia między czynami popełnionymi w celu udzielenia pomocy humanitarnej a czynami, które mają na celu ułatwienie bezprawnego wjazdu lub tranzytu, oraz pozwala na odstąpienie od uznania tego pierwszego rodzaju czynów za przestępstwo.

(1) COM(2015) 385 final z 27.5.2015.

(2) Dyrektywa Rady 2002/90/WE z dnia 28 listopada 2002 r. definiująca ułatwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. L 328 z 5.12.2002, s. 17) oraz decyzja ramowa Rady 2002/946/WSiSW z dnia 28 listopada 2002 r. w sprawie wzmocnienia systemu karnego w celu zapobiegania ułatwianiu nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu (Dz.U. L 328 z 5.12.2002, s. 1). Instrumenty te przyjęto jednocześnie i są one powszechnie określane jako pakiet środków dotyczących pośredników.

(3) Ocena REFIT ram prawnych UE pod względem ułatwienia bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu: pakiet środków dotyczących pośredników (dyrektywa 2002/90/WE i decyzja ramowa 2002/946/WSiSW), SWD (2017) 117 final.

(4) 2019/2769(RSP).

(5) Lina Vosyliūtė & Carmine Conte, „Crackdown on NGOs and volunteers helping refugees and other migrants” [Atak na organizacje pozarządowe i wolontariuszy pomagających uchodźcom i pozostałym migrantom], społeczna platforma badań nad migracją i azylem ReSOMA, ostateczne sprawozdanie podsumowujące, czerwiec 2019 r., s. 32. Projekt monitorowania zrealizowała Grupa ds. Polityki Migracyjnej za pomocą partycypacyjnego procesu opartego na współpracy w ramach ReSOMA, obejmującego ekspertów z organizacji pozarządowych, naukowców i inne zainteresowane strony. Projekt oparto na monitorowaniu spraw przeprowadzonym już przez platformę Open Democracy, działalności Instytutu ds. Stosunków Rasowych oraz na aktualizacji badania dotyczącego dyrektywy w sprawie ułatwiania zrealizowanego w 2018 r. przez Centrum Studiów nad Polityką Europejską. Projekt ReSOMA sfinansowano z unijnego programu w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”.

(6) W następstwie oceny Eurostat zgromadził w ramach pilotażowego gromadzenia danych za lata referencyjne 2015, 2016 i 2017 pochodzące z poszczególnych państw członkowskich dane dotyczące przestępstw przemytu migrantów, natomiast dane za rok referencyjny 2018 zostały zgromadzone za pomocą kwestionariusza przesyłanego co roku przez Eurostat w celu uzyskania od państw członkowskich statystyk kryminalnych.

(7) https://www.unodc.org/documents/middleeastandnorthafrica/smuggling-migrants/SoM_Protocol_English.pdf

(8) Zob.: i) decyzja Rady 2006/616/WE z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, dotyczącą tych postanowień protokołu, które są objęte zakresem zastosowania art. 179 i 181a Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. L 262 z 22.9.2006, s. 24); oraz ii) decyzja Rady 2006/617/WE z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu przeciwko przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, dotycząca tych postanowień protokołu, które są objęte zakresem zastosowania tytułu IV część III Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. L 262 z 22.9.2006, s. 34).

(9) https://www.unodc.org/documents/human-trafficking/Migrant-Smuggling/Issue-Papers/UNODC_Issue_Paper_The_Profit_Element_in_the_Smuggling_of_Migrants_Protocol.pdf

(10) Przedmowa, iii.

(11) Zob. przypis 9.

(12) Zob. przypis 9, s. 14. UNODC przypomina również, że zgodnie z materiałami roboczymi zamiarem autorów było wyłączenie z zakresu stosowania protokołu działań tych, którzy udzielili wsparcia migrantom ze względów humanitarnych lub na podstawie bliskich więzi rodzinnych. Według brzmienia noty interpretacyjnej załączonej do stosownego przepisu celem protokołu nie jest kryminalizacja działań członków rodziny lub grup wsparcia, takich jak organizacje religijne lub pozarządowe.

(13) UNODC, Przewodnik legislacyjny dotyczący wdrożenia Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oraz protokołów do tej konwencji, nr sprzedaży ONZ E.05.V.2 (2004), s. 13, pkt 26.

(14) Zob. przypis 13, s. 71.

(15) Ocena REFIT ram prawnych UE pod względem ułatwienia bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu, op.cit., s. 4.

(16) Zob. przypis 15, s. 31.

(17) Zob. „Criminalisation of migrants in an irregular situation and of persons engaging with them” [Kryminalizacja migrantów znajdujących się w nieuregulowanej sytuacji i osób z nimi współdziałających], FRA (2014), s. 10.

(18) Belgia, Grecja, Hiszpania, Finlandia, Francja, Chorwacja, Włochy i Malta w ocenie REFIT ram prawnych UE pod względem ułatwienia bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu, op.cit., s. 15, jak również art. L622-4 francuskiej ustawy o cudzoziemcach, zmieniony ustawą nr 2018-778 z dnia 10 września 2018 r., oraz art. 43 ust. 2 tiret 2 chorwackiej ustawy o cudzoziemcach, w wersji przyjętej w 2017 r.

(19) W decyzji nr 2018-717/718 QPC z dnia 6 lipca 2018 r. francuska Rada Konstytucyjna stwierdziła, że możliwość pomocy ze względów humanitarnych wynika z konstytucyjnej zasady braterstwa, niezależnie od statusu prawnego osób wymagających takiej pomocy na terytorium kraju. Ponadto Rada uznała, że przepis krajowy, który wyłączał pewne rodzaje zachowań z kryminalizacji, należy wyłącznie interpretować jako mający zastosowanie również do wszelkich innych rodzajów pomocy udzielanej ze względów humanitarnych. Rada nie rozszerzyła jednak swojej decyzji na ułatwienie wjazdu, które nieuchronnie jest związane z sytuacją niezgodną z prawem – w przeciwieństwie do ułatwienia tranzytu.

(20) Ocena REFIT ram prawnych UE pod względem ułatwienia bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu, op.cit., s. 14.

(21) Konieczność osiągnięcia właściwej równowagi między potrzebą ochrony porządku publicznego i zapobiegania przestępstwom, z jednej strony, a potrzebą uwzględnienia celów humanitarnych danego czynu, z drugiej strony, opisano na przykład w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10.11.2011, nr 29681/08, Mallah przeciwko Francji, z odesłaniem do art. L. 622-1 francuskiej ustawy o wjeździe i pobycie cudzoziemców i prawie do azylu oraz do art. 8 Europejskiej konwencji praw człowieka.

(22) https://www.un.org/Depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf

(23) http://www.imo.org/en/About/Conventions/ListOfConventions/Pages/International-Convention-for-the-Safety-of-Life-at-Sea-(SOLAS),-1974.aspx

Konwencja SOLAS (rozdział V – Bezpieczeństwo żeglugi) zobowiązuje kapitana statku przebywającego na morzu, znajdującego się w pozycji umożliwiającej przyjście z pomocą, po otrzymaniu z jakiegokolwiek źródła informacji, że ludzie znajdują się w niebezpieczeństwie, do podążenia z pełną prędkością na pomoc. Ten obowiązek udzielenia pomocy ma zastosowanie niezależnie od narodowości lub statusu takich osób oraz okoliczności, w których osoby te się znalazły. Jeżeli statek odbierający sygnał alarmowy nie może tego uczynić lub ze względu na specjalne okoliczności, w jakich się znalazł, uzna to za nieracjonalne lub niekonieczne, kapitan statku powinien wpisać do dziennika pokładowego przyczynę, dla której nie podążył na pomoc osobom znajdującym się w niebezpieczeństwie. Biorąc pod uwagę zalecenia IMO, powinien również powiadomić odpowiednią służbę poszukiwawczo-ratowniczą. Konwencja zobowiązuje umawiające się rządy do działania we wzajemnej koordynacji i współpracowania w celu zapewnienia, aby kapitan dostarczył osoby uratowane na morzu w bezpieczne miejsce. Konwencja stanowi również, że właściciel, czarterujący lub armator eksploatujący statek lub jakakolwiek inna osoba nie powinni powstrzymywać ani ograniczać kapitana w podejmowaniu lub wykonywaniu decyzji, które według jego fachowej oceny są niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa życia na morzu.

(24) http://www.imo.org/en/About/Conventions/ListOfConventions/Pages/International-Convention-on-Maritime-Search-and-Rescue-(SAR).aspx

Konwencja SAR (załącznik) zobowiązuje strony do udzielenia kapitanowi pomocy w dostarczeniu osób uratowanych na morzu w bezpieczne miejsce oraz wymaga od morskich ratowniczych centrów koordynacyjnych stosowania odpowiedniego postępowania operacyjnego, aby rozpocząć proces określania najbardziej odpowiednich miejsc, w których osoby znajdujące się w niebezpieczeństwie znalezione na morzu mogłyby zejść na ląd.

(25) Na swojej 78. sesji Komitet Bezpieczeństwa na Morzu (MSC 78, w 2004 r.) działający w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej przyjął istotne zmiany rozdziału V konwencji SOLAS i rozdziałów 2, 3 i 4 załącznika do konwencji SAR. Zmiany te weszły w życie w dniu 1 lipca 2006 r. Na tej samej sesji Komitet Bezpieczeństwa na Morzu przyjął zbiór wytycznych operacyjnych. Celem tych zmian i obecnych wytycznych jest pomoc w zapewnieniu, aby osoby znajdujące się w niebezpieczeństwie otrzymywały pomoc, przy jednoczesnym zminimalizowaniu niedogodności dla statków przybywających na ratunek oraz zapewnieniu ciągłej integralności służb poszukiwawczo-ratowniczych.

(26) W szczególności zob. i) tematyczne badanie przeprowadzone w imieniu Rady Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych przy Radzie Europy „Using criminal law to restrict the work of NGOs supporting refugees and other migrants in Council of Europe member states” [Wykorzystywanie prawa karnego do ograniczania działalności organizacji pozarządowych wspierających uchodźców i pozostałych migrantów w państwach członkowskich Rady Europy], grudzień 2019 r.; ii) Lina Vosyliūtė & Carmine Conte, „Crackdown on NGOs and volunteers helping refugees and other migrants”, ReSOMA, op.cit.; Sergio Carrera, Lina Vosyliūtė, Stephanie Smialowski, Jennifer Allsopp i Gabriella Sanchez, aktualne badanie „Fit for purpose?” The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants” [Celowość dyrektywy w sprawie ułatwiania a uznawanie za przestępstwo pomocy humanitarnej świadczonej nielegalnym migrantom], badanie na zlecenie Komisji Petycji przy PE (PETI), Parlament Europejski, grudzień 2018 r.; iii) Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), „Fundamental Rights Considerations: NGO Ships Involved in Search and Rescue in the Mediterranean and Criminal Investigations” [Kwestie związane z prawami podstawowymi: statki organizacji pozarządowych zaangażowane w poszukiwania i ratownictwo na Morzu Śródziemnym a postępowania przygotowawcze], październik 2018 r.; iv) FRA, aktualizacja z 2019 r. „NGO Ships Involved in Search and Rescue in the Mediterranean and Criminal Investigations”, czerwiec 2019 r.; v) „Punishing Compassion. Solidarity on trial in fortress Europe” [Karanie współczucia. Solidarność przed sądem w twierdzy Europa], Amnesty International, marzec 2020 r.

(27) Ocena REFIT ram prawnych UE pod względem ułatwienia bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu, op.cit.

(28) 2019/2769(RSP), op.cit.

1.10.2020

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 323/12

Publikacja jednolitego dokumentu, o którym mowa w art. 94 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, oraz odesłania do publikacji specyfikacji produktu objętego nazwą w sektorze wina

(2020/C 323/07)

Niniejsza publikacja uprawnia do zgłoszenia sprzeciwu wobec wniosku zgodnie z art. 98 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 (1) w terminie dwóch miesięcy od daty niniejszej publikacji.

JEDNOLITY DOKUMENT

„PONIKVE”

PDO-HR-02087

Data złożenia wniosku: 3.8.2015

1. Nazwa, która ma być zarejestrowana

Ponikve

2. Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3. Kategorie produktów sektora wina

Wino

15.	Wino z suszonych winogron

4. Opis wina lub win

Wino – wino białe

Wina wytwarzane z odmian winorośli rukatac i pošip bijeli, które charakteryzują się krystalicznie czystą szatą i zielonkawożółtą barwą oraz zawartością alkoholu od umiarkowanej do wysokiej, wysoką zawartością ekstraktu, niską kwasowością, pełnym i harmonijnym smakiem oraz typowym owocowym aromatem.

Maksymalna dopuszczalna zawartość dwutlenku siarki wynosi 200 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego do 5 g/l i 250 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego większej niż 5 g/l.

Pozostałe analityczne cechy charakterystyczne są zgodne z obowiązującymi poziomami przewidzianymi w przepisach prawa Unii oraz prawa chorwackiego.

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)	12
Minimalna kwasowość ogólna	4,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)	18
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)	250

Wino – wino różowe

Wina te wytwarza się z odmiany winorośli plavac mali crni. Wina różowe charakteryzują się różową barwą o intensywności od umiarkowanej do wysokiej. W ich aromacie dominują nuty owocowe przywodzące na myśl owoce cytrusowe i owoc dzikiej róży, nuty mineralne i ziołowe. Wina mają pełny, harmonijny i owocowy smak.

Pozostałe analityczne cechy charakterystyczne są zgodne z obowiązującymi poziomami przewidzianymi w przepisach prawa Unii oraz prawa chorwackiego.

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)	12
Minimalna kwasowość ogólna	4,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)	18
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)	250

Wino – wino czerwone

Wina te wytwarza się z odmiany winorośli plavac mali crni. Charakteryzują się ciemnoczerwoną, fioletowawą barwą z silnymi refleksami świetlnymi w przypadku młodych win. W miarę dojrzewania barwa ulega zmianie i staje się ciemnorubinowa z ciemnobrązowymi i czerwonymi odcieniami w przypadku starszych win. Wina te mają złożony aromat ciemnych owoców (czereśni, wiśni, śliwek) z delikatnymi nutami ziołowymi. Smak: pełny, wielowarstwowy, o zawartości alkoholu od umiarkowanej do wysokiej, o dużej zawartości ekstraktu, z wyraźnie wyczuwalnymi taninami – od aksamitnych do intensywnie cierpkich.

Maksymalna dopuszczalna zawartość dwutlenku siarki wynosi 150 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego do 5 g/l i 200 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego większej niż 5 g/l.

Pozostałe analityczne cechy charakterystyczne są zgodne z obowiązującymi poziomami przewidzianymi w przepisach prawa Unii oraz prawa chorwackiego.

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)	13
Minimalna kwasowość ogólna	4,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)	20
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)	200

Wino z suszonych winogron

Wina te mogą być białe lub czerwone. Charakteryzują się intensywniejszymi odcieniami żółci (lub barwy od czarnej do ciemnomiedzianej), wysoką zawartością alkoholu i wysoce złożonym aromatem przejrzałych winogron i owoców leśnych. Wina mają pełny, owocowy smak.

Maksymalna dopuszczalna zawartość dwutlenku siarki wynosi 200 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego do 50 g/l i 300 mg/l w przypadku win o zawartości cukru resztkowego większej niż 50 g/l. Pozostałe analityczne cechy charakterystyczne są zgodne z obowiązującymi poziomami przewidzianymi w przepisach prawa Unii oraz prawa chorwackiego.

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne
Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)
Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)	9
Minimalna kwasowość ogólna	4,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy
Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)	30
Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)	300

5. Praktyki enologiczne

a) Podstawowe praktyki enologiczne

Prowadzenie winorośli

Praktyki uprawy

Na całym obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” winorośl prowadzi się wyłącznie w formie kielicha, bez palikowania.

Prowadzenie winnicy

Praktyki uprawy

Winogrona zbiera się ręcznie i umieszcza w pudłach.

Wino

Odpowiednie ograniczenia dotyczące produkcji win

Zabrania się wzmacniania i słodzenia wina oraz jego zakwaszania i odkwaszania.

Wino z suszonych winogron

Odpowiednie ograniczenia dotyczące produkcji win

Winogrona wykorzystywane do produkcji tego rodzaju wina pozyskuje się poprzez naturalne suszenie w słońcu, które odbywa się na winorośli lub w temperaturze pokojowej po zerwaniu winogron i ułożeniu ich na murach z kamienia bez zaprawy lub stosach kamieni, na poddaszach, na trzcinowych paletach lub w drewnianych skrzyniach. Winogrona wykorzystywane do produkcji tego rodzaju wina muszą osiągać wynik wynoszący co najmniej 130° w skali Oechslego, przy czym górny limit nie obowiązuje.

b) Maksymalna wydajność

11 000 kilogramów winogron z hektara

6. Wyznaczony obszar geograficzny

Chroniona nazwa pochodzenia „Ponikve” obejmuje obszar uprawy winorośli Ponikve znajdujący się w gminie katastralnej położonej na półwyspie Pelješac niedaleko miasta Ston. Przedmiotowy obszar położony jest na obszarze uprawy winorośli na półwyspie Pelješac w podregionie Srednja i Južna Dalmacija [środkowa i południowa Dalmacja]. Obszar objęty chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” rozciąga się od zatoki Prapratno na południowym wschodzie po miejscowość Sparagovići na północnym zachodzie. Północną granicę obszaru Ponikve stanowi przeszkoda naturalna w postaci szczytu świętego Eliasza, podczas gdy jego południową granicę wyznacza droga nr D414 Ston–Orebić.

7. Główne odmiany winorośli

maraština – rukatac, maraškin, mareština, krizol, višana, malvasia del chianti, malvasia lunga, pavlos

plavac mali crni – plavac mali, plavac veliki, crljenak mali, crljenac, pagadebit crni, zelenka

pošip bijeli – pošip, pošipak, pošipica

8. Opis związku lub związków

Czynniki naturalne

Gleba, rzeźba terenu, klimat

Na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” występują łagodne, wilgotne zimy i gorące, suche lata typowe dla klimatu śródziemnomorskiego. Zróżnicowane ukształtowanie terenu oraz strome zbocza zapobiegają stagnacji wilgotnego powietrza oraz występowaniu przymrozków. Po północnej stronie rozciąga się łańcuch górski (szczyt świętego Eliasza), który chroni obszar przed bezpośrednim napływem chłodnych, północnych wiatrów. Średnia roczna temperatura wynosi około 16 °C. Minimalna temperatura powietrza jest o kilka stopni niższa niż temperatura krzepnięcia wody. Najniższą temperaturę zarejestrowano w lutym 1985 r. (-5,8 °C), a najwyższą w sierpniu 2000 r. (36,7 °C). Bliskość morza łagodzi wahania temperatury. Roczna suma opadów wynosi około 1 050 mm (zgodnie z danymi z okresu 30 lat dotyczącymi Dubrownika). Największa ilość opadów występuje jesienią i zimą, a najmniejsza latem. Występują dwa dominujące wiatry: i) „Sirocco” lub „Jugo”, który jest wiatrem ciepłym i wilgotnym, oraz ii) „Bora”, który jest wiatrem bardzo silnym, chłodnym i północnym. Stale utrzymująca się bryza przyczynia się do niskiej wilgotności powietrza wokół liści i kiści winogron, co pomaga ograniczyć wpływ chorób grzybiczych na przedmiotowym obszarze.

Obszar objęty chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” jest położony w górzysto-pagórkowatym regionie, w którym występują stosunkowo wąskie doliny i depresje typu polje. Rzeźba terenu jest typowo krasowa. Winnice znajdują się głównie na zboczach o różnych stopniach nachylenia i różnej ekspozycji słonecznej. Specyfika gleb występujących na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” jest związana z wapieniami dolomitowymi lub kalcytami magnezowymi, które stanowią tam podstawowe podłoże. W niektórych miejscach podłoże to składa się również ze zwykłych wapieni. Na tego rodzaju podłożach ukształtowały się różne typy gleb, które łączy jednak to, że są przeważnie lekkie, piaszczyste i przepuszczalne, o właściwościach fizycznych, które doskonale nadają się do uprawy winorośli. Miejscami w glebach występują bardzo duże ilości węglanów. Przedmiotowy obszar ukształtowano na potrzeby uprawy winorośli poprzez tarasowanie, dlatego też występujące tam gleby są znane jako gleby antropogeniczne tarasowe. Spotykane na tym obszarze gleby typu terra rossa lub gleby brunatne różnią się od typowych gleb typu terra rossa stosunkowo dużą zawartością piasku (około 10 %) oraz nieznacznie mniejszą zawartością cząsteczek gliny. Pojemność wodna gleb jest umiarkowana, lecz podnoszenie się poziomu wilgoci w glebach oraz płytka orka umożliwiają zatrzymanie pewnej ilości wilgoci i w ten sposób ograniczają niedobór wody podczas miesięcy suszy. Na początkowym etapie kształtowania gleby są miejscami płytkie. Proporcja podłoża skalnego może być znaczna (około 10–40 %). Starsze gleby są lepiej ukształtowane i głębsze. Są to głównie gleby od gliniastych do piaszczysto-gliniastych o większej pojemności wodnej i co za tym idzie większej tolerancji na suszę niż w przypadku młodszych gleb. Skład mineralny takiej gleby charakteryzuje się nieco wyższą zawartością magnezu i wapnia. Wysoka zawartość potasu w glebie jest istotnym czynnikiem wpływającym na niską kwasowość miareczkową winogron.

Czynnik ludzki

Tarasy i mury z kamienia bez zaprawy

Większość winnic na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” powstało wskutek tarasowania stromych zboczy, co ograniczyło wpływ erozji gleby. Jedynym celem formowania tarasów na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” jest ograniczenie nachylenia terenu w celu ułatwienia uprawy winnic oraz w szczególności zwalczanie erozji gleby. Winnice tarasowe składają się z kilku małych tarasów o różnych rozmiarach, konfiguracjach i nachyleniach. Tarasy formuje się poprzez wnoszenie murów z kamienia bez zaprawy. Mury z kamienia bez zaprawy mogą różnić się między sobą pod względem szerokości i wysokości – w zależności od liczby kamieni występujących w glebie. Dzięki zakładaniu winnic na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” pozbawia się glebę kamieni, pozyskuje się wystarczającą ilość gleby do stworzenia przyszłej winnicy, a wskutek tego kamień staje się wysoce cenionym i deficytowym materiałem budowlanym.

Na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” istnieją również winnice ogrodzone murami z kamienia bez zaprawy przypominającymi tarasy. Winnice tego rodzaju zakłada się na płaskich obszarach, a jedynym celem zastosowania murów z kamienia bez zaprawy jest wyznaczenie granic winnicy lub przechowywanie nadmiaru kamieni. Poza charakterystycznymi walorami architektonicznymi mury z kamienia bez zaprawy stanowią również szczególne siedlisko dla licznych śródziemnomorskich roślin i zwierząt.

Winnic na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” nie nawadnia się, ponieważ dzięki szczególnej strukturze gleby bardzo dobrze radzą sobie one z okresami suszy. Na początkowym etapie czyszczenia i przygotowywania gleby pod budowę winnicy używa się maszyn, lecz następnie mury z kamienia bez zaprawy wznosi się ręcznie w tradycyjny sposób, bez użycia cementu. Winnice tarasowe na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” tworzą szczególny krajobraz o znaczeniu historycznym, którego początków upatruje się w czasach Cesarstwa Rzymskiego (w jedenastym wieku). Są one doskonałym przykładem związku między człowiekiem a środowiskiem, mającego na celu wytworzenie cieszącego się renomą, wysokiej jakości wina oraz wykorzystanie i ochronę obszaru w maksymalnym możliwym stopniu na potrzeby uprawy winorośli. We wszystkich młodych winnicach założonych na tym obszarze stosuje się model uprawy winorośli na tarasach lub w winnicach otoczonych murami z kamienia bez zaprawy. Z tego powodu producenci win objętych chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” chcieliby, aby w kolejnych winnicach powstających na tym obszarze również stosowano wspomnianą metodę uprawy winorośli, przede wszystkim w celu zachowania krajobrazu z typowymi dla niego winnicami tarasowymi na zboczach lub na płaskim terenie, a także w celu uniknięcia łączenia winnic w rozległe obszary o wysokim stopniu mechanizacji.

Wszystkie winnice na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” powstają wskutek tarasowania terenu lub ogrodzenia winnic murami z kamienia bez zaprawy. Dzięki temu uzyskuje się powierzchnię zdatną do uprawy winorośli i ogranicza się wpływ erozji gleby. Winnic na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” nie nawadnia się, ponieważ dzięki szczególnej strukturze gleby bardzo dobrze radzą sobie one z okresami suszy.

Tarasy na stromych zboczach i mury z kamienia bez zaprawy na płaskim terenie są doskonałym przykładem związku między człowiekiem a środowiskiem, mającego na celu wytwarzanie wysokiej jakości win oraz wykorzystanie i ochronę obszaru w maksymalnym możliwym stopniu na potrzeby uprawy winorośli, a także – przede wszystkim – zachowanie krajobrazu znanego ze swojego podobieństwa do „kamiennej koronki” przy jednoczesnym uniknięciu łączenia winnic w rozległe obszary o wysokim stopniu mechanizacji.

Zróżnicowane ukształtowanie terenu oraz strome zbocza zapobiegają stagnacji wilgotnego powietrza oraz występowaniu przymrozków. Po północnej stronie rozciąga się łańcuch górski (szczyt świętego Eliasza), który chroni obszar przed bezpośrednim napływem chłodnych, północnych wiatrów, natomiast stale utrzymująca się bryza przyczynia się do niskiej wilgotności powietrza wokół liści i kiści winogron, co pomaga ograniczyć wpływ chorób grzybiczych na tym obszarze.

Odmiany winorośli

Na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” wytwarza się głównie wina czerwone z odmiany winorośli plavac mali crni oraz niewielką ilość win białych z odmian winorośli maraština i pošip bijeli. Z ekonomicznego punktu widzenia odmiana winorośli plavac mali crni jest najważniejszą czerwoną odmianą winorośli w Chorwacji. Powstała na skutek samoistnego zapylenia pomiędzy rodzimymi odmianami winorośli – crljenak kaštelanski i dobričić. Jest to odmiana winorośli typowa dla południowych winnic, która rozpowszechniła się na niewielkim obszarze. Zapylanie opisywanej odmiany ma charakter regularny, a sama odmiana daje stabilny plon, chociaż winogrona często dojrzewają nierównomiernie. Ponieważ należy ona do grupy późnych odmian winorośli, wymaga najsłoneczniejszych stanowisk, często nadmorskich, które zapewniają dużą ilość światła ze względu na swoją ekspozycję i swoje nachylenie, umożliwiając uzyskanie win o intensywnej barwie i silnym charakterze. Odznacza się dużą odpornością na czynniki wywołujące stres biotyczny i abiotyczny.

Odmiana winorośli maraština jest rozpowszechniona w całej Dalmacji. Odmiana rodzi winogrona o rozmiarze od małego do średniego, o złotożółtej barwie z niewielkimi, brązowymi plamkami, o niskiej zawartości soku i grubej skórce, które rosną w ciasnych kiściach przypominających tułów z ramionami, stąd jej nazwa. Dojrzewa późno podczas trzeciego kwartału. Ponieważ jest wysoce wrażliwa na mączniaka prawdziwego, najlepiej rośnie na ciepłych, suchych i dobrze wentylowanych obszarach. Na obszarze objętym chronioną nazwą pochodzenia „Ponikve” w mniejszym zakresie występuje również odmiana pošip bijeli. Pošip bijeli jest odmianą winorośli, która regularnie daje wysokie plony. Kiście winogron są średnich rozmiarów o zagęszczeniu od rzadkiego do umiarkowanego. Winogrona mają owalny kształt, są bardzo słodkie i mają charakterystyczne owocowe aromaty.

Związek między czynnikami naturalnymi a czynnikiem ludzkim

Szczególny wpływ czynników naturalnych (rzeźba terenu, gleba i klimat), które łącznie zapewniają ochronę przedmiotowego obszaru przed silnymi wiatrami północnymi i ułatwiają dobrą wentylację liści w uprawach – ograniczając występowanie chorób i zapewniając ochronę przed mrozem – pomaga zapewnić, aby winorośl była odpowiednio zaopatrzona w wodę bez konieczności nawadniania. Wszystko to w połączeniu z wpływem czynnika ludzkiego – jako że poprzez tarasowanie zboczy człowiek bezpośrednio przyczynił się do kształtowania terenu, jego zrównoważonego wykorzystania oraz ograniczenia wpływu erozji – doprowadziło do powstania nierozerwalnego związku między ciepłymi fragmentami terenu w kształcie tarasów a typowymi dla tego obszaru odmianami winorośli, zapewniając doskonały poziom kompatybilności na potrzeby produkcji charakterystycznych, wysokiej jakości win.

Związek między czynnikami naturalnymi i czynnikiem ludzkim a właściwościami produktu

Typowe właściwości i jakość win z obszaru Ponikve są wynikiem sprzyjającego klimatu śródziemnomorskiego oraz szczególnego rodzaju gleb brunatnych i gleb typu terra rossa. Suma temperatur aktywnych przekraczająca 2 000 °C umożliwia dojrzewanie odmian winorośli o różnych okresach dojrzewania, lecz w szczególności późnych odmian winorośli (okresy IV i V) takich jak plavac mali. Słoneczne tarasy otoczone murami z kamienia bez zaprawy tworzą szczególny krajobraz winnic i zapewniają wyjątkowe warunki do uprawy rodzimych odmian winorośli, takich jak plavac mali, rukatac i pošip. Dzięki stale utrzymującej się bryzie rzadkością jest, aby wilgotne powietrze zatrzymało się w winnicach. Pomaga to ograniczyć wpływ chorób grzybiczych oraz sprzyja rozwojowi specyficznej mikroflory na winogronach, która przyczynia się do fermentacji alkoholowej. Kwasowość miareczkowa winogron, w szczególności z odmiany winorośli plavac mali, jest raczej niska, co bezpośrednio wynika z ciepłego klimatu śródziemnomorskiego oraz zawartości minerałów w glebie. Wysoka zawartość potasu w glebie jest szczególnie istotnym czynnikiem wpływającym na niską kwasowość miareczkową winogron. Charakterystyczny aromat win z obszaru Ponikve z dominującymi nutami owoców jagodowych i delikatnymi nutami ziołowymi w przypadku win czerwonych oraz dyskretne, owocowe aromaty w przypadku win białych są bezpośrednio związane z zawartością minerałów w glebie, w szczególności z wysoką zawartością wapnia i magnezu. Pełny i harmonijny smak win z obszaru Ponikve jest związany z wysokimi poziomami mikroelementów zawartych w glebie, takich jak żelazo, mangan lub cynk, które odgrywają kluczową rolę w syntezie wielu składników biochemicznych w winogronach. Odpowiednie zbilansowanie mikroelementów w glebie sprawia, że wina są pełniejsze, i umożliwia ich wieloletnie dojrzewanie, co zapewnia im trwałość. Wina z obszaru Ponikve mają dużą zawartość ekstraktu i alkoholu oraz dobrze nadają się do dojrzewania w drewnianych beczkach. Występujące na obszarze Ponikve ciepłe i suche jesienie oferują sprzyjające dojrzewaniu winogron warunki, w których winogrona osiągają doskonały poziom dojrzałości fizjologicznej. Winogrona można zbierać późno, a wina wytwarzać z suszonych winogron.

Najważniejszym elementem procesu produkcji win z suszonych winogron jest zapewnienie odpowiedniego suszenia winogron za pomocą naturalnych metod, co jest możliwe dzięki sprzyjającym warunkom klimatycznym, takim jak ciepła, sucha jesień i sprzyjające wiatry, np. wiatr „Bora”. Początkową selekcję przeprowadza się w winnicy. Ważne, aby w jej ramach wybrać części winnicy lub kiście winogron, które najbardziej nadają się do suszenia. Sukces naturalnego suszenia winogron zależy od dobrego położenia winnic, właściwej gleby, sprzyjającego klimatu, prawidłowego prowadzenia winnicy oraz selekcji kiści winogron odpowiednich do suszenia. Wina wytworzone z takich winogron mają aromaty suszonych, ciemnych owoców i charakteryzują się dobrą równowagą między zawartością alkoholu, ekstraktu, kwasowością i cukrem resztkowym.

9. Dodatkowe wymogi zasadnicze

—

Link do specyfikacji produktu

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/zastita_oznaka_izvrsnosti_vina/Specifikacija-proizvoda-Ponikve.pdf

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 671.

		ISSN 1977-1002
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej		C 323

Wydanie polskie	Informacje i zawiadomienia	Rocznik 63 1 października 2020

Spis treści		Strona
	II Komunikaty
	KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ
	Komisja Europejska
2020/C 323/01	Komunikat Komisji — Wytyczne Komisji w sprawie wdrożenia przepisów UE dotyczących definiowania procederu ułatwiania bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu oraz zapobiegania temu procederowi	1
2020/C 323/02	Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.9778 – TUI AG/RCCL/Hapag-Lloyd Cruises) ( 1 )	7

	IV Informacje
	INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ
	Komisja Europejska
2020/C 323/03	Kursy walutowe euro — 30 września 2020 r.	8
	INFORMACJE DOTYCZĄCE EUROPEJSKIEGO OBSZARU GOSPODARCZEGO
	Urząd Nadzoru EFTA
2020/C 323/04	Pomoc państwa – Decyzja o niewnoszeniu zastrzeżeń	9
2020/C 323/05	Pomoc państwa – decyzja o niewnoszeniu zastrzeżeń	10
2020/C 323/06	Pomoc państwa – decyzja o niewnoszeniu zastrzeżeń	11

	Waluta	Kurs wymiany
USD	Dolar amerykański	1,1708
JPY	Jen	123,76
DKK	Korona duńska	7,4462
GBP	Funt szterling	0,91235
SEK	Korona szwedzka	10,5713
CHF	Frank szwajcarski	1,0804
ISK	Korona islandzka	162,20
NOK	Korona norweska	11,1008
BGN	Lew	1,9558
CZK	Korona czeska	27,233
HUF	Forint węgierski	365,53
PLN	Złoty polski	4,5462
RON	Lej rumuński	4,8725
TRY	Lir turecki	9,0990
AUD	Dolar australijski	1,6438
CAD	Dolar kanadyjski	1,5676
HKD	Dolar Hongkongu	9,0742
NZD	Dolar nowozelandzki	1,7799
SGD	Dolar singapurski	1,6035
KRW	Won	1 368,51
ZAR	Rand	19,7092
CNY	Yuan renminbi	7,9720
HRK	Kuna chorwacka	7,5565
IDR	Rupia indonezyjska	17 497,84
MYR	Ringgit malezyjski	4,8653
PHP	Peso filipińskie	56,774
RUB	Rubel rosyjski	91,7763
THB	Bat tajlandzki	37,079
BRL	Real	6,6308
MXN	Peso meksykańskie	26,1848
INR	Rupia indyjska	86,2990

	V Ogłoszenia
	INNE AKTY
	Komisja Europejska
2020/C 323/07	Publikacja jednolitego dokumentu, o którym mowa w art. 94 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, oraz odesłania do publikacji specyfikacji produktu objętego nazwą w sektorze wina	12


	(1) Tekst mający znaczenie dla EOG.