30.12.2010

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 357/1

Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX)

2010/C 357/01

EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 16,

uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 8,

uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (1),

uwzględniając wniosek o wydanie opinii zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (2),

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ

I. WPROWADZENIE

W dniu 24 lutego 2010 r. Komisja przyjęła wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX) (3) (zwane dalej wnioskiem lub proponowanym rozporządzeniem).

2.	EIOD z radością przyjmuje fakt, że Komisja nieformalnie konsultowała się z nim przed przyjęciem wniosku. Nieformalne uwagi zostały wydane przez EIOD w dniu 8 lutego 2010 r. i w ich wyniku wprowadzono wiele zmian w ostatecznej wersji wniosku przyjętej przez Komisję.

3.	W dniu 2 marca 2010 r. wniosek przyjęty przez Komisję został przekazany do EIOD do konsultacji zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001.

W tym kontekście warto również wspomnieć, że w dniu 26 kwietnia 2010 r. EIOD wydał opinię dotyczącą powiadomienia w sprawie wcześniejszego sprawdzenia otrzymanego od inspektora ochrony danych Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX) dotyczącego „gromadzenia nazwisk i niektórych innych odnośnych danych osób powracających w ramach wspólnych działań dotyczących powrotów (JRO)” (zwaną dalej opinią w sprawie wcześniejszego sprawdzenia) (4). Wnioski wspomnianej opinii, przedmiotem której jest przetwarzanie danych osobowych w kontekście przygotowania i realizacji wspólnych działań dotyczących powrotów na mocy art. 9 rozporządzenia (WE) nr 2007/2004 zostały wykorzystane jako podstawa do pewnych spostrzeżeń i wniosków przedstawionych w niniejszej opinii.

Cel wniosku

Jeśli chodzi o cel wniosku, w uzasadnieniu towarzyszącym proponowanemu rozporządzeniu czytamy: „niniejszy wniosek dotyczy zmian w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2007/2004 (…), które są konieczne w celu zapewnienia właściwie określonego i prawidłowego funkcjonowania agencji FRONTEX w nadchodzących latach. Celem wniosku jest dostosowanie rozporządzenia w świetle przeprowadzonych ocen i praktycznych doświadczeń w celu jasnego określenia mandatu Agencji i wyeliminowania stwierdzonych niedociągnięć.”

6.	W tym kontekście należy zauważyć, że motyw 9 wniosku odwołuje się do faktu, że program sztokholmski nawołuje do wyjaśnienia i wzmocnienia roli Fronteksu w odniesieniu do zarządzania granicami zewnętrznymi Unii Europejskiej.

Ponadto motyw 10 odwołuje się do potrzeby wzmocnienia możliwości operacyjnych Fronteksu. Zgodnie z tym motywem „należy zatem zmienić mandat Agencji, aby szczególnie wzmocnić zdolności operacyjne Agencji, gwarantując jednocześnie, że wszystkie podjęte środki są proporcjonalne do wyznaczonych celów, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych (…)”. Ponadto w motywie 11 podkreślono, że „w odniesieniu do dostępnych zasobów technicznych należy zwiększyć obecne możliwości zapewniania państwom członkowskim skutecznej pomocy w związku z operacyjnymi aspektami zarządzania granicami zewnętrznymi.”.

Dodatkowo jak stwierdzono w motywie 4 wniosku „niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami zawartymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, przede wszystkim: zasadą godności człowieka, zakazem tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania i karania, prawem do wolności i bezpieczeństwa, prawem do ochrony danych osobowych, prawem do azylu, zasadą non-refoulement, zasadą niedyskryminacji, prawami dziecka oraz prawem do skutecznego środka prawnego. Niniejsze rozporządzenie powinno być stosowane przez państwa członkowskie zgodnie z tymi prawami i zasadami.”

Wniosek odzwierciedla zalecenia wynikające z komunikatu Komisji z dnia 13 lutego 2008 r. w sprawie oceny i przyszłego rozwoju Agencji FRONTEX (5), a także zalecenia zarządu, zgodnie z którymi konieczne jest dokonanie przeglądu ram prawnych funkcjonowania Agencji, poza wyjątkami opisanymi w ocenie oddziaływania.

II. UWAGI OGÓLNE

10.

Ogólnie rzecz biorąc EIOD zauważa, że wniosek ma na celu umożliwienie Fronteksowi bardziej efektywne wypełnianie jego zadań i odpowiedzialności, zarówno obecnych, jak i tych wynikających z wniosku. Nowe zadania Fronteksu omówione w uzasadnieniu obejmą, pod warunkiem zatwierdzenia zgodnie z wnioskiem Komisji, między innymi: 1) poszerzenie zakresu prac związanych z oceną ryzyka; 2) wzmocnienie prac związanych z badaniami; 3) wprowadzenie możliwości koordynowania wspólnych działań dotyczących powrotów; 4) nowe zadania związane z opracowywaniem i funkcjonowaniem systemów informatycznych; 5) nowe zadania związane ze wsparciem dla Eurosur itp.

11.

Te nowe ramy prawne planowane we wniosku, zgodnie z którymi ma działać FRONTEX w niedalekiej przyszłości i które w konsekwencji mogą nadać mu nowe zadania operacyjne na mocy proponowanego rozporządzenia zostały dokładnie przeanalizowane przez EIOD w trakcie refleksji nad treścią i wnioskami niniejszej opinii.

12.

W związku z tym oraz w związku z wcześniejszymi uwagami uwzględnienie możliwych nowych zadań i odpowiedzialności Agencji, uderzające jest, że we wniosku w zasadzie nie mówi się o przetwarzaniu przez FRONTEX danych osobowych, z wyjątkiem ostatniego zdania art. 11 wniosku. Kwestia ta będzie również omawiana dalej w świetle ustaleń i wniosków opinii EIOD dotyczącej wcześniejszego sprawdzenia, o której mowa w pkt 4.

13.

Ponadto w opinii skupiono się na tych szczególnych postanowieniach wniosku, które mają lub mogą w przyszłości mieć konsekwencje dla ochrony danych. W związku z tym w opinii omówione zostaną następujące szczegółowe postanowienia:

—	systemy wymiany informacji (nowe brzmienie art. 11),

—	ochrona danych (dodany art. 11 lit. a),

—	zasady bezpieczeństwa w zakresie ochrony informacji niejawnych i informacji szczególnie chronionych nieobjętych klauzulą poufności (dodany art. 11 lit. b),

—	współpraca z agencjami i organami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi (nowe brzmienie art. 13),

—	ułatwienie współpracy operacyjnej z państwami trzecimi oraz współpracy z właściwymi organami państw trzecich (nowe brzmienie art. 14).

Brak szczegółowej podstawy prawnej dotyczącej przetwarzania danych przez FRONTEX

14.

Jak już wspomniano, we wniosku nie określono, czy, a jeżeli tak, to w jakich okolicznościach, warunkach i ograniczeniach oraz z zastosowaniem jakich zabezpieczeń, FRONTEX miałby prawo do przetwarzania (niektórych) danych osobowych w kontekście zwiększającego się zakresu zadań i odpowiedzialności planowanego we wniosku. W proponowanym rozporządzeniu nie wyjaśnia się tej kwestii, nie ma też szczegółowej podstawy prawnej wyjaśniającej okoliczności, w których takie przetwarzanie przez FRONTEX mogłoby się odbywać, przy zastosowaniu silnych zabezpieczeń związanych z ochroną danych oraz zgodnie z zasadami proporcjonalności i konieczności.

15.

W tym kontekście ważne jest odnieść się raz jeszcze do uzasadnienia, zgodnie z którym preferowany wariant oceny oddziaływania został w pełni odzwierciedlony we wniosku „z wyjątkiem kwestii udzielenia Fronteksowi ograniczonego upoważnienia do przetwarzania danych osobowych związanych z walką z siatkami przestępczymi organizującymi nielegalną imigrację”. Dalej w uzasadnieniu czytamy, że „Komisja uznaje, że należy zbadać wszystkie możliwości zaostrzenia walki z przemytem migrantów i handlem ludźmi”. „Opowiada się jednak za powróceniem do kwestii danych osobowych w kontekście ogólnej strategii wymiany informacji, która zostanie przedstawiona w późniejszym okresie bieżącego roku, oraz przy uwzględnieniu planowanej refleksji nad sposobem dalszego rozwoju współpracy między agencjami w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych zgodnie z wymaganiami programu sztokholmskiego.”.

16.

EIOD ma wątpliwości co do podejścia przyjętego przez Komisję we wniosku w odniesieniu do kwestii przetwarzania danych osobowych przez FRONTEX. Powyższy cytat z uzasadnienia nie wyjaśnia, jaki mógłby być zakres przetwarzania danych osobowych w innych obszarach działalności Fronteksu (zob. pkt 10 i 11). Aby wyjaśnić to na przykładzie, EIOD odwoła się do opinii dotyczącej wcześniejszego sprawdzenia w odniesieniu do przygotowania i realizacji wspólnych działań dotyczących powrotów, czyli działania, w ramach którego FRONTEX miałby, zgodnie z informacjami przekazanymi EIOD, przetwarzać dane osobowe w celu skutecznej realizacji zadań określonych w art. 9 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX.

17.

W opinii dotyczącej wcześniejszego sprawdzenia EIOD zwracał uwagę, że „o ile to możliwe, a nawet konieczne, w oparciu o bardziej szczegółowe przepisy niż art. 9 rozporządzenia (WE) nr 2007/2004, ponieważ przedmiotowe dane i działania mają szczególnie wrażliwy charakter i dotyczą narażonej grupy. Chodzi więc o zapewnienie bardziej wyraźnych granic przetwarzania i właściwej gwarancji dla podmiotów danych, zgodnie z wymogami art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Karty Praw Podstawowych UE”.

18.

EIOD jest zdania, że przykład wspólnych działań dotyczących powrotów, w ramach których uznaje się za konieczne przetwarzanie przez FRONTEX pewnych danych osobowych, pokazuje, że konieczne jest wyjaśnienie tej kwestii we wniosku. Niechęć Komisji do określenia tego we wniosku lub jasnego określenia terminu kiedy to uczyni, a w zamian odwlekanie sprawy z uwagi na nowe okoliczności prawne i polityczne (zob. pkt 15 niniejszej opinii) rodzi poważne obawy. Zdaniem EIOD takie podejście może prowadzić do niepożądanej niepewności prawnej i znaczącego ryzyka niezgodności z zasadami i środkami ochrony danych.

19.

W związku z nowymi zadaniami i obowiązkami Fronteksu planowanymi we wniosku EIOD jest zdania, że proponowane rozporządzenie powinno, w niezbędnym i odpowiednim zakresie, dotykać kwestii zakresu działań, które mogą powodować przetwarzanie danych osobowych przez FRONTEX. EIOD uważa, że potrzebna jest szczegółowa podstawa prawna dotycząca przetwarzania danych osobowych przez FRONTEX w kontekście jego bieżących lub nowych zadań. Przetwarzanie powinno być możliwe jedynie w przypadkach, kiedy jest to konieczne do jasno określonych i zgodnych z prawem celów, w szczególności wspólnych działań dotyczących powrotów.

20.	Podstawa prawna powinna ponadto określać niezbędne i stosowne zabezpieczenia, ograniczenia i warunki, w których takie przetwarzanie danych osobowych miałoby miejsce, zgodnie z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 8 Karty Praw Podstawowych UE.

21.

Potrzeba doprecyzowania tych kwestii jest tym bardziej zasadna, że trudno jest jasno rozróżnić operacyjne i nieoperacyjne działania Fronteksu, a w szczególności przypadki, w których przetwarzanie danych osobowych odbywałoby się jedynie do celów administracyjnych lub operacyjnych. Terminy te nie są w pełni jednoznaczne jeśli chodzi o ich dokładny zakres i znaczenie. W związku z tym EIOD zwraca się do prawodawcy o wyjaśnienie tej kwestii w proponowanym rozporządzeniu.

22.

EIOD korzysta również z okazji, aby podkreślić, że wnioski opinii dotyczącej wcześniejszej kontroli mają zastosowanie do konkretnego działania (tj. wspólnych działań dotyczących powrotów), które mają być prowadzone w przyszłości przez FRONTEX zgodnie z art. 9 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX (6). Wnioski te oparto na szczegółowej analizie okoliczności prawnych i praktycznych tej konkretnej działalności, a także informacjach dostarczonych EIOD przez FRONTEX w trakcie wcześniejszego sprawdzenia. W konsekwencji nie można ich zastosować do oceny niezbędności, proporcjonalności i zgodności z prawem każdego przetwarzania danych osobowych, które mogłoby w przyszłości być realizowane w ramach innych działań Fronteksu. Jeżeli FRONTEX planowałby jakiekolwiek przetwarzanie danych w przyszłości, powinno ono zostać poddane szczegółowej analizie zgodności z prawem przetwarzania, w związku z brakiem szczegółowych przepisów w rozporządzeniu ustanawiającym FRONTEX (7).

III. ANALIZA SZCZEGÓŁOWYCH PRZEPISÓW WNIOSKU

23.	Jak wspomniano w pkt 13 w niniejszej opinii zostaną również omówione te szczegółowe przepisy wniosku, które mają lub mogą mieć wpływ na przetwarzanie danych w przyszłości (art. 11, 11 lit. a), 11 lit. b), 13 i 14).

Artykuł 11 – Systemy wymiany informacji

24.

We wniosku znalazło się nowe brzmienie art. 11 rozporządzenia (WE) nr 2007/2004, które zmienia rolę Agencji, zobowiązując ją do ułatwiania wymiany informacji i opracowania oraz zapewniania funkcjonowania systemu informatycznego umożliwiającego wymianę informacji niejawnych. Dokładniej, proponowane brzmienie stanowi, że „Agencja może podjąć wszelkie niezbędne środki ułatwiające wymianę informacji istotnych dla jej zadań z Komisją i państwami członkowskimi. Opracowuje i stosuje system informacyjny umożliwiający wymianę informacji niejawnych z Komisją i państwami członkowskimi. Wymiana informacji za pośrednictwem tego systemu nie obejmuje wymiany danych osobowych.”.

25.

EIOD wyraża zadowolenie z wyszczególnienia zaproponowanego w ostatnim zdaniu powyższego przepisu, ponieważ wyjaśnia ono treść informacji, które mogą być wymieniane między Fronteksem i Komisją oraz państwami członkowskimi i nie pozostawia wątpliwości co do tego, czy taka wymiana informacji dotyczyłaby danych osobowych.

26.

W tym kontekście EIOD pragnie jednak zwrócić uwagę na fakt, że proponowany art. 11 jest jedynym przepisem we wniosku, który w sposób jednoznaczny dotyczy kwestii przetwarzania danych osobowych przez FRONTEX w kontekście jego działań operacyjnych. Chodzi tu o wykluczenie wymiany danych osobowych w ramach konkretnego systemu informatycznego. Fakt, że inne przepisy, jak przepis dotyczący współpracy z agencjami i organami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi (art. 13) czy przepis dotyczący współpracy z krajami trzecimi (art. 14) nie zawierają żadnych doprecyzowań tego typu, co może prowadzić do pewnych wątpliwości lub nawet niepokojów związanych z ochroną danych.

Artykuł 11 lit. a) – Ochrona danych

27.	Wniosek przewiduje dodanie art. 11 lit. a), który dotyczy stosowania rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i ma następujące brzmienie: „Zarząd ustanawia środki w celu stosowania przez Agencję rozporządzenia (WE) nr 45/2001, w tym środki dotyczące inspektora ochrony danych Agencji.”.

28.	EIOD z zadowoleniem przyjmuje przepis potwierdzający, że Agencja zobowiązana jest do przetwarzania danych osobowych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001, o ile tylko jest to możliwe.

29.

W tym kontekście mianowanie inspektora danych osobowych ma szczególne znaczenie i powinno mu towarzyszyć szybkie opracowanie przepisów wdrażających w odniesieniu do zakresu uprawnień i zadań, które zostaną powierzone inspektorowi danych osobowych zgodnie z art. 24 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 45/2001. Ponadto przepisy te należałoby uzupełnić wszelkimi niezbędnymi środkami służącymi skutecznemu stosowaniu tego rozporządzenia przez FRONTEX.

30.

Zapis ten jest szczególnie zasadny również w kontekście wniosków opinii dotyczącej wcześniejszego sprawdzenia, do celów której FRONTEX poinformował EIOD, że właściwe i skuteczne wykonywanie zadań wypływających z art. 9 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX może wymagać przetwarzania danych osobowych. Ponieważ rozporządzenie (WE) nr 45/2001 ma zastosowanie, FRONTEX, jako administrator danych, będzie musiał zapewnić zgodność ze wszystkimi przepisami tego rozporządzenia.

31.

Należy również wspomnieć w tym miejscu, że wniosek nie zawiera żadnych szczegółowych postanowień dotyczących wykonywania praw podmiotów danych (art. 13–19 rozporządzenia (WE) nr 45/2001). Ponadto nie ma szczególnych przepisów dotyczących obowiązku administratora danych do przekazywania informacji podmiotowi danych (art. 11 i 12 rozporządzenia (WE) nr 45/2001). EIOD zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na te przepisy w środkach opracowywanych przez Zarząd w oparciu o proponowany we wniosku art. 11 lit. a).

Artykuł 11 lit. b) – Zasady bezpieczeństwa w zakresie ochrony informacji niejawnych i informacji szczególnie chronionych nieobjętych klauzulą poufności

32.

Artykuł 11 lit. b) stanowi, że do informacji niejawnych FRONTEX powinien stosować zasady bezpieczeństwa wynikające z decyzji Komisji 2001/844/WE, EWWiS, Euratom. Obejmuje to, między innymi, przepisy dotyczące wymiany, przetwarzania i przechowywania informacji niejawnych. Proponowany zapis zobowiązuje również Agencję do przetwarzania wrażliwych informacji, które nie mają statusu niejawnych, zgodnie z przepisami przyjętymi i wdrożonymi przez Komisję.

33.

EIOD z zadowoleniem przyjmuje ten przepis jako niezbędne wyszczególnienie dotyczące sposobu zabezpieczania, wymiany, przetwarzania i przechowywania przez FRONTEX informacji niejawnych. EIOD również z zadowoleniem przyjmuje sposób, w jaki informacje, które nie mają statusu niejawnych, powinny być bezpiecznie przetwarzane zgodnie z zasadami bezpieczeństwa przyjętymi przez Komisję. W celu uzupełnienia i wyjaśnienia obowiązku bezpieczeństwa EIOD zaleca dodanie słów: „i opracowuje odpowiednio swoją własną szczegółową politykę bezpieczeństwa” do ostatniego zdania art. 11 lit. b). W celu zapewnienia skuteczności przepisów Komisji konieczna jest ich właściwa transpozycja i wdrożenie w ramach własnej dostosowanej polityki bezpieczeństwa.

Artykuł 13 – Współpraca z agencjami i organami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi

34.

We wniosku zastąpiono obecne brzmienie art. 13 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX. Zgodnie z nowym brzmieniem „Agencja może współpracować z Europolem, Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu, Agencją Praw Podstawowych oraz innymi agencjami i organami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi właściwymi w kwestiach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych z tymi organami zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu oraz przepisami w sprawie uprawnień tych podmiotów.”.

35.

Po przeanalizowaniu tego przepisu EIOD rozumie, że ustalenia robocze z agencjami, organami i organizacjami międzynarodowymi, o których mowa w tym artykule nie będą pociągały za sobą przetwarzania danych osobowych. Takie zrozumienie wynika z faktu, że nowe brzmienie nie uszczegółowia tej kwestii, ani nie określa kategorii danych, które mogą być wymienianie między agencjami i organami. Nie określa również warunków, na jakich taka wymiana mogłaby się odbywać.

36.

Bez uszczerbku dla powyższego stanowiska EIOD chciałby zwrócić uwagę na przepisy art. 22 decyzji Rady z dnia 6 kwietnia 2009 r. ustanawiającej Europejski Urząd Policji (Europol) (8) (zwanej dalej decyzją o Europolu) w sprawie Stosunków z instytucjami, organami, urzędami i agencjami unijnymi lub wspólnotowymi. Zapis ten umożliwia Europolowi nawiązywanie i utrzymywanie współpracy z instytucjami, organami, urzędami i agencjami powołanymi przez lub na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnoty Europejskie, w szczególności z Fronteksem. W tym kontekście należałoby dodać, że art. 22 ust. 2 stanowi, że „Europol może zawierać porozumienia lub dokonywać uzgodnień roboczych z podmiotami, o których mowa w ust. 1. Tego rodzaju porozumienia lub uzgodnienia robocze mogą dotyczyć wymiany informacji o charakterze operacyjnym, strategicznym lub technicznym, w tym danych osobowych i informacji niejawnych. Tego rodzaju porozumienia lub uzgodnienia robocze mogą być zawierane wyłącznie po zatwierdzeniu przez zarząd, który – w zakresie, w jakim dotyczy to wymiany danych osobowych – uzyskał wcześniej opinię wspólnego organu nadzorczego.” Ponadto na podstawie art. 22 ust. 3 Europol może, przed wejściem w życie porozumienia lub porozumienia roboczego, o którym mowa w ust. 2, bezpośrednio otrzymywać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od jednostek, o których mowa w ust. 1, o ile jest to niezbędne do właściwego wykonywania jego zadań, oraz może, na warunkach określonych w art. 24 ust. 1 bezpośrednio przekazywać informacje, w tym dane osobowe, takim jednostkom, o ile jest to niezbędne do właściwego wykonywania zadań przez odbiorcę.

37.

W związku z tym, że decyzja o Europolu zawiera przepisy, które mogłyby pozwolić Europolowi na zawarcie porozumienia lub porozumienia roboczego z Fronteksem, co mogłoby prowadzić do wymiany informacji operacyjnych, strategicznych lub technicznych, w tym danych osobowych, EIOD zwraca się do prawodawcy do wyjaśnienia w proponowanym rozporządzeniu, że porozumienie robocze, które mogłoby zostać zawarte z Europolem na podstawie proponowanego art. 13 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX wyklucza wymianę danych osobowych.

Artykuł 14 – Ułatwienie współpracy operacyjnej z państwami trzecimi oraz współpracy z właściwymi organami państw trzecich

38.

Artykuł 14 ust. 1 wniosku dotyczy kwestii ułatwienia współpracy operacyjnej z państwami trzecimi oraz współpracy z właściwymi organami państw trzecich. Dokładniej stanowi on, że „w kwestiach objętych działaniami Agencji i w zakresie wymaganym do wypełnienia jej zadań Agencja ułatwia współpracę operacyjną między państwami członkowskimi i państwami trzecimi w ramach polityki stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej, w tym w odniesieniu do praw człowieka.” Ponadto ust. 6 wspomnianego artykułu stanowi, że „Agencja może współpracować z organami państw trzecich właściwymi w sprawach objętych niniejszym rozporządzeniem w ramach ustaleń roboczych dokonanych z tymi organami zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu.”.

39.

Jeśli chodzi o powyższy zapis, EIOD zauważa, że nie dotyczy on przetwarzania danych osobowych, ani nie określono w nim, czy, a jeżeli tak, to w jakim zakresie i w jakich okolicznościach „porozumienia robocze” przewidziane w tym zapisie, obejmowałyby dane osobowe. W związku z tym oraz uwzględniając rozumowanie opisane w uwagach ogólnych, EIOD rozumie, że zapis ten nie pociąga za sobą przetwarzania danych osobowych. Taki wniosek jest również zgodny z informacją otrzymaną przez EIOD od Fronteksu w ramach powiadomienia o wcześniejszym sprawdzeniu w odniesieniu do wspólnych działań dotyczących powrotów.

IV. WNIOSKI

40.	EIOD z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja konsultowała się z nim zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001.

41.

EIOD odnotował cel proponowanego rozporządzenia oraz przyczyny, które leżą u podstaw przyjęcia wniosku zmieniającego ramy legislacyjne funkcjonowania Fronteksu. Zauważa w szczególności, że wniosek ma na celu umożliwienie Fronteksowi bardziej efektywne wypełnianie jego zadań i odpowiedzialności, zarówno obecnych, jak i tych wynikających z wniosku.

42.

Uwzględniając nowe ramy prawne wynikające z wniosku, w oparciu o które FRONTEX ma działać w niedalekiej przyszłości, co może również prowadzić do nadania Fronteksowi nowych zadań operacyjnych w oparciu o proponowane rozporządzenie, uderzające jest, że we wniosku nie ma mowy o przetwarzaniu danych osobowych przez FRONTEX, z jedynym wyjątkiem ostatniego zdania art. 11.

43.	EIOD jest zdania, że proponowane rozporządzenie powinno, w niezbędnym i odpowiednim zakresie, dotykać kwestii zakresu działań, które mogą powodować przetwarzanie danych osobowych przez FRONTEX.

44.

Potrzebna jest szczegółowa podstawa prawna dotycząca przetwarzania danych osobowych przez FRONTEX, wyjaśniająca również okoliczności, w których takie przetwarzanie przez FRONTEX mogłoby się odbywać, przy zastosowaniu silnych zabezpieczeń związanych z ochroną danych oraz zgodnie z zasadami proporcjonalności i konieczności. Przetwarzanie powinno być możliwe jedynie w przypadkach, kiedy jest to konieczne do jasno określonych i zgodnych z prawem celów, w szczególności wspólnych działań dotyczących powrotów.

45.

Podstawa prawna powinna ponadto określać niezbędne i stosowne zabezpieczenia, ograniczenia i warunki, w których takie przetwarzanie danych osobowych miałoby miejsce, zgodnie z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 8 Karty Praw Podstawowych UE, z uwzględnieniem gwarancji dotyczących praw podmiotu danych, jako jednego z najważniejszych elementów.

46.

Niechęć Komisji do określenia we wniosku lub jasnego określenia terminu kiedy to uczyni, a w zamian odwlekanie sprawy z uwagi na nowe okoliczności prawne i polityczne, rodzi poważne obawy. Zdaniem EIOD takie podejście może prowadzić do niepożądanej niepewności prawnej i znaczącego ryzyka niezgodności z zasadami i środkami ochrony danych.

47.

W celu dalszego poprawienia wniosku EIOD zwraca się również do prawodawcy o wyjaśnienie w proponowanym rozporządzeniu, że ustalenia robocze z Europolem na podstawie proponowanego art. 13 rozporządzenia ustanawiającego FRONTEX wykluczałyby wymianę danych osobowych. Ponadto sugeruje również wyjaśnienie art. 11 lit. b) wniosku.

Sporządzono w Brukseli dnia 17 maja 2010 r.

Peter HUSTINX

Europejski Inspektor Ochrony Danych

(1) Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31.

(2) Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1.

(3) COM(2010) 61 wersja ostateczna.

(4) Opinia dostępna pod adresem: http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/Supervision/Priorchecks/Opinions/2010/10-04-26_Frontex_EN.pdf

(5) COM(2008) 67 wersja ostateczna.

(6) Artykuł 9 stanowi, że „1. Agencja, z zastrzeżeniem wspólnotowej polityki w zakresie powrotów, zapewnia niezbędną pomoc w organizowaniu wspólnych działań państw członkowskich dotyczących powrotów. Agencja może wykorzystywać wspólnotowe środki finansowe dostępne w dziedzinie powrotów. (…)”.

(7) Zob. pkt 3.2. opinii dotyczącej wcześniejszego sprawdzenia „Legalność przetwarzania”: „EIOD uważa, że art. 9 rozporządzenia (WE) nr 2007/2004 oraz art. 5 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 45/2001 mogłoby, w określonych okolicznościach tego konkretnego przypadku, służyć jedynie jako przejściowa podstawa prawna planowanego przetwarzania, przy dokładnym rozważeniu potrzeby ustanowienia bardziej szczegółowej podstawy prawnej, w kontekście trwającego przeglądu rozporządzenia (WE) nr 2007/2004”. W końcowych wnioskach EIOD zasugerował również, by FRONTEX: 1) przeanalizował art. 9 przed rozpoczęciem transferu na mocy tego artykułu, by całkowicie spełnić jego wymagania. W tej sytuacji EIOD oczekuje od Fronteksu powiadomienia EIOD o metodzie osiągnięcia zgodności z tym artykułem przed rozpoczęciem transferu; 2) wdrożył niezbędne procedury, by zagwarantować prawa podmiotów danych; 3) wdrożył obowiązek informowania przed rozpoczęciem przetwarzania, poza państwami członkowskimi, które przekazują informację podmiotom danych w świetle art. 12 rozporządzenia. Ponadto EIOD zwrócił się do Fronteksu o poinformowanie EIOD o konkretnych podjętych środkach wykonawczych w tej kwestii.

(8) 2009/371/JHA (Dz.U. L 121 z 15.5.2009, s. 37).

30.12.2010

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 357/7

Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych dotycząca komunikatu Komisji w sprawie globalnego podejścia do przekazywania danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) państwom trzecim

2010/C 357/02

EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 16,

uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 8,

uwzględniając wniosek o opinię zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych, w szczególności jego art. 41 (2),

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:

I. WPROWADZENIE

1. Konsultacja EIOD

1.	W dniu 21 września 2010 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie globalnego podejścia do przekazywania danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) państwom trzecim (3). Tego samego dnia komunikat przesłano EIOD do konsultacji.

EIOD z zadowoleniem przyjął fakt, że Komisja się z nim skonsultowała. Jeszcze przed przyjęciem komunikatu EIOD miał możliwość przedstawienia nieoficjalnych uwag. Niektóre z tych uwag zostały uwzględnione w ostatecznej wersji dokumentu, podczas gdy inne kwestie nadal budzą obawy co do ochrony danych.

2. Wniosek w kontekście

Ogólne podejście do kwestii PNR przedstawione przez Komisję w komunikacie ma na celu zapewnienie spójnych ram przekazywania danych PNR państwom trzecim. Poza potrzebą zagwarantowania pewności prawa, o której mowa w komunikacie, to ujednolicone podejście znalazło również silne poparcie Parlamentu Europejskiego, którego nowe ramy instytucjonalne uprawniają do ratyfikacji umów o PNR z państwami trzecimi (4).

4.	Komunikat uzupełniono o zalecenia dotyczące negocjacji umów o PNR z konkretnymi państwami trzecimi. Zalecenia te są ograniczone i nie są przedmiotem analizy w niniejszej opinii. Związek pomiędzy ogólnym komunikatem a zaleceniami zbadano jednak w rozdziale II.

Obok ogólnego podejścia do przekazywania danych PNR państwom trzecim Komisja przygotowuje również zrewidowane podejście do PNR dla UE. Wcześniej wniosek w sprawie takich ram UE był przedmiotem intensywnych dyskusji w Radzie, w ramach dawnego trzeciego filaru, przed wejściem w życie traktatu lizbońskiego (5). Dyskusje te nie pozwoliły uzyskać porozumienia w zakresie wielu kluczowych elementów systemów PNR, takich jak na przykład wykorzystanie bazy danej utworzonej w ramach takiego systemu. Program sztokholmski zalecił wtedy Komisji, by przedstawiła nowy wniosek, ale nie zabrał głosu w sprawie kluczowych elementów takiego wniosku. Projektu dyrektywy sprawie systemu PNR UE można oczekiwać na początku 2011 r.

6.	Niniejsza opinia koncentruje się na komunikacie Komisji. W pierwszej części przeanalizowano komunikat w kontekście ostatnich zmian w obszarze ochrony danych, druga część mierzy się z zasadnością systemu PNR, a trzecia koncentruje się na bardziej szczegółowych kwestiach ochrony danych w komunikacie.

II. ANALIZA WNIOSKU

1. Uwagi ogólne

EIOD z zadowoleniem przyjął podejście horyzontalne komunikatu, zgodne z ostatnimi wnioskami Parlamentu Europejskiego o dokładną analizę oraz spójne spojrzenie na istniejące i planowane systemy PNR. Wysoki i ujednolicony poziom ochrony stosowany do wszystkich tych systemów jest celem, który powinien znaleźć silne poparcie.

8.	EIOD kwestionuje jednak ogólną kolejność poszczególnych inicjatyw bezpośrednio lub pośrednio związanych z przetwarzaniem danych PNR.

9.	Komunikat mówi o międzynarodowych umowach w sprawie systemów PNR oraz inicjatywie dotyczącej PNR UE, zaproponowane w komunikacie standardy odnoszą się jednak wyłącznie do międzynarodowych umów. Ramy UE zostaną omówione i utworzone na późniejszym etapie.

10.	Bardziej logiczny i odpowiedni plan obejmowałby, zdaniem EIOD, dogłębną analizę ewentualnego systemu UE, w tym zabezpieczeń w zakresie ochrony danych zgodnych z ramami prawnymi UE.

11.

EIOD podkreśla również trwające prace nad ogólną umową UE-USA w sprawie wymiany danych w celu egzekwowania prawa (6), której celem jest ustanowienie zbioru zasad gwarantujących wysoki poziom ochrony danych osobowych jako warunku wymiany takich danych ze Stanami Zjednoczonymi. Wynik negocjacji UE-USA powinien być punktem odniesienia dla dalszych dwustronnych umów zawieranych przez UE i przez jej państwa członkowskie, w tym dla umowy o PNR pomiędzy UE a USA.

12.

Inną kwestią, którą należy uwzględnić w tym kontekście, jest obecna, ogólna refleksja Komisji nad ramami ochrony danych UE, w wyniku której ma powstać komunikat pod koniec 2010 r., a następnie wniosek dotyczący nowych ram prawnych w ciągu 2011 r. (7). Ten proces przeglądu ma miejsce w tzw. ramach postlizbońskich, które mają bezpośredni wpływ na horyzontalne zastosowanie zasad ochrony danych do dawnych filarów UE, w tym współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych.

13.

W celu zapewnienia spójności UE powinna ustalić wewnętrzne instrumenty i na podstawie tych wewnętrznych instrumentów powinna wynegocjować umowy z państwami trzecimi. Ogólny plan powinien więc koncentrować się w pierwszej kolejności na ogólnych ramach ochrony danych UE, następnie na ewentualnej potrzebie wprowadzenia systemu PNR UE, a w końcu na warunkach wymiany danych z państwami trzecimi, w oparciu o zaktualizowane ramy UE. Na tym etapie, przy ustanawianiu warunków przekazywania danych PNR państwom trzecim, powinno się również uwzględnić zabezpieczenia przewidziane w przyszłej umowie UE-USA.

14.

EIOD jest świadomy, że w praktyce ten idealny porządek nie jest przestrzegany z różnych proceduralnych i politycznych względów. Uważa jednak, że logikę stojącą za tymi poszczególnymi etapami powinny zachować w pamięci poszczególne podmioty zaangażowane w Komisji, Radzie i Parlamencie. Ponieważ w szczególności prace nad ramami UE i negocjacje UE-USA postępują równolegle, z należytą uwagą należy podejść do tej potrzeby zapewnienia spójności i ujednoliconego spojrzenia na zabezpieczenia w zakresie ochrony danych w obrębie UE i w kontekście przekazywania danych. Konkretnie wiązałoby się to w szczególności z:

—	uwzględnieniem wyników oceny wpływu na PNR UE przed zakończeniem negocjacji w sprawie PNR w państwami trzecimi,

—	zapewnieniem wdrożenia doświadczeń i wniosków z przeglądu obecnych ustaleń w zakresie PNR,

—	i jeśli chodzi o negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi – powiązaniem negocjacji w sprawie PNR z negocjacjami dotyczącymi ogólnej umowy w sprawie wymiany danych w celu egzekwowania prawa. Jest to jedyny sposób, by zapewnić spójne zabezpieczenia w obu umowach.

15.

W końcu EIOD podnosi kwestię związku pomiędzy komunikatem a wytycznymi sporządzonymi przez Komisję. Kwestia ta dotyczy zakresu, w jakim należy określić dokładne zabezpieczenia i warunki w standardach wprowadzonych w komunikacie lub wytycznych opracowanych dla konkretnego kraju: jeśli ogólnym celem jest ujednolicenie warunków przetwarzania i wymiany danych PNR, EIOD uważa, że należy możliwie mocno ograniczyć pole manewru przy każdej międzynarodowej umowie, a standardy powinny ustanawiać precyzyjne ramy. Standardy powinny mieć faktyczny wpływ na treść umów. Część poniższych uwag porusza potrzebę większej precyzji w tym względzie.

2. Zasadność systemu

16.

EIOD oraz grupa robocza art. 29 podkreślały już w wielu opiniach (8) konieczność jasnego uzasadnienia dla tworzenia systemów PNR, czy to w obrębie UE, czy w celu wymiany danych z państwami trzecimi. Konieczność środków należy wykazać i poprzeć konkretnymi dowodami, a następnie powinno się ją ocenić i zrównoważyć ze stopniem naruszenia życia prywatnego osób fizycznych w celu zapewnienia proporcjonalnego i najmniej z możliwych inwazyjnego wyniku. Fakt, że niedawno osiągnięte postępy technologiczne umożliwiają obecnie szeroki dostęp i analizę, jako stwierdzono na końcu pkt 2.2 komunikatu, nie jest sam w sobie uzasadnieniem dla tworzenia systemu, które celem będzie kontrola bezpieczeństwa wszystkich podróżujących. Innymi słowy dostępność środków nie powinna uzasadniać celu.

17.

Jak stwierdzono poniżej, EIOD uważa, że masowe przekazywanie danych o niewinnych ludziach do celów oceny ryzyka, budzi poważne wątpliwości co do proporcjonalności takiego środka. EIOD kwestionuje w szczególności aktywne wykorzystanie danych PNR. Podczas gdy „wsteczne” wykorzystanie danych nie budzi większych zastrzeżeń, o ile jest częścią dochodzenia w sprawie już popełnionego przestępstwa, aktywne wykorzystanie danych w czasie rzeczywistym spotyka się z bardziej krytyczną oceną.

18.

Zgodnie ze sformułowaniem komunikatu, nawet w czasie rzeczywistym dane PNR będą „wykorzystywane w celu zapobiegania przestępstwom, kontroli lub zatrzymywania osób przed popełnieniem przestępstwa”, w oparciu o „wcześniej ustalone, oparte na informacjach faktycznych wskaźniki ryzyka” (9). Główna koncepcja podejmowania środków w odniesieniu do osób przed popełnieniem przestępstwa w oparciu o wskaźniki ryzyka jest, zdaniem EIOD, aktywnym środkiem, którego zastosowanie w kontekście egzekwowania prawa jest tradycyjnie ściśle określone i ograniczone.

19.

Ponadto nie zdefiniowano odpowiednio pojęcia wskaźników ryzyka ani „oceny ryzyka”, a to ostatnie można by łatwo pomylić z pojęciem „profilowania”. Podobieństwo to wzmacnia jeszcze rzekomy cel, którym jest ustalenie „opartych na informacjach faktycznych modeli podróży i zachowania”. EIOD kwestionuje związek pomiędzy oryginalnymi informacjami faktycznymi a modelami wydedukowanymi z tych informacji. Proces ma na celu ustanowienie oceny ryzyka danej osoby fizycznej – i ewentualnie środków naprawczych – w oparciu informacje faktyczne, które nie są związane z tą osobą. Jak już stwierdził w swojej poprzedniej opinii w sprawie wniosku dotyczącego UE-PNR, główne obawy EIOD wiążą się z faktem, że „decyzje dotyczące konkretnych osób będą podejmowane na podstawie wzorców zachowań i kryteriów określonych z wykorzystaniem danych pasażerów w ogóle. W ten sposób decyzje dotyczące jednej osoby mogą zostać podjęte z wykorzystaniem (przynajmniej częściowo) jako punktów odniesienia wzorców opracowanych na podstawie danych innych osób. Decyzje będą więc podejmowane w związku z abstrakcyjnym kontekstem, co może mieć znaczące skutki dla osób, których dotyczą dane. Bronienie się osób przed takimi decyzjami jest szczególnie trudne” (10).

20.	Wykorzystanie takich technik na szeroką skalę, wiążące się z kontrolą bezpieczeństwa wszystkich pasażerów, budzi tym samym poważne wątpliwości co do zgodności z podstawowymi zasadami ochrony prywatności i danych, w tym zasadami określonymi w art. 8 EKPC, art. 7 i 8 Karty i art. 16 TFUE.

21.

Ostateczna decyzja w zakresie zasadności systemów PNR powinna uwzględniać te elementy, które powinno się przeanalizować i rozwinąć w ocenie wpływu przeprowadzonej w ramach projektu EU PNR. Powinien powstać plan w celu umożliwienia starannego uwzględnienia wyników tej oceny wpływu przy sporządzaniu globalnych wymogów wobec systemów PNR.

3. Treść zaproponowanych standardów

22.

Bez uszczerbku dla powyższych podstawowych uwag dotyczących zasadności systemów PNR, EIOD z zadowoleniem przyjmuje obszerną listę standardów, wyraźnie zainspirowanych zasadami ochrony danych UE, które w niektórych aspektach powinny wzmocnić ochronę przewidzianą w poszczególnych umowach. Zidentyfikowana wartość dodana i niedociągnięcia w tych standardach zostały omówione poniżej.

Adekwatność ochrony i wiążący charakter umowy

23.

Ze sformułowania komunikatu EIOD wnioskuje, że ocena adekwatności ochrony może być oparta na ogólnych ramach ochrony danych kraju przyjmującego albo mieć kontekstowy charakter, w zależności od prawnie wiążących zobowiązań w międzynarodowej umowie regulującej przetwarzanie danych osobowych. Uznając decydującą rolę międzynarodowych umów w odniesieniu do ocen adekwatności ochrony, EIOD podkreśla konieczność wyraźnego ustanowienia wiążącego charakteru umów dla wszystkich odnośnych stron i uważa, że należy je uzupełnić wyraźnym wskazaniem, że umowa zapewnia bezpośrednio wykonalne prawa osobom, których dane dotyczą. EIOD uważa, że elementy te stanowią zasadniczy aspekt oceny adekwatności ochrony.

Zakres i cel

24.

Dwa pierwsze punkty na liście zasad dotyczą zasady celowości. Pod podtytułem „wykorzystanie danych” pierwszy punkt mówi o celach związanych z egzekwowaniem prawa i zapewnianiem bezpieczeństwa, a następnie odnosi się do terroryzmu i innej poważnej przestępczości międzynarodowej, w oparciu o „podejście” przyjęte przy konstruowaniu definicji zawartych w instrumentach UE. EIOD kwestionuje to sformułowanie, z którego można by wywnioskować, że przyszłe umowy nie będą oparte dokładnie na tych definicjach, a będą się tylko nimi inspirować. Z uwagi na pewność prawa zasadnicze znaczenie ma dokładne zdefiniowanie terroryzmu i poważnej przestępczości międzynarodowej oraz określenie instrumentów UE, o których mowa w komunikacie. Ponadto EIOD przypomina, że przed włączeniem różnego rodzaju przestępczości do systemu PNR, musi on jako warunek konieczny przejść test niezbędności i proporcjonalności.

25.

Drugi punkt zdaje się odnosić bardziej do zakresu (charakter gromadzonych danych) niż do zasady celowości. EIOD zauważa, że komunikat nie zawiera listy danych, które mogą być przedmiotem przekazywania, ustanowienie kategorii danych do wymiany pozostawia każdej konkretnej umowie. Aby uniknąć rozbieżności i włączenia nieproporcjonalnych kategorii danych do niektórych umów z państwami trzecimi, EIOD uznaje, że wspólna i wyczerpująca lista kategorii danych powinna zostać włączona do standardów, zgodnie z celem wymiany danych. Odnosi się w tym względzie do opinii grupy roboczej art. 209, wskazującej kategorie danych, które byłyby dopuszczalne i kategorie uznane za zbyteczne w stosunku do praw podstawowych osób, których dane dotyczą (11). Kategorie danych, które należy wykluczyć, to w szczególności te, które można postrzegać jako dane szczególnie chronione – i które są chronione art. 8 dyrektywy 95/46/WE, dane SSR/SSI (prośby o usługi specjalne/informacje o usługach specjalnych), OSI (inne informacje związane z usługami), otwarte pola lub wolny tekst (takie jak uwagi ogólne, gdzie dane o szczególnie chronionym charakterze mogą się pojawić) oraz informacje dotyczące częstych pasażerów samolotów i dane dotyczące zachowania.

Dane szczególnie chronione

26.

Komunikat wskazuje, że dane szczególnie chronione mogą być wykorzystywane wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach. EIOD ubolewa nad tym wyjątkiem. Uważa, że warunki wyjątku są zbyt szerokie i nie niosą ze sobą żadnych gwarancji: wykorzystanie danych na zasadzie oceny każdego indywidualnego przypadku przedstawiono tylko jako przykład; ponadto zasada celowości powinna być ogólną zasadą mającą zastosowanie do przetwarzania danych PNR, nie tylko gwarancją stosowaną do danych szczególnie chronionych. EIOD uważa, że zezwolenie na przetwarzanie danych szczególnie chronionych, nawet w ograniczonych przypadkach, stawiałoby poziom ochrony wszystkich systemów PNR na poziomie systemu najmniej zgodnego z ochroną danych, a nie na poziomie programu najbardziej z nią zgodnych. Wnosi więc o całkowite wykluczenie przetwarzania danych szczególnie chronionych, w formie zasady.

Bezpieczeństwo danych

27.

Ogólny wymóg w zakresie bezpieczeństwa określony w komunikacie uznaje się za zadowalający. EIOD uważa jednak, że można by go uzupełnić wymogiem wzajemnego informowania w razie naruszenia bezpieczeństwa: odbiorcy byliby odpowiedzialni za powiadomienie odpowiednich osób w przypadku, gdyby otrzymane przez nich dane były przedmiotem bezprawnego ujawnienia. Przyczyniłoby się to większej odpowiedzialności w kierunku bezpiecznego przetwarzania danych.

Egzekwowanie prawa

28.

EIOD popiera system nadzoru przewidziany w komunikacie, w tym środki nadzoru i odpowiedzialności. Popiera również silnie prawo każdej osoby fizycznej do środków ochrony prawnej o charakterze administracyjnym i sądowym. Jeśli chodzi o prawa dostępu, rozumie, że nie można przewidzieć żadnych ograniczeń, co przyjmuje z zadowoleniem. Gdyby w wyjątkowych przypadkach ograniczenie dostępu było konieczne, jego precyzyjny zakres i niezbędne zabezpieczenia, obejmujące w szczególności pośrednie prawo dostępu, powinny zostać wyraźnie ujęte w standardach.

Dalsze przekazywanie

29.

EIOD jest zadowolony z ograniczenia w zakresie dalszego przekazywania danych na zasadzie oceny każdego indywidualnego przypadku, czy to innym organom rządowym, czy państwom trzecim. Uważa, że obok tej zasady zasada celowości mająca zastosowanie do przekazywania danych państwom trzecim, powinna również znaleźć zastosowanie do przekazywania danych innym organom rządowym w obrębie państw trzecich. To powinno zapobiec dalszemu wykorzystaniu lub wzajemnemu dopasowywaniu danych PNR i informacji przetwarzanych dla różnych celów. EIOD jest w szczególności zaniepokojony ryzykiem wzajemnego dopasowywania informacji pochodzących z innych baz danych, takich jak ESTA, w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych. Zauważa, że ostatnia decyzja USA wymaga opłaty za wyniki ESTA w zakresie gromadzenia informacji z kart kredytowych podróżników. EIOD wniosku o wyraźne ograniczenie w celu zapobiegnięcia nieodpowiedniemu kojarzeniu informacji, wykraczającemu poza zakres umowy o PNR.

Zatrzymywanie danych

30.

Okres zatrzymywania danych nie podlega faktycznemu ujednoliceniu. EIOD uważa, że co do zasady dane PNR powinny być usuwane, jeśli kontrole przeprowadzone przy okazji przekazywania danych nie doprowadziły do żadnych działań w zakresie egzekwowania prawa. Gdyby krajowy kontekst uzasadniał konieczność ograniczonego okresu zatrzymywania danych, EIOD uważa, że maksymalny okres zatrzymywania danych powinien zostać określony w standardach. Ponadto zasada ograniczania praw dostępu urzędników na czas powinna zostać wzmocniona, a stopniowa anonimizacja danych powinna zostać uznana za wymóg, a nie za przykład.

Tryby przekazywania

31.

EIOD popiera wyłączne wykorzystanie systemu aktywnego przekazywania danych do przekazywania danych PNR. Wnioskuje o konkretne gwarancje zapewniające, że system aktywnego przekazywania danych będzie faktycznie jedynym system stosowanym w praktyce. Doświadczenie i kontrole przeprowadzone przez organy ochrony danych pokazały bowiem, że mimo obowiązujących już wymogów umów, w szczególności w odniesieniu do „PNR USA”, pozostały system pasywnego przekazywania danych nadal funkcjonuje i że równolegle do systemu aktywnego przekazywania organy USA mają szerszy dostęp do danych PNR poprzez komputerowe systemy rezerwacji. Należy podjąć środki prawne i techniczne w celu zapobieganiu omijania systemu aktywnego przekazywania danych.

32.	Należy określić częstotliwość przekazywania danych przez linie lotnicze („racjonalna”) i ustalić maksymalną liczbę przypadków przekazania danych. Istniejące systemy zapewniające najbardziej zgodne z zasadami prywatności przepisy powinny być odniesieniem przy tych ustaleniach.

Nadrzędne koncepcje

33.

EIOD wnioskuje również o większą precyzję w stosunku do zasadniczych elementów wdrażania umów o PNR. Okres umów („określony”, „zgodny z potrzebą”) i jego przegląd („okresowy”) należy bardziej szczegółowo zdefiniować w perspektywie horyzontalnej. W szczególności można by określić okresowość wspólnych przeglądów oraz obowiązek dokonania pierwszego przeglądu w określonym terminie po wejściu w życie umów: można by wprowadzić maksymalny okres trzech lat.

III. WNIOSKI

34.	EIOD z zadowoleniem przyjął podejście horyzontalne przedstawione przez Komisję w jej komunikacie. Jest to zasadniczy krok w kierunku całościowych ram wymiany danych PNR. Pewne poważne zastrzeżenia nieco pogorszyły jednak ten ogólny odbiór.

35.

Systemy PNR przedstawione w komunikacie nie przechodzą jako takie testów niezbędności i proporcjonalności opisanych w niniejszej opinii i w poprzednich opiniach EIOD i grupy roboczej art. 29. Warunki gromadzenia i przetwarzania danych osobowych, aby były dopuszczalne, powinny zostać znacznie ograniczone. EIOD jest w szczególności zaniepokojony wykorzystaniem systemów PNR do oceny ryzyka czy profilowania.

36.

Przy tworzeniu standardów PNR powinno się również uwzględnić ogólne ramy ochrony danych i powiązane zmiany w przepisach w obrębie UE oraz negocjacje umów w sprawie wymiany danych na bardziej ogólnym poziomie, w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi. Należy dopilnować, by przyszła umowa o PNR ze Stanami Zjednoczonymi była zgodna z ogólną umową o ochronie danych z USA. Umowy o PNR z innymi państwami trzecimi powinny być również spójne z tym podejściem.

37.	Bardzo ważne, by umowy z państwami trzecimi uwzględniały nowe wymogi w zakresie ochrony danych, ponieważ są one sporządzone w postlizbońskich ramach instytucjonalnych.

38.

EIOD wnioskuje również o większą precyzję w ogólnym podejściu do minimalnych zabezpieczeń mających zastosowanie do wszystkich umów: ściślejsze warunki powinni mieć w szczególności zastosowanie do przetwarzania danych szczególnie chronionych, zasady celowości, warunków dalszego przekazywania i zatrzymywania danych.

39.	EIOD podkreśla w końcu, że umowy powinny zapewniać bezpośrednio wykonalne prawa osobom, których dane dotyczą. Skuteczność procedur egzekwowania prawa, przez osoby, których dane dotyczą, oraz przez organy nadzorujące, jest zasadniczym warunkiem oceny adekwatności ochrony każdej umowy.

Sporządzono w Brukseli dnia 19 października 2010 r.

Peter HUSTINX

Europejski Inspektor Ochrony Danych

(1) Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31.

(2) Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1.

(3) COM(2010) 492 wersja ostateczna.

(4) Umowy podpisano:

—

ze Stanami Zjednoczonymi: Umowa między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o przetwarzaniu i przekazywaniu przez przewoźników lotniczych danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) do Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Stanów Zjednoczonych (DHS) (Umowa PNR z 2007 r.) (Dz.U. L 204 z 4.8.2007, s. 18),

—	z Kanadą: Umowa między Wspólnotą Europejską a Rządem Kanady o przetwarzaniu zaawansowanych informacji o pasażerach oraz zapisu danych dotyczących nazwiska pasażera (Dz.U. L 82 z 21.3.2006, s. 15),

—	z Australią: Umowa między Unią Europejską a Australią o przetwarzaniu i przekazywaniu przez przewoźników lotniczych australijskiej służbie celnej danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) pochodzących z Unii Europejskiej (Dz.U. L 213 z 8.8.2008, s. 49–57).

(5) W dniu 6 listopada 2007 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący decyzji ramowej Rady w sprawie wykorzystywania danych dotyczących rezerwacji pasażera (danych PNR) w celu egzekwowania prawa (COM(2007) 654 wersja ostateczna). EIOD przedstawił opinię w sprawie tego wniosku w dniu 20 grudnia 2007 r. (Dz.U. C 110 z 1.5.2008, s. 1).

(6) Zob. w szczególności konsultacja zorganizowana przez komisję w styczniu 2010 r. w sprawie przyszłej międzynarodowej umowy pomiędzy Unią Europejską (UE) a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o ochronie danych osobowych i wymianie informacji w celu egzekwowania prawa oraz odpowiedzi grupy roboczej art. 20 i EIOD, które można znaleźć na stronie http://ec.europa.eu/justice/news/consulting_public/news_consulting_0005_en.htm

(7) Komisja rozpoczęła proces przeglądu obecnych ram prawnych, który otworzyła konferencja na wysokim szczeblu w maju 2009 r. Po niej miała miejsce konsultacja społeczna do końca 2009 r. i kilka spotkań konsultacyjnych stron zainteresowanych w lipcu 2010 r. Odpowiedź grupy roboczej art. 29, w której miał swój aktywny udział EIOD, jest dostępna pod następującym linkiem: http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/workinggroup/wpdocs/index_en.htm#general_issues

(8) Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie projektu wniosku dotyczącego decyzji ramowej Rady w sprawie wykorzystywania danych dotyczących rezerwacji pasażera (danych PNR) w celu egzekwowania prawa, Dz.U. C 110 z 1.5.2008, s. 1. Opinie grupy roboczej art. 29 są dostępne pod następującym linkiem: http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/workinggroup/wpdocs/index_en.htm#data_transfers

(9) Strona 4 komunikatu, rozdział 2.1.

(10) Opinia z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie projektu wniosku dotyczącego decyzji ramowej Rady w sprawie wykorzystywania danych dotyczących rezerwacji pasażera (danych PNR) w celu egzekwowania prawa, Dz.U. C 110 z 1.5.2008, s. 4.

(11) Opinia z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie poziomu ochrony zapewnianej w Stanach Zjednoczonych przy przekazywaniu danych pasażerów, WP78. Ta opinia grupy roboczej i kolejne dotyczące tej kwestii są dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/privacy/workinggroup/wpdocs/index_en.htm#data_transfers

30.12.2010

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 357/18

POMOC PAŃSTWA – GRECJA

Pomoc państwa C 27/10 (ex NN 6/09) – Pomoc państwa na rzecz United Textiles SA

Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

2010/C 357/06

Pismem z dnia 27 października 2010 r., zamieszczonym w autentycznej wersji językowej na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Grecję o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczącego wyżej wspomnianego środka pomocy.

Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka pomocy, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna postępowanie, w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma. Uwagi należy kierować do Kancelarii ds. Pomocy Państwa w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:

European Commission

Directorate-General for Competition

State aid Greffe

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Faks +32 22961242

Otrzymane uwagi zostaną przekazane władzom Grecji. Zainteresowane strony zgłaszające uwagi mogą wystąpić z odpowiednio uzasadnionym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.

TEKST STRESZCZENIA

PROCEDURA

We wrześniu 2008 r. Komisja rozpoczęła wstępną ocenę kilku środków pomocy na rzecz greckiego producenta wyrobów włókienniczych United Textiles SA I banków udzielających mu kredytów. Pierwotne odpowiedzi władz Grecji uznano za niepełne. Z tego względu w dniu 3 marca 2009 r. Komisja wydała również urzędowy nakaz przekazania informacji.

OPIS BENEFICJENTA I ŚRODKÓW POMOCY

United Textiles jest dużą grecką spółką włókienniczą zajmującą się produkcją odzieży, włókien i tkanin. Sprzedaż prowadzi na rynku hurtowym i detalicznym. W 2008 r. sprzedaż do innych państw UE stanowiła 54 % ogólnej wartości sprzedaży (w 2007 r. – 60 %). W 2009 r. spółka posiadała aktywa ogółem o wartości 201,7 mln EUR, a wartość jej obrotów osiągnęła 4,5 mln EUR (ograniczona sprzedaż zapasów). Sprzedaż w poprzednich latach kształtowała się na poziomie 30,6 mln EUR w 2008 r. i 74,7 mln EUR w 2007 r. Na koniec 2008 r. spółka miała 1 348 pracowników (obecnie 680).

Sytuacja spółki stale pogarsza się od co najmniej 2004 r., przy stopniowo malejącej sprzedaży, ujemnej wartości zysku przed opodatkowaniem i ujemnej wartości kapitału własnego od 2008 r. Drugi z wymienionych czynników sprawia, że spółka mogła być rozwiązana z inicjatywy dowolnej strony zainteresowanej podjęciem kroków prawnych. Od 2001 r. wsparcie kredytowe banków dla spółki było ograniczone. Od czerwca 2008 r. największa część działalności została przerwana, a od marca 2009 r. działalność jest wstrzymana prawie w całości. W lipcu 2008 r. główny akcjonariusz spółki postanowił nie wziąć udziału w zaplanowanym podwyższeniu kapitału. Od 2008 r. spółka zalega ze spłatą prawie wszystkich kredytów bankowych.

W latach 2007–2010 spółce przyznano ogółem trzy środki pomocy, z czego dwa przyznane zostały również bankom kredytującym spółkę. W szczególności:

W dniu 30 maja 2007 r. Narodowemu Bankowi Grecji, bankowi zapewniającemu kredyty spółce United Textiles, udzielono gwarancji państwowej na nowe kredyty o łącznej wartości 20 mln EUR. Gwarancja państwowa opiewała na kwotę przekraczającą łączną wartość tych kredytów. Nie było prowizji dla państwa. Gwarancja była oparta na niezgłoszonym programie gwarancji z dnia 26 stycznia 2007 r.

W dniu 25 maja 2009 r. władze Grecji przeprowadziły restrukturyzację zadłużenia spółki z tytułu ubezpieczeń społecznych na kwotę 18,6 mln EUR, ustalając spłatę w 96 miesięcznych ratach w wysokości 0,19 mln EUR każda. Kwota objęta restrukturyzacją częściowo uwzględniała kwoty objęte wcześniejszą restrukturyzacją.

3)	W dniu 30 czerwca 2010 r. państwo greckie udzieliło gwarancji bankom kredytującym spółkę United Textiles. Gwarancja obejmuje nowy kredyt konsorcjalny na kwotę 63,6 mln EUR.

OCENA

W odniesieniu wszystkich trzech środków Komisja wstępnie uznaje, że stanowią one pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Dane finansowe United Textiles i ogólna sytuacja wskazują, że była to spółka znajdująca się w trudnej sytuacji. Komisja przeanalizowała zatem powyższe środki pomocy w świetle Wytycznych wspólnotowych z 2004 r. dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.

Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania na mocy w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do wszystkich trzech środków pomocy z uwagi na wątpliwości, czy spełnione zostały wszystkie warunki pozwalające na przyznanie pomocy na restrukturyzację. Komisja ma w szczególności wątpliwości, czy spółka United Textiles kwalifikowała się do otrzymania pomocy na ratowanie, ponieważ otrzymana pomoc nie zakończyła się w terminie 6 miesięcy, a po niej nie nastąpiła realizacja zgłoszonego planu restrukturyzacji. Komisja ma również wątpliwości, czy spółka United Textiles kwalifikowała się do otrzymania pomocy na restrukturyzację, ponieważ pomoc ta uzależniona jest od istnienia solidnego planu restrukturyzacji, którego Grecja nie przedłożyła. Wreszcie, Komisja ma wątpliwości, czy banki kredytujące spółkę również kwalifikowały się do otrzymania pomocy regionalnej lub pomocy na restrukturyzację lub jakiejkolwiek innej pomocy, ponieważ otrzymana pomoc miała charakter operacyjny, a wspomniane banki nie znajdowały się w trudnej sytuacji.

TEKST PISMA

„Η Επιτροπή ενημερώνει την Ελλάδα ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από της αρχές της χώρας σχετικά με το προαναφερόμενο μέτρο, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1) (στο εξής: ΣΛΕΕ).

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1)

Κατόπιν πληροφοριών σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα σκόπευε να χορηγήσει εγγύηση για νέα δάνεια ύψους 35 εκατομ. EUR για τη χρηματοδότηση της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, η Επιτροπή ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το προαναφερόμενο μέτρο με επιστολές της 11ης Σεπτεμβρίου 2008, της 14ης Οκτωβρίου 2008, της 20ής Οκτωβρίου 2008, της 18ης Νοεμβρίου 2008 και της 4ης Δεκεμβρίου 2008. Οι ελληνικές αρχές έδωσαν μη ολοκληρωμένες απαντήσεις με τις επιστολές της 15ης Οκτωβρίου 2008 και της 10ης Νοεμβρίου 2008.

(2)

Για αυτόν τον λόγο, στις 3 Μαρτίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε διαταγή για την παροχή πληροφοριών βάσει του άρθρου 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) 659/1999 (2) στην οποία ζητούσε από την Ελλάδα να υποβάλει όλες τις πληροφορίες που ήταν απαραίτητες για να εκτιμήσει εάν η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία είχε λάβει κρατική ενίσχυση και εάν η ενίσχυση ήταν συμβατή με την εσωτερική αγορά. Η Ελλάδα υπέβαλε τις πληροφορίες που ζητήθηκαν με επιστολή της 11ης Μαρτίου 2009.

(3)

Η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες όσον αφορά το προαναφερόμενο μέτρο καθώς και για ορισμένα άλλα μέτρα, υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας και των πιστωτριών τραπεζών της, με επιστολές της 20ής Μαρτίου 2009, της 8ης Φεβρουαρίου 2009, της 17ης Μαρτίου 2010, της 19ης Ιουλίου 2010 και της 23ης Αυγούστου 2010. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν με επιστολές της 7ης Απριλίου 2009, της 25ης Φεβρουαρίου 2010, της 26ης Μαρτίου 2010, της 13ης Αυγούστου 2010 και της 30ής Αυγούστου 2010.

(4)	Μετά από αίτημα των ελληνικών αρχών, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στις 7 Ιουλίου 2010. Με την ευκαιρία αυτή, η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία υπέβαλε μία νέα προκαταρκτική προσέγγιση αναδιάρθρωσης.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

2.1. Οι εικαζόμενοι δικαιούχοι

Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία

(5)	Η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία είναι μεγάλη ελληνική κλωστοϋφαντουργική εταιρεία εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Το 2008, πραγματοποίησε το 54 % πωλήσεών της σε άλλες χώρες της ΕΕ (60 % το 2007).

(6)

Το 2009, είχε σύνολο ενεργητικού 201,7 εκατ. EUR και κύκλο εργασιών 4,5 εκατ. EUR (περιορισμένες πωλήσεις αποθεμάτων). Οι πωλήσεις των προηγούμενων ετών ήταν 30,6 εκατ. EUR το 2008 και 74,7 εκατ. EUR το 2007. Στα τέλη του 2008 το προσωπικό της αριθμούσε 1 348 εργαζομένους (σήμερα 680). Η εταιρεία έχει τέσσερις θυγατρικές σε τρεις χώρες, Βουλγαρία, Αλβανία και Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Ο βασικός της μέτοχος είναι υπεράκτια εταιρεία με την επωνυμία European Textiles Investments Ltd (Μαυρίκιος).

(7)

Η επιχειρηματική δραστηριότητα της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας συνίσταται στην παραγωγή ενδυμάτων, νημάτων και υφασμάτων. Οι πωλήσεις της πραγματοποιούνται τόσο σε αγορές χονδρικής όσο και λιανικής. Διαθέτει 12 μονάδες παραγωγής σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Αυτές οι μονάδες παραγωγής δεν λειτουργούν από το 2008, λόγω ελλείψεως κεφαλαίου κινήσεως.

(8)	Η κατάσταση της εταιρείας παρουσιάζει σταθερή επιδείνωση τουλάχιστον από το 2004, με σταδιακή μείωση των πωλήσεων, αρνητικά ΚΠΦ (3) και αρνητικά ίδια κεφάλαια από το 2008. Λόγω αυτού του προβλήματος, η εταιρεία θα μπορούσε να λυθεί σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (4).

(9)

Από το 2001, η στήριξη των πιστωτριών τραπεζών προς την εταιρεία ήταν περιορισμένη, με μειωμένα πιστωτικά όρια και δάνεια. Από τον Ιούνιο του 2008, μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων της έχει διακοπεί Από τον Μάρτιο του 2009, η παραγωγή έχει σταματήσει σχεδόν εντελώς. Τον Ιούλιο του 2008, ο βασικός μέτοχος της εταιρείας αποφάσισε να μη συμμετάσχει σε προγραμματισμένη αύξηση του κεφαλαίου. Από το 2008, σχεδόν το σύνολο των τραπεζικών της δανείων έχουν καταστεί υπερήμερα. Από τον Φεβρουάριο του 2010, οι μετοχές της εταιρείας έχουν τεθεί σε αναστολή διαπραγμάτευσης στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Πιστώτριες τράπεζες

(10)

Οι πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, που εμπλέκονται στα εξεταζόμενα μέτρα κρατικών ενισχύσεων, είναι οι ελληνικές τράπεζες Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η Εμπορική Τράπεζα, η Τράπεζα ΑΤΕ, η Alpha Bank και η Eurobank. Είναι όλες εμπορικές τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην παροχή ενός πλήρους φάσματος χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών. Είναι παρούσες, μέσω θυγατρικών, σε άλλες χώρες της ΕΕ, και ιδίως στη Βουλγαρία, την Κύπρο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο (5).

2.2. Τα εικαζόμενα μέτρα

(11)	Κατά την περίοδο 2007-2010, χορηγήθηκαν συνολικά τρία μέτρα κρατικών ενισχύσεων στην εταιρεία. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι δύο από αυτά τα μέτρα χορηγήθηκαν επίσης υπέρ των δανειοδοτριών τραπεζών της εταιρείας. Ειδικότερα:

Μέτρο 1: Η κρατική εγγύηση του Μαΐου 2007

(12)

Στις 30 Μαΐου 2007, χορηγήθηκε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδας, που δανειοδοτούσε τη Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία, κρατική εγγύηση για νέο δάνειο που περιλάμβανε: α) αναδιάταξη υφιστάμενου δανείου ύψους 7,5 εκατ. EUR και β) νέο δάνειο ύψους EUR 12,5 εκατ. EUR. Η κρατική εγγύηση κάλυπτε ποσό μεγαλύτερο από το συνολικό ύψος αυτών των δανείων. Κάλυπτε ποσό ύψους 30 εκατ. EUR συν τόκους, για δάνεια συνολικού ύψους 20 εκατ. EUR. Αυτό το νέο δάνειο είχε εξάμηνο επιτόκιο EURIBOR, συν προσαύξηση (spread) ύψους 1,85 % (6), ανερχόμενο συνολικά σε 6,10 % στις 30 Μαΐου 2007. Δεν είχε προβλεφθεί προμήθεια για την κρατική εγγύηση. Οι πιστώτριες τράπεζες έλαβαν εξασφαλίσεις για το νέο δάνειο, με τη μορφή ενεχυρίασης εμπορευμάτων και προσωπικών εγγυήσεων από μέρους των μετόχων.

(13)

Η εγγύηση στηριζόταν σε μη κοινοποιηθέν καθεστώς εγγυήσεων της 26ης Ιανουαρίου 2007. Το καθεστώς προέβλεπε ότι θα μπορούσε να παρασχεθεί κρατική εγγύηση για υφιστάμενα δάνεια σε βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες στο Νομό Ημαθίας (όπου βρίσκεται μέρος των δραστηριοτήτων της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας). Το καθεστώς δεν απέκλειε προβληματικές επιχειρήσεις και δεν προέβλεπε προμήθεια για την κρατική εγγύηση.

Μέτρο 2: Αναδιάταξη οφειλών για εισφορές κοινωνικής ασφάλισης

(14)	Στις 25 Μαΐου 2009, οι ελληνικές αρχές προχώρησαν σε αναδιάταξη των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών της εταιρείας, που ανέρχονταν σε 18,6 εκατ. EUR, για μια περίοδο 96 μηνιαίων πληρωμών ύψους 0,19 εκατ. EUR εκάστη. Η αναδιάταξη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ελληνικού Νόμου 3762/2009.

(15)

Οι υποβληθείσες πληροφορίες δεν προσδιορίζουν συγκεκριμένα οποιεσδήποτε ποινές ή τόκους αναφορικά με την αναδιάταξη. Αναφέρουν μόνο ότι το 2009 έγινε αναδιάταξη νέων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από ασφαλιστικές εισφορές ύψους 14,6 εκατ. EUR, επιπλέον προηγούμενων ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από ασφαλιστικές εισφορές ύψους EUR 2,8 εκατ. EUR. Αναφέρεται επίσης ότι υπήρξε πρόσθετη αύξηση ύψους 1,2 εκατ. EUR λόγω της αναδιάταξης. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα είδος ποινής ή τόκου. Τα τρία αυτά ποσά ισούνται με 18,6 εκατ. EUR.

(16)

Η Επιτροπή παρατηρεί ότι στο ποσό της αναδιάταξης περιλαμβάνονταν εν μέρει ποσά που είχαν ήδη αναχρηματοδοτηθεί παλαιότερα, πράγμα που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι οι προηγουμένως αναδιαταχθείσες οφειλές δεν είχαν εξοφληθεί. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι από το 2007, στις ετήσιες εκθέσεις της εταιρείας, οι υποχρεώσεις της από ασφαλιστικές εισφορές αναφέρονται ως “ρυθμισθείσες”, πράγμα που σημαίνει ότι είχε ήδη λάβει χώρα τουλάχιστον μία αναδιάταξη από το έτος αυτό και πριν από την προαναφερθείσα αναδιάταξη της 25ης Μαΐου 2009.

Μέτρο 3: Η κρατική εγγύηση του Ιουνίου 2010

(17)

Στις 30 Ιουνίου 2010, το ελληνικό δημόσιο χορήγησε εγγύηση στις πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας. Οι τράπεζες αυτές είναι η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η Εμπορική Τράπεζα, η Τράπεζα ΑΤΕ, η Alpha Bank και η Eurobank. Η εγγύηση καλύπτει νέο κοινοπρακτικό δάνειο ύψους 63,6 εκατ. EUR, που υποδιαιρείται σε τρία επιμέρους ποσά για τους εξής σκοπούς:

α)

36,6 εκατ. EUR για την αναδιάταξη δανείων που είχαν χορηγηθεί στην εταιρεία από τις πιστώτριες τράπεζές της την περίοδο από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τα εν λόγω δάνεια είχαν επιτόκια μεταξύ 3 μηνών και 6 μηνών EURIBOR, συν 1,25 % έως 3 %. Επίσης σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τα δάνεια αυτά δεν καλύπτονταν αρχικά με κρατική εγγύηση.

β)	15 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών της εταιρείας προς το δημόσιο, τους προμηθευτές και τους εργαζομένους της.

γ)	12 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και λειτουργικών δαπανών.

(18)

Το υποκείμενο κοινοπρακτικό δάνειο έχει διάρκεια 9 ετών. Στην υπουργική απόφαση για τη χορήγηση εγγύησης δεν προσδιοριζόταν το επιτόκιο για τα δάνεια που επρόκειτο να καλυφθούν. Αναφερόταν απλώς ότι τα δάνεια έπρεπε να είναι με το επιτόκιο της αγοράς. Η κρατική εγγύηση καλύπτει ποσοστό 80 % του δανείου. Προβλέπεται για το δημόσιο ετήσια προμήθεια εγγύησης 2 % επί του μέσου ετήσιου οφειλόμενου ποσού. Οι πιστώτριες τράπεζες λαμβάνουν, εκτός από την κρατική εγγύηση, εξασφαλίσεις για το νέο δάνειο με τη μορφή ενεχυρίασης μετοχών της εταιρείας για τουλάχιστο το 25,9 % του συνόλου των μετοχών της και προσημειώσεων υποθήκης πρώτης σειράς επί των ακίνητων περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Το κράτος δεν λαμβάνει εξασφαλίσεις για την εγγύησή του, αλλά σε περίπτωση κατάπτωσης της εγγύησης, οι εξασφαλίσεις του δανείου θα μεταφερθούν στο κράτος.

(19)

Η εγγύηση του Ιουνίου 2010 αντικατέστησε την προηγούμενη εγγύηση που είχε χορηγηθεί στις 2 Οκτωβρίου 2009. Η εγγύηση αυτή είχε χορηγηθεί για ένα νέο δάνειο ύψους 40 εκατ. EUR 40 που αποσκοπούσε επίσης στην αναδιάταξη δανείων που είχαν χορηγηθεί στην εταιρεία κατά την περίοδο από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Φεβρουάριο του 2009 (βλ παράγραφο 17 στοιχείο α) ανωτέρω). Ωστόσο, το δάνειο των 40 εκατ. EUR ουδέποτε χορηγήθηκε και συνεπώς η εγγύηση του Οκτωβρίου 2009 ουδέποτε ενεργοποιήθηκε. Αντίθετα, η εγγύηση αυτή αντικαταστάθηκε από τη νέα εγγύηση του Ιουνίου 2010, η οποία κάλυπτε το κοινοπρακτικό δάνειο ύψους 63,6 εκατ. EUR. Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, ο λόγος της αντικατάστασης αυτής ήταν ότι το ύψος του δανείου των 40 εκατ. EUR δεν αρκούσε πλέον για την κάλυψη των αναγκών ρευστότητας της εταιρείας.

(20)

Όσον αφορά τα τραπεζικά δάνεια που χορηγήθηκαν κατά την περίοδο από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009 (βλ παράγραφο 17 στοιχείο α) ανωτέρω), η Επιτροπή παρατηρεί ότι ορισμένες πληροφορίες φαίνεται να δείχνουν ότι οι πιστώτριες τράπεζες είναι πιθανό να είχαν επηρεαστεί από υπόσχεση χορήγησης κρατικής εγγύησης.

(21)

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις υποβολές πληροφοριών των ελληνικών αρχών και τις ετήσιες εκθέσεις της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, την εποχή που χορηγήθηκαν τα δάνεια, είχε ζητηθεί από τον εκπρόσωπο των πιστωτριών τραπεζών κρατική εγγύηση για τα εν λόγω δάνεια (Μάιος 2008). Επίσης, οι ελληνικές αρχές είχαν εκφράσει την πρόθεσή τους να χορηγήσουν κρατική εγγύηση για τα ίδια δάνεια (πριν τον Ιούλιο του 2008). Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές είχαν ανακοινώσει ότι πριν τα τέλη Ιουλίου του 2008, οι πιστώτριες τράπεζες θα υπέγραφαν συμφωνία ύψους 35 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας με κρατική εγγύηση. Τελικά, η κρατική εγγύηση χορηγήθηκε τον Οκτώβριο του 2009.

(22)

Επιπλέον, και πάλι σύμφωνα με τις υποβολές πληροφοριών των ελληνικών αρχών και τις ετήσιες εκθέσεις της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, πραγματοποιήθηκαν δύο συσκέψεις τον Σεπτέμβριο του 2008 και τον Απρίλιο του 2009, μεταξύ των ελληνικών αρχών, των πιστωτριών τραπεζών και της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας. Κατά την πρώτη σύσκεψη, η συζήτηση αφορούσε την “εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της Εταιρείας σύμφωνα με το επιχειρησιακό σχέδιο”· επίσης αναφέρεται ότι “ο Υπουργός έδωσε συγκεκριμένες κατευθύνσεις” για την αναδιάρθρωση της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας (7). Σκοπός της δεύτερης σύσκεψης ήταν η “χρηματοδότηση του επιχειρησιακού σχεδίου αναδιάρθρωσης και εξυγίανσης της Εταιρίας” (8). Τέλος, αναφέρεται ότι τα επίμαχα δάνεια “χορηγήθηκαν κατόπιν συνεννοήσεως των αρμοδίων κρατικών αρχών (Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών) και των δανειστριών τραπεζών” (9).

3. ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΕΙΚΖΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ

(23)	Οι πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές σχετικά με τα εικαζόμενα μέτρα κρατικών ενισχύσεων μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Μέτρο 1: Η κρατική εγγύηση του Μαΐου 2007

(24)

Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι δεν συνιστά κρατική ενίσχυση δεδομένου ότι δεν είχε επιλεκτικό χαρακτήρα υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, αλλά χορηγήθηκε βάσει ενός καθεστώτος εγγύησης για βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις στην περιοχή της Ημαθίας (βλ. παρ. 13 ανωτέρω), και συνεπώς δεν αφορούσε μόνο την Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία αλλά ήταν διαθέσιμη και για άλλες εταιρείες.

(25)	Εκτός τούτου, η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η εγγύηση χορηγήθηκε σύμφωνα με τον (εθνικό) ελληνικό Νόμο 2322/95, που επέτρεπε στο Υπουργείο Οικονομικών να χορηγεί κρατικές εγγυήσεις σε τραπεζικά ιδρύματα για δάνεια που είχαν σκοπό την αναδιάταξη οφειλών ή τη χορήγηση νέου κεφαλαίου κίνησης.

(26)	Επιπλέον, η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι πριν τη χορήγηση της εγγύησης, η εταιρεία είχε υποβάλει στις ελληνικές αρχές σχέδιο αναδιάρθρωσης με χρηματοδότηση από τράπεζες και χωρίς καμία κρατική εγγύηση. Αυτό το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν υπεβλήθη ποτέ επισήμως στην Επιτροπή.

(27)

Τέλος, η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η εγγύησή της χορηγήθηκε σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της Επιτροπής: είχε μέγιστο ποσοστό κάλυψης 80 % και 20 εκατ. EUR και είχε χορηγηθεί για δάνεια που είχαν συναφθεί με επιτόκια της αγοράς. Επίσης τα δάνεια ήταν κατάλληλα εξασφαλισμένα με ενεχυρίαση εμπορευμάτων και προσωπικές εγγυήσεις μετόχων και είχαν χορηγηθεί για μια συγκεκριμένη πράξη και διάρκεια.

Μέτρο 2: Αναδιάταξη οφειλών για ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές εισφορές

(28)	Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η αναδιάταξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το δημόσιο αποφασίστηκε στο πλαίσιο του Νόμου 3762/2009, που είχε γενική ισχύ στην Ελλάδα.

Μέτρο 3: Η κρατική εγγύηση του Ιουνίου 2010

(29)	Η Ελλάδα αναφέρει ότι η κρατική εγγύηση του Ιουνίου 2010 είχε χορηγηθεί επειδή η έκταση της προηγούμενης εγγύησης του 2009 (η οποία ουδέποτε εφαρμόστηκε) δεν αρκούσε πλέον για την κάλυψη των αναγκών ρευστότητας της εταιρείας.

(30)

Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι εγγύηση του Ιουνίου 2010 ήταν σύμφωνη με τις κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης (10) και ότι δεν παρέχει πλεονέκτημα στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία. Η Ελλάδα ισχυρίζεται περαιτέρω ότι δεν παραβιάστηκε η αρχή της εφάπαξ ενίσχυσης, διότι η εγγύηση του Ιουνίου 2010 αντικαθιστά την εγγύηση του Οκτωβρίου 2009 και μεταβάλλει αρκετές διατάξεις της εγγύησης του Μαΐου 2007 (βλ. μέτρο 1 στις παραγράφους 12-13 ανωτέρω). Συνεπώς, η εγγύηση του Ιουνίου 2010 ενσωματώνει το σύνολο των ρητρών των δανείων της εταιρείας σε ένα και μόνο κείμενο με ενιαίες διατάξεις.

4. ΕΚΤΙΜΗΣΗ

4.1. Κατάσταση της εταιρείας

(31)

Όπως διαπιστώνεται στις ανωτέρω παραγράφους 7-8 και αναλύεται ακολούθως στις παραγράφους (64)-(68), οι επιχειρησιακές επιδόσεις και τα οικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας παρουσίασαν σημαντική επιδείνωση την περίοδο 2004-2009. Σε αυτήν τη βάση, η Επιτροπή συνάγει ότι η επιχείρηση ήταν προβληματική κατά την έννοια των σημείων 10 και 11 των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης κατά το χρόνο που λήφθηκαν τα εξεταζόμενα μέτρα υπέρ της εταιρείας (περίοδος 2007-2010). Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η εταιρεία είναι προβληματική επί του παρόντος διότι η κατάστασή της δεν έχει βελτιωθεί έκτοτε.

4.2. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης

Μέτρα 1 και 3: Κρατικές εγγυήσεις του Μαΐου 2007 και του Ιουνίου 2010

Ενίσχυση προς την Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία

(32)

Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές. Συνεπώς, ένα μέτρο για να θεωρηθεί ενίσχυση, πρέπει να πληροί τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια:

(33)

Πρώτον, το μέτρο πρέπει να χορηγείται από ένα κράτος μέλος ή με κρατικούς πόρους. Οι κρατικές εγγυήσεις συνεπάγονται κινδύνους για τους κρατικούς πόρους, δεδομένου ότι σε περίπτωση κατάπτωσής τους πρέπει να πληρωθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Επιπλέον, κάθε εγγύηση για την οποία δεν προβλέπεται κατάλληλη αμοιβή συνεπάγεται απώλεια οικονομικών πόρων για το κράτος. Συνεπώς, ικανοποιείται το κριτήριο των κρατικών πόρων.

(34)

Δεύτερον, το μέτρο πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα στον δικαιούχο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δύο εξεταζόμενες εγγυήσεις είναι πιθανό να έχουν χορηγήσει αδικαιολόγητο πλεονέκτημα στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία. Πράγματι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (11), τμήματα 2.2 και 3.2, όταν ο δανειολήπτης δεν καταβάλλει για την εγγύηση τιμή που καθορίζεται βάσει κριτηρίων αγοράς, του παρέχονται πλεονεκτικοί όροι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο δανειολήπτης, ως επιχείρηση που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες, δεν θα μπορούσε να εξεύρει πιστωτικό ίδρυμα διατεθειμένο να του χορηγήσει πιστώσεις με οποιουσδήποτε όρους, χωρίς κρατική εγγύηση. Επίσης, μια από τις απαιτούμενες ενδείξεις ώστε μια μεμονωμένη κρατική εγγύηση να μην αποτελεί ενίσχυση είναι ότι δεν πρέπει να καλύπτει ποσοστό μεγαλύτερο του 80 % του οφειλόμενου δανείου.

(35)

Στην προκειμένη υπόθεση, όσον αφορά την εγγύηση του 2007 (μέτρο 1), αυτή χορηγήθηκε για δάνεια σε προβληματική επιχείρηση και δεν προβλεπόταν προμήθεια για τον εγγυητή (το Δημόσιο). Επίσης, αντίθετα με τους ισχυρισμούς της Ελλάδας, φαίνεται ότι κάλυπτε ποσό μεγαλύτερο από το συνολικό ύψος των επιμέρους υποκείμενων δανείων, δηλαδή επρόκειτο για ποσό 30 εκατ EUR συν τόκους, για την κάλυψη δανείων συνολικού ύψους 20 εκατ EUR. Λαμβάνοντας υπόψη τα σημεία 3.2. και 4.2 της ανακοίνωσης για τις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων και το γεγονός ότι η εταιρεία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα κατά το χρόνο χορήγησης της εγγύησης αυτής, καθώς και το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει καμία ένδειξη για αντίστοιχη ενδεικτική προμήθεια εγγύησης που θα μπορούσε να ισχύει στη χρηματοπιστωτική αγορά για παρόμοιες εγγυήσεις, το επιτόκιο του δανείου (6,10 %) συν η προμήθεια εγγύησης (0 %) δεν φαίνεται να αντιστοιχεί σε τιμή καθοριζόμενη βάσει κριτηρίων αγοράς, αν γίνει σύγκριση μεταξύ του επιτοκίου που θα είχε καταβάλει η εταιρεία αυτή χωρίς την κρατική εγγύηση και του επιτοκίου που λήφθηκε χάρη στην κρατική εγγύηση. Πράγματι, εάν η σύγκριση γίνει βάσει της ανακοίνωσης σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (12), θα χρειαζόταν προσαύξηση από 400 έως 1000 μονάδες βάσης συν το βασικό επιτόκιο που είχε καθοριστεί για την Ελλάδα την εποχή εκείνη (4,62 %) δηλαδή υψηλότερο του 6,10 % που προβλεπόταν στην παρούσα υπόθεση.

(36)

Ομοίως, η εγγύηση του 2010 (μέτρο 3) χορηγήθηκε σε εταιρεία που αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες. Με τον ίδιο τρόπο, παρόλο που είχε προβλεφθεί προμήθεια εγγύησης 2 % για το Δημόσιο, το επίπεδο αυτής της προμήθειας δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως να έχει καθοριστεί βάσει κριτηρίων αγοράς. Πράγματι, η Επιτροπή επισημαίνει τη σημαντική επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας την περίοδο 2004-2009 και την υπερημερία των δανείων της και, συνεπώς. έχει επιφυλάξεις εάν ένας ιδιώτης εγγυητής θα είχε προσφέρει μια τέτοια εγγύηση, όταν η παραγωγή του δικαιούχου είχε σχεδόν σταματήσει εντελώς και η διαπραγμάτευση των μετοχών στο χρηματιστήριο είχε ανασταλεί, δεδομένου ότι κάτω από παρόμοιες συνθήκες θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο μια τέτοια εταιρεία να εξοφλήσει το δάνειο και ο εγγυητής να αποφύγει τις συνέπειες μιας κατάπτωσης της εγγύησης που είχε παράσχει. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι το επιτόκιο του εγγυημένου δανείου δεν καθορίζεται ρητά αλλά επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των πιστωτριών τραπεζών. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να βεβαιώσει ότι η προμήθεια εγγύησης θα μπορούσε να θεωρηθεί σύμφωνη με τους όρους της αγοράς συγκρίνοντας το επιτόκιο που η εταιρεία θα είχε επωμιστεί χωρίς την εγγύηση με το επιτόκιο που έλαβε χάρη στην κρατική εγγύηση, λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την προμήθεια εγγύησης. Σε κάθε περίπτωση, εάν γίνει σύγκριση με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης, η Επιτροπή παρατηρεί ότι σύμφωνα με την ανακοίνωση αυτή θα απαιτείτο προσαύξηση από 400 έως 1 000 μονάδες βάσης συν το βασικό επιτόκιο που είχε καθοριστεί για την Ελλάδα την εποχή εκείνη. Η Επιτροπή θεωρεί σε αυτό το στάδιο ότι, εάν η εταιρεία κατόρθωνε να βρει οποιαδήποτε χρηματοδότηση στην κεφαλαιαγορά, η προσαύξηση που θα ίσχυε για τον δικαιούχο θα ήταν τουλάχιστον 1 000 μονάδες βάσης (διαβάθμιση χαμηλότερη από CCC), διότι η οικονομική του κατάσταση ήταν ακόμη χειρότερη σε σχέση με την εποχή της πρώτης εγγύησης (αύξηση των συσσωρευμένων ζημιών, οριακές πωλήσεις, παύση δραστηριοτήτων κ.ά.). Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες κατά πόσο το επίπεδο της ανωτέρω προμήθειας εγγύησης, εάν προστεθεί στο επιτόκιο του κοινοπρακτικού δανείου, θα μπορούσε να ισούται με το χρηματοπιστωτικό κόστος ενός παρόμοιου μη εγγυημένου δανείου και καλεί την Ελλάδα να προσκομίσει κάθε χρήσιμη πληροφορία σχετικά με το ζήτημα αυτό.

(37)	Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι και οι δύο εγγυήσεις δεν ήταν σύμφωνες με την ανακοίνωση σχετικά με τις εγγυήσεις και συνιστούν πλεονέκτημα υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας.

(38)

Τρίτον, για να θεωρηθεί ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ένα μέτρο πρέπει να είναι επιλεκτικό. Η εγγύηση του Μαΐου 2007 στηριζόταν σε ένα τομεακό καθεστώς και η εγγύηση του Ιουνίου 2010 ήταν ad hoc μέτρο υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας. Ως εκ τούτου, πράγματι ικανοποιείται το κριτήριο της επιλεκτικότητας.

(39)

Τέλος, το μέτρο πρέπει να προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού και να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία δραστηριοποιείται σε τομέα τα προϊόντα του οποίου αποτελούν αντικείμενο εκτενών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών και στον οποίο επικρατεί οξύς ανταγωνισμός. Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων ενίσχυσης, η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία ήταν επιχείρηση η οποία πραγματοποιούσε το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεών της σε άλλα κράτη μέλη (βλ. παράγραφο 5 ανωτέρω). Επίσης, τα εξεταζόμενα μέτρα εξασφάλιζαν στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της (βλ. παραγράφους 34-37 ανωτέρω). Όταν μια κρατική ενίσχυση ενισχύει τη θέση μιας επιχείρησης έναντι των εμπορικών ανταγωνιστών της από άλλα κράτη μέλη, οι άλλες επιχειρήσεις θα πρέπει να θεωρηθεί ότι επηρεάζονται από την εν λόγω ενίσχυση. Συνεπώς, ικανοποιείται το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών.

(40)	Βάσει των ανωτέρω, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι κρατικές εγγυήσεις του Μαΐου 2007 και του Ιουνίου 2010 (μέτρα 1 και 3) συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

Ενίσχυση προς τις πιστώτριες τράπεζες

(41)	Όσον αφορά τις πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, το κριτήριο για τους πόρους του Δημοσίου ικανοποιείται με τον ίδιο τρόπο όπως και την Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία (βλ. παράγραφο 32 ανωτέρω).

(42)

Όσον αφορά το κριτήριο του πλεονεκτήματος, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι οι δύο εξεταζόμενες εγγυήσεις ενδέχεται να έχουν εξασφαλίσει αδικαιολόγητο πλεονέκτημα στις πιστώτριες τράπεζες. Πράγματι, σύμφωνα με την ανακοίνωση σχετικά με τις εγγυήσεις, τμήμα 2.3, η κρατική εγγύηση μπορεί να συνιστά ενίσχυση προς τον δανειοδότη, στο βαθμό που παρέχει μεγαλύτερες εξασφαλίσεις στο δανειοδότη περιορίζοντας το υφιστάμενο άνοιγμά του. Στην προκειμένη περίπτωση, και οι δύο εγγυήσεις χορηγήθηκαν ρητά για την εξασφάλιση νέων δανείων με στόχο, τουλάχιστον εν μέρει, την αναδιάταξη υφιστάμενων δανείων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι εν λόγω εγγυήσεις παρείχαν στους πιστωτές εξασφάλιση αναφορικά με τα υφιστάμενα δάνεια.

(43)

Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι η ΕΤΕ ενδέχεται να έχει επίσης ευεργετηθεί από ενίσχυση μέσω της εγγύησης του Μαΐου 2007 (μέτρο 1) στο μέτρο που η εγγύηση αυτή κάλυπτε υφιστάμενο δάνειο (7,5 εκατ. EUR). Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι και οι πέντε πιστώτριες τράπεζες ενδέχεται να έχουν επίσης ευεργετηθεί από ενίσχυση μέσω της εγγύησης του Ιουνίου 2010 (μέτρο 3) στο μέτρο που αυτή κάλυπτε υφιστάμενα δάνεια των εν λόγω πιστωτικών ιδρυμάτων (36,6 εκατ. EUR).

(44)	Όσον αφορά την επιλεκτικότητα, οι κρατικές εγγυήσεις είχαν παρασχεθεί για υφιστάμενα δάνεια που είχαν χορηγηθεί από συγκεκριμένες τράπεζες, και συνεπώς είχαν επιλεκτικό χαρακτήρα ως προς τους δικαιούχους.

(45)

Τέλος, όσον αφορά τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και τον επηρεασμό των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών, οι τραπεζικές υπηρεσίες προσφέρονται σε ευρεία κλίμακα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποτελούν αντικείμενο έντονου ανταγωνισμού. Κατά τον χρόνο λήψης των μέτρων ενίσχυσης, οι πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας προσέφεραν χρηματοπιστωτικά προϊόντα και υπηρεσίες, μέσω των θυγατρικών τους σε άλλες χώρες της ΕΕ (βλ. παράγραφο 10 ανωτέρω). Επίσης, η εξεταζόμενη ενίσχυση εξασφάλισε στις πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών τους (βλ. παραγράφους 42-43 ανωτέρω). Όταν μια κρατική ενίσχυση ενισχύει τη θέση μιας επιχείρησης έναντι άλλων επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται σε επίπεδο εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών, οι τελευταίες πρέπει να θεωρηθεί ότι θίγονται από την εν λόγω ενίσχυση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ικανοποιείται το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών.

(46)

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι οι κρατικές εγγυήσεις του Μαΐου 2007 και του Ιουνίου 2010 (μέτρα 1 και 3) ενδέχεται να συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ των πιστωτριών τραπεζών Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Εμπορική Τράπεζα, Τράπεζα ΑΤΕ, Alpha Bank και Eurobank κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

Πιθανή κρατική εγγύηση για δάνεια της περιόδου από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009

(47)

Όσον αφορά δάνεια που χορηγήθηκαν στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία την περίοδο από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009 (βλ. παράγραφο 17 σημείο α) ανωτέρω), η Επιτροπή παρατηρεί ότι ορισμένες πληροφορίες υποδηλώνουν ότι οι πιστώτριες τράπεζες είναι πιθανό να είχαν επηρεαστεί από υπόσχεση για τη χορήγηση κρατικής εγγύησης (βλ. παραγράφους 20-22 ανωτέρω). Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι τα δάνεια αυτά καλύφθηκαν τελικά από τις κρατικές εγγυήσεις του Οκτωβρίου 2009 και του Ιουνίου 2010. Η τελευταία αντικατέστησε την εγγύηση του Οκτωβρίου 2009.

(48)

Η Επιτροπή δεν αποκλείει στο σημείο αυτό το ενδεχόμενο η ανωτέρω υπόσχεση, εάν πράγματι εξακριβωθεί στη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, να συνιστά κρατική εγγύηση που δόθηκε ήδη το 2008, και συνεπώς πριν από τις εγγυήσεις του Οκτωβρίου 2009 και του Ιουνίου 2010, για την κάλυψη των δανείων της περιόδου από τον Αύγουστο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2009. Μια τέτοια εγγύηση θα εξασφάλιζε πλεονεκτήματα στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία και τις πιστώτριες τράπεζές της, με την έννοια της ανωτέρω ανάλυσης για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης (βλ. παραγράφους 32-46 ανωτέρω).

Μέτρο 2: Αναδιάταξη οφειλών για ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές εισφορές

(49)

Όσον αφορά το κριτήριο των κρατικών πόρων, ο στόχος των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης είναι η χρηματοδότηση του προϋπολογισμού των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης, που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου υπό την εποπτεία του Δημοσίου. Συνεπώς, η μη είσπραξη αυτών των εισφορών στερεί πόρους από το κράτος. Συνεπώς, ικανοποιείται το κριτήριο αυτό.

(50)

Όσον αφορά το κριτήριο του πλεονεκτήματος, η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία έλαβε πράγματι προθεσμία 8 ετών για την πληρωμή χρηματοπιστωτικής υποχρέωσης, σε μια εποχή που αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα και υπήρχε μεγάλη πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεών της. Σύμφωνα με πάγια νομολογία (13), για να διαπιστωθεί κατά πόσο έχει δοθεί επιλεκτικό πλεονέκτημα με τη μη είσπραξη οφειλών και κατά πόσο το πλεονέκτημα θα μπορούσε να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, θα πρέπει να εξακριβωθεί ότι η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία δεν μπορούσε να αποκτήσει το πλεονέκτημα αυτό κάτω από κανονικές συνθήκες της αγοράς. Από την άποψη αυτή, το ουσιώδες ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι κατά πόσο η συμπεριφορά του κράτους ως πιστωτή στις δεδομένες συνθήκες θα μπορούσε να συγκριθεί με τη συμπεριφορά ενός συνετού ιδιώτη πιστωτή.

(51)

Οι ελληνικές αρχές δεν διευκρίνισαν εάν τα χρέη της εταιρείας προς το δημόσιο είχαν αναδιαταχθεί με την εφαρμογή κατάλληλων ποινών. Πράγματι, οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν δεν είναι συγκεκριμένες. Αναφέρονται μόνο ποινές ή τόκοι ύψους 1,2 εκατ. EUR, που θα συνεπάγονταν επίσης επιτόκιο 7 %. Ακόμη και εάν πράγματι επρόκειτο για ποινή ή επιτόκιο που εφαρμόστηκε κατά την αναδιάταξη, φαίνεται να είναι χαμηλότερο από εκείνο που ίσχυε για οφειλέτες σε οικονομική κατάσταση παρόμοια με εκείνη της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας.

(52)

Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές δεν ενημέρωσαν την Επιτροπή εάν η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία είχε τηρήσει προηγούμενες συμφωνίες αναδιάταξης. Σχετικά με το θέμα αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η αναδιάταξη του 2009 εφαρμόστηκε επίσης για οφειλόμενο ποσό 2,8 εκατ. EUR από προηγούμενες αναδιατάξεις οφειλών. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ότι οι προηγούμενες αναδιατάξεις οφειλών είχαν αποτύχει.

(53)

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή έχει επιφυλάξεις για το κατά πόσο η συμπεριφορά των ελληνικών αρχών θα μπορούσε να συγκριθεί με εκείνη ενός συνετού ιδιώτη πιστωτή, δεδομένου ότι δεν διευκρινίστηκε η τυχόν εφαρμογή ποινής ή επιτοκίου, σε ύψος ίσο με εκείνο της αγοράς, και ότι η αναδιάταξη του 2009 εφαρμόστηκε παρά τις κατά τα φαινόμενα αποτυχημένες προηγούμενες συμφωνίες αναδιάταξης. Ακόμη και η ποινή ή το επιτόκιο του 7 % (βλ. παράγραφο 51 ανωτέρω), που κατά τα φαινόμενα εφαρμόστηκε, φαίνεται να είναι χαμηλότερο από εκείνο που θα ίσχυε για εταιρείες σε τόσο δεινή οικονομική κατάσταση όπως η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία.

(54)

Επιπλέον, ανεξαρτήτως του ύψους της ποινής που εφαρμόστηκε για την αναδιάταξη, η Επιτροπή έχει επιφυλάξεις για το εάν ένας ιδιώτης πιστωτής θα είχε δεχθεί οποιοδήποτε είδος αναδιάταξης καθώς η εταιρεία αντιμετώπιζε ήδη πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα και είχε παύσει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της, με αποτέλεσμα να φαίνεται απίθανο το ενδεχόμενο μιας μεταγενέστερης εξόφλησης του χρέους.

(55)	Τέλος, η Επιτροπή έχει επιφυλάξεις κατά πόσο το μέτρο αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ικανοποιεί το κριτήριο του ιδιώτη πιστωτή, αν εξετασθεί μεμονωμένα, δεδομένου ότι η εταιρεία τύγχανε ήδη κρατικής στήριξης με τη μορφή εγγύησης που φαίνεται ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση.

(56)	Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι στο στάδιο αυτό η αναδιάταξη των χρεών ενδέχεται να έχει προσφέρει πλεονέκτημα στην εταιρεία κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(57)	Όσον αφορά το κριτήριο της επιλεκτικότητας, τα ληξιπρόθεσμα χρέη της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας προς το Δημόσιο είχαν αναδιαταχθεί στο πλαίσιο μιας ad hoc απόφασης για την εταιρεία. Συνεπώς, ικανοποιείται το κριτήριο αυτό.

(58)	Τέλος, το κριτήριο της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του επηρεασμού των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών ικανοποιείται με τον ίδιο τρόπο όπως και στην παράγραφο 38 ανωτέρω.

(59)	Σύμφωνα με τις ανωτέρω παρατηρήσεις, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η αναδιάταξη των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων κοινωνικής ασφάλισης συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

4.3. Παράνομη ενίσχυση

(60)	Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο στ) του κανονισμού αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (14), “παράνομη ενίσχυση” είναι μια νέα ενίσχυση η οποία εφαρμόζεται κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

(61)

Στην προκειμένη υπόθεση, τα μέτρα ενισχύσεων υπέρ της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας και των πιστωτριών τραπεζών της εφαρμόστηκαν από την Ελλάδα χωρίς να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή και χωρίς να έχουν ληφθεί οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με αυτά ή να έχει εκδοθεί τελική απόφαση για τη συμβατότητα των μέτρων με την κοινή αγορά.

(62)	Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης είναι παράνομα.

(63)

Όσον αφορά ειδικότερα την κρατική εγγύηση του Ιουνίου 2010 (μέτρο 3), η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο, ότι αυτή έχει παρασχεθεί. Πράγματι, η κρατική εγγύηση εγκρίθηκε με υπουργική απόφαση, δηλαδή με δεσμευτική πράξη του κράτους, η οποία επέτρεπε να πραγματοποιηθεί η πληρωμή του υποκείμενου δανείου με την εγγύηση του κράτους. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις υποβληθείσες πληροφορίες, το υποκείμενο δάνειο δεν έχει ακόμη εκδοθεί, δεν μεταβάλλει τη νομική ισχύ της κρατικής εγγύησης, δεδομένου ότι η ενεργοποίηση του δανείου επαφίεται πλήρως στη διακριτική ευχέρεια των δικαιούχων, δηλαδή της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας και των πιστωτριών τραπεζών της.

4.4. Συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης

Επιλεξιμότητα της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας

(64)	Όπως αναφέρθηκε στις παραγράφους 7-8 ανωτέρω και αναλύεται λεπτομερέστερα στον πίνακα 1 που ακολουθεί, οι επιχειρηματικές και οικονομικές επιδόσεις της εταιρείας επιδεινώθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο 2004-2009.

Πίνακας 1

Βασικά οικονομικά στοιχεία της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας (σε εκατ. EUR)

	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Κύκλος εργασιών	154,3	97,5	64,6	74,7 (15)	30,6	4,5
ΚΠΦ	–89,6	–61,3	–49,3	–38,5	–62,4	–60,6
Συσσωρευμένες ζημίες	264,1	316	378,3	418,7	481	520,3 (16)
Εγγεγραμμένο κεφάλαιο	276,3	283,3	280,8	288,9	290,4	290,4 (16)
Ίδια κεφάλαια	95,2	35,7	32,9	4,6	49,1	111,5
Χρέος/ίδια κεφάλαια	281 %	692 %	829 %	6,243 %	– 561 %	– 280 %
Στοιχεία από τις οικονομικές καταστάσεις 2004-2009.

(65)

Με βάση αυτά τα οικονομικά στοιχεία, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εταιρεία ήταν προβληματική κατά την έννοια του σημείου 10 των κατευθυντηρίων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων κατά το χρόνο που λήφθηκαν τα υπό εξέταση μέτρα υπέρ αυτής (περίοδος 2007-2010). Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η εταιρεία είναι προβληματική επί του παρόντος.

(66)

Ειδικότερα, όσον αφορά το σημείο 10 (α) των κατευθυντηρίων γραμμών, το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της εταιρείας, όπως προκύπτει από τις οικονομικές καταστάσεις των ετών 2004-2009, δεν είχε απολεσθεί αλλά αυξηθεί την περίοδο 2004-2009. Ωστόσο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι την ίδια περίοδο τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας μειώθηκαν σε ελάχιστο επίπεδο (2007) ή έγιναν αρνητικά (2008 και 2009). Συγχρόνως, η εταιρεία δεν έλαβε κατάλληλα μέτρα για να αντιμετωπίσει τη μείωση των ιδίων κεφαλαίων της, όπως προβλέπεται στην ελληνική νομοθεσία (17). Τα μέτρα αυτά θα συνίσταντο είτε στην αύξηση του κεφαλαίου είτε στην κεφαλαιοποίηση των ζημιών, πράγμα που θα οδηγούσε στην εξάλειψη του εγγεγραμμένου κεφαλαίου. Φαίνεται ότι μόνο η δεύτερη περίπτωση θα ήταν εφικτή για την Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία, λόγω της κρίσιμης οικονομικής της κατάστασης (βλ. πίνακα 1 ανωτέρω) και των δυσχερειών πρόσβασής της σε χρηματοδότηση (βλ. παράγραφο 9 ανωτέρω). Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εταιρεία είχε στην ουσία απολέσει περισσότερο από το ήμισυ του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της.

(67)	Επιπλέον, όσον αφορά το σημείο 10 γ), από το 2008 η εταιρεία πληρούσε, βάσει της ελληνικής νομοθεσίας, τις προϋποθέσεις υπαγωγής σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία (18).

(68)	Τέλος, όσον αφορά το σημείο 11 των κατευθυντηρίων γραμμών, οι συνήθεις ενδείξεις μιας προβληματικής επιχείρησης όπως η αύξηση των ζημιών, η μείωση του κύκλου εργασιών και η συσσώρευση του χρέους, υπήρχαν τουλάχιστον από το 2004.

Ενίσχυση στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία

(69)	Στο μέτρο που τα μέτρα συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η συμβατότητά τους πρέπει να εξεταστεί βάσει των εξαιρέσεων που προβλέπονται στις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγου άρθρου.

(70)	Είναι σαφές ότι οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 παράγραφος 3, στοιχεία δ) και ε), δεν ισχύουν και δεν οι ελληνικές αρχές δεν τις επικαλέστηκαν.

(71)

Η Επιτροπή πρέπει επίσης να εξετάσει κατά πόσο ορισμένα από τα επίμαχα μέτρα θα ήταν συμβατά βάσει των κανόνων για την αντιμετώπιση της κρίσης που προβλέπονται στο Προσωρινό Πλαίσιο (19). Ωστόσο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία ήταν σαφώς προβληματική επιχείρηση πριν την 1η Ιουλίου 2008 και, συνεπώς, δεν είναι επιλέξιμη για τη χορήγηση ενίσχυσης βάσει του Προσωρινού Πλαισίου.

(72)

Η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τον χρόνο που λήφθηκαν τα μέτρα για τη στήριξή της (βλ. παραγράφους 8-9 και 64-68 ανωτέρω), και συνεπώς η συμβατότητα των μέτρων ενίσχυσης μπορεί να αξιολογηθεί μόνο βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (δηλαδή βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ της ΣΛΕΕ).

(73)

Πρώτον, η Επιτροπή έχει επιφυλάξεις για το κατά πόσο τα μέτρα θα μπορούσαν να θεωρηθούν συμβατά ως ενισχύσεις διάσωσης. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αποφανθεί αν τα μέτρα περιορίζονται στο ελάχιστο αναγκαίο, αν δικαιολογούνται λόγω σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων και αν προκαλούν αθέμιτα δυσμενείς δευτερογενείς συνέπειες για άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι εγγυήσεις του 2007 και του 2010 δεν έχουν περιορισμένη διάρκεια 6 μηνών. Η αναδιάταξη του χρέους, που είναι συγκρίσιμη με δάνειο, έχει και αυτή διάρκεια μεγαλύτερη της περιόδου των 6 μηνών που επιτρέπεται για τις ενισχύσεις διάσωσης.

(74)

Δεύτερον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι κανένα από τα μέτρα δεν φαίνεται να είναι συμβατό ούτε ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Στο παρόν στάδιο, η θέσπιση αυτών των μέτρων ενίσχυσης δεν φαίνεται να είχε εξαρτηθεί από την εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης που θα εξασφάλιζε την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης. Πράγματι, βάσει των στοιχείων που είναι διαθέσιμα επί του παρόντος, δεν υπήρχε τέτοιο σχέδιο, και όλες οι προσπάθειες αναδιάρθρωσης είχαν αποτύχει, σε βαθμό που πρακτικά η λειτουργία της εταιρείας είχε σταματήσει και είχε τεθεί εκτός χρηματιστηρίου. Παρά αυτήν την αποτυχία της αναδιάρθρωσης, το κράτος συνέχισε να παρέχει κεφάλαια κίνησης στην Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία. Συνεπώς, στο παρόν στάδιο η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ενίσχυσης στο σύνολό τους αποτελούν απλώς ενισχύσεις λειτουργίας χωρίς καμία προαπαιτούμενη αξιόπιστη αναδιάρθρωση.

(75)

Επίσης, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες αν η εταιρεία έλαβε οποιαδήποτε σημαντική χρηματοδότηση για τις πράξεις της η οποία θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ίδια συμμετοχή χωρίς ενίσχυση. Τέλος, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες για το αν εφαρμόστηκαν οποιαδήποτε αντισταθμιστικά μέτρα κατά την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

(76)	Όσον αφορά την επιλεξιμότητα της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας για ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή σημειώνει ότι η εταιρεία λάμβανε ενισχύσεις λειτουργίας τουλάχιστον από το 2007, έτος κατά το οποίο αντιμετώπιζε ήδη δυσχέρειες.

(77)

Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ανωτέρω γεγονός (βλ. παράγραφο 76) φαίνεται να αντιβαίνει την αρχή της “εφάπαξ ενίσχυσης”, πράγμα που αποτελεί ένδειξη ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εταιρεία έχουν επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα και ότι τα μέτρα ενίσχυσης υπέρ της εταιρείας έχουν οδηγήσει σε νοθεύσεις του ανταγωνισμού που είναι αντίθετες προς το κοινό συμφέρον. Επιπλέον, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι η αναδιάρθρωση θα πρέπει να θεωρηθεί ως συνεχής και αδιάλειπτη διαδικασία, δεδομένου ότι τα μέτρα ενίσχυσης του 2007, 2009 και 2010 χορηγήθηκαν επί σειρά ετών και δεν υπήρχε το προαπαιτούμενο ενός ενιαίου σχεδίου αναδιάρθρωσης ή στρατηγικής ικανής να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

(78)	Με βάση τις ανωτέρω παρατηρήσεις, η Επιτροπή θεωρεί στο παρόν στάδιο ότι δεν έχει τηρηθεί η αρχή της “εφάπαξ ενίσχυσης”.

(79)	Τέλος, η Επιτροπή δεν έχει υπόψη της άλλο σύνολο κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο να καθιστά την εικαζόμενη ενίσχυση συμβατή με τη ΣΛΕΕ.

(80)	Κατά συνέπεια, βάσει της προκαταρκτικής εξέτασης του μέτρου και των πληροφοριών που υποβλήθηκαν, στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα του μέτρου με τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

Ενίσχυση στις πιστώτριες τράπεζες

(81)

Η ενίσχυση στις πιστώτριες τράπεζες αποσκοπούσε στη μείωση του ανοίγματός τους έναντι της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας, δηλαδή στη διατήρηση των εσόδων (κεφάλαιο συν τόκοι) που προέρχονταν από δάνεια προς την εταιρεία. Συνεπώς, φαίνεται ότι οι πιστώτριες τράπεζες έλαβαν επίσης ενίσχυση λειτουργίας. Οι ενισχύσεις λειτουργίας κανονικά απαγορεύονται και μπορούν να χορηγηθούν μόνο κατ’ εξαίρεση εφόσον δικαιολογούνται λόγω της συμβολής τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και της φύσης τους και εφόσον το ύψος τους είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Η επιχειρηματολογία της Ελλάδας δεν στηρίχθηκε σε τέτοιου είδους περιστάσεις.

(82)	Επιπλέον, οι πιστώτριες τράπεζες της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας δεν ήταν προβληματικές και, συνεπώς, δεν είναι επιλέξιμες για ενισχύσεις διάσωσης και/ή αναδιάρθρωσης.

(83)	Η Επιτροπή δεν έχει υπόψη της άλλο σύνολο κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο θα δικαιολογούσε τέτοιου είδους ενισχύσεις λειτουργίας στις πιστώτριες τράπεζες στην εξεταζόμενη υπόθεση.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(84)

Λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω παρατηρήσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά τα μέτρα κρατικών εγγυήσεων του Μαΐου 2007 και του Ιουνίου 2010, καθώς και την αναδιάταξη των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από ασφαλιστικές εισφορές και καλεί την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να παράσχει όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες για την αξιολόγηση της ενίσχυσης εντός ενός μηνός από την παραλαβή της παρούσας. Ειδικότερα, η Ελλάδα καλείται να παράσχει τις ακόλουθες πληροφορίες:

—	την πιστοληπτική διαβάθμιση της εταιρείας κατά το χρόνο παροχής των δύο εγγυήσεων·

—	την αγοραία τιμή για παρόμοιες εγγυήσεις προς εταιρείες σε συγκρίσιμη οικονομική κατάσταση κατά τον χρόνο παροχής των δύο εγγυήσεων·

—	το επιτόκιο το οποίο θα έπρεπε να καταβάλει η Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία χωρίς τις δύο εγγυήσεις·

—	το επιτόκιο του κοινοπρακτικού δανείου που καλύπτεται από την εγγύηση του 2010·

—	την ενδεχόμενη ποινή που εφαρμόστηκε, κατά την αναδιάταξη του 2009 των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από ασφαλιστικές εισφορές της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας·

—	εάν είχαν εφαρμοστεί προηγούμενες αναδιατάξεις υποχρεώσεων από ασφαλιστικές εισφορές για την Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία και εάν είχαν τηρηθεί από την εταιρεία.

(85)	Η Επιτροπή καλεί τις ελληνικές αρχές να διαβιβάσουν αμέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στους πιθανούς αποδέκτες της ενίσχυσης.

(86)	Η Επιτροπή υπενθυμίζει στην Ελλάδα το ανασταλτικό αποτέλεσμα του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και εφιστά την προσοχή της στο άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, που προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση μπορεί να ανακτηθεί.

(87)

Η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι θα ενημερώσει τα ενδιαφερόμενα μέρη με τη δημοσίευση της παρούσας επιστολής και περίληψής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα ενημερώσει επίσης τα ενδιαφερόμενα μέρη στις χώρες ΕΖΕΣ οι οποίες έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ, με δημοσίευση ανακοίνωσης στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα ενημερώσει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ αποστέλλοντας αντίγραφο της παρούσας επιστολής. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός ενός μηνός από την ημερομηνία της δημοσίευσης αυτής.”

(1) Από 1ης Δεκεμβρίου 2009, τα άρθρα 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ έχουν γίνει, αντιστοίχως, τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ. Οι δύο σειρές διατάξεων είναι ουσιαστικά ταυτόσημες. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης οι αναφορές στα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ νοούνται ως αναφορές στα άρθρα 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ, κατά περίπτωση.

(2) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 (νυν άρθρου 88) της συνθήκης ΕΚ, ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1-9.

(3) Κέρδη προ φόρων (καθαρά κέρδη).

(4) Βάσει του άρθρου 47 του ελληνικού Νόμου 2190/1920, σε περίπτωση που το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας γίνει κατώτερο από το 50 % του μετοχικού κεφαλαίου, η γενική συνέλευση των μετόχων πρέπει να αποφασίσει (εντός 6 μηνών από τη λήξη της χρήσης) τη λύση της εταιρείας ή την υιοθέτηση άλλου μέτρου.

(5) Όπως αναφέρεται στις οικονομικές εκθέσεις και τους δικτυακούς τόπους των τραπεζών.

(6) Περιλαμβανομένου φόρου 0,6 %, που εφαρμόζεται σε όλα τα δάνεια στην Ελλάδα (εκτός των στεγαστικών και των αγροτικών δανείων, για τα οποία ο φόρος είναι 0,12 %).

(7) Αναφέρεται στη σελίδα 7 της ετήσιας οικονομικής έκθεσης του 2008 της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας.

(8) Αναφέρεται στη σελίδα 11 της οικονομικής έκθεσης του 2009 της Ενωμένης Κλωστοϋφαντουργίας.

(9) Αναφέρεται στη σελίδα 5 της επιστολής των ελληνικών αρχών που υπεβλήθη στις 22 Φεβρουαρίου 2010.

(10) ΕΕ C 244 της 1.10.2004, σ. 2.

(11) ΕΕ C 155 της 20.6.2008, σ. 10.

(12) ΕΕ C 14 της 19.1.2008, σ. 6.

(13) Βλ. π.χ. απόφαση της 29ης Απριλίου 199 στην υπόθεση C-342/96 Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I-2459 απόφαση της 11ης Ιουλίου 2002 στην υπόθεση T-152/99 HAMSA κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II-3049 απόφαση της 29ης Ιουνίου 1999 στην υπόθεση C-256/97 DM Transport, Συλλογή 1999, σ. I-3913.

(14) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(15) Αύξηση λόγω υψηλότερων κεφαλαίων που επέτρεπαν τη λειτουργία περισσότερων εργοστασίων.

(16) Σεπτέμβριος 2009.

(17) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 4.

(18) Πρβλ. υποσημείωση 15.

(19) Ανακοίνωση της Επιτροπής — Προσωρινό κοινοτικό πλαίσιο για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, ΕΕ C 16 της 22.1.2009, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του προσωρινού κοινοτικού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης με σκοπό να στηριχθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, ΕΕ C 303 της 15.12.2009, σ. 6.

		ISSN 1725-5228 doi:10.3000/17255228.C_2010.357.pol
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej		C 357

Wydanie polskie	Informacje i zawiadomienia	Tom 53 30 grudnia 2010

	II Komunikaty
	KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ
	Komisja Europejska
2010/C 357/03	Zatwierdzenie pomocy państwa zgodnie z art. 107 i 108 TFUE – Sprawy, w których Komisja nie wnosi zastrzeżeń ( 1 )	12

2010/C 357/04	Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa COMP/M.6023 – Schweizerische Post/Österreichische Post/JV) ( 1 )	16

	IV Informacje
	INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ
	Komisja Europejska
2010/C 357/05	Kursy walutowe euro	17

	V Ogłoszenia
	POSTĘPOWANIA ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI
	Komisja Europejska
2010/C 357/06	Pomoc państwa – Grecja – Pomoc państwa C 27/10 (ex NN 6/09) – Pomoc państwa na rzecz United Textiles SA – Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ( 1 )	18

2010/C 357/07	Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.6041 – PAI/Gecos/Nuance) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej ( 1 )	28

2010/C 357/08	Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.6107 – Platinum Equity/Nampak Paper Holdings) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej ( 1 )	29

2010/C 357/09	Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.6070 – Predica/Generali Vie/Europe Avenue) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej ( 1 )	30

2010/C 357/10	Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.6100 – Gilde/Parcom/Gamma) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej ( 1 )	31

Data przyjęcia decyzji	27.10.2010
Numer środka pomocy państwa	N 326/10
Państwo członkowskie	Polska
Region	Regiony wymienone w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie gmin i miejscowości, w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontow i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz. U. nr 144, poz. 969)
Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta)	Program pomocy dotyczący zrekompensowania przedsiębiorstwom szkód spowodowanych przez powodzie w Polsce w 2010 r.
Podstawa prawna	Ustawa z dnia 12 sierpnia 2010 r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010 r.
Rodzaj środka pomocy	Program pomocy
Cel pomocy	Odszkodowanie za szkody powstałe wskutek klęsk żywiołowych lub zdarzeń nadzwyczajnych
Forma pomocy	Pożyczka uprzywilejowana
Budżet	Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu 100 mln PLN
Intensywność pomocy	100 %
Czas trwania	Do 31.12.2012
Sektory gospodarki	Wszystkie sektory
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc	Fundusze pożyczkowe Brak możliwości podania jednego adresu, gdyż pomoc będzie udzielana przez wybrane w drodze konkursu regionalne i lokalne fundusze pożyczkowe (w Polsce jest ich aktualnie ok. 70)
Inne informacje	—

Powiadomienie nr	Spis treśći	Strona
	I Rezolucje, zalecenia i opinie
	OPINIE
	Europejski Inspektor Ochrony Danych
2010/C 357/01	Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX)	1

2010/C 357/02	Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych dotycząca komunikatu Komisji w sprawie globalnego podejścia do przekazywania danych dotyczących przelotu pasażera (PNR) państwom trzecim	7

Data przyjęcia decyzji	8.11.2010
Numer środka pomocy państwa	N 392/10
Państwo członkowskie	Hiszpania
Region	—
Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta)	Reestructuración de Cajasur
Podstawa prawna	El artículo 7 del Real Decreto Ley 9/2009 de 26 de junio, sobre restructuración bancaria y reforzamiento de los recursos propios de la entidades de crédito
Rodzaj środka pomocy	Pomoc indywidualna
Cel pomocy	Pomoc na zaradzenie poważnym zaburzeniom gospodarki
Forma pomocy	Dotacje bezpośrednie
Budżet	Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu 392 mln EUR
Intensywność pomocy	—
Czas trwania	1.1.2011–31.12.2015
Sektory gospodarki	Pośrednictwo finansowe
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc	Ministerio español de Hacienda
Inne informacje	—

	Waluta	Kurs wymiany
USD	Dolar amerykański	1,3136
JPY	Jen	107,99
DKK	Korona duńska	7,4528
GBP	Funt szterling	0,85390
SEK	Korona szwedzka	8,9885
CHF	Frank szwajcarski	1,2483
ISK	Korona islandzka
NOK	Korona norweska	7,8090
BGN	Lew	1,9558
CZK	Korona czeska	25,263
EEK	Korona estońska	15,6466
HUF	Forint węgierski	279,40
LTL	Lit litewski	3,4528
LVL	Łat łotewski	0,7097
PLN	Złoty polski	3,9667
RON	Lej rumuński	4,2986
TRY	Lir turecki	2,0545
AUD	Dolar australijski	1,2975
CAD	Dolar kanadyjski	1,3155
HKD	Dolar hong kong	10,2225
NZD	Dolar nowozelandzki	1,7272
SGD	Dolar singapurski	1,7042
KRW	Won	1 500,57
ZAR	Rand	8,7855
CNY	Yuan renminbi	8,6976
HRK	Kuna chorwacka	7,3848
IDR	Rupia indonezyjska	11 822,75
MYR	Ringgit malezyjski	4,0518
PHP	Peso filipińskie	57,601
RUB	Rubel rosyjski	39,9949
THB	Bat tajlandzki	39,628
BRL	Real	2,2127
MXN	Peso meksykańskie	16,2676
INR	Rupia indyjska	59,1550