ISSN 1725-5228 |
||
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 116 |
|
![]() |
||
Wydanie polskie |
Informacje i zawiadomienia |
Tom 49 |
Powiadomienie nr |
Spis treśći |
Strona |
|
I Informacje |
|
|
Komisja |
|
2006/C 116/1 |
||
2006/C 116/2 |
Pomoc państwa — Włochy — Pomoc państwa nr C 11/2006 (ex N 127/2005) — Koszty osierocone przedsiębiorstw komunalnych typu municipalizzata — Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 traktatu WE ( 1 ) |
|
2006/C 116/3 |
Uprzednie zgłoszenie koncentracji (Sprawa nr COMP/M.4195 — Inchcape/Lind) — Sprawa kwalifikująca się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej ( 1 ) |
|
|
Europejski Inspektor Ochrony Danych |
|
2006/C 116/4 |
||
|
|
|
(1) Tekst mający znaczenie dla EOG |
PL |
|
I Informacje
Komisja
17.5.2006 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 116/1 |
Kursy walutowe euro (1)
16 maja 2006
(2006/C 116/01)
1 euro=
|
Waluta |
Kurs wymiany |
USD |
Dolar amerykański |
1,2817 |
JPY |
Jen |
141,33 |
DKK |
Korona duńska |
7,4558 |
GBP |
Funt szterling |
0,68110 |
SEK |
Korona szwedzka |
9,3985 |
CHF |
Frank szwajcarski |
1,5525 |
ISK |
Korona islandzka |
91,13 |
NOK |
Korona norweska |
7,8360 |
BGN |
Lew |
1,9558 |
CYP |
Funt cypryjski |
0,5751 |
CZK |
Korona czeska |
28,312 |
EEK |
Korona estońska |
15,6466 |
HUF |
Forint węgierski |
262,83 |
LTL |
Lit litewski |
3,4528 |
LVL |
Łat łotewski |
0,6960 |
MTL |
Lir maltański |
0,4293 |
PLN |
Złoty polski |
3,9110 |
RON |
Lej rumuński |
3,5209 |
SIT |
Tolar słoweński |
239,65 |
SKK |
Korona słowacka |
37,540 |
TRY |
Lir turecki |
1,8580 |
AUD |
Dolar australijski |
1,6822 |
CAD |
Dolar kanadyjski |
1,4263 |
HKD |
Dolar hong kong |
9,9375 |
NZD |
Dolar nowozelandzki |
2,0625 |
SGD |
Dolar singapurski |
2,0218 |
KRW |
Won |
1 211,21 |
ZAR |
Rand |
8,1821 |
CNY |
Juan renminbi |
10,2728 |
HRK |
Kuna chorwacka |
7,2698 |
IDR |
Rupia indonezyjska |
11 810,87 |
MYR |
Ringgit malezyjski |
4,617 |
PHP |
Peso filipińskie |
67,110 |
RUB |
Rubel rosyjski |
34,6280 |
THB |
Bat tajlandzki |
48,893 |
Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez ECB.
17.5.2006 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 116/2 |
POMOC PAŃSTWA — WŁOCHY
Pomoc państwa nr C 11/2006 (ex N 127/2005) — Koszty osierocone przedsiębiorstw komunalnych typu municipalizzata
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 traktatu WE
(2006/C 116/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Komisja powiadomiła Włochy o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 88 ust. 2 traktatu WE dotyczącego wyżej wspomnianego środka pismem z dnia 4 kwietnia 2006 r., zamieszczonym w autentycznej wersji językowej na stronach następujących po niniejszym streszczeniu.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna postępowanie, w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma, kierując je do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:
European Commission |
Directorate-General for Competition |
B-1049 Brussels |
e-mail: Stateaidgreffe@cec.eu.int |
Faks: (32-2) 296 12 42 |
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Włochom. Zgłaszając uwagi zainteresowane strony mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.
STRESZCZENIE
Za pomocą omawianego środka pomocy Włochy chcą zwrócić przedsiębiorstwom komunalnym działającym w sektorze energetycznym (tak zwanym przedsiębiorstwom typu „municipalizzata”) koszty osierocone poniesione podczas procesu liberalizacji sektora energetycznego. Środek ten jest kolejnym w szeregu podobnych przypadków i następuje zwłaszcza po innej włoskiej sprawie wiążącej się z kosztami osieroconymi (1).
Środek polega na przyznaniu dotacji równej 16,3 mln EUR na rzecz przedsiębiorstwa AEM Torino, które jest jedynym przedsiębiorstwem typu municipalizzata kwalifikującym się do otrzymania tego rodzaju pomocy.
AEM Torino należy do przedsiębiorstw typu municipalizzata, które w przeszłości korzystały z pomocy, uznanej przez Komisję za bezprawną i niezgodną ze wspólnym rynkiem (2).
Nie zakończono procesu odzyskiwania pomocy, a przedsiębiorstwa typu municipalizzata — również AEM Torino — wciąż muszą zwrócić uprzednio przyznaną pomoc.
Komisja oceniając przedmiotowy środek uznała, że metoda obliczania kosztów osieroconych, które mają być zwrócone AEM Torino jest prawidłowa i zgodna z metodą określoną przez Komisję i stosowaną w innych przypadkach (3).
Jednak uwzględniając fakt, że koszty osierocone nie mogą podlegać kumulacji z żadnym innym rodzajem pomocy oraz że beneficjent korzystał z przyznanej uprzednio pomocy, którą uznano za bezprawną i niezgodną ze wspólnym rynkiem, Komisja nie jest w stanie skontrolować połączonego skutku dwóch rodzajów pomocy.
Ponadto Komisja zwróciła się do Włoch o podjęcie zobowiązania, powołując się na orzeczenie w sprawie Deggendorf, do niewypłacania nowej pomocy, zanim uprzednia pomoc nie zostanie zwrócona. Włochy odrzuciły ten wniosek.
W tych okolicznościach, Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania zgodnego z art. 88 ust. 2 traktatu WE.
TEKST PISMA
„PROCEDIMENTO
1. |
Le autorità italiane hanno notificato alla Commissione le misure di cui all'oggetto con lettera del 21 marzo 2005. La Commissione ha richiesto ulteriori informazioni con lettera del 4 maggio 2005. L'Italia ha inviato le informazioni richieste il 27 giugno 2005 e il 5 luglio 2005. La Commissione ha richiesto ulteriori informazioni il 19 luglio 2005 e inviato un sollecito all'Italia il 22 settembre 2005. L'Italia ha risposto il 3 ottobre 2005. La Commissione ha inviato una nuova nota all'Italia il 14 novembre 2005. L'Italia ha risposto a quest'ultima nota il 1o febbraio 2006. |
2. |
Il lungo scambio di note può essere spiegato in primo luogo dalla necessità di ulteriori chiarimenti per la determinazione della metodologia di calcolo degli stranded costs, e in seguito dai problemi di cumulo che sono sorti. |
BASE GIURIDICA
3. |
La direttiva 96/92/CE ha dato inizio alla liberalizzazione del settore dell'energia. La Commissione ha riconosciuto che la transizione da una situazione di assenza di competizione ad un settore dell'energia liberalizzato può prevedere costi specifici per quelle società che sono state indotte ad investimenti in impianti per la produzione di energia elettrica non economici (4). |
4. |
La base giuridica per la misura è basata sui seguenti atti:
|
DESCRIZIONE DELLA MISURA
5. |
La Commissione ha già approvato aiuti per i costi non recuperabili nel settore dell'energia in Italia (5). La decisione ha escluso le cosiddette aziende municipalizzate, di proprietà o ex proprietà degli enti locali. |
6. |
La base giuridica, il sistema di finanziamento e la metodologia utilizzata dalle autorità italiane per la determinazione dei costi non recuperabili in questo caso sono identici al caso di cui sopra. I calcoli effettuati secondo tale metodologia sono stati basati, per ciascun impianto, sulle due condizioni seguenti:
|
7. |
Inoltre, la metodologia tiene conto dei certificati verdi. |
8. |
I calcoli effettuati dalle autorità italiane per tutte le aziende municipalizzate dimostrano che solo per un'azienda i calcoli sono stati positivi, cioè AEM Torino. Tabella 1: calcolo dell'importo
|
9. |
L'aiuto sarà accordato sotto forma di sovvenzioni. Ammonterà a 16 338 000 milioni di euro. |
10. |
L'Italia presenterà una relazione annuale sull'attuazione della misura. |
11. |
L'Italia indica che la misura non può essere cumulabile con altri aiuti. |
CUMULO E PROCEDURA DEGGENDORF
12. |
Il 5 giugno 2002 la Commissione ha preso una decisione negativa relativa agli aiuti di Stato accordati dall'Italia alle aziende municipalizzate italiane (imprese di servizi pubblici di proprietà di enti locali, qui di seguito indicate come “municipalizzate”) sotto forma di esenzioni dalle tasse e prestiti agevolati ad imprese di servizi pubblici, a prevalente capitale pubblico (6) (Aiuto di Stato C 27/99, ex NN 69/98). |
13. |
La Commissione, nella sua decisione, ha dichiarato che siffatti regimi non notificati sono incompatibili ed illegittimi ed ha imposto allo Stato italiano di recuperare gli importi eventualmente erogati nel quadro dei regimi suddetti (7). |
14. |
La procedura di recupero è stata molto lenta. L'Italia ha adottato la Legge 18 aprile 2005, n. 62, il cui articolo 27 prevede il recupero degli aiuti accordati alle municipalizzate, secondo la decisione della Commissione. Tuttavia, ai beneficiari è consentito di rimborsare a rate, su un periodo di 24 mesi. Tale norma è stata applicata con una decisione presa dall'Agenzia delle Entrate il 1o giugno 2005. |
15. |
AEM Torino è una delle cosiddette “aziende municipalizzate” ed è attiva in particolare nel settore dell'energia. Sulla base di quanto indicato nel suo intervento nel caso T 297/02 Acea c. Commissione essa ha beneficiato degli aiuti di cui alla decisione della Commissione del 5 giugno 2002, sia godendo delle esenzioni fiscali negli anni 1997, 1998 e 1999, sia ferendo dei prestiti agevolati. AEM Torino ha fornito le informazioni previste dalle procedure ordinarie di valutazione e riscossione delle imposte, in seguito alla decisione dell'Agenzia delle Entrate. AEM Torino dovrebbe pagare la somma accertata di aiuti illegali entro 60 giorni dalla comunicazione dei risultati della valutazione che, secondo le informazioni inviate dalle autorità italiane, dovrebbe essere stata notificata dall'Agenzia delle Entrate non più tardi dell'11 gennaio 2006. |
16. |
Secondo le informazioni inviate dalle autorità italiane AEM Torino invece non avrebbe beneficiato di prestiti da parte della Cassa Depositi e Prestiti. |
17. |
La procedura di recupero, nella sua forma attuale, rischia di non essere immediata ed efficace come dovrebbe essere in base all'articolo 14, paragrafo 3, del regolamento n. 659/1999. |
18. |
Per il recupero possono essere necessari fino a 24 mesi. Non è chiaro se gli interessi saranno inclusi nel calcolo delle somme da recuperare. |
19. |
Inoltre, nessun aiuto è stato recuperato fino ad ora. L'Italia non è in grado di assicurare in che data avrà luogo il recupero, né se esso sarà completo o incompleto (senza interessi) e in varie rate (durante i 24 mesi). |
20. |
Poiché la Commissione non può controllare il cumulo tra gli aiuti illegali ricevuti in passato secondo il programma italiano per le municipalizzate e i nuovi aiuti in esame, è stato chiesto all'Italia di assicurare che tale effetto sia evitato prendendo l'impegno di pagare l'aiuto per i costi non recuperabili solo dopo il recupero delle somme versate illegalmente. L'Italia ha rifiutato. |
VALUTAZIONE
Legittimità dell'aiuto
21. |
Le autorità italiane hanno notificato la misura, secondo le condizioni fissate all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE. La misura contiene una clausola sospensiva. |
Sussistenza di un aiuto
22. |
La misura riguarda le risorse statali. È selettiva e va a profitto di una sola impresa. La società è attiva in un settore — il mercato dell'elettricità — dove sono presenti notevoli scambi commerciali. La misura falsa o minaccia di falsare la concorrenza. Tutte le condizioni per l'esistenza di un aiuto fissate all'articolo 87, paragrafo 1, del trattato CE sono rispettate. |
Compatibilità
23. |
La Commissione ha analizzato la compatibilità della misura con le norme relative agli aiuti di Stato alla luce della comunicazione della Commissione relativa alla metodologia per analizzare gli aiuti di Stato collegati ai costi non recuperabili (8) (in seguito denominata “la metodologia”). |
24. |
Anzitutto, il paragrafo 3 della comunicazione definisce nel dettaglio la natura dei costi non recuperabili quali impegni e garanzie di gestione che non possono più essere adempiuti a causa delle disposizioni della direttiva 96/92/CE del 19 dicembre 1996. |
25. |
I costi afferenti alla costruzione di impianti di generazione antieconomici nel periodo precedente la liberalizzazione del mercato corrispondono ad una categoria tipica di costi non recuperabili. La Commissione ha esaminato e autorizzato una serie di casi rientranti in questa fattispecie (9). |
26. |
I costi non recuperabili previsti dal regime rientrano quindi nella definizione di cui al paragrafo 3 della comunicazione della Commissione. |
27. |
La Commissione prende nota dei seguenti aspetti:
|
28. |
I costi considerati per compensazione sono limitati al 31.12.2003. Si tratta di una durata più breve rispetto a quella permessa dalla comunicazione della Commissione (fino al 2003 invece del 2006). La misura è conforme ai punti da 3.1 a 3.12 della metodologia. I costi non recuperabili interessati sono quindi ammissibili. |
29. |
La Commissione prende nota dei seguenti punti per quanto riguarda le compensazioni che saranno versate:
|
30. |
Le compensazioni che saranno versate sono quindi compatibili con i punti da 4.1 a 4.6 della metodologia. |
Cumulo e applicazione della giurisprudenza Deggendorf
31. |
Nella sua sentenza del 15 maggio 1997, la Corte di giustizia ha stabilito che: “quando la Commissione esamina la compatibilità di un aiuto con il mercato comune, deve prendere in considerazione tutti gli elementi pertinenti, ivi compreso, eventualmente, il contesto già esaminato in una decisione precedente, nonché gli obblighi che tale decisione precedente abbia potuto imporre ad uno Stato membro”. Secondo la Corte di giustizia i nuovi aiuti non sono compatibili con il mercato comune fino a che non sono stati restituiti eventuali aiuti ricevuti in passato in modo illegittimo poiché l'effetto cumulativo degli aiuti è di distorcere in maniera significativa la concorrenza nel mercato comune (Textilwerke Deggendorf GmbG (TWD)/Commissione, C-355/95P, ECR I-2549, paragrafi 25-26). |
32. |
Quindi, in applicazione della giurisprudenza Deggendorf, la Commissione valuta la possibilità di nuovi aiuti tenendo conto del fatto che il beneficiario dei nuovi aiuti abbia restituito completamente qualunque aiuto precedente che debba essere recuperato in seguito ad una decisione negativa presa dalla Commissione. |
33. |
Applicando il principio fissato dalla giurisprudenza Deggendorf al caso attuale, la Commissione osserva che: a) l'AEM di Torino ha beneficiato di aiuti precedenti, in particolare gli aiuti accordati alle aziende municipalizzate (si vedano i precedenti paragrafi da 12 a 20), da recuperare secondo la decisione della Commissione del 5 giugno 2002; e b) le autorità italiane non hanno rispettato ancora gli obblighi relativi al recupero delle somme di cui alla decisione della Commissione del 5 giugno 2002. È vero che quella decisione riguardava un regime, ma ordinava altresì di recuperare l'aiuto illegale e incompatibile attribuito sulla base di quel regime. Inoltre AEM Torino ha espressamente ammesso di aver beneficiato del regime e non vi sono motivi per ritenere che, nel suo caso specifico, le norme non costituissero aiuti, o costituissero aiuti esistenti o che siano state dichiarate compatibili con il mercato comune. |
34. |
Dopo quasi quattro anni dall'adozione della decisione del 5 giugno 2002 nel caso C 27/99 (ex NN 69/98), le autorità italiane non hanno ancora recuperato gli aiuti illegittimi. Esse hanno informato la Commissione che il processo di recupero è in corso mediante l'adozione e l'attuazione di misure amministrative adeguate. |
35. |
In particolare hanno indicato che AEM Torino ha presentato una dichiarazione all'Agenzia delle Entrate con la quale si impegna a pagare le somme che l'Agenzia indicherà. Tuttavia, non sono stati in grado di indicare:
|
36. |
Per concludere, l'Italia non ha chiarito se sia già stato recuperato l'aiuto precedente di cui verosimilmente ha fruito AEM Torino. Sulla base delle informazioni di cui sopra si può dedurre che AEM Torino può aver ricevuto e non ancora rimborsato talune somme di aiuto nell'ambito di regimi di aiuto incompatibili esaminati nel caso C 27/99 (ex NN 69/98). |
37. |
La Commissione non è in grado di determinare l'ammontare degli aiuti che AEM Torino ha già ricevuto anteriormente ai nuovi aiuti in esame e che ancora devono essere restituiti e non può quindi valutare l'effetto cumulativo dei “vecchi” e “nuovi” aiuti destinati ad AEM Torino e il conseguente impatto di distorsione del mercato comune. |
38. |
Secondo la giurisprudenza Deggendorf la Commissione deve tener conto delle circostanze già esaminate in una decisione precedente, nonché gli obblighi che tale decisione precedente abbia potuto imporre ad uno Stato membro e non può decidere sulla compatibilità di nuovi aiuti rispetto al mercato comune fino a che i precedenti aiuti detenuti illegittimamente non siano stati restituiti. |
39. |
Inoltre, come è stato chiaramente indicato alle autorità italiane, gli aiuti per il rimborso di stranded costs non possono essere cumulati con altri aiuti. |
40. |
Solo un impegno che assicurava che il pagamento dei nuovi aiuti avrebbe seguito il totale rimborso dei precedenti aiuti avrebbe potuto evitare qualunque rischio di effetto cumulativo delle due misure e qualunque distorsione della competizione, secondo i principi fissati dalla Corte di giustizia nella giurisprudenza Deggendorf. |
41. |
L'Italia è stata invitata ripetutamente a prendere tale impegno, ma ha rifiutato. |
42. |
L'effetto cumulativo dei due aiuti è invece presente e non può essere valutato dalla Commissione. Perciò, in questa fase, l'aiuto notificato non può essere dichiarato compatibile con il mercato comune. |
CONCLUSIONI
43. |
Tenuto conto di quanto precede, la Commissione invita l'Italia a presentare, nell'ambito della procedura di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE, le proprie osservazioni e fornire tutte le informazioni utili ai fini della valutazione della misura, entro un mese dalla data di ricezione della presente. Essa chiede alle autorità italiane di trasmettere immediatamente una copia della presente lettera al beneficiario potenziale dell'aiuto. |
44. |
La Commissione richiama l'attenzione delle autorità italiane sull'articolo 88, paragrafo 3, del trattato CE, che ha effetto sospensivo e sull'articolo 14 del regolamento (CE) n. 659/1999 del Consiglio, che stabilisce che ogni aiuto illegale può formare oggetto di recupero presso il beneficiario. |
45. |
La Commissione comunica all'Italia che informerà gli interessati attraverso la pubblicazione della presente lettera e di una sintesi della stessa nella Gazzetta ufficiale dell'Unione europea. Informerà inoltre gli interessati nei paesi EFTA firmatari dell'accordo SEE attraverso la pubblicazione di un avviso nel supplemento SEE della Gazzetta ufficiale dell'Unione europea e informerà infine l'autorità di vigilanza EFTA inviandole copia della presente. Tutti gli interessati saranno invitati a presentare osservazioni entro un mese dalla data della pubblicazione.” |
(1) Patrz decyzja Komisji z dnia 1.12.2004, w sprawie N 490/00, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów osieroconych związanych z urządzeniami produkcyjnymi (stranded impianti).
(2) Decyzja z dnia 5.6.2002 w sprawie pomocy państwa C 27/99 (ex NN 69/98), opublikowana pod numerem 2003/193/WE, Dz.U. L 77 z 24.3.2003, str. 21.
(3) Pismo Komisji SG (2001) D/290869 z dnia 6.8.2001 r.
(4) Lettera della Commissione SG (2001) D/290869 del 6.8.2001.
(5) Si veda la decisione della Commissione dell'1.12.2004, sul caso N 490/00, in particolare gli “standed impianti”.
(6) 2003/193/CE, GU L 77 del 24.3.2003, pag. 21
(7) Ai sensi dell'articolo 3 della decisione della Commissione l'Italia deve adottare tutti i provvedimenti necessari per recuperare presso i beneficiari gli aiuti illegittimi erogati.
(8) Adottata dalla Commission il 26.7.2001. Disponibile sul sito web della Direzione Generale della Concorrenza della Commissione al seguente indirizzo:
http://europa.eu.int/comm/competition/state_aid/legislation/stranded_costs/pt.pdf.
Comunicata agli Stati membri con lettera SG(2001) D/290869 del 6.8.2001.
(9) Oltre al caso N 490/00 citato nella precedente nota n. 2, si veda in particolare il caso NN49/99 — Spagna — GU C 268 del 22.9.2001, pag. 7, e il caso N 133/01 — Grecia — GU C 9 del 15.1.2003, pag. 6.
17.5.2006 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 116/7 |
Uprzednie zgłoszenie koncentracji
(Sprawa nr COMP/M.4195 — Inchcape/Lind)
Sprawa kwalifikująca się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej
(2006/C 116/03)
(tekst mający znaczenie dla EOG)
1. |
W dniu 4 maja 2006 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1), Komisja otrzymała zgłoszenie planowanej koncentracji, w wyniku której przedsiębiorstwo Inchcape plc („Inchcape”, Zjednoczone Królestwo) przejmuje w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady kontrolę nad całością przedsiębiorstwa Lind Automotive Group Ltd („Lind”, Zjednoczone Królestwo) w drodze zakupu udziałów. |
2. |
Przedmiotem działalności gospodarczej przedsiębiorstw biorących udział w koncentracji jest:
|
3. |
Po wstępnej analizie Komisja uznała, że zgłoszona koncentracja może wchodzić w zakres rozporządzenia (WE) nr 139/2004. Jednocześnie Komisja zastrzega sobie prawo do podjęcia ostatecznej decyzji w tej kwestii. Należy zauważyć, iż zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie procedury uproszczonej stosowanej do niektórych koncentracji zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 139/2004 (2), sprawa ta kwalifikuje się do rozpatrzenia w ramach procedury określonej w tym obwieszczeniu. |
4. |
Komisja zwraca się do zainteresowanych stron trzecich o zgłaszanie ewentualnych uwag na temat planowanej koncentracji. Komisja musi otrzymać takie uwagi w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od daty niniejszej publikacji. Można je przesyłać faksem (nr faksu: (32-2) 296 43 01 lub 296 72 44) lub listownie, podając numer referencyjny: COMP/M.4195 — Inchcape/Lind na następujący adres Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej:
|
(1) Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1.
(2) Dz.U. C 56 z 5.3.2005, str. 32.
Europejski Inspektor Ochrony Danych
17.5.2006 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 116/8 |
Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych na temat wniosku dotyczącego decyzji ramowej Rady w sprawie wymiany informacji w ramach zasady dostępności (COM (2005) 490 wersja ostateczna)
(2006/C 116/04)
EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 286,
uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 8,
uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych,
uwzględniając wniosek o wydanie opinii zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych,
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:
I. UWAGI WSTĘPNE
1. |
Wniosek dotyczący decyzji ramowej Rady w sprawie wymiany informacji w ramach zasady dostępności został skierowany do Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EIOD) za pośrednictwem pisma wysłanego przez Komisję w dniu 12 października 2005 r. EIOD przyjmuje, że pismo to stanowi prośbę o opinię dla instytucji i organów wspólnotowych, w myśl art. 28 ust. 2 rozporządzenia 45/2001/WE. EIOD uważa, że niniejsza opinia powinna zostać uwzględniona w preambule do decyzji ramowej. |
2. |
Niniejsza opinia musi być rozpatrywana w kontekście opisanym w pkt II. Zgodnie z pkt II nie jest bynajmniej oczywiste, że omawiany wniosek — lub podejście do zasady dostępności w nim proponowane — w konsekwencji doprowadzi do przyjęcia aktu prawnego. Wiele państw członkowskich popiera inne podejścia. |
3. |
Jest jednak oczywiste, że problem dostępności ponad granicami wewnętrznymi informacji służących organom ścigania lub, w szerszym kontekście, wymiana takich informacji, stanowi kwestię mającą duże znaczenie dla państw członkowskich, zarówno na forum Rady, jak i poza nim, a także na forum Parlamentu Europejskiego. |
4. |
Podobnie oczywistym jest, że temat ten ma szczególne znaczenie z punktu widzenia ochrony danych osobowych, co zostanie odzwierciedlone w niniejszej opinii. EIOD przypomina, że omawiany wniosek został przedstawiony przez Komisję w związku z wnioskiem dotyczącym decyzji ramowej Rady w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych — w sprawie tego drugiego wniosku EIOD przedstawił opinię w dniu 19 grudnia 2005 r. |
5. |
EIOD, korzystając z nadarzającej się okazji, przedstawi w niniejszej opinii podstawowe założenia o charakterze ogólnym dotyczące wymiany informacji służących organom ścigania oraz różnorodnych podejść do uregulowania tego tematu. EIOD ma nadzieję, że przedstawienie niniejszej opinii zapewni uwzględnienie w należytym stopniu problematyki ochrony danych w przyszłych dyskusjach na ten temat. |
6. |
Na późniejszym etapie prac będzie można zgłaszać do EIOD kolejne wnioski o wydanie opinii w zależności od postępów poczynionych w kolejnych stadiach procesu legislacyjnego obejmującego zarówno omawiany wniosek, jak i inne wnioski z nim powiązane. |
II. KONTEKST WNIOSKU
7. |
Zasada dostępności — jako nowa, mająca duże znaczenie zasada prawa — została po raz pierwszy wprowadzona w programie haskim. Zakłada ona, że przepływ ponad granicami wewnętrznymi UE informacji potrzebnych do walki z przestępczością powinien odbywać się bez utrudnień. Celem niniejszego wniosku jest wprowadzenie tej zasady do wiążącego aktu prawnego. |
8. |
Wymiana pomiędzy różnymi państwami informacji potrzebnych policji stanowi często przedmiot zainteresowania ustawodawców, zarówno w ramach UE, jak i poza nią. Uwagę EIOD w ostatnim czasie zwróciły następujące inicjatywy. |
9. |
Przede wszystkim, w dniu 4 czerwca 2004 r. Szwecja przedstawiła projekt decyzji ramowej w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania państw członkowskich Unii Europejskiej. Podczas posiedzenia w dniu 1 grudnia 2005 r. Rada osiągnęła porozumienie w sprawie podejścia ogólnego do tego wniosku. |
10. |
Po drugie, w dniu 27 maja 2005 r. siedem państw członkowskich podpisało w Prüm (Niemcy) konwencję w sprawie rozszerzenia współpracy transgranicznej, szczególnie w zakresie zwalczania terroryzmu, przestępczości transgranicznej i nielegalnej migracji. Konwencja ta wprowadza między innymi rozwiązania służące usprawnieniu wymiany informacji na temat DNA i odcisków palców. Do konwencji może przystąpić każde z państw członkowskich Unii Europejskiej. Umawiające się strony postawiły sobie za cel włączenie przepisów konwencji do ram prawnych Unii Europejskiej. |
11. |
Po trzecie, dostępność — ponad granicami wewnętrznymi Unii Europejskiej — informacji służących organom ścigania będzie nadal zwiększana dzięki innym aktom prawnym, takim jak wnioski dotyczące Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II), wniosek dotyczący dostępu do Systemu Informacji Wizowej (VIS) oraz wniosek dotyczący decyzji w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestrów karnych pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji. W tym kontekście właściwe wydaje się również przypomnienie komunikatu wydanego przez Komisję w dniu 25 listopada 2005 r. w sprawie poprawy skuteczności, sprawniejszej operacyjności i współdziałania europejskich baz danych w obszarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. |
12. |
Biorąc pod uwagę wszystkie podjęte inicjatywy wspomniane powyżej, należy stwierdzić, że omawiany wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie dostępności nie powinien być analizowany w oderwaniu od proponowanych rozwiązań — trzeba również uwzględnić inne podejścia do kwestii wymiany informacji służących organom ścigania. Jest to szczególnie istotne ze względu na obecną tendencję widoczną na forum Rady, zgodnie z którą większym poparciem cieszą się podejścia do problematyki wymiany informacji i do pojęcia dostępności odbiegające od podejścia ogólnego zaproponowanego przez Komisję w omawianym wniosku. Tekst wniosku w obecnym brzmieniu może nawet nie zostać poddany pod dyskusję na forum Rady. |
13. |
Ponadto omawiany wniosek jest ściśle powiązany z wnioskiem dotyczącym decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych. Niniejsza opinia musi być interpretowana w świetle bardziej szczegółowej opinii w sprawie tej decyzji ramowej. |
14. |
W opinii na temat wniosku dotyczącego decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych, EIOD podkreślił znaczenie zapewnienia właściwej ochrony danych, koniecznej w przypadku przyjęcia aktu prawnego dotyczącego dostępności. Według EIOD taki akt prawny nie powinien zostać przyjęty bez uprzedniego zapewnienia podstawowych zabezpieczeń w zakresie ochrony danych. |
15. |
Takie samo stanowisko EIOD zajmuje w odniesieniu do przyjęcia innych aktów prawnych, które miałyby ułatwić przepływ przez granice wewnętrzne UE informacji służących organom ścigania. EIOD przyjmuje zatem z zadowoleniem fakt, że zarówno Rada, jak i Parlament Europejski nadały priorytetowe znaczenie wspomnianemu wcześniej wnioskowi dotyczącemu decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych. |
III. ZASADA DOSTĘPNOŚCI
16. |
Zasada dostępności jako taka jest zasadą prostą. Informacje dostępne dla niektórych organów w jednym państwie członkowskim muszą być również dostępne dla równoważnych organów w pozostałych państwach członkowskich. Wymiana informacji między organami państw członkowskich musi być dokonywana w możliwie najszybszy i najprostszy sposób, najlepiej przy wykorzystaniu bezpośredniego dostępu przez Internet. |
17. |
Trudności pojawiają się w związku z warunkami, w jakich zasada dostępności ma znaleźć zastosowanie:
|
18. |
Niezależnie od tak złożonej sytuacji, oczywistym jest, że zasada ta nie może działać w oderwaniu od innych instrumentów. Koniecznym jest przedsięwzięcie dodatkowych środków, które zagwarantują skuteczne wyszukiwanie informacji i skuteczny do nich dostęp. W każdym razie środki te muszą ułatwiać organom ścigania zdobycie wiedzy na temat posiadania potrzebnych informacji przez organy ścigania innych państw członkowskich oraz informacji na temat miejsca, w którym takie informacje można uzyskać. Takie dodatkowe środki mogłyby obejmować interfejsy umożliwiające bezpośredni dostęp do wszystkich lub poszczególnych danych posiadanych przez inne państwa członkowskie. Z tego powodu wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie dostępności wprowadza „odnośniki”, czyli konkretne dane, do których można mieć bezpośredni dostęp ponad granicami. |
19. |
Ogólnie rzecz ujmując zasada dostępności powinna ułatwić przepływ informacji między państwami członkowskimi. W związku z faktem, że granice wewnętrzne zostaną zniesione, państwa członkowskie muszą zezwolić, aby informacje dostępne dla ich organów policyjnych stopniowo były udostępniane również organom z innych państw członkowskich. Państwa członkowskie tracą uprawnienia do kontrolowania przepływu informacji, co oznacza również, że nie mogą już traktować własnego ustawodawstwa krajowego jako wystarczającego instrumentu odpowiedniej ochrony informacji. |
20. |
Z tego właśnie powodu wniosek wymaga szczególnej uwagi z punktu widzenia ochrony danych osobowych. Po pierwsze, informacje, które zazwyczaj mają charakter poufny i które są dobrze zabezpieczone, muszą zostać udostępnione organom innych państw członkowskich. Po drugie, aby zapewnić funkcjonowanie systemu, należy utworzyć odnośniki i udostępnić je organom innych państw członkowskich. Zastosowanie tej zasady będzie w konsekwencji prowadziło do tworzenia większej liczby danych w porównaniu do danych obecnie dostępnych. |
IV. GŁÓWNE ELEMENTY
Zakres zastosowania zasady dostępności
21. |
Przede wszystkim należy określić, do jakich informacji zasada dostępności będzie miała zastosowanie. Dziedzina, do której odnosi się ta zasada określona została w sposób ogólny w art. 2 wniosku, w powiązaniu z art. 1 ust. 1 i art. 3 lit. a). Zasada stosuje się do informacji:
Są to trzy podstawowe elementy wyznaczające we wniosku Komisji zakres zastosowania omawianej zasady. Zakres ten zostaje dokładniej określony w art. 2. Art. 2 ust. 1 ogranicza stosowanie zasady dostępności do etapu poprzedzającego rozpoczęcie postępowania karnego, natomiast ust. 2, 3 i 4 tego samego artykułu wprowadzają ograniczenia bardziej szczegółowe. |
22. |
Aby zrozumieć konsekwencje, jakie pociąga za sobą wniosek, konieczne jest przeprowadzenie dokładniejszej analizy trzech podstawowych, wyżej wspomnianych, elementów. Pierwsze dwa elementy określające zakres są wystarczająco jasne. Definicja „istniejących informacji” jest zawarta w art. 2 ust. 2, który mówi, że decyzja ramowa nie pociąga za sobą obowiązku gromadzenia i przechowywania informacji w wyłącznym celu udostępniania ich, natomiast interpretacja wykazu zamieszczonego w załączniku II nie budzi wątpliwości. Dalszych wyjaśnień wymaga natomiast trzeci z podstawowych elementów, zarówno sam, jak i w powiązaniu z dwoma pierwszymi elementami. |
23. |
Wniosek nie precyzuje, czy określenie „dostępne informacje” dotyczy wyłącznie informacji już kontrolowanych przez właściwe organy, czy też obejmują ono również te informacje, które mogą dopiero zostać przez te organy uzyskane. Zdaniem EIOD wniosek można jednak interpretować jako zawierający obydwa rozwiązania. |
24. |
W rzeczy samej, podczas gdy art. 2 ust. 2 wydaje się sugerować — poprzez określenie, że decyzja ramowa „nie pociąga za sobą obowiązku gromadzenia i przechowywania informacji […] w wyłącznym celu udostępniania ich” — wąski zakres zastosowania, art. 3 lit. a) pozwala na szerszą interpretację, stwierdzając, że „informacje” oznaczają „istniejące informacje, wymienione w załączniku II”. |
25. |
Załącznik II wymienia co najmniej dwie kategorie danych, które w większości przypadków kontrolowane są przez organy inne niż policja. Do pierwszej kategorii należą dane rejestracyjne pojazdów. W wielu państwach członkowskich bazy danych zawierające takie dane nie są kontrolowane przez organy ścigania, chociaż są im regularnie udostępniane. Czy dane tego rodzaju powinny być objęte zakresem pojęcia „dostępnych informacji”, które, zgodnie z art. 1, są udostępniane równoważnym właściwym organom innych państw członkowskich? Druga kategoria danych wymienionych w załączniku II, którą należy wskazać, to numery telefoniczne i inne dane dotyczące połączeń: czy takie dane powinny być uważane za „dostępne” także w sytuacjach, w których są one kontrolowane przez prywatne firmy, a nie przez właściwe władze? |
26. |
Ponadto w innych przepisach wniosku, w szczególności w art. 3 lit. d) i art. 4 ust. 1 lit. c), wspierany jest pogląd, zgodnie z którym „wyznaczone organy”, a nawet „wyznaczone strony” mogą kontrolować informacje, które są „dostępne” dla „właściwych organów”. Z tekstu wniosku wynika również, że „właściwy organ” państwa członkowskiego oznacza organ objęty art. 29, tiret pierwsze traktatu UE, podczas gdy każdy organ krajowy może być „organem wyznaczonym”. |
27. |
Według EIOD zastosowanie zasady dostępności do informacji kontrolowanych przez wyznaczone organy i wyznaczone strony budzi następujące wątpliwości:
|
28. |
Zastosowanie zasady o zakresie tak szerokim jak „zasada dostępności” wymaga jasnego i precyzyjnego zdefiniowania danych, które powinny być uważane za dostępne. Wobec powyższego EIOD zaleca:
|
Pozostałe kwestie związane z zakresem zastosowania
29. |
Zgodnie z art. 2 ust. 1 wniosku decyzja ramowa ma zastosowanie do przetwarzania informacji poprzedzającego rozpoczęcie postępowania karnego. Jej zakres zastosowania jest bardziej ograniczony niż zakres wniosku dotyczącego decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych, który w całości odnosi się do współpracy sądowej w sprawach karnych. |
30. |
Jednak zdaniem EIOD ograniczenie takie samo w sobie nie zawęża zakresu zastosowania wniosku do współpracy policyjnej. Zakresem tym mogłaby również zostać objęta współpraca sądowa w sprawach karnych, zważywszy że w niektórych państwach członkowskich organy sądowe mają również uprawnienia w odniesieniu do dochodzeń lub śledztw prowadzonych w sprawach karnych, jeszcze przed rozpoczęciem postępowania sądowego. Niemniej jednak fakt, że podstawę wniosku stanowi wyłącznie art. 30 ust. 1 lit. b) TUE wydaje się wskazywać, że wniosek ten ma zastosowanie tylko do współpracy policyjnej. Wyjaśnienie tego aspektu zostałoby przyjęte z zadowoleniem. |
31. |
Omawiany wniosek ma zastosowanie do udostępniania informacji Europolowi, podczas gdy wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych wyłącza możliwość przetwarzania danych osobowych przez Europol. EIOD doradza ograniczenie wymiany informacji z Europolem do celów, zgodnie z którymi działa ta organizacja, wymienionych w art. 2 konwencji o Europolu i w załączniku do niej. Ponadto należy uwzględnić szczegółowe zasady wymiany danych z Europolem zawarte w niektórych aktach Rady. |
Nie dla nowych baz danych zawierających dane osobowe
32. |
Punktem wyjścia wniosku jest stwierdzenie, że nie będzie on prowadził do tworzenia nowych baz danych zawierających dane osobowe. Wyraźnie zostaje to stwierdzone w art. 2 ust. 2: wniosek nie pociąga za sobą obowiązku gromadzenia i przechowywania informacji w wyłącznym celu udostępniania ich. Z punktu widzenia ochrony danych jest to istotny, a zarazem pozytywny element wniosku. EIOD przypomina swoją opinię na temat wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych przetwarzanych w związku ze świadczeniem publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej (1), w której podkreślił, że obowiązki prawne prowadzące do powstania dużych baz danych skutkują powstaniem szczególnego ryzyka dla osoby, której dane dotyczą, między innymi ze względu na ryzyko związane z nieuprawnionym wykorzystaniem danych. |
33. |
Jednakże:
|
Bezpośredni i pośredni dostęp do informacji
34. |
Wniosek przewiduje bezpośredni i pośredni dostęp do informacji. Art. 9 wniosku przewiduje bezpośredni dostęp przez Internet do informacji znajdujących się w bazach danych, do których równoważne właściwe organy krajowe mają bezpośredni dostęp przez Internet. Art. 10 przewiduje dostęp pośredni. Odnośniki do informacji niedostępnych przez Internet są dostępne w drodze konsultacji przez Internet dla równoważnych właściwych organów innych państw członkowskich i Europolu. Jeżeli organ ten znajdzie odnośnik do poszukiwanych informacji, może on sporządzić wniosek o udzielenie informacji i przesłać go wyznaczonemu organowi w celu uzyskania informacji, których odnośnik dotyczy. |
35. |
Dostęp bezpośredni nie prowadzi do utworzenia nowych baz danych, ale wymaga interoperacyjności baz danych równoważnych właściwych systemów w państwach członkowskich. Ponadto konieczne będzie wprowadzenie nowego sposobu wykorzystania już istniejących baz danych poprzez zapewnienie wszystkim właściwym organom państw członkowskich narzędzi, które dotychczas były dostępne wyłącznie dla właściwych organów krajowych. Dostęp bezpośredni automatycznie oznaczać będzie dostęp większej liczby osób do bazy danych i tym samym prowadzić może do zwiększenia ryzyka związanego z niewłaściwym wykorzystaniem danych. |
36. |
W przypadku bezpośredniego dostępu właściwego organu innego państwa członkowskiego, wyznaczone organy państwa członkowskiego udostępniającego dane nie mają żadnej kontroli nad dostępem ani nad dalszym wykorzystaniem danych. Na takie konsekwencje dostępu bezpośredniego przewidzianego w treści wniosku należy zwrócić szczególną uwagę, zważywszy że:
|
37. |
W odniesieniu do dostępu pośredniego poprzez odnośniki, które dostarczają informacji zgodnie z systemem trafienie/brak trafienia: nie jest to nowe rozwiązanie. Stanowi ono podstawę funkcjonowania europejskich systemów informacyjnych o dużym zasięgu, takich jak system informacyjny Schengen. Korzyścią utworzenia systemu odnośników jest umożliwienie państwom członkowskim udostępniającym dane sprawowania kontroli nad wymianą informacji pochodzących z ich kartotek policyjnych. Jeżeli zostanie znaleziony odnośnik do poszukiwanej informacji, organ wnioskujący może złożyć wniosek o udzielenie informacji na temat osoby, której dane dotyczą. Wniosek ten może zostać rozpatrzony w sposób właściwy przez organ, do którego został skierowany. |
38. |
Niemniej jednak konieczna jest również dokładna analiza, zważywszy że utworzenie systemu odnośników — w dziedzinach, w których systemy takie dotychczas nie istniały, innych niż europejskie systemy informacyjne o dużym zasięgu — może skutkować powstaniem nowego ryzyka dla osoby, której dane dotyczą. EIOD podkreśla fakt, że chociaż odnośniki same w sobie nie zawierają dużo informacji na temat osób, których dane dotyczą, to znalezienie potrzebnego odnośnika może prowadzić do danych szczególnie wrażliwych. Odnośnik może ujawniać, że dana osoba jest notowana w kartotekach policyjnych w związku z popełnieniem przestępstwa. |
39. |
Kwestią najwyższej wagi staje się zatem ustanowienie przez europejskiego prawodawcę odpowiednich przepisów, przynajmniej w odniesieniu do tworzenia odnośników, dotyczących zarządzania systemami przechowywania odnośników oraz właściwej organizacji dostępu do odnośników. W opinii EIOD wniosek pod tym względem nie jest zadowalający. Na obecnym etapie prac EIOD zgłasza trzy uwagi:
|
Wcześniejsze zezwolenie udzielane przez organy sądowe
40. |
Wymiana informacji nie powinna uniemożliwiać państwom członkowskim, w których konieczne jest wcześniejsze uzyskanie zezwolenia organów sądowych, przekazywania informacji organowi wnioskującemu, jeżeli dane informacje objęte są w państwie, do którego skierowano wniosek, kontrolą sądową. Jest to istotna uwaga, zważywszy że, jak wynika z przeprowadzonego badania na temat uprawnień policji w zakresie wymiany danych osobowych (2), nie we wszystkich państwach członkowskich policja może mieć niezależny dostęp do tych danych. W opinii EIOD zasada dostępności nie powinna naruszać wynikającego z prawa krajowego obowiązku uzyskania wcześniejszego zezwolenia w celu uzyskania informacji lub przynajmniej powinna doprowadzić do ustanowienia przepisów szczególnych określających kategorie danych, dla których konieczne jest uzyskanie takiego zezwolenia, które to przepisy miałyby zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich. |
41. |
Obowiązek ten powinien być interpretowany w powiązaniu z art. 11 ust. 2 wniosku dotyczącego decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych, który przewiduje również wpływ państw członkowskich przekazujących informacje na dalsze wykorzystanie tych informacji w państwie członkowskim, do którego dane zostały przekazane. EIOD odnotowuje znaczenie tej zasady, która jest potrzebna do zagwarantowania, że dostępność nie będzie prowadziła do obchodzenia restrykcyjnych przepisów krajowych dotyczących dalszego wykorzystania danych osobowych. |
Uwaga końcowa
42. |
Omówione elementy wymagają zastosowania wysokich standardów ochrony danych. Szczególną uwagę należy zwrócić na zagwarantowanie stosowania zasady ograniczenia celu i zasady związanej z dalszym przetwarzaniem, jak również na dokładność i wiarygodność informacji, które są udostępniane (patrz opinia EIOD na temat decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych, pkt IV.2 i IV.6). |
V. INNE PODEJŚCIA
Wniosek Szwecji
43. |
Wniosek Szwecji nie ogranicza się do określonych rodzajów informacji, ale obejmuje wszystkie informacje wraz z danymi wywiadowczymi, nawet informacje i dane wywiadowcze przechowywane przez inne podmioty niż właściwe organy ścigania. Wniosek ten zacieśnia współpracę poprzez ustanowienie ograniczeń czasowych w odniesieniu do rozpatrywania wniosków o udzielenie informacji oraz poprzez zniesienie zróżnicowanego podejścia do kwestii wymiany informacji w ramach jednego państwa członkowskiego i ponadgranicznej wymiany informacji. Nie przewiduje on dodatkowych środków zapewniających skuteczny dostęp do informacji. W tym świetle zrozumiałe stają się przyczyny, dla których Komisja nie była usatysfakcjonowana wnioskiem Szwecji jako właściwym instrumentem zapewniającym dostępność (3). |
44. |
Z punktu widzenia ochrony danych podejście zaprezentowane we wniosku Szwecji ma następujące konsekwencje natury ogólnej:
|
Konwencja z Prüm
45. |
W konwencji z Prüm zostało przyjęte inne podejście do kwestii stosowania zasady dostępności. W omawianym wniosku dotyczącym decyzji ramowej zostało zawarte podejście ogólne — mające zastosowanie do wszystkich rodzajów informacji, o ile są one wymienione w załączniku II (patrz pkt 21-28 niniejszej opinii), a nie zakładające ustanowienia przepisów szczególnych dotyczących wymiany poszczególnych rodzajów informacji — natomiast podejście przedstawione w konwencji z Prüm jest podejściem stopniowym. |
46. |
Podejście takie nazywane jest czasami podejściem zakładającym dostęp do danych w układzie tematycznym („data field-by-data field approach”). Ma ono zastosowanie do poszczególnych rodzajów informacji (DNA, odciski palców i dane rejestracyjne pojazdów) i ustanawia obowiązek uwzględniania szczególnego charakteru takich danych. Konwencja ustanawia obowiązek zakładania i prowadzenia — do celów śledztw lub dochodzeń prowadzonych w sprawach karnych — kartotek analiz DNA. Podobny obowiązek odnosi się do danych dotyczących odcisków palców. W odniesieniu do danych rejestracyjnych pojazdów, należy zapewnić dostęp bezpośredni do krajowych punktów kontaktowych znajdujących się w innych państwach członkowskich. |
47. |
Podejście prezentowane w konwencji z Prüm skłania do zgłoszenia trzech rodzajów uwag. |
48. |
Po pierwsze, jest oczywistym, że EIOD nie zatwierdza procedury prowadzącej do stosowania omawianej konwencji z pominięciem ram instytucjonalnych Unii Europejskiej, a co za tym idzie, bez poważnego zaangażowania Komisji w tę procedurę. Ponadto, procedura ta oznacza brak demokratycznej kontroli sprawowanej przez Parlament Europejski, jak również brak kontroli sądowej sprawowanej przez Trybunał Sprawiedliwości, co w rezultacie prowadzi do zmniejszenia gwarancji prawidłowego wyważenia wszelkich interesów (publicznych). Obejmuje to również podejście do zagadnienia z punktu widzenia ochrony danych. Innymi słowy instytucje Unii Europejskiej nie mają możliwości — przed utworzeniem systemu — oceny konsekwencji, jakie wybór określonej strategii może mieć na ochronę danych osobowych. |
49. |
Po drugie, w sposób oczywisty niektóre elementy konwencji z Prüm w większym stopniu naruszają prywatność osoby, której dane dotyczą, niż czyni to treść decyzji ramowej w sprawie dostępności. Konwencja z założenia prowadzi do utworzenia nowych baz danych, które same w sobie zwiększają ryzyko niewystarczającej ochrony danych osobowych. Należy wykazać konieczność i adekwatność utworzenia takich nowych baz danych. Należy zagwarantować właściwe zabezpieczenia służące ochronie danych osobowych. |
Podejście zakładające dostęp do danych w układzie tematycznym („data field-by-data field approach”)
50. |
Po trzecie, jak już stwierdzono wcześniej, konwencja przyjmuje podejście zakładające dostęp do danych w układzie tematycznym („data field-by-data field approach”). EIOD wspomniał powyżej problemy i wątpliwości związane z warunkami, w jakich zasada proporcjonalności ma znaleźć zastosowanie. W takich okolicznościach zdaniem EIOD, lepszym rozwiązaniem byłoby — zamiast tworzenia systemu dla różnych rodzajów danych — zastosowanie bardziej ostrożnego podejścia, zakładającego objęcie systemem jednego rodzaju danych oraz kontrolowanie, w jakim stopniu zasada dostępności może rzeczywiście pomóc w ściganiu przestępstw, przy równoczesnej kontroli konkretnych zagrożeń mogących pojawić się w odniesieniu do ochrony danych osobowych. Na podstawie takich doświadczeń systemem prawdopodobnie mogłyby zostać objęte inne rodzaje danych, jak również mógłby on zostać zmodyfikowany w celu zwiększenia jego skuteczności. |
51. |
Podejście zakładające dostęp do danych w układzie tematycznym w większym stopniu spełniłoby również wymogi wynikające z zasady proporcjonalności. W opinii EIOD, potrzeba sprawniejszej ponadgranicznej wymiany danych służącej ściganiu przestępstw mogłaby uzasadnić przyjęcie aktu prawnego na szczeblu europejskim, ale w celu zachowania zasady proporcjonalności akt ten powinien być dostosowany do założonych w nim celów, które będzie można dokładniej określić dopiero po zdobyciu praktycznych doświadczeń. Co więcej, omawiany akt prawny nie powinien w sposób nieproporcjonalny naruszać prywatności osoby, której dane dotyczą. Wymiana danych nie powinna dotyczyć większej liczby rodzajów danych niż jest to bezwzględnie konieczne, ani możliwości anonimowej wymiany danych, oraz powinna odbywać się zgodnie z restrykcyjnymi warunkami regulującymi ochronę danych. |
52. |
Ponadto, popierane przez EIOD bardziej wyważone podejście mogłoby obejmować — jeżeli jest to możliwe wraz z podejściem zakładającym dostęp do danych w układzie tematycznym — rozpoczęcie wprowadzania w życie zasady dostępności wyłącznie przy wykorzystaniu dostępu pośredniego, czyli poprzez odnośniki. EIOD poruszył tę kwestię w celu poddania jej pod rozwagę na dalszych etapach procesu legislacyjnego. |
VI. KTÓRE DANE?
53. |
Załącznik II wymienia rodzaje informacji, jakie można uzyskać na mocy proponowanej decyzji ramowej. Wszystkie sześć rodzajów informacji wymienionych w tym załączniku w większości przypadków stanowi dane osobowe ze względu na fakt, że wszystkie dotyczą osoby zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania. |
54. |
Zgodnie z art. 3 lit. g) wniosku termin „odnośniki” oznacza „dane, których celem jest określenie informacji w jednoznaczny sposób i które można przeszukiwać za pomocą zwykłej funkcji szukania, aby ustalić, czy dane informacje są dostępne”. W dokumencie zatytułowanym „Sposób wdrażania zasady dostępności” (4) za odnośniki uznane zostały następujące dane:
Innym rodzajem danych, który mógłby zostać uznany za odnośniki, mogą być profile DNA. Powyższy wykaz odnośników wskazuje, że odnośniki mogą zawierać dane osobowe i w związku z tym konieczne jest zapewnienie ich właściwej ochrony. |
55. |
EIOD w szczególności zajmuje kwestia profili DNA. Zostało udowodnione, że analizy DNA mają istotne znaczenie w prowadzeniu dochodzenia lub śledztwa w sprawach karnych, a sprawna wymiana danych DNA może mieć podstawowe znaczenie w walce z przestępczością. Niemniej jednak konieczne jest jasne zdefiniowanie samego pojęcia „dane DNA”, jak również odpowiednie uwzględnienie szczególnego charakteru tych danych. W rzeczy samej z punktu widzenia ochrony danych istnieje zasadnicza różnica między próbkami DNA a profilami DNA. |
56. |
Próbki DNA (często zbierane i przechowywane przez organy ścigania) należy traktować jako dane szczególnie wrażliwe, ponieważ istnieje zwiększone prawdopodobieństwo, że mogą one zawierać cały „obraz” DNA. Mogą one dostarczać informacji o cechach genetycznych i stanie zdrowia danej osoby, które mogą być potrzebne do zupełnie innych celów, takich jak udzielanie porad medycznych poszczególnym osobom lub młodym parom. |
57. |
W przypadku profili DNA mamy do czynienia z sytuacją odwrotną, ponieważ profile takie zawierają tylko niektóre informacje na temat DNA pobrane z próbki DNA: mogą być one wykorzystywane do sprawdzania tożsamości danej osoby, ale zasadniczo nie ujawniają jej cech genetycznych. Tym niemniej postęp naukowy może doprowadzić do zwiększenia liczby informacji, które można odczytać z profilów DNA: to, co w danym momencie może być postrzegane jako „niewinny” profil DNA, wraz z upływem czasu może ujawnić znacznie więcej informacji, niż było to oczekiwane i potrzebne, w tym zwłaszcza informacji dotyczących cech genetycznych danej osoby. Tym samym informacje, które można odczytać z profili DNA powinny być uważane za informacje o charakterze dynamicznym. |
58. |
W tym kontekście EIOD zauważa, że chociaż zarówno konwencja z Prüm, jak i wniosek Komisji wspierają wymianę danych DNA między organami ścigania, to istnieją zasadnicze różnice w proponowanym sposobie dokonywania takiej wymiany. |
59. |
EIOD z zadowoleniem przyjmuje fakt, że we wniosku Komisji nie został przewidziany obowiązek gromadzenia danych DNA oraz że wymiana danych DNA w wyraźny sposób została ograniczona do profili DNA. Załącznik II definiuje profile DNA na podstawie wspólnego wykazu wskaźników DNA używanego w ekspertyzach sądowych DNA przeprowadzanych w państwach członkowskich. Wykaz ten — ustalony na podstawie siedmiu wskaźników DNA Europejskiego Zestawu Standardowego określonego w załączniku do rezolucji Rady z dnia 25 czerwca 2001 r. w sprawie wymiany wyników analizy DNA (5) — gwarantuje, że profile DNA nie będą zawierać, w momencie ich pobierania, żadnych informacji na temat szczególnych cech dziedzicznych. |
60. |
EIOD podkreśla, że wspomniana rezolucja Rady ustanawia kilka bardzo istotnych zabezpieczeń powiązanych ściśle z dynamicznym charakterem profilów DNA. I tak, w sekcji III rezolucji, po ograniczeniu wymiany wyników analiz DNA do „stref chromosomów […] które zgodnie z obecnym stanem wiedzy nie dostarczają informacji o konkretnych cechach dziedzicznych”, państwom członkowskim zostaje zalecone zaprzestanie dalszego wykorzystywania tych wskaźników DNA, które, ze względu na postęp naukowy, mogą dostarczać informacji na temat szczególnych cech dziedzicznych. |
61. |
Konwencja z Prüm przewiduje inne podejście: zobowiązuje umawiające się strony do tworzenia i prowadzenia kartotek analiz DNA do celów śledztw lub dochodzeń prowadzonych w sprawach karnych. Tym samym prowadzi do utworzenia nowych baz danych DNA i zwiększenia liczby zgromadzonych danych DNA. Ponadto nie jest jasne, jaki rodzaj danych ma być wprowadzany do „kartotek analiz DNA”, a konwencja nie uwzględnia dynamicznego charakteru profili DNA. |
62. |
EIOD wskazuje, że każdy akt prawny przewidujący wymianę danych DNA powinien:
|
63. |
W świetle powyższego EIOD niniejszym potwierdza i ujednolica uwagi zawarte we wcześniejszej opinii dotyczącej decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych (pkt 80). We wspomnianej opinii EIOD wskazał na konieczność zapewnienia szczególnych zabezpieczeń w odniesieniu do danych DNA celem zagwarantowania, że: dostępne informacje mogą być wykorzystywane jedynie do identyfikowania osób do celów zapobiegania przestępstwom, ich wykrywania lub ścigania; stopień dokładności profilów DNA jest należycie uwzględniony i może być podważony przez osobę, której dane dotyczą, przy pomocy dostępnych sposobów; jest w pełni zapewnione poszanowanie godności osobistej (6). |
64. |
Powyższe uwagi prowadzą ponadto do konkluzji, że akty prawne dotyczące tworzenia kartotek DNA i wymiany danych pochodzących z tych kartotek powinny zostać przyjęte dopiero po dokonaniu oceny skutków regulacji pozwalającej na właściwą ocenę korzyści i ryzyka. EIOD zaleca, aby takie akty prawne zawierały obowiązek przeprowadzania regularnych ocen po wejściu w życie tych aktów prawnych. |
65. |
Załącznik II przewiduje także innego rodzaju informacje, które mogą być wymieniane. Są to informacje pochodzące od osób prywatnych, jako że numery telefoniczne i inne dane dotyczące połączeń, a także dane odnoszące się do ruchu połączeń zazwyczaj nie pochodzą od operatorów telefonicznych. Uzasadnienie wniosku potwierdza obowiązek państw członkowskich dotyczący zagwarantowania, że informacje służące organom ścigania, kontrolowane przez organy lub osoby prywatne wyznaczone do tego celu, są udostępniane równoważnym właściwym organom innych państw członkowskich i Europolowi. Jako że wniosek dotyczy danych osobowych pochodzących od osób prywatnych, zdaniem EIOD stosowane ramy prawne powinny zawierać dodatkowe zabezpieczenia w celu ochrony osób, których dane dotyczą, jak również powinny zapewniać dokładność danych. |
VII. ZASADY OCHRONY DANYCH
66. |
Przepisy dotyczące ochrony danych osobowych nie zostały wyszczególnione w proponowanej decyzji ramowej Rady; natomiast inne akty prawne, takie jak konwencja z Prüm czy wspomniany wcześniej wniosek Szwecji, zawierają przepisy szczególne w zakresie ochrony tych danych. Brak we wniosku dotyczącym zasady dostępności przepisów szczególnych regulujących ochronę danych osobowych jest dopuszczalny wyłącznie o ile przepisy ogólne zawarte we wniosku dotyczącym decyzji ramowej w sprawie ochrony danych w trzecim filarze będą w pełni stosowane i zapewnią wystarczającą ochronę. Ponadto przepisy dotyczące ochrony danych osobowych przewidziane w poszczególnych aktach prawnych — takich jak wniosek Szwecji czy konwencja z Prüm — nie powinny obniżać poziomu ochrony zapewnianego przez ogólne ramy prawne. EIOD zaleca włączenie specjalnej klauzuli regulującej ewentualną kolizję między różniącymi się między sobą przepisami dotyczącymi ochrony danych. |
67. |
W tym miejscu EIOD chciałby ponownie podkreślić, przypominając swoją opinię na temat decyzji ramowej w sprawie ochrony danych, znaczenie istnienia spójnych i wyczerpujących przepisów dotyczących ochrony danych, uwzględniających współpracę organów ścigania, mających zastosowanie do wszystkich etapów przetwarzania danych. EIOD podtrzymuje również pozostałe założenia przedstawione we wspomnianej opinii. W niniejszym ustępie uwaga zostaje zwrócona na następujące kwestie dotyczące ochrony danych:
|
VIII. WNIOSKI
Ogólne wnioski dotyczące zasady dostępności
68. |
EIOD, korzystając z nadarzającej się okazji, przedstawił w niniejszej opinii kilka podstawowych założeń o charakterze bardziej ogólnym dotyczących wymiany informacji służących organom ścigania oraz różnorodnych podejść do uregulowania tego tematu. Na późniejszym etapie prac będzie można zgłaszać do EIOD kolejne wnioski o wydanie opinii w zależności od postępów poczynionych na kolejnych etapach procesu legislacyjnego obejmującego zarówno omawiany wniosek, jak i inne wnioski z nim powiązane. |
69. |
Zdaniem EIOD zasada dostępności powinna zostać wprowadzona do wiążącego aktu prawnego przy wykorzystaniu podejścia bardziej wyważonego, stopniowego podejścia obejmującego jeden rodzaj danych; podejście to powinno przewidywać kontrolę stopnia, w jakim zasada dostępności może skutecznie wspierać ściganie przestępstw, a także konkretne zagrożenia dla ochrony danych osobowych. Takie bardziej wyważone podejście mogłoby obejmować rozpoczęcie wprowadzania w życie zasady dostępności wyłącznie przy wykorzystaniu dostępu pośredniego, czyli poprzez odnośniki. Na podstawie takich doświadczeń, systemem prawdopodobnie mogłyby zostać objęte inne rodzaje danych, jak również mógłby on zostać zmodyfikowany w celu zwiększenia jego skuteczności. |
70. |
Nie należy przyjmować żadnego aktu prawnego wdrażającego zasadę dostępności bez uprzedniego przyjęcia podstawowych zabezpieczeń w celu ochrony danych, o których mowa we wniosku dotyczącym decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych. |
Zalecenia mające na celu wprowadzenie zmian do omawianego wniosku
71. |
EIOD zaleca sprecyzowanie zakresu zastosowania zasady dostępności w następujący sposób:
|
72. |
EIOD ma następujące uwagi w odniesieniu do bezpośredniego dostępu do baz danych przez właściwy organ innego państwa członkowskiego:
|
73. |
Decyzja ramowa powinna być dokładniejsza w odniesieniu do utworzenia systemu odnośników. W szczególności:
|
74. |
EIOD wskazuje, że wniosek — w zakresie, w jakim przewiduje wymianę danych DNA — powinien:
|
75. |
EIOD doradza ograniczenie wymiany informacji z Europolem do celów, zgodnie z którymi działa ta organizacja, wymienionych w art. 2 konwencji o Europolu i w załączniku do niej. |
Sporządzono w Brukseli, dnia 28 lutego 2006 r.
Peter HUSTINX
Europejski Inspektor Ochrony Danych
(1) Opinia z dnia 26 września 2005 r. na temat wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zatrzymywania danych przetwarzanych w związku ze świadczeniem publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej zmieniającej dyrektywę 2002/58/WE (COM (2005) 438 wersja ostateczna).
(2) Odpowiedz na kwestionariusz dotyczący decyzji ramowej w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich UE, w szczególności w odniesieniu do poważnych przestępstw, w tym aktów terroryzmu (dokument Rady nr 5815/1/05).
(3) Patrz dokument roboczy służb Komisji: załącznik do wniosku dotyczącego decyzji ramowej Rady w sprawie wymiany informacji w ramach zasady dostępności, SEC 2005 (1270) z 12.10.2005 r.
(4) Dokument prezydencji z dnia 5 kwietnia 2005 r. skierowany do Rady (nr dok.: 7641/05).
(5) Dz.U. C 187, str. 1.
(6) Ten sam tok rozumowania – patrz również dokument Rady Europy zatytułowany „Sprawozdanie okresowe w sprawie stosowania zasad Konwencji 108 do gromadzenia i przetwarzania biometrycznych danych osobowych”, luty 2005 r.