Europejski Trybunał Obrachunkowy

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Skład i struktura

• Trybunał jest organem kolegialnym, tj. jego członkowie ponoszą wspólną odpowiedzialność za podejmowane decyzje i działania. W skład Trybunału wchodzi 27 członków – po jednym z każdego państwa członkowskiego UE. Członkowie mianowani są na sześcioletnią kadencję (z możliwością przedłużenia). Aby zostać mianowanym, członek Trybunału musi należeć obecnie lub w przeszłości do zewnętrznego organu kontroli we własnym państwie członkowskim lub posiadać specjalne kwalifikacje do pełnienia tego urzędu. Członkowie Trybunału muszą postępować zgodnie z kodeksem postępowania, który reguluje ich niezależność, bezstronność, uczciwość, zaangażowanie, kolegialność, poufność, odpowiedzialność i obowiązki po zakończeniu kadencji.
• Członkowie wybierają spośród siebie Prezesa na trzyletnią kadencję (z możliwością przedłużenia). Do obowiązków Prezesa należy:
  • zwoływanie posiedzeń Trybunału i przewodniczenie im;
  • czuwanie nad realizacją decyzji Trybunału;
  • ponoszenie odpowiedzialności za właściwe funkcjonowanie departamentów, w tym za protokół i wizyty, komunikację, kwestie prawne i kontrole wewnętrzne, a także za właściwe zarządzanie różnymi działaniami Trybunału;
  • wyznaczanie osoby do reprezentowania Trybunału we wszelkich postępowaniach spornych;
  • reprezentowanie Trybunału w stosunkach zewnętrznych oraz jego stosunkach z innymi instytucjami Unii Europejskiej.
• Trybunał wybiera Sekretarza Generalnego, który jest odpowiedzialny za bieżące prowadzenie sekretariatu Trybunału, a także za administrację, dział finansowy i pomocy, zasoby ludzkie, technologie informatyczne oraz tłumaczenia.
• Trybunał składa się także z izb i komitetów:
  • izby przyjmują opinie, sprawozdania specjalne i określone sprawozdania roczne. Sporządzają także sprawozdania roczne w sprawie budżetu UE, które następnie przyjmuje Trybunał;
  • komitety (np. komitet administracyjny i komitet ds. kontroli) zajmują się sprawami administracyjnymi i decyzjami w sprawach związanych z komunikacją i strategią.

Zadania Trybunału

• Europejski Trybunał Obrachunkowy jest zewnętrznym kontrolerem UE. Wydawane przez Trybunał sprawozdania i opinie są kluczowym elementem łańcucha odpowiedzialności UE. Służą one do rozliczania podmiotów odpowiedzialnych za realizację polityki i programów UE: Komisji, innych instytucji i organów UE oraz administracji w państwach członkowskich.
• Do kompetencji Trybunału należy ostrzeganie o zagrożeniach, zapewnianie wiarygodności, wskazywanie niedociągnięć i dobrych praktyk, a także udzielanie wskazówek decydentom i ustawodawcom na temat lepszego zarządzania politykami i programami UE, aby przynosiły one wymierne korzyści.

Kontrole

Kontrole są:

• oparte na dokumentach i w razie potrzeby przeprowadzane na miejscu w innych instytucjach UE;
• przeprowadzane w siedzibie każdego organu lub jednostki organizacyjnej zarządzających dochodami i wydatkami w imieniu UE;
• przeprowadzane w państwach członkowskich i krajach na całym świecie, w tym w siedzibie każdej osoby fizycznej lub prawnej otrzymującej płatności z budżetu UE.

Trybunał, zgodnie ze swoją rolą zewnętrznego kontrolera UE, współpracuje z władzami krajowymi i instytucjami UE. Może także zażądać dostępu do wszelkich informacji wymaganych do pomyślnej realizacji zadania od instytucji i organów UE, organizacji otrzymujących płatności z budżetu UE lub instytucji kontroli krajowych.

Strategia i program prac

• Aby w dalszym ciągu odgrywać wiodącą rolę w zakresie przemian zachodzących w dziedzinie kontroli sektora publicznego, Trybunał z wyprzedzeniem planuje swój rozwój strategiczny i wyznacza priorytety kontrolne. Jego podstawowe cele ujęte są w strategiach wieloletnich.
• Każdego roku Trybunał przyjmuje program prac, w którym przedstawia priorytety dotyczące zadań w zakresie kontroli. Program jest publikowany i przedstawiany Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego przez Prezesa Trybunału.

Roczna procedura udzielania absolutorium

• Trybunał Obrachunkowy nie posiada uprawnień do prowadzenia postępowań, a tym samym do nakładania sankcji. Po zamknięciu każdego roku budżetowego Trybunał sporządza roczne sprawozdanie publikowane w Dzienniku Urzędowym. Sprawozdanie dotyczy zarządzania budżetem UE oraz Europejskim Funduszem Rozwoju przez właściwe instytucje. Stanowi to fundamentalną część procesu decyzyjnego Parlamentu Europejskiego w zakresie przyznawania absolutorium budżetowego Komisji.
• Trybunał Obrachunkowy przedkłada także Radzie i Parlamentowi Europejskiemu poświadczenie wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji, potwierdzające właściwe wykorzystanie budżetu, zgodnie z przepisami i uregulowaniami. Ponadto Trybunał Obrachunkowy może przedstawiać w każdej chwili swoje uwagi, zwłaszcza w formie sprawozdań specjalnych w poszczególnych sprawach oraz wydawać opinie, gdy jest do tego prawnie zobowiązany, na wniosek jednej z instytucji UE lub z własnej inicjatywy.
• O przyjęciu sprawozdania rocznego Trybunał decyduje na posiedzeniach większością głosów swoich członków. Posiedzenia te nie są dostępne dla publiczności, chyba że Trybunał postanowi inaczej. Trybunał każdorazowo określa, które decyzje są przyjmowane z zastosowaniem procedury pisemnej.
• Trybunał przekazuje informacje na temat nieprawidłowości w wykorzystaniu funduszy UE i zgłasza przypadki podejrzenia nadużycia finansowego wykryte podczas kontroli Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) lub Prokuraturze Europejskiej (EPPO).