Przeciwdziałanie zanieczyszczeniu wody przez azotany pochodzenia rolniczego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Państwa członkowskie UE mają obowiązek wykonać wymienione poniżej czynności:

• wyznaczyć strefy zagrożenia, z których mają miejsce spływy do wód podatnych lub potencjalnie podatnych na wysoki poziom zanieczyszczenia azotanami lub eutrofizację¹. Co najmniej raz na cztery lata wyznaczenie stref podlega przeglądowi lub, w miarę konieczności, zmianie w celu uwzględnienia zachodzących zmian;
• ustanowić obowiązkowe programy działania dla tych stref, przy uwzględnieniu dostępnych danych naukowo-technicznych i ogólnych warunków środowiska;
• monitorować skuteczność programów działania;
• monitorować stężenie azotanów w słodkich wodach gruntowych i powierzchniowych w punktach poboru próbek, co najmniej raz w miesiącu lub częściej w okresach powodzi;
• realizować kompleksowy program monitorowania oraz przedkładać, co cztery lata, szczegółowe sprawozdanie w sprawie wykonania dyrektywy. Sprawozdanie zawiera informacje na temat stref zagrożonych azotanami, wyniki monitorowania wody oraz podsumowanie dotyczące istotnych aspektów zbiorów zasad dobrej praktyki rolniczej i programów działania;
• sporządzić zbiór zasad dobrej praktyki rolniczej, który jest dobrowolnie stosowany przez rolników. W zbiorze ustanawia się różne dobre praktyki, np. określające, kiedy wykorzystanie nawozu jest niewłaściwe;
• zapewnić, w stosownych przypadkach, szkolenia i informacje dla rolników.

Komisja Europejska co cztery lata przedkłada sprawozdanie w oparciu o przekazane przez państwa informacje. Ostatnie takie sprawozdanie pochodzi z 2021 r.

Odstępstwa

W dyrektywie określono maksymalną ilość azotu z odchodów zwierzęcych, jaka może być wykorzystywana każdego roku, na poziomie 170 kg/ha. Jeżeli państwa członkowskie wystąpią ze stosownym wnioskiem oraz o ile są w stanie przedstawić dowody naukowe, że nie doprowadzi to do większego zanieczyszczenia, Komisja może przyjąć akty wykonawcze (decyzje dopuszczające stosowanie wyjątków określanych mianem odstępstw), na mocy których można dopuścić – pod pewnymi warunkami – stosowanie większej maksymalnej ilości azotu z odchodów zwierzęcych na niektórych obszarach. Te odstępstwa nie zwalniają zainteresowanych państw członkowskich z obowiązku osiągnięcia zakreślonych w dyrektywie celów dotyczących jakości wody ani z jakichkolwiek innych przewidzianych w niej środków.

Aktualnie obowiązują następujące decyzje w sprawie odstępstw:

• decyzja wykonawcza (UE) 2022/696 przyznająca odstępstwo, o które wniosła Irlandia, przedłużona decyzją wykonawczą (UE) 2026/67 – jest ono ważne do 31 grudnia 2028 r.