Wyrok ten ustanowił zasadę ogólną1 prawa wspólnotowego (obecnie unijnego): pierwszeństwo (nazywane też „prymatem” lub „zwierzchnictwem”) prawa unijnego, które gwarantuje jego nadrzędność wobec prawa krajowego państw członkowskich.
Zasada pierwszeństwa ma zapewnić, że prawo unijne będzie jednakowo chronić obywateli w całej UE.
W odróżnieniu od zwykłych traktatów międzynarodowych Traktat EWG utworzył europejski system prawny, który stanowi integralną część systemów prawnych państw członkowskich i który jest wiążący dla tych państw.
Wraz z utworzeniem EWG państwa członkowskie przeniosły swoje prawa i obowiązki odpowiadające postanowieniom traktatu z krajowych systemów prawnych do systemu EWG, ograniczyły swoją suwerenność i utworzyły prawodawstwo, któremu podlegają zarówno ich obywatele, jak i one same.
W związku z tym państwa członkowskie nie mogą przyjmować przepisów krajowych sprzecznych z prawem unijnym, nie kwestionując jednocześnie samych podstaw prawnych UE. Jeśli jednak jakieś państwo przyjmie takie przepisy, prawo unijne powinno mieć pierwszeństwo przed prawem krajowym (tj. przeważać nad nim) w postępowaniach prowadzonych przed sądami krajowymi tego państwa.
Wydarzenia przed wydaniem wyroku i po nim
Trybunał Sprawiedliwości wcześniej – w innej przełomowej sprawie z 1963 r. – ustanowił już równie istotną, komplementarną zasadę ogólną prawa unijnego: zasadę bezpośredniego skutku.
Trybunał doprecyzował później w swoim orzecznictwie3 zakres stosowania zasady pierwszeństwa.
niezależnie od ich charakteru (akty, rozporządzenia, decyzje, zarządzenia, okólniki itd.) i niezależnie od tego, czy wydaje je organ władzy wykonawczej czy ustawodawczej państwa członkowskiego;
W deklaracji odnoszącej się do pierwszeństwa, dołączonej do Aktu końcowego konferencji międzyrządowej, która przyjęła Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, konferencja:
przypomniała zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym;
podkreśliła, że stanowi ona podstawową zasadę prawa unijnego, niezależnie od faktu, iż nie została ona włączona do traktatu.
KLUCZOWE POJĘCIA
Zasady ogólne. Nazywane także „prawem pomocniczym”. W przeciwieństwie do prawa pierwotnego i wtórnego są one ustalane głównie przez TSUE i stanowią jedno z niepisanych źródeł prawa unijnego.
Orzeczenie w trybie prejudycjalnym. Orzeczenie wydane przez TSUE w odpowiedzi na zadane przez sąd krajowy pytanie dotyczące wykładni lub ważności prawa unijnego. Jego wydanie przyczynia się więc do jednolitego stosowania prawa unijnego.
Orzecznictwo. Ogół decyzji podejmowanych w oparciu o dotychczasowe rozstrzygnięcia.
GŁÓWNY DOKUMENT
Wyrok Trybunału z dnia , Flaminio Costa przeciwko ENEL. Sprawa 6-64 (Wydanie specjalne w języku angielskim 1964 00585).
DOKUMENTY POWIĄZANE
Konferencja, która przyjęła Traktat z Lizbony podpisany w dniu – A. Deklaracje odnoszące się do postanowień traktatów – 17. Deklaracja odnosząca się do pierwszeństwa (Dz.U. C 115 z , s. 344).
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia – wersja skonsolidowana (Dz.U. C 202 z , s. 47–360).
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia , Wünsche Handelsgesellschaft GmbH & Co. przeciwko Republice Federalnej Niemiec. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgericht Frankfurt am Main – Niemcy. Grzyby zakonserwowane – Środki ochronne. Sprawa 345/82 (Zbiór Orzeczeń 1984 01995).
Wyrok Trybunału z dnia , Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko Simmenthal SpA. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Pretura di Susa – Włochy. Niestosowanie przez sąd krajowy ustawy sprzecznej z prawem wspólnotowym. Sprawa 106/77 (Zbiór Orzeczeń 1978 00629).
Wyrok Trybunału z dnia , Internationale Handelsgesellschaft mbH przeciwko Einfuhr- und Vorratsstelle für Getreide und Futtermittel. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym: Verwaltungsgericht Frankfurt am Main – Niemcy. Sprawa 11-70 (Zbiór Orzeczeń 1970 01125).