Zobowiązania alimentacyjne

Rozporządzeniem objęte są transgraniczne wnioski alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych. Na jego mocy ustanawia się wspólne dla całej Unii Europejskiej (UE) przepisy umożliwiające dochodzenie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych, nawet jeżeli dłużnik bądź wierzyciel znajdują się za granicą.

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

STRESZCZENIE

W rozporządzeniu przewidziano szereg środków ułatwiających odzyskiwanie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych w sytuacjach transgranicznych. Należności te wynikają z obowiązku udzielania pomocy członkom rodziny. Mogą one mieć na przykład formę świadczeń alimentacyjnych płaconych w następstwie rozwodu na rzecz dziecka lub byłego małżonka.

Rozporządzenie to dotyczy zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków:

Jurysdykcja

Jurysdykcję do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych ma:

O ile spór nie dotyczy zobowiązania alimentacyjnego wobec dziecka poniżej 18 roku życia, strony mogą, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, umówić się co do wyboru sądu lub sądów w kraju lub krajach UE, gdzie spór ma być rozstrzygany.

Jeżeli pozwany wda się w spór przed danym sądem kraju UE, sąd ten uzyskuje jurysdykcję, chyba że pozwany wdaje się w spór w celu podniesienia zarzutu braku jurysdykcji danego sądu.

Jeśli żaden z wymienionych wyżej warunków nie jest spełniony, spór może, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, być rozstrzygany przed sądami kraju UE, którego obywatelami są obie strony.

Jeśli żaden z wymienionych wyżej warunków nie jest spełniony, wniosek może zostać złożony w kraju UE, który ma z daną sprawą wystarczająco silny związek, jeżeli postępowanie nie może się toczyć w sposób uzasadniony w kraju, z którym dany spór ma ścisły związek.

Postępowanie w sprawie zmiany orzeczenia wydanego w sprawie zobowiązań alimentacyjnych nie może, z pewnymi wyjątkami, zostać wszczęte przez dłużnika w innym kraju niż ten, w którym wierzyciel nadal posiada zwykłe miejsce pobytu, o ile pierwotne orzeczenie zostało wydane w tym kraju UE. Niemniej jednak wierzyciel może wyrazić zgodę na to, by spór został rozpatrzony przed innym sądem.

Jeśli postępowanie dotyczące tych samych stron i tych samych spraw toczy się przed kilkoma sądami krajów UE, jurysdykcję sprawuje sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo.

Niezależnie od tego, który sąd sprawuje jurysdykcję, wnioski o zastosowanie środków tymczasowych i środków zabezpieczających można składać w dowolnym sądzie w dowolnym kraju UE.

Uznawanie i wykonywanie orzeczeń

Orzeczenie w sprawie zobowiązań alimentacyjnych wydane przez jeden kraj UE jest uznawane w innym kraju UE bez konieczności przeprowadzania specjalnego postępowania.

Zdecydowana większość krajów UE jest związana Protokołem haskim z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.

Jeżeli orzeczenie wydane zostało w państwie będącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., nie ma możliwości sprzeciwiania się jego uznaniu.

Jeśli orzeczenie wydano w państwie niebędącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., w określonych okolicznościach możliwa jest odmowa jego uznania. Orzeczenie takie może zostać wykonane jedynie w innym państwie, jeśli stwierdzenie jego wykonalności zostało w tym państwie uzyskane.

W każdym przypadku sąd pochodzenia może stwierdzić tymczasową wykonalność orzeczenia. W przypadku gdy orzeczenie jest wykonywane w innym kraju UE niż ten, w którym zostało wydane, prawem właściwym dla postępowania jest prawo kraju UE wykonania.

Orzeczenie wydane w jednym kraju UE nie może być przedmiotem ponownego badania co do jego istoty w kraju UE, w którym dochodzi się uznania, stwierdzenia wykonalności lub wykonania.

Bezpłatna pomoc prawna może być udzielona na wniosek w sprawie zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby poniżej 21 roku życia i wynikających ze stosunku między rodzicami i dziećmi, pod warunkiem że taki wniosek zostanie złożony za pośrednictwem organów centralnych.

Organy centralne

Każdy kraj UE wyznacza organ centralny, którego zadaniem jest udzielanie pomocy w ustalaniu i odzyskiwaniu należności alimentacyjnych. Organy takie w szczególności przekazują i przyjmują wnioski przewidziane w tym rozporządzeniu oraz podejmują wszelkie właściwe środki w celu wszczęcia lub ułatwienia wszczęcia koniecznych postępowań.

Organy centralne współpracują ze sobą oraz wspierają współpracę właściwych organów w swoich krajach, dążąc do rozwiązywania trudności, jakie mogą się pojawić w związku ze stosowaniem tego rozporządzenia. W tym celu organy centralne korzystają z europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

Przepisy końcowe

Rozporządzenie to zastępuje przepisy dotyczące zobowiązań alimentacyjnych zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń cywilnych i handlowych . Zastępuje także rozporządzenie (WE) nr 805/2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych z wyłączeniem europejskich tytułów egzekucyjnych dotyczących zobowiązań alimentacyjnych wydanych w krajach UE niebędących stronami protokołu haskiego z 2007 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 18 czerwca 2011 r.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Rozporządzenie (WE) nr 4/2009

30.1.2009

-

Dz.U. L 7 z 10.1.2009

AKTY POWIĄZANE

Decyzja Rady 2006/325/WE z dnia 27 kwietnia 2006 r. dotycząca zawarcia Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Danii w sprawie właściwości sądów oraz uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych [Dz.U. L 120 z 5.5.2006].

Decyzja Komisji 2009/451/WE z dnia 8 czerwca 2009 r. dotycząca zamiaru przyjęcia przez Zjednoczone Królestwo rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych[Dz.U. L 149 z 12.6.2009].

Decyzja Rady 2011/220/UE z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie podpisania w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny [Dz.U. L 93 z 7.4.2011].

Na mocy tej decyzji, dnia 6 kwietnia 2011 r. kraje UE podpisały konwencję haską z 23 listopada 2007 r., która ustanawia międzynarodowy system dochodzenia alimentów w państwach będących umawiającymi się stronami.

Decyzja Rady 2011/432/UE z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny [Dz.U. L 192 z 22.7.2011].

Decyzja Rady 2014/218/UE z dnia 9 kwietnia 2014 r. zmieniająca załączniki I, II i III do decyzji 2011/432/UE w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny[Dz.U. L 113 z 16.4.2014].

Na mocy tych decyzji, UE złożyła dokument zatwierdzający konwencję dnia 9 kwietnia 2014 r. Konwencja obowiązuje we wszystkich krajach UE z wyjątkiem Danii od dnia 1 sierpnia 2014 r. Określa ona kompleksowe ramy postępowania w kwestiach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych z innymi państwami niebędącymi państwami członkowskimi UE, które są stroną konwencji.

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2014