Transgraniczne skutki wypadków przemysłowych

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Konwencja o transgranicznych skutkach wypadków przemysłowych, w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych, została podpisana przez 26 krajów, w tym 14 krajów UE, oraz samą UE. Na mocy decyzji Rady konwencja została zatwierdzona w imieniu Wspólnoty dnia 18 marca 1992 r. w Helsinkach.
• Konwencja ta określa zestaw środków mających na celu ochronę ludzi i środowiska przed wypadkami przemysłowymi mogącymi spowodować skutki transgraniczne oraz wspieranie aktywnej współpracy międzynarodowej między umawiającymi się stronami przed takimi wypadkami, w ich trakcie i po nich.
• Ma ona zastosowanie do wypadków przemysłowych powodujących skutki transgraniczne, włącznie z wypadkami wskutek klęsk żywiołowych, z wyjątkiem:
  • wypadków nuklearnych lub zagrożeń radiologicznych,
  • wypadków w obiektach militarnych,
  • uszkodzeń tamy,
  • lądowych wypadków transportowych,
  • przypadkowego uwolnienia organizmów genetycznie zmodyfikowanych,
  • wypadków spowodowanych działalnością w środowisku morskim i rozlewów substancji szkodliwych na morzu.
• Umawiające się strony zobowiązują się do zidentyfikowania działalności niebezpiecznych w zakresie swojej właściwości oraz powiadamiania stron poszkodowanych lub narażonych o każdej takiej proponowanej lub istniejącej działalności. Z inicjatywy którejkolwiek ze stron, inne strony podejmują dyskusje w sprawie identyfikacji takich działalności niebezpiecznych, które mogą powodować skutki transgraniczne.
• Państwa sygnatariusze podejmują właściwe środki w celu zapobiegania wypadkom przemysłowym. W szczególności:
  • środki stymulujące takie działania podmiotów gospodarczych, które obniżają ryzyko wypadków przemysłowych,
  • ustalenie polityk w zakresie lokalizacji nowych działalności niebezpiecznych oraz istotnych zmian w odniesieniu do istniejących działalności niebezpiecznych, które mają na celu zminimalizowanie ryzyka dla ludności i środowiska,
  • utrzymanie gotowości do reagowania w przypadku nagłych wypadków poprzez wprowadzenie koniecznych środków, w tym planów awaryjnych, w celu zapobiegania i łagodzenia skutków transgranicznych. Sygnatariusze czynią wysiłki w celu zapewnienia zgodności takich planów.
• Na mocy konwencji umawiające się państwa zapewniają przekazywanie opinii publicznej właściwych informacji na temat obszarów, które mogą być poszkodowane wskutek wypadku przemysłowego wynikającego z działalności niebezpiecznej. W stosownych przypadkach umawiające się państwa stwarzają opinii publicznej możliwości uczestniczenia w procesie podejmowania decyzji dotyczących środków zapobiegawczych i przygotowawczych.
• Osobom fizycznym lub prawnym, które zostały lub mogą zostać poszkodowane wskutek transgranicznych skutków wypadku przemysłowego na terytorium państwa sygnatariusza, zapewnia się dostęp do istotnych postępowań administracyjnych i sądowych na równi z obywatelami danego kraju.
• Każda ze stron konwencji wprowadza system powiadamiania.
• W razie wypadku przemysłowego, lub jego nieuchronnego zagrożenia, powodującego lub mogącego powodować skutki transgraniczne, strona pochodzenia zapewnia:
  • niezwłoczne powiadomienie stron poszkodowanych,
  • uruchomienie planów awaryjnych,
  • podjęcie środków reagowania tak szybko jak to możliwe w celu opanowania i zminimalizowania skutków wypadku. Umawiające się państwa podejmują wysiłki w celu koordynacji swoich środków reagowania.
• Państwo pochodzenia może zwrócić się o pomoc do innych sygnatariuszy.
• Każda ze stron wyznacza jeden punkt kontaktowy do celów powiadamiania o wypadkach przemysłowych i jeden punkt kontaktowy do celów pomocy wzajemnej. Każda ze stron powiadamia o nich pozostałe strony w terminie trzech miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej konwencji.
• Strony aktywnie inicjują współpracę naukową i technologiczną oraz wspierają wymianę technologii w celu ograniczenia niebezpieczeństwa i konsekwencji wypadków przemysłowych. Muszą one także wspierać właściwe wysiłki międzynarodowe zmierzające do opracowania zasad w obszarze ponoszenia odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności cywilnej.
• Strony konwencji spotykają się co najmniej raz w roku.
• Konwencja przewiduje trzy mechanizmy rozstrzygania sporów między sygnatariuszami:
  • poszukiwanie rozwiązania na drodze negocjacji,
  • przekazanie sporu do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości,
  • postępowanie arbitrażowe.
• Ostatnie dwie metody modą być wykorzystane jedynie w przypadkach, w których strony nie były w stanie rozstrzygnąć sporu na drodze negocjacji.
• Stosowanie tych metod jest dobrowolne i opiera się na zasadzie wzajemności. Strona może złożyć pisemne oświadczenie, że w relacjach z każdą ze stron przyjmujących na siebie takie samo zobowiązanie, przyjmuje jako obowiązkowe jeden lub oba wspomniane środki rozstrzygania sporu.
• Jeśli strony sporu zaakceptowały oba środki rozstrzygania sporu, spór może być przedłożony tylko do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, o ile zainteresowane państwa nie uzgodniły inaczej.
• Państwa sygnatariusze regularnie przekazują pozostałym stronom informacje w sprawie wykonania niniejszej konwencji.