Kontrola koncentracji przedsiębiorstw

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich koncentracji o wymiarze unijnym². Co do zasady strona lub strony, które mają przejąć kontrolę w rezultacie koncentracji, muszą zgłosić koncentrację do Komisji przed jej dokonaniem.

Procedury odsyłania przed zgłoszeniem

• Rozporządzenie stanowi, iż zainteresowane przedsiębiorstwa lub osoby mogą poinformować Komisję, w drodze uzasadnionego wniosku przesłanego przed zgłoszeniem, że proponowana transakcja, choć skutkuje koncentracją o wymiarze unijnym, wpływa na konkurencję na rynku jednego państwa członkowskiego UE, który to rynek ma wszelkie cechy odrębnego rynku, i mogą zażądać, by sprawa dotycząca takiej transakcji została odesłana do odpowiedniego państwa członkowskiego.
• Jeśli dane państwo członkowskie nie wyraża sprzeciwu wobec wniosku o odesłanie sprawy w terminie 15 dni roboczych od dnia otrzymania wniosku, Komisja ma 25 dni roboczych, począwszy od dnia otrzymania wniosku, na odesłanie sprawy, w całości lub w części, do właściwych władz tego państwa członkowskiego, tak aby państwo to mogło zastosować swoje krajowe prawo konkurencji.
• Taka sama procedura ma zastosowanie w przypadku transakcji, które nie mają wymiaru unijnego, ale mogą zostać przeanalizowane na podstawie krajowego prawa konkurencji co najmniej trzech państw członkowskich. Strony takich transakcji mogą wystąpić z wnioskiem o zbadanie koncentracji przez Komisję.

Postępowania dotyczące kontroli łączenia przedsiębiorstw: Komisja

Po otrzymaniu zgłoszenia Komisja bada je (etap I) i wskazuje, w formie decyzji, czy koncentracja:

• wchodzi w zakres rozporządzenia;
• jest zgodna ze wspólnym rynkiem;
• wzbudza poważne wątpliwości co do zgodności i wymaga dogłębnej analizy (etap II).

Z wyjątkiem bardzo szczególnych okoliczności lub sytuacji, gdy wyraźnie uzgodniono to z Komisją zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, koncentracji o wymiarze unijnym nie można dokonać przed jej zgłoszeniem ani przed uznaniem jej za zgodną ze wspólnym rynkiem. Jeśli koncentracja, której już dokonano, zostanie następnie uznana za niezgodną ze wspólnym rynkiem, Komisja może wymagać od zainteresowanych przedsiębiorstw rozwiązania koncentracji lub nakazać przywrócenie stanu sprzed dokonania koncentracji.

Ponadto Komisja może załączyć do decyzji w sprawie zgodności (wydanej na koniec I lub II etapu badania) warunki i obowiązki zmierzające do zapewnienia, że zainteresowane przedsiębiorstwa spełniają zobowiązania podjęte wobec Komisji zapewniające, iż koncentracja jest zgodna ze wspólnym rynkiem.

Komisja może egzekwować przestrzeganie przepisów rozporządzenia, nakładając:

• grzywny w wysokości nieprzekraczającej 1 % łącznego obrotu przedsiębiorstwa, w przypadku gdy udziela ono nieprawidłowych, niepełnych lub wprowadzających w błąd informacji albo nie podaje informacji w wyznaczonym terminie;
• grzywny w wysokości nieprzekraczającej 10 % łącznego obrotu zainteresowanego przedsiębiorstwa, w przypadku gdy umyślnie lub nieumyślnie nie zgłasza ono koncentracji do Komisji przed jej dokonaniem, dokonuje koncentracji z naruszeniem rozporządzenia lub nie stosuje się do decyzji Komisji;
• okresowe kary pieniężne w wysokości nieprzekraczającej 5 % średniego łącznego obrotu dziennego przedsiębiorstwa za każdy roboczy dzień zwłoki liczony od dnia podanego przez Komisję w dowolnej decyzji nakazującej udzielenie informacji, przeprowadzenie inspekcji itp.

Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji na etapie II, które dotyczą zgodności lub niezgodności, lub jakichkolwiek decyzji o nałożeniu grzywien lub okresowych kar pieniężnych Komisja musi przeprowadzić konsultacje z komitetem doradczym składającym się z przedstawicieli władz państw członkowskich. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej może uchylić, zmniejszyć lub zwiększyć nałożone grzywny lub okresowe kary pieniężne.

Procedury odsyłania po zgłoszeniu

• W ciągu 15 dni roboczych od daty otrzymania kopii zgłoszenia państwo członkowskie może – z własnej inicjatywy lub na wniosek Komisji – stwierdzić, że koncentracja znacząco zakłóca konkurencję na jego rynku krajowym. W przypadku gdy Komisja uzna, że taki rynek produktów lub usług ma wszelkie cechy odrębnego rynku, może podjąć decyzję o odesłaniu całości lub części sprawy do właściwych władz państwa członkowskiego. W przypadku gdy Komisja uzna, że taki odrębny rynek stanowi znaczną część wspólnego rynku, odsyła całość lub część sprawy dotyczącej odrębnego rynku.
• Komisja ma 25 dni roboczych (w przypadku I etapu badania) lub 65 dni roboczych (w przypadku II etapu badania) od zgłoszenia koncentracji na podjęcie decyzji, czy zajmie się samodzielnie daną sprawą zgodnie z rozporządzeniem, czy też odeśle sprawę, w całości lub w części, do właściwych władz danego państwa członkowskiego. Jeśli Komisja nie podejmie decyzji, uznaje się, że sprawa została odesłana do danego państwa członkowskiego.
• Państwa członkowskie mogą również zwrócić się do Komisji z wnioskiem o zbadanie koncentracji bez wymiaru unijnego w przypadku, gdy ma ona wpływ na handel pomiędzy państwami członkowskimi i zagraża w sposób znaczący konkurencji na terytorium państwa lub państw członkowskich składających wniosek. Komisja musi wówczas poinformować właściwe władze zainteresowanych państw członkowskich i zainteresowanych przedsiębiorstw, wyznaczając innym państwom członkowskim termin 15 dni roboczych na przyłączenie się do pierwotnego wniosku. Jeśli Komisja nie podejmie decyzji o odesłaniu lub nieodesłaniu w terminie 10 dni roboczych po upływie okresu na przyłączenie się do pierwotnego wniosku, uważa się, że podjęła ona decyzję zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Pakiet uproszczeń w zakresie łączenia przedsiębiorstw

Jak pokazało doświadczenie, niektóre kategorie koncentracji zazwyczaj nie wzbudzają obaw dotyczących naruszenia zasad konkurencji, dlatego Komisja z biegiem lat zaczęła skupiać swoją uwagę na bardziej złożonych przypadkach i starała się zmniejszyć obciążenia administracyjne powiązane z koncentracjami, które nie dają powodów do obaw.

Najnowszą inicjatywą Komisji na rzecz uproszczenia tego procesu było przyjęcie w 2023 r. pakietu obejmującego rozporządzenie (UE) 2023/914 (akt wykonawczy), zawiadomienie w sprawie uproszczonej procedury rozpatrywania niektórych koncentracji na podstawie rozporządzenia (WE) nr 139/2004 oraz komunikat w sprawie przedkładania dokumentów. Zawiadomienie Komisji określa warunki, na jakich będzie ona analizować niektóre koncentracje, oraz zawiera wytyczne dotyczące uproszczonej procedury wskazanej w załączniku II do rozporządzenia (UE) 2023/914.

Zmiany, które weszły w życie 1 września 2023 r., mają na celu ograniczenie biurokracji związanej ze zgłaszaniem połączeń przedsiębiorstw, zarówno po stronie zgłaszających, jak i Komisji. Wskazują one jasno, które sprawy mogą być rozpatrywane w ramach uproszczonej procedury, zmniejszają ilość informacji wymaganych w przypadku wszystkich zgłoszeń dotyczących transakcji oraz wprowadzają domyślną możliwość przesyłania zgłoszeń drogą elektroniczną.