Zanieczyszczenie pochodzące ze statków i sankcje karne

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Na mocy obowiązujących przepisów zrzuty substancji zanieczyszczających ze statków stanowią z zasady przestępstwo. Zgodnie z dyrektywą dotyczy to zrzutów oleju i innych substancji zanieczyszczających ze statków. Niewielkie zrzuty nie są automatycznie uznawane za przestępstwa, z wyjątkiem sytuacji, gdy powtarzające się zrzuty skutkują pogorszeniem jakości wody.
• Osoby odpowiedzialne za zrzut substancji zanieczyszczających mogą podlegać sankcjom karnym, jeżeli działały umyślnie, lekkomyślnie¹ lub na skutek poważnego niedbalstwa. Podżeganie do zrzutu substancji zanieczyszczającej lub pomocnictwo w popełnianiu takich czynów może również skutkować sankcjami karnymi.
• Dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich typów jednostek pływających, niezależnie od bandery.
• Zrzuty substancji zanieczyszczających są zakazane:
  • na wodach wewnętrznych, w tym w portach, kraju UE,
  • na wodach terytorialnych kraju UE,
  • w cieśninach wykorzystywanych w żegludze międzynarodowej, podlegających przepisom dotyczącym tranzytu, zgodnie z postanowieniami Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o Prawie Morza z 1982 r.,
  • w wyłącznej strefie ekonomicznej² kraju UE,
  • na otwartym morzu.

Wyjątki

• Przepisy te nie odnoszą się do okrętów wojennych lub innych statków będących własnością państwa lub obsługiwanych przez państwo i wykorzystywanych wyłącznie w niekomercyjnej służbie państwowej.
• Wyjątki od zakazu dotyczącego zrzutów substancji zanieczyszczających mogą mieć zastosowanie w przypadkach zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub statku.

Osoby prawne

Dyrektywa 2009/123/WE zmieniła dyrektywę 2005/35/WE w celu poprawy zasad dotyczących zanieczyszczenia pochodzącego ze statków i zapewnienia, by osoby odpowiedzialne za zrzuty substancji zanieczyszczających podlegały odpowiednim sankcjom. Zobowiązuje kraje UE do wprowadzenia przepisów w sprawie odpowiedzialności osób prawnych podlegających przepisom prawa prywatnego³, takich jak przedsiębiorstwa.

• Przedsiębiorstwa mogą podlegać sankcjom karnym, jeżeli osoba fizyczna na stanowisku kierowniczym w przedsiębiorstwie popełni przestępstwo na jego korzyść, niezależnie od tego, czy taka osoba fizyczna działa samodzielnie, czy jako członek przedsiębiorstwa.
• Przedsiębiorstwo ponosi również odpowiedzialność za przestępstwa popełnione przez osobę fizyczną wskutek niedopatrzenia, w szczególności wskutek braku nadzoru lub kontroli.
• Odpowiedzialność przedsiębiorstwa nie może wykluczać wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym uczestniczącym w popełnieniu przestępstw.

Stosowanie sankcji

Dyrektywa 2009/123/WE zobowiązuje również władze państwowe krajów UE do zapewnienia stosowania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, również w mniej ważnych przypadkach. Władze krajów UE zobowiązane są ponadto do współpracy w przypadku, gdy statek zostanie uznany za winny dokonania bezprawnego zrzutu na obszarze im podlegającym przed zawinięciem do portu innego kraju UE.