Swobodny przepływ pracowników

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Swobodny przepływ pracowników przynosi korzyści osobom, które zdecydują się pracować w innych państwach członkowskich, oraz społeczeństwom, które ich przyjmują. Umożliwia to pracownikom korzystanie z prawa do swobodnego przepływu oraz poprawę ich sytuacji zawodowej i osobistej, a przedsiębiorstwom uzyskanie odpowiedzi na oferty zatrudnienia i niedobory umiejętności.
• Ponieważ każda osoba mieszkająca w jednym państwie członkowskim ma prawo do podjęcia pracy zarobkowej w innym państwie, pracodawcy mogą rozpowszechniać oferty zatrudnienia w całej UE i zawierać umowy z potencjalnymi pracownikami z wszystkich państw członkowskich.
• Niniejsze rozporządzenie kodyfikuje i zastępuje rozporządzenie (EWG) nr 1612/68, które było wielokrotnie znacząco zmieniane. Zapewnia to sprawne działanie systemu przez zakazanie wszelkich form dyskryminacji pracowników pochodzących z innych państw członkowskich.
• W szczególności rozporządzenia zakazuje:
  • oddzielnych procedur rekrutacji cudzoziemców; i
  • ograniczania zamieszczania ofert zatrudnienia lub nakładania szczególnych warunków, takich jak rejestracja w urzędach pracy osób pochodzących z innego państwa członkowskiego.
• Podobnie jest nielegalne różnicowanie pracowników krajowych i pracowników z innych państw członkowskich pod względem warunków zatrudnienia i warunków pracy, co dotyczy:
  • dostępu do zatrudnienia, włącznie ze wsparciem urzędów pracy dla osób bezrobotnych;
  • warunków pracy, w tym dotyczących wynagrodzenia, zwolnienia i powrotu do pracy lub ponownego zatrudnienia;
  • dostępu do szkolenia, między innymi w szkołach zawodowych i ośrodkach doskonalenia zawodowego.
• Ta sama zasada dostępu do systemu kształcenia, nauki zawodu i szkoleń zawodowych dotyczy również dzieci osoby, która pracuje lub pracowała w innym państwie członkowskim.
• Rozporządzenie uwzględnia pewne prawa socjalne. Pracownikowi pracującemu w innym państwie członkowskim przysługują takie same przywileje socjalne i podatkowe, jak pracownikom przyjmującego państwa członkowskiego. Taki pracownik ma również prawo do zasobów mieszkaniowych na takich samych warunkach jak pracownicy krajowi i może wpisywać się na listy osób ubiegających się o mieszkania w regionie, w którym jest zatrudniony, jeśli takie listy istnieją.
• Rozporządzenie obejmuje także prawo do równego traktowania w zakresie przynależności do związków zawodowych, a także wykonywania praw powiązanych, w tym również prawa do głosowania i zajmowania stanowisk administracyjnych lub kierowniczych w związku zawodowym.
• Określony poziom znajomości języka może stanowić kryterium zatrudnienia, niemniej jakiekolwiek wymogi w tym zakresie muszą być uzasadnione i niezbędne w kontekście danego stanowiska.
• W rozporządzeniu ustanawia się Komitet Doradczy składający się z sześciu członków z każdego państwa członkowskiego: z czego dwóch reprezentuje rząd, dwóch związki zawodowe a dwóch organizacje pracodawców. Komitet pomaga Komisji Europejskiej w kwestiach dotyczących swobodnego przepływu pracowników. Europejski Urząd ds. Pracy, ustanowiony na mocy rozporządzenia (UE) 2019/1149, uczestniczy w posiedzeniach komitetu w charakterze obserwatora, zapewniając wsparcie techniczne i wiedzę fachową w tym zakresie.

Jeden wyjątek

Jedyny wyjątek od zasady niedyskryminacji dotyczy dostępu do stanowisk związanych ze sprawowaniem władzy publicznej i obowiązkami mającymi na celu ochronę ogólnego interesu państwa. Państwa członkowskie mogą zastrzec takie stanowiska dla swoich obywateli.

Rozporządzenie w sprawie EURES

• Rozporządzenie (UE) nr 492/2011 zostało zmienione w 2016 r. przez rozporządzenie (UE) 2016/589 w sprawie europejskiej sieci służb zatrudnienia (EURES). W rezultacie zasady dotyczące wymiany danych dotyczących ofert zatrudnienia, wniosków o zatrudnienie i życiorysów w całej UE obecnie są objęte zakresem nowego rozporządzenia.