Środki spożywcze poddane działaniu promieniowania jonizującego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Zakres

Dyrektywa nie ma zastosowania do:

• środków spożywczych wystawionych na działanie promieniowania jonizującego powstałego wskutek zastosowania urządzeń pomiarowych lub kontrolnych (w obrębie określonych limitów),
• środków spożywczych przygotowywanych dla pacjentów wymagających sterylnej czystości diety pod nadzorem lekarskim.

W załączniku do dyrektywy wykonawczej 1999/3/WE znajduje się początkowy wykaz środków spożywczych, które mogą być napromieniowywane, czyli suszonych aromatycznych ziół, przypraw korzennych i przypraw warzywnych.

Zezwolenia i zatwierdzone jednostki

Środki spożywcze mogą być napromieniowywane jedynie w jednostkach zatwierdzonych przez władze państw UE. Po zatwierdzeniu tych jednostek państwa UE przekazują ich wykaz Komisji Europejskiej. Komisja publikuje wykaz zatwierdzonych jednostek.

Zgodnie z decyzją 2002/840/WE środki spożywcze mogą być napromieniowywane w państwach trzecich i następnie przywożone do UE, o ile są one zgodne z przepisami UE i poddawane napromieniowaniu w jednostce zatwierdzonej wymienionej w załączniku do decyzji.

Rejestry

Jednostki przeprowadzające napromieniowanie prowadzą rejestry dla każdego stosowanego źródła promieniowania, w których zawarte są określone informacje (np. rodzaj i ilość środków spożywczych poddanych napromieniowaniu, dane kontroli procesu napromieniowania).

Rejestry te są przechowywane przez okres 5 lat. Szczegółowe przepisy dotyczące prowadzenia rejestru są przyjmowane przez Komisję, która jest wspomagana przez Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz.

Wniosek o wprowadzenie napromieniowanych środków spożywczych na rynek

Napromieniowane środki spożywcze mogą być wprowadzane na rynek UE tylko wówczas, gdy są zgodne z dyrektywą, która:

• określa warunki zezwolenia na napromieniowanie środków spożywczych (względy technologiczne, korzyści dla konsumenta) oraz dopuszczalne cele (zmniejszenie liczby przypadków chorób, usunięcie ze środków spożywczych szkodliwych organizmów),
• stanowi, że środki spożywcze muszą być w odpowiednim stanie zdrowotnym, a napromieniowanie nie może zastępować środków utrzymania higieny,
• stanowi, że napromieniowywanie może być stosowane łącznie z obróbką chemiczną, ale tylko wówczas, gdy jej cel jest inny,
• określa źródła promieniowania jonizującego (promienie gamma, promienie rentgenowskie i elektrony mające określone cechy),
• reguluje zagadnienia dotyczące dozymetrii (określania całkowitej średniej zaabsorbowanej dawki oraz procedur służących jej pomiarowi). W dyrektywie wskazano także, że maksymalna dozwolona dawka promieniowania dla środków spożywczych może być podawana w dawkach cząstkowych.

Etykietowanie i pakowanie

Wyrazy „napromieniowane” lub „poddane promieniowaniu jonizującemu” są umieszczane:

• na etykiecie lub opakowaniu,
• na dokumentach towarzyszących środkom spożywczym poddanym napromieniowaniu lub środkom spożywczym zawierającym poddane promieniowaniu składniki.

Produkty przeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu muszą spełniać wymagania określone w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności.

W przypadku produktów nieprzeznaczonych do sprzedaży konsumentowi końcowemu należy je oznaczyć jako poddane napromieniowaniu, a także podać nazwę i adres jednostki, w której przeprowadzono ten proces.