Rozporządzenia Unii Europejskiej

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Rozporządzenia stanowią akty prawne określone w art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Są to akty o zasięgu ogólnym, wiążące w całości i stosowane bezpośrednio w państwach członkowskich UE.
• Należy jednak zauważyć, że niektóre rozporządzenia nie mają zastosowania do wszystkich państw członkowskich oraz że pewne państwa członkowskie są objęte wyjątkami, wynikającymi z tzw. klauzuli opt-out, w tym:
  • Dania na przykład w odniesieniu do niektórych elementów przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz unii walutowej;
  • Irlandia na przykład w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
  • Polska w odniesieniu do elementów Karty praw podstawowych UE.
• Na przykład gdy UE zdecydowała się na podjęcie działań na rzecz poprawy ochrony zdrowia ludzi i środowiska naturalnego przed ryzykiem związanym z substancjami chemicznymi, przyjęła w tym celu rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (nazywane rozporządzeniem REACH – zob. streszczenie).
• Rozporządzenia stanowią część prawa wtórnego UE. Przyjmowane są przez instytucje UE zgodnie z traktatami. Mają na celu zapewnienie jednolitego stosowania prawa unijnego w całej UE.
• Rozporządzenie może być aktem ustawodawczym, delegowanym lub wykonawczym. Jeśli jest przyjmowane przez Radę Unii Europejskiej i Parlament Europejski zgodnie ze zwykłą lub specjalną procedurą ustawodawczą, stanowi akt ustawodawczy.
• Rozporządzenie ma ogólne zastosowanie do abstrakcyjnych kategorii podmiotów prawnych (nie zaś do konkretnych podmiotów prawnych) i jest wiążące w całości. Odróżnia je to od decyzji, która może wskazywać adresatów i jest wówczas wiążąca wyłącznie dla nich.
• Rozporządzenie musi być w pełni przestrzegane przez podmioty, do których się odnosi, oraz ma bezpośrednie zastosowanie w państwach członkowskich. Oznacza to, że:
  • po wejściu w życie jest stosowane bezpośrednio w państwach członkowskich, bez potrzeby jego transpozycji do prawa krajowego;
  • może określać prawa i obowiązki w odniesieniu do podmiotów prawnych, które mogą się do niego bezpośrednio odwoływać przed sądami krajowymi;
  • może być wykorzystywane jako punkt odniesienia przez podmioty prawne w stosunkach z innymi podmiotami prawnymi, państwami członkowskimi i organami UE.
• Rozporządzenie wchodzi w życie w dniu w nim określonym lub, jeżeli to się nie uda, 20 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Rozporządzenia mają równoczesne, automatyczne i jednolite zastosowanie w całej UE.

Rozporządzenia delegowane

Zgodnie z procedurą dotyczącą aktów delegowanych (art. 290 TFUE) Komisja Europejska może przyjmować rozporządzenia delegowane w celu uzupełnienia lub zmiany niektórych, innych niż istotne, elementów aktu ustawodawczego.

Rozporządzenia wykonawcze

• Zgodnie z procedurą dotyczącą aktów wykonawczych (art. 291 TFUE) Komisja, a w wyjątkowych przypadkach Rada, może przyjmować rozporządzenia na potrzeby wykonania prawodawstwa wymagającego jednolitego wdrożenia w ramach UE. Uprawnienia wykonawcze Komisji muszą być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 (zob. streszczenie).
• Instytucje unijne również mogą przyjmować rozporządzenia wykonawcze odnoszące się do Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Ten rodzaj rozporządzenia określają art. 164 i 178 TFUE.