Europejska Agencja Środowiska (EEA) – informacje środowiskowe i monitorowanie środowiska

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Europejska Agencja Środowiska jest zdecentralizowaną agencją. Jej celem jest dostarczanie obiektywnych, rzetelnych i porównywalnych informacji umożliwiających ochronę i poprawę stanu środowiska oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju, pozwalając na:

• podjęcie niezbędnych środków na rzecz ochrony środowiska;
• ocenę wyników tych działań;
• odpowiednie informowanie opinii publicznej o stanie środowiska;
• zapewnianie państwom członkowskim UE i instytucjom UE niezbędnego wsparcia technicznego i naukowego w zakresie wdrażania polityk UE w dziedzinie środowiska.

Główne zadania agencji obejmują:

• gromadzenie, przetwarzanie i analizę danych w celu zapewnienia UE obiektywnych informacji koniecznych do wdrożenia skutecznej polityki w zakresie środowiska;
• wspieranie w zakresie monitorowania i wdrażania działań środowiskowych;
• zestawianie, rozpowszechnianie i ocenę danych o stanie środowiska;
• zapewnianie porównywalności danych gromadzonych w całej Europie;
• wspieranie włączania europejskich informacji środowiskowych do międzynarodowych programów monitorowania środowiska, takich jak programy ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych;
• stymulowanie rozwoju metod oceny kosztów szkód w środowisku i kosztów prowadzenia polityki zapobiegania zniszczeniom środowiska, jego ochrony i odnawiania;
• opracowywanie metodologii oceny dotyczących chemikaliów w dziedzinach objętych jej mandatem;
• stymulowanie wymiany informacji o najlepszych dostępnych technologiach zapobiegania szkodom w środowisku lub zmniejszania tych szkód;
• publikowanie co pięć lat sprawozdań o stanie środowiska, tendencjach i perspektywach.

Uwzględniane dane obejmują:

• zanieczyszczenie powietrza, zanieczyszczenie hałasem i emisje przemysłowe;
• środowiska wodne i morskie;
• stan gleby, różnorodność biologiczną i ekosystemy;
• ochronę i odbudowę zasobów przyrodniczych;
• przeznaczenie gruntów i zasoby naturalne;
• gospodarkę o obiegu zamkniętym, wykorzystanie zasobów oraz odpady;
• środki chemiczne;
• morza i wybrzeża Europy;
• emisję gazów cieplarnianych, łagodzenie skutków zmiany klimatu i przystosowywanie się do nich.

W skład zarządu Europejskiej Agencji Środowiska wchodzą: przedstawiciele każdego z 32 państw członkowskich (27 państw członkowskich UE, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii, Szwajcarii i Turcji), dwóch przedstawicieli Komisji Europejskiej oraz dwóch ekspertów naukowych mianowanych przez Parlament Europejski. Dyrektor wykonawczy odpowiada za bieżące administrowanie Agencją.

Europejska Agencja Środowiska współpracuje z innymi organami unijnymi i międzynarodowymi, takimi jak Wspólne Centrum Badawcze, Eurostat, Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA), Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Europejska Agencja Leków (EMA), a także z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska, Światową Organizacją Zdrowia oraz Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju W szczególności w dziedzinie chemikaliów współpraca z ECHA, EFSA i EMA obejmuje wymianę danych i informacji dotyczących chemikaliów, w tym ewentualnych powiązanych formatów danych i słowników kontrolowanych, oraz opracowywanie naukowych metodyk oceny chemikaliów.

Sieć EIONET, koordynowana przez Europejską Agencję Środowiska, jest unijną siecią informacyjną dotyczącą zagadnień związanych ze środowiskiem. W jej skład wchodzą 32 kraje członkowskie Europejskiej Agencji Środowiska oraz sześć krajów współpracujących (Albania, Bośnia i Hercegowina, Kosowo*, Czarnogóra, Macedonia Północna i Serbia).

Rozporządzenie (UE) 2021/1119, czyli europejskie prawo o klimacie (zob. streszczenie), wprowadziło dodatkowy artykuł (art. 10a) do rozporządzenia (WE) nr 401/2009 ustanawiającego Europejski Naukowy Komitet Doradczy ds. Zmiany Klimatu. Do zadań komitetu doradczego należy udzielanie porad naukowych i sporządzanie sprawozdań na temat najnowszych osiągnięć naukowych dotyczących zmiany klimatu oraz spójności z istniejącymi i proponowanymi środkami UE, a także z międzynarodowymi zobowiązaniami UE wynikającymi z porozumienia paryskiego. W skład Rady wchodzi 15 niezależnych wysokiej rangi ekspertów naukowych reprezentujących szeroki zakres stosownych dziedzin nauki. Członkowie komitetu doradczego są powoływani na okres 4 lat przez zarząd Europejskiej Agencji Środowiska, po przeprowadzeniu otwartej i rygorystycznej procedury wyboru. Członkowie są mianowani osobiście i wybierani na podstawie osiągnięć naukowych, szerokiej wiedzy specjalistycznej i doświadczenia zawodowego.