Prawo Unii Europejskiej na rzecz zwalczania przestępstw przeciwko środowisku

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Wśród przejawów bezprawnego¹ postępowania mającego szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi i środowisko oraz podlegającego karze można wymienić:

• zrzucanie, emisję lub wprowadzanie w inny sposób niebezpiecznych substancji do powietrza, gleby lub wody;
• zbieranie, transport, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych;
• przemieszczanie znacznych ilości odpadów;
• eksploatację zakładu przemysłowego, który prowadzi działalność niebezpieczną lub w którym są składowane niebezpieczne substancje (np. fabryki produkujące farby lub chemikalia);
• produkcję, przetwarzanie, przechowywanie, wykorzystywanie, transport, przywóz, wywóz lub usuwanie materiałów jądrowych i niebezpiecznych materiałów promieniotwórczych;
• zabijanie i posiadanie znacznych ilości okazów chronionych gatunków zwierząt i roślin lub handel nimi;
• niszczenie siedlisk chronionych;
• produkcję i wykorzystywanie substancji, które zubażają warstwę ozonową (np. substancji chemicznych w gaśnicach lub rozpuszczalnikach), lub handel nimi.

Kary

• Państwa członkowskie zapewniają, że przestępstwa lub przejawy bezprawnego zachowania wskazane w art. 3 dyrektywy podlegają skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym mającym zastosowanie do osób fizycznych.
• Państwa członkowskie zapewniają, aby osoby prawne² mogły podlegać odpowiedzialności za przestępstwa popełnione na ich korzyść przez osoby zajmujące pozycję kierowniczą w oparciu o prawo do reprezentowania, uprawnienia do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej lub do sprawowania kontroli w strukturach osoby prawnej. Osoby prawne podlegają odpowiedzialności także w przypadku, gdy brak nadzoru lub kontroli ze strony takiej osoby zajmującej pozycję kierowniczą umożliwił popełnienie przestępstwa.
• Odpowiedzialność osób prawnych nie wyklucza postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym, które są sprawcami, podżegaczami lub pomocnikami w popełnianiu przestępstw, o których mowa w dyrektywie.
• Zależnie od systemu prawnego obowiązującego w danym państwie członkowskim odpowiedzialność osób prawnych może mieć charakter karny lub nie.
• Ta dyrektywa opiera się na dyrektywie 2004/35/WE (zob. streszczenie), która określa zasady odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku.
• Ściganie przestępstw przeciw środowisku jest obowiązkiem państw członkowskich. Z uwagi na różne systemy prawne w państwach członkowskich przestępcy mogą wykorzystywać braki we współpracy i koordynacji działań pomiędzy władzami krajowymi. Sieci specjalistów ds. ochrony środowiska, takie jak Europejska Sieć Wdrażania i Egzekwowania Prawa Ochrony Środowiska, Europejskie Forum Sędziów na rzecz Środowiska oraz Europejska Sieć Prokuratorów ds. Przestępczości przeciwko Środowisku, odgrywają ważną rolę w wymianie najlepszych praktyk i opracowywaniu metod dotyczących skutecznych działań w zakresie egzekwowania prawa.

Przegląd

Dyrektywa ta jest obecnie poddawana przeglądowi.