Ochrona pracowników przed narażeniem na działanie czynników biologicznych

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Celem dyrektywy jest ochrona bezpieczeństwa i zdrowia pracowników narażonych na czynniki biologiczne¹ (np. drobnoustroje² lub hodowle komórkowe³) podczas wykonywania przez nich pracy.

Czynniki biologiczne klasyfikuje się w czterech grupach ryzyka zgodnie z ich poziomem ryzyka zakażenia:

• grupa 1 obejmuje czynniki, poprzez które wywołanie choroby u ludzi jest mało prawdopodobne;
• grupa 2 obejmuje czynniki, które mogą wywoływać choroby u ludzi, ale ich rozprzestrzenienie się na teren Wspólnoty jest mało prawdopodobne, a ponadto w ich przypadku możliwe jest skuteczne leczenie;
• grupa 3 obejmuje czynniki, które mogą wywoływać choroby u ludzi i istnieje ryzyko ich rozprzestrzenienia się na terenie Wspólnoty, lecz zazwyczaj skuteczna profilaktyka lub leczenie są możliwe;
• grupa 4 obejmuje czynniki, które wywołują ciężkie choroby u ludzi. Istnieje wysokie ryzyko ich rozprzestrzeniania się na terenie Wspólnoty, a skuteczne leczenie nie jest możliwe.

Ocena ryzyka

Ocena ryzyka musi zostać przeprowadzona w przypadku każdej czynności zawodowej, podczas której pracownicy mogą być narażeni na działanie czynników biologicznych. Należy ustalić rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia pracowników w celu określenia środków ostrożności, które należy podjąć.

Pracodawca musi dokonywać regularnej oceny ryzyka.

Obowiązki pracodawcy

Jeżeli rodzaj działalności na to pozwala, pracodawca musi zastąpić szkodliwy czynnik biologiczny innym czynnikiem, który nie jest niebezpieczny lub jest mniej niebezpieczny dla zdrowia zgodnie z jego warunkami użytkowania i z uwzględnieniem aktualnego stanu wiedzy.

Co więcej, jeśli istnieje ryzyko dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników, pracodawca musi zapewnić, aby takie ryzyko było zmniejszone do wystarczająco niskiego poziomu. Pracodawca może:

• ograniczyć liczbę narażonych pracowników do minimum;
• kontrolować uwalnianie się czynników biologicznych w miejscu pracy, stosując procedury techniczne;
• zapewniać środki ochrony zbiorowej i/lub indywidualne środki ochrony;
• zapobiegać przypadkowemu uwolnieniu czynnika biologicznego poza miejsce pracy lub redukować związane z tym ryzyko, stosując środki higieny;
• stosować znaki ostrzegania przed ryzykiem;
• sporządzać plany postępowania na wypadek awarii;
• zapewnić środki bezpiecznego pobierania, składowania oraz usuwania odpadów;
• wprowadzić procedury bezpiecznego obchodzenia się z czynnikami biologicznymi i ich transportu.

Pracodawca jest zobowiązany do posiadania wykazu pracowników narażonych na czynniki biologiczne grupy 3 i/lub 4. Wykaz ten przechowywany jest w niektórych przypadkach przez 40 lat.

Ponadto pracodawca musi dokonać zgłoszenia właściwym władzom krajowym w przypadku użycia po raz pierwszy czynników biologicznych grupy 2, 3 lub 4.

Wreszcie pracodawca musi zapewnić, aby pracownicy i/lub ich przedstawiciele zostali odpowiednio poinformowani i przeszkoleni w zakresie:

• potencjalnego ryzyka dla zdrowia;
• środków ostrożności, które należy podjąć w celu zapobieżenia narażeniu;
• wymagań higieny;
• stosowania wyposażenia i odzieży ochronnej;
• kroków, które pracownicy powinni podjąć w razie wypadków.

W razie zaistnienia awarii lub wypadku pracodawcy informują tak szybko jak to jest możliwe pracowników lub przedstawicieli pracowników o jego przyczynach, ryzyku oraz o proponowanych środkach.

Kontrola zdrowotna

Kraje UE muszą ustanowić zasady prowadzenia właściwej kontroli zdrowotnej pracowników przed narażeniem na działanie czynników biologicznych i po nim.

Zmiany

Treść załączników do dyrektywy 2000/54/WE została w dużej części zaktualizowana na mocy dyrektywy (UE) 2019/1833 zmieniającej załączniki I, III, V i VI do dyrektywy 2000/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do dostosowań wyłącznie technicznych.

Zgodnie z dyrektywą zmieniającą (UE) 2020/739 do wykazu czynników biologicznych o znanej zakaźności dla ludzi włączono SARS-CoV-2, zmieniając tym samym załącznik III do dyrektywy 2000/54/WE.