Umowa z Konfederacją Szwajcarską: swobodny przepływ osób

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Obywatelom UE i Szwajcarii przysługują wzajemne prawa wjazdu, pobytu, dostępu do pracy najemnej i prowadzenia działalności gospodarczej w charakterze osób pracujących na własny rachunek, a także prawo do pozostania na terytorium UE lub Szwajcarii po zakończeniu wykonywania pracy.

Prawo wjazdu i pobytu ma zastosowanie do wszystkich osób, w tym do osób niepodejmujących działalności gospodarczej w państwie przyjmującym.

Państwo przyjmujące musi przyznać cudzoziemcom te same warunki życia, zatrudnienia i pracy jak te przyznane własnym obywatelom. W umowie zagwarantowano ochronę przed dyskryminacją ze względu na przynależność państwową.

W odniesieniu do swobodnego przepływu osób uwzględnia się także inne prawa:

• prawo do mobilności zawodowej i geograficznej;
• prawo pobytu dla członków rodzin i ich prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, niezależnie od ich obywatelstwa;
• prawo nabywania nieruchomości, zwłaszcza nabywania głównych lub „drugich” domów w państwie przyjmującym;
• prawo do powrotu do państwa przyjmującego po zakończeniu prowadzenia w nim działalności gospodarczej lub po zakończeniu okresu pobytu w tym państwie.

W umowie przewidziano także koordynację systemów zabezpieczenia społecznego zgodnie z zasadą równego traktowania, jak również wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych.

Świadczenie usług

Podmioty świadczące usługi, w tym przedsiębiorstwa, mogą tymczasowo świadczyć usługę na terytorium drugiej umawiającej się strony na tych samych warunkach co obywatele tego państwa. Prawo to nie ma zastosowania do usług wykonywanych na terytorium umawiającej się strony na rzecz odbiorców usług, którzy znajdują się na terytorium drugiej strony.

Czas świadczenia tej usługi nie może przekraczać 90 dni w ciągu roku kalendarzowego. Następnie podmiot świadczący usługi musi wystąpić o zezwolenie na pobyt na okres świadczenia usług.

Osoby odbierające usługę mają prawo wjazdu i pobytu na terytorium drugiej strony umowy. Jeśli ich pobyt nie przekracza trzech miesięcy, nie potrzebują one pozwolenia na pobyt. Po upływie tego terminu właściwy organ musi wydać pozwolenie na pobyt na okres świadczenia usług.

Zarządzanie przez Wspólny Komitet

Wspólny Komitet UE-Szwajcaria składający się z przedstawicieli obu stron zapewnia przestrzeganie i stosowanie umowy. Komitet podejmuje decyzje w sprawie wszelkich zmian dotyczących załączników umowy. Odpowiada on za rozstrzyganie wszelkich sporów związanych z przestrzeganiem umowy.

Rozszerzenie UE

Z uwagi na zwiększenie się liczby państw wchodzących w skład UE uzgodniono dodatkowe protokoły, na mocy których przewidziano stopniowe wprowadzanie zasady swobodnego przepływu w odniesieniu do osób z nowych państw UE.

Najnowszy protokół, który ma zostać uzgodniony między UE a Szwajcarią, dotyczy udziału Chorwacji jako umawiającej się strony w następstwie jej przystąpienia do UE w dniu 1 lipca 2013 r. Na mocy tego protokołu Szwajcaria może – na okres siedmiu lat od daty jego wejścia w życie – ograniczyć dostęp obywateli chorwackich do swojego rynku pracy (limity, pierwszeństwo dla pracowników miejscowych, kontrola warunków pracy i płacy). W ciągu dwóch ostatnich lat obowiązywania tego okresu przejściowego Wspólny Komitet UE-Szwajcaria musi zatwierdzić dalsze stosowanie tych ograniczeń.