Preferencyjne cła przywozowe Unii Europejskiej dla krajów rozwijających się

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Ogólny system preferencji taryfowych (GSP) UE pozwala krajom rozwijającym się płacić niższe cła od towarów eksportowanych do UE. Wspiera w ten sposób ich gospodarki.

Trzy części systemu

• Standardowy GSP: Obniżenie lub zawieszenie ceł na towary przywożone z kraju rozwijającego się. Wyjątek: nie dotyczy to krajów sklasyfikowanych przez Bank Światowy jako kraje o wysokim lub średniowysokim dochodzie przez trzy kolejne lata bezpośrednio przed zaktualizowaniem przez UE wykazu krajów korzystających.
• GSP+ (system motywacyjny): Jeszcze niższe cła dla państw rozwijających się, które ratyfikują i wdrożą 27 wskazanych międzynarodowych konwencji dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych, ochrony środowiska oraz dobrych rządów.
• Zasada „wszystko oprócz broni” w przypadku krajów najsłabiej rozwiniętych: W pełni bezcłowy i bezkontyngentowy przywóz wszystkich towarów z wyjątkiem broni i amunicji z krajów określonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych jako najsłabiej rozwinięte.

Cofnięcie preferencji

UE może czasowo zawiesić niższe cła z następujących powodów:

• naruszenie podstawowych zasad konwencji praw człowieka i praw pracowniczych;
• nieuczciwe praktyki handlowe;
• poważne braki w systemie kontroli celnej (np. wywóz lub tranzyt narkotyków);
• prawo kraju korzystającego z GSP+ przestało uwzględniać stosowne konwencje (lub nie jest skutecznie stosowane).

Zawieszenie preferencji dla produktów konkurencyjnych

• Niektóre kraje, choć nadal ubogie, stają się bardzo konkurencyjnymi eksporterami. W tej sytuacji nie potrzebują już preferencji, aby skutecznie wchodzić na rynki UE.
• W ramach systemu GSP przewidziano zatem zawieszenie preferencji w przypadku takich konkurencyjnych produktów, w oparciu o mechanizm oceny krajów i produktów.

Większa stabilność i przewidywalność

• System GSP 2012 jest bardziej stabilny i przewidywalny dla importerów oraz eksporterów, ponieważ obowiązuje obecnie przez 13 lat (a nie trzy lata, jak wcześniej).
• Eksporterzy wiedzą, że w razie wprowadzenia zmian w wykazie krajów korzystających obowiązują co najmniej roczne okresy przejściowe. Kraje zyskują z kolei pewność, że do usunięcia ich z wykazu krajów korzystających (odpowiednio EBA i GSP) może dojść jedynie wtedy, gdy Organizacja Narodów Zjednoczonych uzna je za kraje najsłabiej rozwinięte lub Bank Światowy uzna je za kraje o wysokim lub średniowysokim dochodzie przez trzy kolejne lata.

Czasowe środki ochronne

UE może zastosować środki ochronne (czasowe ograniczenia preferencji taryfowych), jeżeli przywóz z krajów korzystających powoduje lub może powodować poważne trudności dla unijnego producenta lub poważne zakłócenia na rynkach unijnych. Może także zastosować nadzór w odniesieniu do produktów rolnych.

Gradacja produktów i gradacja krajów

Rozporządzenie (UE) nr 978/2012 jest wdrażane i zmieniane na mocy aktów wykonawczych i delegowanych w celu aktualizacji wykazu krajów korzystających z preferencji taryfowych w ramach jednej z trzech części systemu oraz wykazu konkretnych sekcji produktowych, dla których preferencje taryfowe mogą zostać zawieszone lub w inny sposób zmodyfikowane. Zobacz najnowszy tekst skonsolidowany.