przyczynienie się do realizacji nadrzędnych celów UE w zakresie łagodzeniazmiany klimatu, przystosowania się do zmiany klimatu oraz neutralności degradacji gruntów;
Rozporządzenie ma na celu wprowadzenie środków odbudowy obejmujących, jako cel UE, co najmniej 20 % obszarów lądowych i 20 % obszarów morskich UE do 2030 r. oraz wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy do 2050 r.
Cele i obowiązki państw członkowskich UE w zakresie odbudowy ekosystemów
W rozporządzeniu określono cele i obowiązki w zakresie odbudowy w odniesieniu do:
typów siedlisk lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych oraz siedlisk gatunków na tych obszarach;
siedlisk morskich i siedlisk gatunków morskich;
ekosystemów miejskich;
łączności rzek i równin zalewowych;
owadów zapylających;
ekosystemów rolniczych;
ekosystemów leśnych.
Ich wdrożenie powinno przyczynić się również do wypełnienia zobowiązania dotyczącego zasadzenia co najmniej 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r. na szczeblu UE.
W odniesieniu do typów siedlisk lądowych, przybrzeżnych i słodkowodnych wymienionych w załączniku I oraz w odniesieniu do siedlisk morskich wymienionych w załączniku II państwa członkowskie UE muszą podjąć środki w celu:
poprawy do dobrego stanu obszarów typów siedlisk, które nie są w dobrym stanie, z celami na lata 2030, 2040 i 2050;
przywrócenia typów siedlisk na obszarach, na których już nie występują;
rekultywacji obszarów siedlisk gatunków objętych dyrektywą ptasią lub dyrektywą siedliskową oraz gatunków morskich wymienionych w załączniku III w celu zapewnienia długoterminowego przetrwania tych gatunków;
zlikwidowania luki w wiedzy na temat rozmieszczenia i stanu tych siedlisk.
W przypadku tych typów siedlisk państwa członkowskie muszą również:
wprowadzić środki w celu zapewnienia, aby na obszarach podlegających odbudowie poprawa następowała w sposób ciągły do czasu osiągnięcia dobrego stanu, a następnie ich stan nie ulegał znacznemu pogorszeniu po osiągnięciu dobrego stanu lub, w przypadku siedlisk gatunków, wystarczającej jakości;
dążyć do wprowadzenia środków zapobiegających znacznemu pogorszeniu stanu obszarów typów siedlisk, które są już w dobrym stanie lub które są niezbędne do osiągnięcia celów określonych w art. 4 ust. 17 i art. 5 ust. 14.
W ekosystemach miejskich państwa członkowskie muszą zapewnić:
że nie występuje strata netto na całkowitym obszarze krajowym zielonych przestrzeni miejskich lub zwarcia drzewostanu na obszarach miejskich na obszarach ekosystemów miejskich do 2030 r.;
tendencję wzrostową na całkowitym obszarze krajowym zielonych przestrzeni miejskich po 2030 r. oraz, w każdym obszarze ekosystemu miejskiego, tendencję wzrostową zwarcia drzewostanu na obszarach miejskich aż do osiągnięcia zadowalających poziomów.
Aby przywrócić naturalną łączność rzek i naturalne funkcje powiązanych równin zalewowych, państwa członkowskie muszą:
sporządzić wykaz sztucznych barier dla łączności wód powierzchniowych oraz określić bariery, które należy usunąć, aby przyczynić się do odbudowy siedlisk i siedlisk gatunków oraz osiągnąć cel na szczeblu UE polegający na przywróceniu co najmniej 25 000 km rzek do stanu rzek o swobodnym przepływie do 2030 r.;
usuwać bariery zgodnie z krajowym planem odbudowy, przyznając pierwszeństwo przestarzałym barierom;
wdrożyć środki uzupełniające w celu poprawy naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych do 2050 r.;
zapewnić utrzymanie naturalnej łączności rzek i naturalnych funkcji powiązanych równin zalewowych po ich przywróceniu.
W celu odbudowy populacji owadów zapylających państwa członkowskie muszą:
zwiększyć różnorodność owadów zapylających i odwrócić tendencję spadkową populacji owadów zapylających do 2030 r.;
osiągnąć tendencję wzrostową populacji owadów zapylających po 2030 r. do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów.
W ekosystemach rolniczych państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków mających na celu:
osiągnięcie tendencji wzrostowej na poziomie krajowym do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów w odniesieniu do co najmniej dwóch z następujących trzech wskaźników:
wskaźnik motyli występujących na użytkach zielonych;
zasoby węgla organicznego w glebach mineralnych gruntów uprawnych;
odsetek gruntów rolnych o cechach krajobrazu o wysokiej różnorodności;
zapewnienie osiągnięcia określonych poziomów wskaźnika liczebności pospolitych ptaków krajobrazu rolniczego;
przywrócenie osuszonych torfowisk użytkowanych obecnie w rolnictwie – co najmniej 30 % do 2030 r. (z czego co najmniej jedna czwarta musi zostać ponownie nawodniona), 40 % do 2040 r. i 50 % do 2050 r. (z czego co najmniej jedna trzecia musi zostać ponownie nawodniona).
W ekosystemach leśnych państwa członkowskie muszą wprowadzić środki mające na celu:
osiągnięcie tendencji wzrostowej na poziomie krajowym do czasu osiągnięcia zadowalających poziomów w odniesieniu do co najmniej sześciu z następujących siedmiu wskaźników:
stojące drewno posuszowe,
leżące drewno posuszowe,
odsetek lasów o nierównomiernej strukturze wiekowej,
łączność leśna,
zasoby węgla organicznego,
odsetek lasów zdominowanych przez rodzime gatunki drzew,
różnorodność gatunków drzew.
W rozporządzeniu zobowiązano również państwa członkowskie, aby wdrażając powyższe cele i obowiązki, przyczyniały się do realizacji zobowiązania na szczeblu UE dotyczącego zasadzenia 3 mld dodatkowych drzew do 2030 r.
Kilka celów i obowiązków obejmuje możliwość stosowania przez państwa członkowskie wyłączeń i elastyczności.
Krajowe plany odbudowy
Każde państwo członkowskie musi przedłożyć Komisji Europejskiej krajowy plan odbudowy oraz opublikować plan pokazujący, w jaki sposób zrealizuje cele.
Krajowe plany odbudowy należy poddać przeglądowi i zrewidować w latach 2032 i 2042.
Monitorowanie i sprawozdawczość
Państwa członkowskie muszą w określonych odstępach czasu monitorować postępy w wypełnianiu zobowiązań i osiąganiu celów rozporządzenia oraz składać Komisji sprawozdania na ten temat.
Co sześć lat Europejska Agencja Środowiska będzie przedstawiać Komisji ogólnounijny przegląd techniczny postępów w osiąganiu celów i wypełnianiu zobowiązań.
Rozporządzenie (UE) 2024/1991 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany rozporządzenia (UE) 2022/869 (Dz.U. L, 2024/1991, ).