Efektywność energetyczna (od 2025 r.)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Efektywność energetyczna UE

• W dyrektywie tej przekształca się unijne przepisy dotyczące efektywności energetycznej, które:
  • miały na celu zwiększenie efektywności energetycznej o 20% do 2020 r. oraz o 32,5% do 2030 r. (w porównaniu z 1990 r.), a także zobowiązały wszystkie państwa członkowskie UE do ustalenia krajowych wartości docelowych efektywności energetycznej z myślą o osiągnięciu tego celu;
  • promowały efektywność energetyczną w całej UE poprzez wspólne środki obejmujące każdy element łańcucha energetycznego.
• Unijne środki w zakresie efektywności energetycznej, w tym te, które wykraczają poza ramy dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, zasadniczo koncentrują się na obszarach polityki o największym potencjale w zakresie oszczędności energii oraz na obszarach, w których konieczne jest zastosowanie wspólnego podejścia w państwach członkowskich. Obejmują one przepisy dotyczące:
  • emisji przemysłowych, sektora publicznego, budowy i renowacji budynków, sektora transportu i dostaw energii, ekoprojektu oraz wprowadzenia jednolitego systemu etykietowania energetycznego.

Podnoszenie poziomów docelowych

• W ramach Europejskiego Zielonego Ładu oraz zgodnie z celami porozumienia paryskiego Komisja Europejska zaproponowała plan w zakresie celów klimatycznych umożliwiający zwiększenie docelowej redukcji emisji gazów cieplarnianych, która ma być uzyskana w UE do 2030 r., do co najmniej 55% poniżej poziomu z 1990 r.
• W dyrektywie tej podniesiono docelowe poziomy efektywności energetycznej w związku z realizacją tego szerszego celu.
• Poziomy docelowe ustanowione w dyrektywie podniesiono w ramach planu repowerEU, który ma na celu zmniejszenie zależności UE od importu paliw kopalnych z Rosji.

Cele na 2030 r., obowiązki i mechanizmy

• Dyrektywa podnosi unijny cel w zakresie efektywności energetycznej, zobowiązując państwa członkowskie do wspólnego zapewnienia do 2030 r. dodatkowego obniżenia zużycia energii o 11,7% w porównaniu z prognozami z 2020 r. Jest to równoważne celom w zakresie efektywności energetycznej zakładającym obniżenie zużycia energii pierwotnej i końcowej o odpowiednio 40,5% i 38% w porównaniu ze scenariuszem odniesienia z 2007 r.
  • Do 2030 r. całkowite zużycie energii w UE nie powinno przekraczać 992,5 mln ton oleju ekwiwalentnego w przypadku energii pierwotnej oraz 763 mln ton oleju ekwiwalentnego w przypadku energii końcowej.
• Aby przyczynić się do osiągnięciu tego celu, państwa członkowskie wyznaczą orientacyjne wkłady krajowe, stosując kombinację obiektywnych kryteriów odzwierciedlających warunki krajowe.
• Jeśli państwa członkowskie będą spóźniać się z osiąganiem wkładów krajowych, uruchomiony zostanie wzmocniony „mechanizm usuwania rozbieżności”.
• W całym okresie objętym obowiązkiem, tj. od 2021 r. do 2030 r., państwa członkowskie są zobowiązane do osiągania skumulowanych oszczędności końcowego zużycia energii, które są równoważne nowym oszczędnościom w skali roku w wysokości co najmniej:
  • 0,8% rocznego zużycia energii końcowej w latach 2021–2023;
  • 1,3% w latach 2024–2025;
  • 1,5% w latach 2026–2027;
  • 1,9% w latach 2028–2030.
• Ustanowiono roczny cel zmniejszenia zużycia energii na poziomie 1,9% dla całego sektora publicznego, a roczny obowiązek poddawania renowacji 3% budynków rozszerzono na wszystkie szczeble administracji publicznej.

Ubóstwo energetyczne

W dyrektywie uwzględniono również problem skutków ubóstwa energetycznego, zwiększając obowiązki państw członkowskich w zakresie podnoszenia świadomości oraz informowania o efektywności energetycznej.