Woda pitna – podstawowe normy jakościowe

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi określa się jako:

• wszelką wodę w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczoną do picia, gotowania, przygotowywania żywności lub innych celów domowych zarówno w obiektach publicznych, jak i prywatnych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy dostarczana jest z sieci dystrybucyjnej, cystern, w tym również przewoźnych zbiorników, lub rozlewana do butelek lub pojemników, z uwzględnieniem wody źródlanej;
• wszelką wodę wykorzystywaną przez każde przedsiębiorstwo spożywcze do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzania do obrotu produktów lub substancji przeznaczonych do spożycia przez ludzi.

Wyłączenia z dyrektywy

Dyrektywa nie ma zastosowania do:

• naturalnych wód mineralnych (lecz nie do wody źródlanej), o których mowa w dyrektywie 2009/54/WE (zob. streszczenie dokumentu); lub
• wód o właściwościach leczniczych w rozumieniu dyrektywy 2001/83/WE (zob. streszczenie dokumentu).

Ponadto państwa członkowskie UE mogą wyłączyć z niniejszej dyrektywy:

• wodę przeznaczoną wyłącznie do takich celów, w odniesieniu do których organy są przekonane, że jakość wody nie ma wpływu bezpośredniego ani pośredniego na zdrowie konsumentów;
• wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, indywidualnie dostarczaną w ilościach niższych niż średnio 10 m³ na dobę lub dostarczaną mniej niż 50 osobom, chyba że woda jest dostarczana jako część działalności komercyjnej lub publicznej.

Statki morskie, które odsalają wodę, przewożą pasażerów i pełnią rolę dostawców wody, nie podlegają niektórym aspektom niniejszej dyrektywy, w tym chemikaliom do uzdatniania wody i materiałom filtracyjnym.

Standardy jakości wody

Państwa członkowskie zapewniają, by woda przeznaczona do spożycia przez ludzi była „zdrowa i czysta”. Musi być wolna od wszelkich mikroorganizmów i pasożytów oraz wszelkich substancji w ilościach lub stężeniach, które stanowią potencjalne niebezpieczeństwo dla zdrowia ludzkiego. W szczególności musi spełniać następujące minimalne wymogi.

• Parametry mikrobiologiczne. Woda musi być całkowicie wolna od:
  • enterokoków jelitowych; oraz
  • E.coli;
• Parametry chemiczne. Ilość substancji chemicznych nie może przekraczać następujących wartości (Uwaga: g/l = gramów na litr, mg/l = miligramów na litr oraz μg/l = mikrogramów na litr):
  • Amid kwasu akrylowego 0,10 μg/l
  • Antymon 10 μg/l
  • Arsen 10 μg/l
  • Benzen 1,0 μg/l
  • Benzo(a)piren 0,010 μg/l
  • Bisfenol A 2,5 μg/l
  • Bor 1,5 mg/l
  • Bromiany 10 μg/l
  • Kadm 5,0 μg/l
  • Chlorany 0,25 mg/l
  • Chloryny 0,25 mg/l
  • Chrom 25 μg/l
  • Miedź 2,0 mg/l
  • Cyjanki 50 μg/l
  • 1,2-dichloroetan 3,0 μg/l
  • Epichlorohydryna 0,10 μg/l
  • Fluorki 1,5 mg/l
  • Kwasy halogenooctowe (HAA) 60 μg/l
  • Ołów 5 μg/l
  • Rtęć 1,0 μg/l
  • Mikrocystyna-LR 1,0 μg/l
  • Nikiel 20 μg/l
  • Azotany 50 mg/l
  • Azotyny 0,50 mg/l
  • Pestycydy 0,10 μg/l
  • Pestycydy ogółem 0,50 μg/l
  • PFAS ogółem 0,50 μg/l
  • Suma PFAS 0,10 μg/l
  • Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne 0,10 μg/l
  • Selen 20 μg/l
  • Tetrachloroeten i trichloroeten 10 μg/l
  • Trihalometany ogółem 100 μg/l
  • Uran 30 μg/l
  • Chlorek winylu 0,50 μg/l.
• Parametry istotne dla oceny ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych (np. przewody wodociągowe, cysterny). Zaliczają się do nich:
  • Legionella < 1 000 CFU¹/l
  • Ołów 10 μg/l.
• Parametry wskaźnikowe. Odnoszą się do obecności czynników agresywnych lub korozyjnych. Jeśli przekraczają one limity określone w dyrektywie, państwa członkowskie muszą ocenić, czy taka niezgodność stwarza jakiekolwiek ryzyko dla zdrowia ludzi i podjąć odpowiednie działania naprawcze.

Państwa członkowskie muszą również przestrzegać innych przepisów przewidzianych w niniejszej dyrektywie.

Ocena ryzyka

Państwa członkowskie zapewniają przeprowadzenie oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem w obszarze zasilania dla punktów poboru wody pitnej i systemów zaopatrzenia w wodę, a także oceny ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych i oceny tego, czy potencjalne ryzyko wpływa na jakość wody, w tym identyfikując zagrożenia w systemie i wdrażając środki kontroli.

Materiały do kontaktu z wodą pitną

Państwa członkowskie zapewniają, by materiały wykorzystywane do poboru, uzdatniania, magazynowania lub dystrybucji wody, i które są przeznaczone do kontaktu z taką wodą:

• nie wpływały negatywnie – bezpośrednio lub pośrednio – na zdrowie ludzi;
• nie wpływały niekorzystnie na barwę, zapach lub smak wody;
• nie sprzyjały rozwojowi drobnoustrojów;
• nie uwalniały do wody zanieczyszczeń w stopniu wyższym, niż jest to konieczne z uwagi na przewidziane zastosowanie materiału.

Stopniowo wprowadzane będą dodatkowe metody i procedury testowania dotyczące zatwierdzania substancji wyjściowych i materiałów końcowych (do 12 stycznia 2024 r.), jak również wykaz zatwierdzonych substancji wyjściowych (do 12 stycznia 2025 r.).

Dostęp, informacje, monitorowanie i ocena

Państwa członkowskie:

• poprawiają lub utrzymują dostęp dla wszystkich do wody pitnej, w szczególności dla wrażliwych i zmarginalizowanych grup;
• zapewniają dostęp do odpowiednich, aktualnych informacji dotyczących wody pitnej;
• do 12 stycznia 2029 r. tworzą zbiór danych o środkach zastosowanych w celu poprawy dostępu oraz upowszechniania korzystania z wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
• do 12 lipca 2027 r. tworzą zbiór danych zawierający informacje o ocenie ryzyka, zarządzaniu ryzykiem i monitorowaniu w obszarach zasilania dla punktów poboru wody;
• tworzą zbiory danych zawierające wyniki monitorowania jakości wody, informacje o zdarzeniach i wszystkich przyznanych odstępstwach.

Do 12 stycznia 2035 r. Komisja Europejska przeprowadzi ocenę niniejszej dyrektywy, a w międzyczasie, co najmniej co pięć lat, dokona przeglądu standardów mikrobiologicznych i chemicznych oraz monitorowania, pobierania próbek, procedur oceny ryzyka.

Uchylenie

Dyrektywa zmienia i uchyla dyrektywę 98/83/WE oraz jej kolejne zmiany (zob. streszczenie dokumentu) ze skutkiem od 12 stycznia 2023 r.