Śródlądowe drogi wodne – statki

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa (UE) 2016/1629 określa wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej. Ustanawia ona wymagania techniczne umożliwiające bezpieczną żeglugę po śródlądowych drogach wodnych wymienionych w załączniku, które to drogi klasyfikuje się do rejonów 1, 2, 3 lub 4 oraz do rejonu R (ustalenia szczególne odnoszące się do zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie). Nie ma ona zastosowania do promów, okrętów wojennych i większości statków morskich, w tym holowników i pchaczy, które jedynie okresowo pływają po śródlądowych drogach wodnych.

Świadectwa zdolności żeglugowej

Państwa UE zapewniają, aby jednostki pływające po śródlądowych drogach wodnych UE były budowane i utrzymywane zgodnie z dyrektywą. Świadectwo zdolności żeglugowej jest wydawane po inspekcji technicznej przeprowadzanej przed dopuszczeniem jednostki do eksploatacji.

• Organy mogą wydawać świadectwa tymczasowe w razie utraty lub uszkodzenia istniejącego świadectwa, jak również w przypadkach, w których mają zastosowanie odstępstwa wskazane w załącznikach.
• Okres ważności świadectw zdolności żeglugowej wydawanych nowo zbudowanym jednostkom nie może przekraczać pięciu lat (w przypadku statków pasażerskich i statków o dużej prędkości) lub dziesięciu lat (w przypadku wszystkich innych jednostek).
• Wyjątkowo ważność można przedłużyć bez kolejnej inspekcji o okres nieprzekraczający sześciu miesięcy.
• Jeżeli znaczące zmiany lub znaczące naprawy mają wpływ na stabilność konstrukcji, żeglowność, właściwości manewrowe lub szczególne cechy, jednostka musi zostać ponownie poddana inspekcji technicznej przed odbyciem następnego rejsu.
• Jeżeli świadectwo nie zostaje odnowione, organ krajowy podaje powody takiej odmowy i informuje właściciela o procedurze odwoławczej oraz o mających zastosowanie terminach.
• Państwa UE mogą uznawać świadectwa żeglugowe jednostek wydane w państwach trzecich w oczekiwaniu na wejście w życie regulujących tę kwestię umów.

Identyfikacja

Państwa UE zapewniają, aby wyznaczone przez nie organy nadawały każdej jednostce jednolity europejski numer identyfikacyjny statku (ENI), który nie zmienia się podczas całego cyklu życia jednostki.

Europejska baza danych o jednostkach pływających

• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/474 ustanawia przepisy dotyczące gromadzenia, przetwarzania i dostępu do danych w EHDB. Komisja Europejska jest odpowiedzialna za prowadzenie EHDB w celu wspierania środków służących zachowaniu bezpieczeństwa i swobody żeglugi oraz w celu zapewnienia stosowania dyrektywy (UE) 2016/1629. Państwa UE zapewniają, aby ich organy aktualizowały tę bazę danych na potrzeby stosowania dyrektywy, zarządzania ruchem na drogach wodnych oraz infrastrukturą, utrzymywania bezpieczeństwa i gromadzenia danych statystycznych, w drodze:
  • wprowadzania danych identyfikujących i opisujących jednostkę;
  • wprowadzania danych dotyczących wydanych, odnowionych, wymienionych lub cofniętych świadectw, a także kopii cyfrowych wszystkich świadectw wydanych zgodnie z dyrektywą;
  • wprowadzania danych dotyczących odrzuconych lub jeszcze nierozpatrzonych wniosków o wydanie świadectwa;
  • usuwania danych dotyczących jednostki, kiedy jednostka ta zostanie zezłomowana;
  • wprowadzania wszelkich zmian danych wymienionych powyżej.
• W indywidualnie rozpatrywanych przypadkach organy mogą przekazywać dane osobowe państwu trzeciemu lub organizacji międzynarodowej. Wszelkie przetwarzanie danych osobowych przez państwa UE odbywa się zgodnie z przepisami UE dotyczącymi ochrony danych osobowych, zwłaszcza z rozporządzeniem (UE) 2016/679 (RODO). Komisja może, w indywidualnie rozpatrywanych przypadkach, przekazywać dane osobowe organowi państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej lub udzielać im dostępu do EHDB, pod warunkiem że spełnione są wymogi określone w rozporządzeniu (UE) 2018/1725 (zob. streszczenie).
• Komisja może przyjmować akty delegowane uszczegóławiające:
  • dane, które mają być wprowadzone do bazy danych przez państwa UE;
  • rodzaje dozwolonego dostępu;
  • instrukcje dotyczące użytkowania i eksploatacji bazy danych, w szczególności w odniesieniu do środków w zakresie bezpieczeństwa danych, kodowania i przetwarzania.

Wymagania techniczne

Wymaganiami technicznymi mającymi zastosowanie do jednostek w rejonach 1, 2, 3 i 4 są wymagania określone w normie ES-TRIN 2019/1 opracowanej przez Europejski Komitet ds. Opracowywania Norm w Żegludze Śródlądowej (CESNI).

Inspekcje

• Organy inspekcyjne są ustanawiane przez państwa UE. Do każdego organu powołuje się przynajmniej:
  • jednego urzędnika z organu administracji publicznej właściwego do spraw żeglugi śródlądowej;
  • jednego eksperta ds. budowy statków żeglugi śródlądowej oraz ich silników;
  • jednego eksperta ds. żeglugi posiadającego patent żeglarski kapitana żeglugi śródlądowej, upoważniający posiadacza do prowadzenia statku poddawanego inspekcji;
  • jednego eksperta ds. żeglugi tradycyjnej na potrzeby inspekcji tradycyjnych jednostek pływających.
• Państwa UE zapewniają, aby wyznaczone organy przeprowadzały początkowe, okresowe, specjalne i dobrowolne inspekcje, o których mowa w dyrektywie.

Odstępstwa dla określonych kategorii jednostek

• Utrzymując odpowiedni poziom bezpieczeństwa, państwa UE mogą zezwolić na odstępstwa w przypadku jednostek pływających po niepołączonych śródlądowych drogach wodnych lub niektórych jednostek o nośności nieprzekraczającej 350 ton lub jednostek nieprzeznaczonych do transportu towarów.
• Aby zachęcać do innowacji i stosowania nowych technologii, Komisja może dopuszczać tymczasowe odstępstwa w odniesieniu do instalacji lub aspektów projektowych innych niż te ujęte w załącznikach (lub w odniesieniu do celów testowych), pod warunkiem zapewnienia równoważnego poziomu bezpieczeństwa.

Powiązane akty prawne

• Dyrektywa 2008/68/WE ustanawia przepisy dotyczące bezpiecznego drogowego, kolejowego lub śródlądowego transportu towarów niebezpiecznych w UE. Obejmuje ona także takie aspekty, jak załadunek, rozładunek, przeładunek na inne środki transportu oraz postoje w trakcie przewozu. Rozszerza ona zakres stosowania przepisów międzynarodowych na krajowy transport towarów niebezpiecznych. W różnych aktach wykonawczych ustanowiono odstępstwa pozwalające uwzględnić szczególne okoliczności krajowe, które zazwyczaj odnoszą się do limitów ilościowych i ładunków mieszanych.
• Dyrektywa 2009/100/WE w sprawie wzajemnego uznawania świadectw zdolności żeglugowej ma zastosowanie do statków żeglugi śródlądowej o nośności co najmniej 20 ton, które mają mniej niż 20 metrów długości lub mniej niż 100 m³ objętości i które są wykorzystywane do transportu towarów śródlądowymi drogami wodnymi. Na podstawie tej dyrektywy państwa UE:
  • określają procedury wydawania świadectw zdolności żeglugowej;
  • uznają świadectwa zdolności żeglugowej wydane przez inne państwo UE, tak jakby były one wydane przez nie same;
  • mogą, do usunięcia usterek, zatrzymać statek, jeżeli znajduje się on w stanie, który stanowi zagrożenie dla otoczenia.
• Dyrektywa 2010/35/UE wprowadza szczegółowe przepisy dotyczące ciśnieniowych urządzeń transportowych¹ z myślą o poprawie bezpieczeństwa i zapewnieniu swobodnego przepływu w UE. Aktualizuje ona poprzednie akty prawne, zwłaszcza w odniesieniu do wymagań zgodności, ocen zgodności i badań okresowych. Dyrektywa obejmuje transport drogowy, kolejowy i śródlądowy, a ponadto jest blisko powiązana z dyrektywą 2008/68/WE.
• Rozporządzenie (UE) 2016/1628 (zob. streszczenie) ustanawia wartości graniczne emisji zanieczyszczeń w odniesieniu do nowych silników montowanych w maszynach mobilnych nieporuszających się po drogach (w tym w statkach żeglugi śródlądowej). W szczególności określa ono wartości graniczne emisji zanieczyszczeń etapu V oraz terminy ich stosowania. Rozporządzenie ma na celu ograniczenie poziomów emisji zanieczyszczeń i wycofywanie urządzeń wyposażonych w silniki emitujące najwięcej zanieczyszczeń.