Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Zakres

• Dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich mężczyzn i kobiet związanych umową o pracę lub pozostających w innym stosunku pracy określonym przez prawo, układy zbiorowe pracy lub praktykę obowiązujące w poszczególnych państwach UE, przy uwzględnieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.

Prawa minimalne

Dyrektywa ustanawia indywidualne prawa minimalne związane z:

• urlopem ojcowskim, urlopem rodzicielskim i urlopem opiekuńczym,
• elastyczną organizacją pracy dla pracowników będących rodzicami lub opiekunów
• ochroną prawną przyznawaną osobom wnioskującym o urlopy ze względów rodzinnych i o elastyczną organizację pracy lub osobom z nich korzystającym.

Państwa UE mogą postanowić o wprowadzeniu lub utrzymaniu przepisów korzystniejszych dla pracowników.

Urlop ojcowski

• Ojcowie lub równoważni drudzy rodzice mają prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze dziesięciu dni roboczych z okazji narodzin dziecka.
• Wysokość wynagrodzenia lub świadczenia w odniesieniu do minimalnego okresu urlopu ojcowskiego odpowiada co najmniej wysokości krajowego świadczenia chorobowego.
• Prawo do urlopu ojcowskiego nie jest uzależnione od wcześniejszego okresu pracy ani stażu pracy.
• Państwa UE mogą uzależnić prawo do wynagrodzenia lub świadczenia od okresu wcześniejszego zatrudnienia, przy czym nie może on przekroczyć sześciu miesięcy bezpośrednio przed przewidywaną datą narodzin dziecka.

Urlop rodzicielski

• Każdemu pracownikowi przysługuje indywidualne prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze czterech miesięcy, przy czym dwa miesiące tego urlopu nie podlegają przeniesieniu pomiędzy rodzicami.
• Wysokość wynagrodzenia lub świadczenia w odniesieniu do przynajmniej dwumiesięcznego okresu urlopu rodzicielskiego przypadającego na każdego rodzica jest gwarantowana w odpowiedniej wysokości.
• Państwa UE mogą uzależnić przyznanie prawa do urlopu rodzicielskiego od wcześniejszego okresu pracy lub stażu pracy, przy czym nie mogą one przekroczyć jednego roku.
• Państwa UE zapewniają, aby pracownicy mieli prawo do korzystania z urlopu rodzicielskiego na elastycznych zasadach, na przykład w niepełnym wymiarze czasu pracy lub w naprzemiennych okresach, w których okresy urlopu przeplatają się z okresami pracy.

Urlop opiekuńczy

• W dyrektywie ustanawia się przepisy dotyczące opiekunów, tj. pracowników opiekujących się krewnymi wymagającymi znacznego wsparcia z poważnych względów medycznych. Przepisy te regulują także opiekę nad osobą zamieszkującą z pracownikiem w tym samym gospodarstwie domowym.
• Każdy opiekun ma prawo do urlopu w wymiarze pięciu dni roboczych w roku.

Elastyczna organizacja pracy

• Pracownicy posiadający dzieci do określonego wieku, co najmniej do ośmiu lat, oraz opiekunowie mogą występować z wnioskiem o elastyczną organizację pracy w celu sprawowania opieki.
• Taka organizacja pracy obejmuje wykorzystanie pracy zdalnej, elastycznych rozkładów czasu pracy lub zmniejszenie wymiaru czasu pracy.
• Pracodawcy rozpatrują te wnioski w rozsądnym terminie i przedstawiają uzasadnienie odmowy ich pozytywnego rozpatrzenia lub odroczenia takiej organizacji pracy.
• Państwa UE mogą uzależnić przyznanie prawa do występowania z wnioskiem o elastyczną organizację pracy od wcześniejszego okresu pracy lub stażu pracy. Nie mogą one przekroczyć sześciu miesięcy.

Ochrona prawna

Państwa UE wprowadzają przepisy w celu zapewnienia, aby:

• pracownicy byli chronieni przed dyskryminacją i zwalnianiem z powodu wystąpienia przez nich z wnioskiem o urlop ze względów rodzinnych lub o elastyczną organizację pracy albo z powodu skorzystania z takiego urlopu lub z takiej organizacji pracy,
• pracownicy, którzy uważają, że zostali zwolnieni z powodu skorzystania z takiego prawa, mogli się zwrócić do pracodawcy o przedstawienie należycie uzasadnionych powodów zwolnienia,
• prawa nabyte lub nabywane przez pracowników w dniu, w którym rozpoczął się urlop, zostały zachowane po zakończeniu tego urlopu, a pracownicy mieli prawo do powrotu na dotychczasowe stanowiska.

Uchylenie

Dyrektywa uchyla dyrektywę 2010/18/UE w sprawie urlopu rodzicielskiego 2 sierpnia 2022 r.