Lotnictwo cywilne i Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie obejmuje wszystkie kluczowe obszary lotnictwa, w tym:

• zdatność do lotu
• załogi
• lotniska
• operacje lotnicze i
• służby żeglugi powietrznej.

Rozporządzenie:

• zawiera zasady dotyczące bezzałogowych statków powietrznych (dronów cywilnych);
• ma na celu usprawnienie uproszczonych zasad dotyczących lotnictwa sportowego i rekreacyjnego;
• ustanawia podział zadań między organami UE a organami krajowymi;
• Uchyla trzy poprzednie rozporządzenia (rozporządzenia (WE) nr 552/2004 i 216/2008 oraz (EWG) nr 3922/91);
• zmienia dwie dyrektywy (dyrektywę 2014/30/UE w sprawie ograniczenia zakłóceń pomiędzy aparaturą elektryczną i elektroniczną i dyrektywę 2014/53/UE w sprawie wprowadzania urządzeń radiowych do obrotu) oraz cztery rozporządzenia (rozporządzenie (WE) nr 2111/2005 w sprawie wykazu przewoźników lotniczych podlegających zakazowi w ramach UE i tożsamości przewoźnika lotniczego wykonującego przewóz, (WE) nr 1008/2008 w sprawie wykonywania przewozów lotniczych, (UE) nr 996/2010 w sprawie wypadków i incydentów w lotnictwie cywilnym oraz (UE) nr 376/2014 w sprawie zdarzeń w lotnictwie cywilnym);
• uzupełnia rozporządzenie (UE) nr 1321/2014 w sprawie zdatności do lotu i rozporządzenie (UE) nr 748/2012 w sprawie certyfikacji w zakresie ochrony środowiska.

Główne zmiany i uzupełnienia

• Rozporządzenie aktualizuje przepisy UE w zakresie bezpieczeństwa lotniczego w sektorze lotnictwa. Ustanowiono w nim zasadnicze wymogi dotyczące statków powietrznych w zakresie ich zdatności do lotu oraz zgodności z wymogami ochrony środowiska. Producenci będą zobowiązani do wydania świadectw zdatności do lotu zgodnie z wymogami technicznymi.
• Rozporządzenie wprowadza zasady oparte na ryzyku i skuteczności działania, które wyznaczają cele, ale pozostawiają pewną elastyczność co do sposobu ich osiągnięcia. Propaguje ono również podjęcie, w miarę możliwości, środków niewiążących (takich jak działania propagujące bezpieczeństwo).
• Rozporządzenie zmienia zakres pewnych zasad, wyłączając małe jednoosobowe balony na ogrzane powietrze, dostosowując limity wagowe dla szybowców oraz dodając lekkie elektryczne statki powietrzne. Przewiduje ono wprowadzenie reform w celu:
  • radzenia sobie ze wzrostem natężenia ruchu lotniczego;
  • zwiększenia bezpieczeństwa;
  • zmniejszenia kosztów, opóźnień oraz wpływu ruchu lotniczego na środowisko.
• Personel pokładowy uczestniczący w operacjach zarobkowego transportu lotniczego podlega certyfikacji oraz należy wydać mu świadectwo. Komisja Europejska ustanowiła szczegółowe zasady i procedury kwalifikacji członków personelu pokładowego.
• Rozporządzenie ustanawia również zasadnicze wymogi dotyczące bezpiecznych usług obsługi naziemnej, które zostały objęte zakresem rozporządzenia i eliminuje braki dotyczące bezpieczeństwa.
• Wprowadzono nowy rozdział dotyczący zarządzania bezpieczeństwem lotniczym, ustanawiający europejski program bezpieczeństwa lotniczego, obejmujący cały system bezpieczeństw lotniczego.

Drony cywilne

• Rozporządzenie wprowadza zasadnicze wymogi dotyczące dronów. Zasady te mają być proporcjonalne do ryzyka związanego z konkretną operacją lub rodzajem operacji oraz mają stanowić, że dany dron musi być w bezpieczny sposób sterowny i umożliwiać wykonywanie manewrów. Powinien być zaprojektowany tak, aby działał i mógł być eksploatowany zgodnie z przeznaczeniem oraz aby uwzględniał prywatność, ochronę danych osobowych w fazie projektowania i jako opcje domyślne. Powinna również istnieć możliwość identyfikacji drona oraz charakteru i celu eksploatacji.
• Operator drona powinien być odpowiedzialny za jego eksploatację i powinien posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające na bezpieczne operowanie dronem. Organizacje uczestniczące w projektowaniu, produkcji, obsłudze technicznej i operacjach drona oraz powiązanych usługach i szkoleniach są zobowiązane do ustanowienia systemu zgłaszania zdarzeń dotyczących bezpieczeństwa.
• Rozporządzenie określa próg rejestracji, który ma zastosowanie do operatorów dronów: operatorzy muszą być zarejestrowani w przypadku, gdy eksploatują drony, które w razie uderzenia mogą przenieść na człowieka energię kinetyczną o wartości wyższej niż 80 dżuli. W przyszłości próg ten może ulegać zmianom bez przeprowadzania przedłużających się procedur, aby uwzględnić zmiany poczynione w tym obszarze.
• W zależności od charakteru danej działalności i związanego z nią ryzyka, cech eksploatacyjnych danego statku powietrznego oraz charakterystyki obszaru eksploatacji, w odniesieniu do projektowania, produkcji, obsługi technicznej i eksploatacji, a także w odniesieniu do personelu, w tym pilotów, może być wymagany certyfikat.
• Zgodnie z rozporządzeniem Komisja, z pomocą EASA, przygotowała rozporządzenie wykonawcze (UE) 2019/947, w którym określono szczegółowe zasady dotyczące dronów i eksploatacji dronów (zob. streszczenie).
• W akcie delegowanym, rozporządzeniu delegowanym (UE) 2024/1107, określono przepisy dotyczące ciągłej zdatności do lotu certyfikowanych bezzałogowych systemów statków powietrznych i ich części składowych oraz dotyczące zatwierdzania organizacji i personelu zaangażowanych w te zadania.
• Akt wykonawczy, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/1109, które obowiązuje od 1 maja 2025 r., obejmuje przepisy dotyczące wymogów dla właściwych organów oraz procedur administracyjnych w zakresie certyfikacji, nadzoru i egzekwowania ciągłej zdatności do lotu certyfikowanych dronów.

Licencje pilota wydane przez państwa trzecie

• Rozporządzenie delegowane (UE) 2020/723 ustanawia procedury oraz, w szczególności, wprowadza możliwość zaliczenia szkoleń dla pilotów, którzy uzyskali licencję w państwie trzecim i chcą dokonać jej konwersji na licencję ważną w UE.
• Zapewnia, aby piloci nadal przechodzili szkolenia dotyczące aspektów specyficznych dla unijnej przestrzeni powietrznej (lub innych zagadnień niewymaganych w krajach trzecich), jednak bez konieczności uczestniczenia przez nich w obszernych szkoleniach z zakresu, w jakim już takie szkolenia odbyli.
• Rozporządzenie (UE) 2020/723 było wcześniej częścią aktu wykonawczego, rozporządzenia (UE) 1178/2011 (zob. podsumowanie), ale musiało zostać wydzielone jako akt delegowany ze względu na wymogi rozporządzenia (UE) 2018/1139.

Ochrona środowiska

W odniesieniu do hałasu i emisji statki powietrzne inne niż bezzałogowe statki powietrzne i ich silniki, śmigła, części i wyposażenie nieinstalowane muszą spełniać wymogi ochrony środowiska zawarte w załączniku 16 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym od dnia 1 stycznia 2021 r.

Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego

• Rozporządzenie rozszerza zakres kompetencji EASA o kwestie związane z bezpieczeństwem, takie jak cyberbezpieczeństwo oraz ochrona środowiska.
• Rozporządzenie ustanawia mechanizm tworzenia puli i wspólnego korzystania z usług inspektorów lotnictwa i innego wsparcia technicznego w celu wsparcia państw członkowskich UE w zadaniach związanych z certyfikacją, nadzorem i egzekwowaniem przepisów.
• Elektroniczne repozytorium informacji ustanowione przez EASA w celu zapewnienia skutecznej współpracy między EASA a właściwymi organami krajowymi zawiera informacje na temat przenoszenia przez państwa członkowskie obowiązków w zakresie certyfikacji, nadzoru i egzekwowania przepisów, jak również środków dotyczących lotów nad strefami konfliktu, na inne państwo członkowskie lub EASA.
• EASA i właściwe organy krajowe mogą przydzielić swoje zadania związane z certyfikacją i nadzorem na mocy niniejszego rozporządzenia wykwalifikowanym podmiotom, które zostały akredytowane. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/1403, które weszło w życie 13 czerwca 2024 r., określa warunki i procedury akredytacji tych podmiotów.

Zagrożenia dla bezpieczeństwa informacji mające potencjalny wpływ na bezpieczeństwo lotnicze

• W rozporządzeniu delegowanym (UE) 2022/1645, które ma zastosowanie od dnia 16 października 2025 r., określono wymogi, które należy spełnić w celu zidentyfikowania zagrożeń dla bezpieczeństwa informacji i zarządzania nimi, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo lotnicze organizacji.
• Wymogi te obejmują szeroki zakres dziedziny lotnictwa i interfejsów, ponieważ lotnictwo jest wysoce połączonym „systemem systemów” i mają zastosowanie do wszystkich organizacji, które są już zobowiązane do posiadania systemu zarządzania na mocy prawodawstwa UE w zakresie bezpieczeństwa lotniczego.
• Obejmuje to organizacje zajmujące się produkcją i projektowaniem, operatorów lotniczych, organizacje obsługi technicznej, organizacje zarządzające zdatnością do lotu, organizacje szkoleniowe, operatorów urządzeń szkoleniowych do symulacji lotu, instytucje zarządzające ruchem lotniczym/służby żeglugi powietrznej, operatorów lotnisk i służbę zarządzania płytą postojową¹.
• Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/203 określa plan unijnego systemu lotnictwa odpornego na cyberzagrożenia, ustanawiając zasady identyfikacji zagrożeń dla bezpieczeństwa i zarządzania nimi, które mogą mieć wpływ na systemy i dane teleinformatyczne wykorzystywane do celów lotnictwa cywilnego w organizacjach lotniczych objętych rozporządzeniami Komisji (UE) nr 1321/2014, 965/2012 i 1178/2011 i (UE) 2015/340 oraz rozporządzeniami wykonawczymi Komisji (UE) 2017/373 i 2021/664, oraz we właściwych organach (w tym w EASA) objętych rozporządzeniami Komisji (UE) nr 748/2012, 1321/2014, 965/2012, 1178/2011 i 139/2014 oraz (UE) 2015/340 i rozporządzeniami wykonawczymi Komisji (UE) 2017/373 i 2021/664, a także zmieniającymi rozporządzenia Komisji (UE) nr 1178/2011, 748/2012, 965/2012, 139/2014 i 1321/2014 i (UE) 2015/340 oraz rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) 2017/373 i 2021/664. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/203, które ma zastosowanie od 22 lutego 2026 r., określa wymogi dotyczące wykrywania zdarzeń związanych z bezpieczeństwem informacji, identyfikowania zdarzeń uznawanych za incydenty związane z bezpieczeństwem informacji oraz reagowania na takie incydenty związane z bezpieczeństwem informacji i usuwania ich skutków na poziomie współmiernym do ich wpływu na bezpieczeństwo lotnictwa.
• W celu zarządzania zagrożeniami dla bezpieczeństwa wynikającymi z zagrożeń dla bezpieczeństwa informacji rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/1109 (zob. powyżej) zmienia rozporządzenie (UE) 2023/203 w celu włączenia do jego zakresu właściwych organów odpowiedzialnych za ciągłą zdatność do lotu certyfikowanych dronów i ich części, tak aby wymogi dotyczące tych zagrożeń były stosowane.