Dyrektywa (UE) 2016/2370 zmienia dyrektywę 2012/34/UE w odniesieniu do otwarcia rynku krajowych kolejowych przewozów pasażerskich oraz zarządzania infrastrukturą kolejową.
KLUCZOWE ZAGADNIENIA
Lepsza jakość dzięki konkurencji
Dyrektywa 2012/34/UE:
zapewnia większą przejrzystość w odniesieniu do warunków dostępu do rynku kolejowego;
poprawia dostęp przewoźników do obiektów infrastruktury kolejowej, takich jak:
Jeżeli infrastruktura jest eksploatowana przez przedsiębiorstwa kolejowe, które zajmowały w przeszłości dominującą pozycję na rynku, to takie przedsiębiorstwa muszą:
być niezależne w zakresie organizacyjnym i decyzyjnym oraz
prowadzić odrębną rachunkowość.
Jeżeli wprowadzono odpowiednie zabezpieczenia mające na celu zapewnienie niezależności zarządcy infrastruktury w odniesieniu do funkcji podstawowych2, zarządzania ruchem i planowania utrzymania; państwa członkowskie UE mogą dokonać wyboru spośród różnych modeli organizacyjnych. Modele te obejmują całe spektrum rozwiązań, począwszy od pełnego strukturalnego rozdzielenia aż do integracji pionowej.
Wprowadzono także szczegółowe przepisy dotyczące przejrzystości finansów publicznych w zakresie pożyczek, dywidend na rzecz właścicieli przedsiębiorstwa kolejowego i przepływów finansowych w przedsiębiorstwach zintegrowanych pionowo. Mają one na celu zapobieganie zakłóceniom konkurencji, zwłaszcza ryzyku subsydiowania skrośnego w podmiotach zintegrowanych.
Krajowe przewozy pasażerskie
Państwa członkowskie muszą zapewnić, że wszystkie przedsiębiorstwa kolejowe mają równy dostęp do torów i stacji. Mogą jednak ograniczyć prawo dostępu w odniesieniu do przewozów pasażerskich między daną stacją początkową a daną stacją docelową, w przypadku gdy dana trasa jest objęta jedną umową o świadczenie usług publicznych lub większą ich liczbą. Taka sama sytuacja występuje wówczas, gdy jedna umowa o świadczenie usług publicznych lub większa ich liczba dotyczy trasy alternatywnej, a korzystanie z tego prawa zagrażałoby równowadze ekonomicznej danej umowy lub danych umów.
Kontrola regulacyjna
Dyrektywa 2012/34/UE zwiększa niezależność krajowych organów regulacyjnych nadzorujących krajowy rynek kolejowy. Organy te mogą nakładać kary pieniężne w razie wykrycia niewłaściwych działań, a także przeprowadzać audyty. Kontrola regulacyjna została wzmocniona przez ścisłą współpracę między organami regulacyjnymi i władzami krajowymi odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i wydawanie licencji.
Organy regulacyjne mają prawo do monitorowania:
zarządzania ruchem;
planowania odnawiania; oraz
planowych i nieplanowych prac utrzymaniowych.
Finansowanie transportu kolejowego
Właściwe władze publiczne opracowują długoterminowe strategie inwestycyjne zapewniające większą stabilność zarządcom infrastruktury, aby umożliwić im podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji i planowania prac, a także dające większą pewność inwestorom, aby zachęcić przedsiębiorstwa do inwestowania w infrastrukturę modernizacyjną. Strategie te powinny obejmować okres co najmniej pięciu lat i podlegać przedłużeniu na dalsze okresy.
Przyjmowanie aktów wykonawczych i delegowanych
Komisja Europejska przyjęła szereg aktów wykonawczych uzupełniających dyrektywę 2012/34/UE i dotyczących następujących kwestii:
Szczegóły procedury i kryteria, których należy przestrzegać przy ustalaniu, czy równowaga ekonomiczna umowy o świadczenie usług publicznych w zakresie transportu kolejowego byłaby zagrożona przez nowe kolejowe usługi pasażerskie, niezależnie od tego, czy są to usługi krajowe czy międzynarodowe (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/1795).
Kryteria dla wnioskodawców składających wnioski o przyznanie zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/10).
obliczania bezpośrednich kosztów korzystania z infrastruktury kolejowej (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/909);
Obowiązki sprawozdawcze państw członkowskich w ramach monitorowania rynku kolejowego (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/1100);
Procedury i kryteria dotyczące umów ramowych o alokację zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2016/545);
dostępu do obiektów infrastruktury usługowej i usług związanych z koleją (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/2177).
W 2017 roku Komisja przyjęła decyzję delegowaną (UE) 2017/2075 zastępującą załącznik VII do dyrektywy 2012/34/UE. Załącznik ten dotyczy harmonogramu procesu alokacji zdolności przepustowej infrastruktury.
OD KIEDY PRZEPISY TE MAJĄ ZASTOSOWANIE?
Dyrektywa 2012/34/WE musiała zostać transponowana do prawa krajowego do . Zasady zawarte w dyrektywie powinny wejść w życie z tą samą datą.
Zarządca infrastruktury. Każdy podmiot lub każde przedsiębiorstwo odpowiedzialne za eksploatowanie, utrzymywanie i odnawianie infrastruktury kolejowej na sieci, a także za udział w jej rozwoju, zgodnie z zasadami określonymi przez państwo członkowskie w ramach jego ogólnej polityki rozwoju i finansowania infrastruktury.
Funkcje podstawowe. Podejmowanie decyzji dotyczących: alokacji tras pociągów, w tym zarówno określanie, jak i ocena dostępności, a także alokacja poszczególnych tras pociągów; oraz pobierania opłat za infrastrukturę, w tym ustalanie i pobieranie opłat.
GŁÓWNY DOKUMENT
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE z dnia w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz.U. L 343 z , s. 32–77)
Kolejne zmiany dyrektywy 2012/34/UE uwzględniono w tekście pierwotnym. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.
DOKUMENTY POWIĄZANE
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2018/1795 z dnia ustanawiające procedurę i kryteria do celów stosowania badania równowagi ekonomicznej zgodnie z art. 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE (Dz.U. L 294 z , s. 5–14)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2177 z dnia w sprawie dostępu do obiektów infrastruktury usługowej i usług związanych z koleją (Dz.U. L 307 z , s. 1–13)
Decyzja delegowana Komisji (UE) 2017/2075 z dnia zastępująca załącznik VII do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/34/UE w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (Dz.U. L 295 z , s. 69–73)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/545 z dnia w sprawie procedury i kryteriów dotyczących umów ramowych o alokację zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej (Dz.U. L 94 z , s. 1–11)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/1100 z dnia w sprawie obowiązków sprawozdawczych państw członkowskich w ramach monitorowania rynku kolejowego (Dz.U. L 181 z , s. 1–26)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/909 z dnia w sprawie zasad obliczania kosztów, które są ponoszone bezpośrednio jako rezultat przejazdu pociągu (Dz.U. L 148 z , s. 17–22)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/171 z dnia w sprawie niektórych aspektów procedury wydawania licencji przedsiębiorstwom kolejowym (Dz.U. L 29 z , s. 3–10)
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/10 z dnia w sprawie kryteriów w odniesieniu do wnioskodawców składających wnioski o przyznanie zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 870/2014 (Dz.U. L 3 z , s. 34–36)