Bezpieczeństwo kolei w całej Unii Europejskiej

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa określa liczbę środków mających rozwijać i doskonalić bezpieczeństwo oraz poprawić dostęp do rynku dla usług transportu kolejowego, obejmujących:

• ustanowienie Agencji jako organu wydającego certyfikaty bezpieczeństwa przedsiębiorstwom kolejowym działającym w więcej niż jednym państwie członkowskim UE;
• określenie odpowiedzialności pomiędzy różnymi organami związanymi z systemem kolejowym UE;
• rozwijanie wspólnych wymagań bezpieczeństwa i wspólnych metod oceny bezpieczeństwa w celu stopniowej likwidacji potrzeby istnienia przepisów krajowych i rozwoju jednolitego europejskiego obszaru kolejowego;
• ustalanie zasad wydawania, przedłużania, zmiany i ograniczania lub cofania certyfikatów bezpieczeństwa i autoryzacji w zakresie bezpieczeństwa;
• wymóg ustanowienia dla każdego państwa członkowskiego UE krajowego organu ds. bezpieczeństwa oraz organu dochodzeniowego badającego wypadki i incydenty;
• określenie wspólnych zasad zarządzania bezpieczeństwem kolei i jego nadzoru.

Zakres

Dyrektywa ma zastosowanie do systemów kolejowych w państwach członkowskich UE, natomiast nie ma zastosowania do:

• metra;
• tramwajów i pojazdów kolei lekkiej oraz infrastruktury użytkowanej wyłącznie przez te pojazdy;
• sieci, które nie są częścią systemu kolei UE i są przeznaczone tylko na potrzeby pasażerskich przewozów lokalnych, miejskich lub podmiejskich, a także przedsiębiorstw prowadzących działalność wyłącznie w obrębie tych sieci.

Rozwój bezpieczeństwa i zarządzanie nim

• W granicach swoich odpowiednich kompetencji w ramach prawa UE Agencja i państwa członkowskie UE odpowiadają za zapewnienie zachowania bezpieczeństwa kolei i jego ogólnej poprawy, przyznając priorytet zapobieganiu wypadkom.
• Państwa członkowskie są odpowiedzialne także za zapewnienie, aby:
  • środki stosowane dla rozwoju i poprawy bezpieczeństwa uwzględniały potrzebę podejścia systemowego;
  • zarządcy infrastruktury i przedsiębiorstwa kolejowe odpowiadały za bezpieczne funkcjonowanie systemu kolei UE i za kontrolę nad ryzykiem z tym związanym.

Wspólne metody oceny bezpieczeństwa i wspólne wymagania bezpieczeństwa

• Ocenę poziomów bezpieczeństwa, spełniania wymagań bezpieczeństwa i zgodności z innymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa opisuje się z wykorzystaniem wspólnych metod oceny bezpieczeństwa, w szczególności:
  • oceny ryzyka i wyceny;
  • oceny zgodności wystawiania certyfikatów bezpieczeństwa i autoryzacji;
  • nadzoru stosowanego przez krajowe organy ds. bezpieczeństwa i do monitorowania przez przedsiębiorstwa kolejowe, zarządców infrastruktury i podmioty odpowiedzialne za utrzymanie;
  • oceny spełnienia wymagań w zakresie bezpieczeństwa na szczeblach poszczególnych krajów oraz całej UE.
• Minimalne wymagania bezpieczeństwa, które muszą być osiągnięte przez cały system kolei UE, określają wspólne wymagania bezpieczeństwa. Wymagania te mogą być wyrażone w kryteriach akceptacji ryzyka lub poziomach wymagań bezpieczeństwa.

Jednolity certyfikat bezpieczeństwa

• Dostępu do infrastruktury kolejowej UE udziela się wyłącznie tym przedsiębiorstwom kolejowym, które posiadają jednolity certyfikat bezpieczeństwa wydany przez Agencję lub odpowiedni krajowy organ ds. bezpieczeństwa.
• Certyfikat służy jako dowód na to, że dane przedsiębiorstwo ustanowiło system zarządzania bezpieczeństwem i może bezpiecznie prowadzić działalność w planowanym obszarze działania.

Zmiana w zakresie stosowania przepisów bezpieczeństwa i interoperacyjności kolei w odniesieniu do stałego połączenia przez kanał La Manche

Rozporządzenie (UE) 2020/1530 rozszerza definicję krajowego organu ds. bezpieczeństwa w odniesieniu do wszelkich organów obdarzonych zaufaniem państwa członkowskiego UE oraz państw trzecich oraz określa powiązane ustalenia.