Dostęp do informacji naukowej oraz jej ochrona

Wnioski o zwiększenie dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony mają zapewnić obywatelom szybszy i lepszy dostęp do korzyści, jakie niosą ze sobą odkrycia naukowe.

AKT

Zalecenie Komisji 2012/417/UE z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony.

STRESZCZENIE

W lipcu 2012 r. Komisja Europejska przedstawiła państwom członkowskim UE sposoby na poprawę dostępu do informacji naukowej wytworzonej w Europie. Szerszy i szybszy dostęp do danych naukowych i referatów ułatwi badaczom i przedsiębiorstwom działanie oparte na odkryciach, jakich dokonuje się w wyniku badań finansowanych ze środków publicznych. Ma to zwiększyć potencjał Europy w zakresie innowacyjności i zapewnić obywatelom szybszy dostęp do korzyści, jakie oferują odkrycia naukowe.

Celem strategii otwartego dostępu jest udostępnienie czytelnikom zrecenzowanych publikacji naukowych i wyników badań naukowych bezpłatnie i na jak najwcześniejszym etapie procesu rozpowszechniania oraz umożliwienie wykorzystywania wyników badań naukowych.

Otwarty dostęp do publikacji

Komisja zaleca, aby państwa członkowskie określiły jasne strategie rozpowszechniania i otwartego dostępu do publikacji naukowych, które powstają w wyniku badań finansowanych ze środków publicznych.

Należy zadbać o to, by w efekcie tych strategii:

• otwarty dostęp do publikacji powstałych w wyniku badań naukowych finansowanych ze środków publicznych został zapewniony jak najszybciej, najlepiej natychmiastowo, a w żadnym wypadku nie później niż po upływie sześciu miesięcy od daty ich publikacji (oraz dwunastu miesięcy w przypadku nauk społecznych i humanistycznych),
• systemy udzielania licencji w zrównoważony sposób wspierały otwarty dostęp do publikacji naukowych powstałych w wyniku badań finansowanych ze środków publicznych,
• ścieżka kariery akademickiej uwzględniała wspieranie i nagradzanie badaczy dzielących się wynikami badań,
• podniósł się poziom przejrzystości, zwłaszcza dzięki informowaniu opinii publicznej o umowach zawieranych między instytucjami publicznymi lub grupami takich instytucji a wydawcami na dostarczanie informacji naukowych,
• małe i średnie przedsiębiorstwa oraz podmioty niezależne prowadzące działalność badawczą miały możliwie jak najszerszy i jak najtańszy dostęp do publikacji naukowych zawierających wyniki badań finansowanych ze środków publicznych.

Ochrona i ponowne wykorzystywanie informacji naukowej

Komisja opracowała także szereg propozycji związanych z ochroną i ponownym wykorzystaniem informacji naukowej. Obejmują one zagwarantowanie długotrwałej ochrony wyników badań naukowych, zagwarantowanie skutecznego systemu przechowywania informacji naukowych w postaci elektronicznej oraz zachowanie sprzętu i oprogramowania niezbędnego w przyszłości do odczytania informacji lub regularne przenoszenie zasobów do nowego środowiska sprzętowego i oprogramowania.

E-infrastruktury

Komisja sporządziła także szereg zaleceń dotyczących przyszłego rozwoju e-infrastruktury, która usprawni przepływ informacji naukowej. Jednym z nich jest wspieranie tworzenia i kształcenia nowych licznych grup specjalistów w zakresie informatyki pracujących w środowiskach intensywnie przetwarzających dane, w tym specjalistów od przetwarzania danych, techników i administratorów danych.

Komisja zaleca także, by państwa członkowskie wskazały instytucję właściwą na poziomie krajowym, której zadaniem będzie:

• koordynacja działań wymienionych w niniejszym zaleceniu,
• występowanie jako partner do rozmów z Komisją Europejską w kwestiach dotyczących dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony,
• składanie sprawozdań z działań wskazanych w niniejszym zaleceniu.

DOKUMENTY REFERENCYJNE

Dokument roboczy służb Komisji: Streszczenie oceny skutków towarzyszące dokumentowi: Zalecenie w sprawie dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony [SWD(2012) 221 final z 17.7.2012].

Dokument roboczy służb Komisji: Ocena skutków towarzysząca dokumentowi: Zalecenie Komisji w sprawie dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony w erze cyfrowej [SWD(2012) 222 z 17.7.2012].

Ostatnia aktualizacja: 17.03.2014