Unijne środki ograniczające w związku z rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Pierwotne sankcje nałożone na Rosję, które obowiązują od 2014 r., były wielokrotnie zmieniane, na przykład w celu zaktualizowania wykazów osób fizycznych lub przedłużenia dotychczasowych sankcji.
• Od czasu podjęcia przez Federację Rosyjską w lutym 2022 roku decyzji o uznaniu kontrolowanych przez separatystów obszarów obwodów donieckiego i ługańskiego w Ukrainie za niezależne byty, a następnie dokonania inwazji na terytorium Ukrainy, Unia Europejska przyjęła największy w historii pakiet środków ograniczających w postaci serii decyzji wchodzących w skład 16 pakietów i wymierzonych w szereg sektorów rosyjskiej gospodarki oraz osoby wspierające rosyjską agresję.

Ukierunkowane sankcje

UE ustanowiła różne rodzaje sankcji o zróżnicowanych celach i zadaniach.

Sankcje indywidualne

Sankcje takie są skierowane przeciwko osobom fizycznym, podmiotom i organom, które między innymi podejmują działania podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające. Sankcje te obejmują:

• zamrażanie aktywów i środków na terytorium Unii Europejskiej;
• zakazy udostępniania środków finansowych przez obywateli i przedsiębiorstwa działające na terenie UE;
• zakazy podróżowania dotyczące konkretnych osób fizycznych, uniemożliwiające im wjazd lub przejazd przez terytorium UE;
• wyjątkowe kryterium dotyczące umieszczania w wykazie osób lub podmiotów z państw trzecich pomagających w naruszaniu przepisów zakazujących obchodzenia sankcji nałożonych przez Unię Europejską na osoby lub podmioty.

Listy osób fizycznych, podmiotów i organów są regularnie aktualizowane. Zostały one również rozszerzone w celu uwzględnienia niektórych kontrolowanych przez Rosję podmiotów z siedzibami na terytorium bezprawnie przyłączonego Krymu i Sewastopola, a także podmiotów w państwach trzecich bezpośrednio wspierających działania wojenne Rosji.

Pakiet sankcji z lutego 2025 r. obejmuje:

• kolejne 48 osób fizycznych, wśród których znajdują się członkowie kadry kierowniczej przedsiębiorstw działających w sektorze górniczym i energetycznym, politycy i przedstawiciele z niekontrolowanych przez rząd obszarów Ukrainy, osoby zaangażowane w nielegalną reedukację ukraińskich dzieci, ich masowe uprowadzanie, deportację i przymusowe przenoszenie do Rosji oraz dwaj wysocy rangą oficerowie Koreańskiej Armii Ludowej;
• 35 podmiotów działających w ramach kompleksu wojskowo-przemysłowego lub powiązanych z tym kompleksem, w tym podmioty wytwarzające sprzęt i technologie wojskowe (tj. pojazdy, pociski rakietowe i uzbrojenie) oraz przewożące sprzęt wojskowy, podmioty przewożące rosyjską ropę naftową i produkty ropopochodne, media propagandowe (NewsFront i SouthFront, które przedstawiają zniekształcone interpretacje historii i zmanipulowane informacje), Garantex (rosyjska giełda kryptowalut) i podmioty w państwach trzecich bezpośrednio wspierające działania wojenne Rosji, takie jak chińskie przedsiębiorstwo produkujące obrazy satelitarne.

Wprowadzenie najnowszego pakietu oznacza, że unijnym środkom ograniczającym, które zastosowano w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi, podlega obecnie w sumie ponad 2400 osób fizycznych i podmiotów.

Sankcje gospodarcze

• Sankcje nałożone na sektor finansowy, które obejmują:
  • znaczące ograniczenie dostępu Rosji do unijnych rynków kapitałowych oraz usług;
  • odłączenie kluczowych rosyjskich banków od systemu SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication);
  • zakaz świadczenia jakichkolwiek usług w zakresie oceny wiarygodności kredytowej, kryptowalut, doradztwa w zakresie funduszy powierniczych i pomocy finansowej w zakresie handlu lub inwestycji oraz całkowity zakaz dokonywania transakcji za pośrednictwem kluczowych banków rosyjskich;
  • zakaz podejmowania pracy w organach zarządzających wszystkich osób prawnych działających w Federacji Rosyjskiej lub kontrolowanych przez Federację Rosyjską, a także wszystkich podmiotów lub organów działających na terenie Federacji Rosyjskiej, obejmujący obywateli Unii Europejskiej;
  • zakaz pełnienia przez obywateli rosyjskich lub osoby fizyczne zamieszkujące na terytorium Rosji jakichkolwiek funkcji w organach zarządzających właścicielami lub operatorami infrastruktury krytycznej¹, europejskiej infrastruktury krytycznej² lub podmiotów krytycznych;
  • sankcje wobec instytucji finansowych korzystających z rosyjskiego systemu SPFS (system przesyłania komunikatów finansowych) w celu obejścia środków ograniczających oraz zakaz korzystania z tego systemu przez banki z UE, a także, od lutego 2025 r., zakaz przeprowadzania transakcji z udziałem instytucji kredytowych i finansowych spoza Rosji, które używają systemu SPFS;
  • sankcje wobec Garantex, rosyjskiej giełdy kryptowalut.
• Sankcje nałożone na sektor energetyczny, które obejmują:
  • zakaz importu rosyjskiego węgla oraz innych stałych paliw kopalnych;
  • zakaz importu, zakupu i przesyłu ropy naftowej oraz produktów ropopochodnych z terytorium Federacji Rosyjskiej powyżej ustalonego progu cenowego (z ograniczonymi czasowo wyjątkami dla niektórych państw członkowskich UE, które są w dużym stopniu zależne od importu ropy naftowej z Rosji);
  • zakaz wywozu do Rosji paliwa lotniczego do silników odrzutowych;
  • zakaz dokonywania nowych inwestycji w rosyjski sektor górniczy;
  • zakaz świadczenia usług w zakresie magazynowania gazu ziemnego na rzecz obywateli Federacji Rosyjskiej, osób fizycznych zamieszkałych na terytorium Federacji Rosyjskiej oraz osób prawnych, podmiotów i organizacji zarejestrowanych na terytorium Federacji Rosyjskiej.
  • zakaz reeksportu skroplonego gazu ziemnego, a także zakaz inwestowania w rosyjskie projekty dotyczące skroplonego gazu ziemnego;
  • zakaz przywozu skroplonego propanu, który wszedł w życie 20 grudnia 2024 r.
• Sankcje dotyczące przestrzeni powietrznej, transportu wodnego oraz drogowego, które obejmują:
  • zakaz wywozu, sprzedaży, dostarczania lub przekazywania do Rosji wszelkich statków powietrznych, części zamiennych do statków powietrznych i ich wyposażenia, a także towarów wykorzystywanych w sektorze lotniczym;
  • zamknięcie przestrzeni powietrznej nad UE dla wszystkich statków powietrznych będących własnością Rosjan, zarejestrowanych na terytorium Rosji lub kontrolowanych przez rosyjskie podmioty, w tym prywatnych odrzutowców oligarchów;
  • zakaz wywozu do Rosji artykułów związanych z żeglugą morską i technologią łączności radiowej;
  • zakaz wpływania rosyjskich jednostek pływających do portów na terenie Unii Europejskiej oraz korzystania ze śluz;
  • umieszczenie w wykazie 27 dodatkowych jednostek, którym zakazano dostępu do portów i śluz na terenie UE (z uwzględnieniem powiązanych usług) w celu zwalczania tzw. floty cieni;
  • zakaz prowadzenia działalności przez rosyjskie i białoruskie przedsiębiorstwa transportu drogowego na terytorium UE;
  • zakaz prowadzenia działalności w zakresie transportu drogowego dla przewoźników z UE będących własnością rosyjskich osób fizycznych;
  • zakaz dokonywania transakcji z Rosyjskim Morskim Rejestrem Statków;
  • zakaz lądowania na terytorium UE, startowania z niego oraz przelotu nad nim, który dotyczy zarówno załogowych, jak i bezzałogowych rosyjskich statków powietrznych;
  • zakaz bezpośredniego wywozu do Rosji silników do dronów;
  • zobowiązanie operatorów statków powietrznych wykonujących nieregularne loty między terytorium Rosji i UE lub w przestrzeni powietrznej UE, obsługiwane bezpośrednio przez państwo trzecie lub za jego pośrednictwem, do przekazywania właściwym organom wszelkich istotnych informacji dotyczących lotu na żądanie właściwego państwa członkowskiego;
  • zakaz obejmujący zbiornikowce spoza UE należące do rosyjskiej floty cieni, która omija mechanizm pułapu cen ropy naftowej, wspierające rosyjski sektor energetyczny lub transportujące sprzęt wojskowy dla Rosji lub zboże skradzione z Ukrainy.
• Sankcje dotyczące diamentów, które obejmują:
  • pakiet unijnych środków z grudnia 2023 r. zakazujący bezpośredniego lub pośredniego przywozu, zakupu lub przekazywania z Rosji nieprzemysłowych diamentów naturalnych i syntetycznych, a także biżuterii diamentowej od 1 stycznia 2024 r.;
  • pakiet z czerwca 2024 r. ustanawiający zakaz pośredniego przywozu rosyjskich diamentów, którego wejście w życie ma być skoordynowane z państwami grupy G-7.
• Sankcje dotyczące kontroli wywozu i jego finansowania, które obejmują:
  • kompleksowe ograniczenia wywozowe dotyczące urządzeń, technologii i usług dla przemysłu energetycznego w Rosji (z pewnymi wyjątkami);
  • ograniczenie wywozu banknotów denominowanych w euro oraz sprzedaży zbywalnych papierów wartościowych denominowanych w euro;
  • ograniczenie dotyczące produktów, które mogą przyczynić się do rozwoju rosyjskiego sektora wojskowego i technologii oraz sektora obronności i bezpieczeństwa;
  • zobowiązanie unijnych spółek macierzystych do dołożenia wszelkich starań w celu zapewnienia, że ich spółki zależne w państwach trzecich przestrzegają sankcji UE.
• Embargo na broń, które obejmuje:
  • zakaz sprzedaży, dostarczania, przekazywania lub wywozu do Rosji wszelkiego rodzaju broni i pokrewnych materiałów;
  • ograniczenia eksportowe cywilnej broni palnej;
  • zakaz przewozu przez terytorium Rosji broni palnej, jej części i istotnych komponentów oraz amunicji wywożonych z terytorium UE.
• Sankcje dotyczące towarów podwójnego zastosowania i zaawansowanych technologii, w tym poniższe środki.
  • Zakaz wywozu towarów podwójnego zastosowania oraz innych zaawansowanych towarów i technologii, które mogą przyczynić się do rozwoju technologicznego rosyjskiego sektora obronności i bezpieczeństwa.
  • Wykaz produktów podlegających ograniczeniom, który obejmuje silniki do dronów, inne urządzenia chemiczne i biologiczne, środki rozpraszania tłumu i komponenty elektroniczne, generatory, drony-zabawki, laptopy, dyski twarde, komponenty IT, sprzęt noktowizyjny i radionawigacyjny, kamery, soczewki, pierwiastki ziem rzadkich i ich związki, elektroniczne układy scalone, kamery termowizyjne, komponenty elektroniczne, materiały półprzewodnikowe, sprzęt do produkcji i testowania elektronicznych układów scalonych i płytek drukowanych, prekursory materiałów energetycznych, prekursory broni chemicznej, komponenty optyczne, instrumenty nawigacyjne, metale używane w sektorze obronności i wyposażenie morskie.
  • W ramach 14. pakietu sankcji nałożono ograniczenia również na chemikalia, w tym rudy manganu i związki pierwiastków ziem rzadkich, tworzywa sztuczne, koparki, monitory i sprzęt elektryczny.
  • Wprowadzenie klauzuli „nie dla Rosji”, w związku z którą unijni eksporterzy muszą uwzględniać w umowach zakaz reeksportu towarów i technologii wrażliwych (w tym produktów wykorzystywanych na polu walki) do Rosji.
  • Zakaz przewozu przez terytorium Rosji towarów i technologii podwójnego zastosowania wywożonych z terytorium UE (który ma ograniczyć ryzyko obchodzenia unijnych sankcji), a także towarów i technologii, które mogą przyczynić się do wzmocnienia potencjału militarnego i technologicznego Rosji oraz do rozwoju sektora obronności lub sektora bezpieczeństwa, jak również towarów i technologii przeznaczonych do wykorzystania w przemyśle lotniczym lub kosmicznym oraz paliwa lotniczego do silników odrzutowych i dodatków do paliwa wywożonych z UE do państw trzecich. Pakiet z grudnia 2023 r. rozszerzył zakaz tranzytu na wszystkie produkty wykorzystywane na polu walki.
  • W pakiecie z czerwca 2023 r. do wykazu podmiotów bezpośrednio wspierających rosyjski kompleks wojskowo-przemysłowy w wojnie napastniczej przeciwko Ukrainie dodano 87 podmiotów – wykaz ten obejmuje podmioty w państwach trzecich produkujące i wywożące drony do Rosji, a także inne podmioty biorące udział w procederze omijania sankcji i dostarczające komponenty elektroniczne do Rosji.
  • Pakiet sankcji z grudnia 2023 r. nałożył na unijnych eksporterów obowiązek wprowadzania umownego zakazu reeksportu do Rosji i reeksportu w celu wykorzystania w Rosji szczególnie wrażliwych towarów i technologii przy ich sprzedaży, dostawie, przekazywaniu lub wywozie do państwa trzeciego, z wyjątkiem krajów partnerskich. Wymóg ten dotyczy zakazanych produktów wykorzystywanych w rosyjskich systemach wojskowych na polu bitwy w Ukrainie lub krytycznych dla rozwoju, produkcji lub użytkowania tych rosyjskich systemów wojskowych, a także wyrobów lotniczych i broni.
  • W pakiecie z grudnia 2023 r. rozszerzono również listę produktów objętych ograniczeniami, które mogłyby przyczynić się do wzmocnienia rosyjskiego sektora obronności i bezpieczeństwa, o chemikalia, akumulatory litowe, termostaty, silniki prądu stałego i serwomotory do bezzałogowych statków powietrznych, obrabiarki i części maszyn.
• Ograniczenia i zakazy handlu dotyczące towarów, w tym żelaza, stali, węgla, cementu, bitumu i asfaltu, sadzy, gumy syntetycznej, owoców morza, helu, złota pochodzenia rosyjskiego i innych towarów luksusowych.
• Zakaz wywozu produktów z dziedzin, w których Rosja jest w dużym stopniu uzależniona od UE (w tym między innymi półprzewodników, precyzyjnych maszyn, środków transportu i chemikaliów).
• Zakaz świadczenia usług w zakresie księgowości, audytu, kontroli ustawowych, prowadzenia ksiąg rachunkowych i doradztwa podatkowego, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, usług public relations, usług architektonicznych i inżynieryjnych, usług konsultacyjnych w zakresie IT oraz usług doradztwa prawnego na rzecz rosyjskiego rządu, a także na rzecz osób prawnych, podmiotów lub organów z siedzibą na terytorium Rosji. Pakiet z grudnia 2023 r. rozszerzył ten wykaz o oprogramowanie do zarządzania przedsiębiorstwami oraz do projektowania i produkcji przemysłowej.
• Zakaz świadczenia usług reklamowych, badania rynku i badania opinii publicznej oraz usług w zakresie badania produktów i przeprowadzania przeglądów technicznych.
• Zakaz transportu drogowego towarów do UE na przyczepach i naczepach zarejestrowanych w Rosji, nawet jeśli są one przewożone przez pojazdy ciężarowe zarejestrowane poza terytorium Rosji.
• Zakaz dostępu do portów i śluz na terenie UE dla wszelkich jednostek, które przeprowadzają przeładunki między statkami, jeśli właściwe organy mają uzasadniony powód, by podejrzewać, że dana jednostka narusza zakaz przywozu rosyjskiej ropy naftowej i produktów ropopochodnych drogą morską na teren UE lub transportuje rosyjską ropę naftową lub produkty ropopochodne zakupione powyżej pułapu cenowego uzgodnionego przez koalicję na rzecz pułapu cenowego.
• Zakaz przywozu towarów z obszarów Ukrainy, które nie znajdują się pod kontrolą rządu, w tym z obwodów donieckiego, ługańskiego, zaporoskiego i chersońskiego oraz z bezprawnie przyłączonego Krymu i Sewastopola.
• Zakaz przywozu towarów, które generują znaczne przychody dla Rosji (umożliwiając jej tym samym kontynuowanie wojny napastniczej przeciwko Ukrainie), takich jak surówka hutnicza i surówka zwierciadlista (stop żelaza i manganu używany do produkcji stali), druty miedziane, druty aluminiowe, folia, rury i przewody rurowe.
• Zakaz zakupu, przywozu, przekazywania lub wywozu ukraińskich dóbr kultury i innych przedmiotów o znaczeniu archeologicznym, historycznym, kulturowym, religijnym lub o wyjątkowym znaczeniu naukowym, w przypadku których istnieją uzasadnione podstawy, aby podejrzewać, że zostały one nielegalnie wywiezione z Ukrainy.

Rozwiązanie przeciwdziałające zjawisku obchodzenia sankcji

W ramach pakietu sankcji z czerwca 2023 r. wprowadzono rozwiązanie mające na celu przeciwdziałanie narastającemu zjawisku obchodzenia unijnych sankcji. Rozwiązanie to polega na podejmowaniu odpowiednich indywidualnych środków, które mają zapobiegać zaangażowaniu podmiotów spoza UE w działania umożliwiające omijanie sankcji, co ma w rezultacie pozbawiać Rosję środków umożliwiających jej prowadzenie wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. Ponadto, w przypadkach poważnego i systemowego obchodzenia sankcji, UE może zastosować wyjątkowe środki ostateczne. W takiej sytuacji Rada Unii Europejskiej może jednogłośnie podjąć decyzję o ograniczeniu sprzedaży, dostaw, przekazywania lub wywozu towarów i technologii, które objęto już zakazem wywozu do Rosji, do państw trzecich, co do których udowodniono, że występuje stałe i szczególnie wysokie ryzyko wykorzystywania ich jurysdykcji w celu obchodzenia sankcji. Aby jeszcze bardziej utrudnić obchodzenie sankcji, pakiet z grudnia 2023 r. zakazał ponadto obywatelom Rosji posiadania, kontrolowania lub zajmowania jakichkolwiek stanowisk w organach zarządzających osób prawnych, podmiotów lub organów świadczących usługi w zakresie portfeli kryptowalut, rachunków lub usług powierniczych na rzecz rosyjskich obywateli i rezydentów.

Ograniczenia dotyczące rosyjskich mediów

Ograniczenia te obejmują zawieszenie nadawania, dystrybucji i transmisji, któremu podlega część rosyjskich podmiotów państwowych, w celu zwalczania uporczywej propagandy, manipulacji medialnej i dezinformacji. Pakiet sankcji z czerwca 2024 r. zawiesił licencje nadawcze czterech kolejnych organizacji ze względu na ich ciągłe i skoordynowane działania propagandowe wymierzone w społeczeństwo obywatelskie UE i państwa sąsiadujące, a także poważne przeinaczanie faktów i manipulacje. Pakiet wprowadził również zakazy wsparcia finansowego dla partii politycznych, organizacji pozarządowych, ośrodków analitycznych i serwisów medialnych pochodzących z Rosji i krajów z nią stowarzyszonych, aby zwalczać rosyjską ingerencję i propagandę.

Sankcje wobec Białorusi

Sankcje te wprowadzono ze względu na sytuację panującą w Białorusi oraz uczestnictwo tego państwa w rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie (zob. streszczenie).

• 29 czerwca 2024 r., tuż po przyjęciu 14. pakietu sankcji przeciwko Rosji, uchwalono pakiet dostosowawczy dotyczący Białorusi. Sankcje nałożone na Białoruś w dużej mierze odzwierciedlały środki sektorowe zastosowane wobec Rosji. Celem było zamknięcie istniejących luk prawnych i ograniczenie możliwości obchodzenia sankcji. Pakiet ten obejmował zakaz wywozu towarów i technologii podwójnego zastosowania i zaawansowanych, a także zakaz przywozu złota, diamentów, helu, węgla i produktów mineralnych, w tym ropy naftowej. Rozszerzył on również zakaz działalności w zakresie transportu drogowego i uwzględnił klauzulę o dołożeniu wszelkich starań w odniesieniu do spółek zależnych unijnych operatorów w krajach trzecich. Ponadto wprowadził on klauzulę „nie na Białoruś” dla unijnych eksporterów.
• Kolejny pakiet sankcji wobec Białorusi, przyjęty równolegle z 16. pakietem sankcji wobec Rosji, rozszerzył wykaz wywożonych towarów, które mógłby wzmocnić zdolności wojskowe i przemysłowe Białorusi, poprzez uwzględnienie w nim takich produktów, jak chemiczne prekursory środków rozpraszania tłumu, oprogramowanie związane z maszynami sterowanymi komputerowo, rudy i związki chromu, kontrolery wykorzystywane do sterowania bezzałogowymi statkami powietrznymi, wyroby pirotechniczne i materiały palne.

Sankcje wobec osób fizycznych i podmiotów z Iranu

Sankcje te wprowadzono w związku z uczestnictwem takich osób fizycznych i podmiotów w opracowywaniu i dostarczaniu bezzałogowych statków powietrznych wykorzystywanych przez Rosję w wojnie przeciwko Ukrainie.

• 20 lipca 2023 r. Rada ustanowiła nowe ramy środków ograniczających w związku ze wsparciem wojskowym udzielonym przez Iran rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie, które zabraniają wywozu z UE do Iranu komponentów wykorzystywanych do budowy i produkcji bezzałogowych statków powietrznych oraz wprowadzają ograniczenia w podróżowaniu i środki w zakresie zamrażania aktywów, które mogą zostać nałożone na osoby fizyczne odpowiedzialne za irański program bezzałogowych statków powietrznych, a także osoby fizyczne wspierające taki program lub zaangażowane w jego realizację (zob. streszczenie). Nowy system sankcji stanowi uzupełnienie trzech przyjętych uprzednio pakietów środków ograniczających związanych z dronami, obejmujących osoby fizyczne i podmioty. Tego samego dnia Rada podjęła również decyzję o objęciu sześciu obywateli Iranu dwoma istniejącymi systemami sankcji za irańskie wsparcie wojskowe udzielone Rosji w związku z jej wojną napastniczą przeciwko Ukrainie (drony) oraz udzielone reżimowi syryjskiemu (systemy obrony powietrznej).
• 31 maja 2024 r. Rada uchwaliła środki ograniczające wobec sześciu osób fizycznych i trzech podmiotów za ich rolę w przekazywaniu bezzałogowych statków powietrznych Rosji w celu wsparcia jej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie lub w przekazywaniu bezzałogowych statków powietrznych lub pocisków rakietowych uzbrojonym grupom i podmiotom podważającym pokój i bezpieczeństwo na Bliskim Wschodzie i w regionie Morza Czerwonego lub za udział w irańskim programie bezzałogowych statków powietrznych.
• 24 czerwca 2024 r. jeden irański podmiot został umieszczony w wykazie ze względu na zaangażowanie w irańskie programy bezzałogowych statków powietrznych i pocisków rakietowych oraz w przekazywanie irańskich bezzałogowych statków powietrznych Rosji w celu wsparcia jej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie.

Środki o charakterze dyplomatycznym

Obejmują one zawieszenie ruchu bezwizowego dla dyplomatów oraz ułatwień wizowych dla przedsiębiorców i posiadaczy paszportów służbowych.

Wyłączenia

• W celu ochrony bezpieczeństwa żywnościowego i energetycznego na świecie sankcje nie dotyczą wywozu z Rosji produktów rolnych i spożywczych, w tym pszenicy i nawozów, a także dostaw ropy naftowej i produktów ropopochodnych do państw trzecich.
• Istnieje możliwość odmrożenia aktywów niektórych osób, które przed wprowadzeniem do wykazu odgrywały znaczącą rolę w międzynarodowym handlu produktami rolnymi i spożywczymi, w tym pszenicą i nawozami, a także udostępnienia im środków finansowych i zasobów gospodarczych.
• Sankcje nałożone przez UE nie uniemożliwiają państwom trzecim i ich obywatelom poza UE zakupu produktów farmaceutycznych lub medycznych pochodzących z Rosji.
• Klauzula nadzwyczajna dopuszcza transport ropy naftowej powyżej pułapu cenowego, świadczenie usług w zakresie pomocy technicznej, pośrednictwa lub finansowania, a także pomocy finansowej związanej z transportem do państw trzecich, celem niezwłocznego zapobieżenia zdarzeniom mogącym mieć poważny wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo ludzi lub na środowisko naturalne lub celem łagodzenia skutków takich zdarzeń, a także w ramach reagowania na klęski żywiołowe.

Załączniki do poszczególnych decyzji i rozporządzeń obejmują wykazy osób, podmiotów i organów, a także towarów i technologii, których dotyczą wspomniane środki ograniczające.