Usprawnienie rozrachunku papierów wartościowych w UE

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Rozporządzenie w szczególności wprowadza poniższe elementy.
  • Krótsze cykle rozrachunkowe, które zasadniczo nie powinny przypadać później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji.
  • Obowiązek rejestracji w formie zapisu księgowego² wszelkich zbywalnych papierów wartościowych, które są dopuszczone do obrotu lub są przedmiotem obrotu w systemach obrotu.
  • Rygorystyczne wymogi dotyczące organizacji, wymogi dotyczące prowadzenia działalności oraz wymogi ostrożnościowe mające zastosowanie do CDPW.
  • System dyscypliny rozrachunku stosowany w odpowiedzi na przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku. CDPW muszą ustanowić system kar pieniężnych i podlegają obowiązkowi składania sprawozdań na temat nieprzeprowadzenia rozrachunku. Uczestnicy podlegają obowiązkowym zakupom.
  • System paszportów, dzięki któremu CDPW posiadające zezwolenie i spełniające pewne wymogi dotyczące wydawania paszportów mogą świadczyć usługi w całej UE.
  • Zwiększone wymogi ostrożnościowe i nadzorcze dla CDPW i innych instytucji świadczących usługi bankowe wspomagające rozrachunek papierów wartościowych.
• Organy krajowe państw członkowskich UE:
  • zezwalają na działanie CDPW i nadzorują je, a także dokonują co najmniej raz w roku ich przeglądu i oceny;
  • wymieniają informacje i współpracują zarówno ze sobą, jak i z Europejskim Urzędem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA).
• CDPW muszą w szczególności:
  • posiadać solidne zasady zarządzania, jasną strukturę organizacyjną, mechanizmy kontroli wewnętrznej, należyte procedury administracyjne i procedury dotyczące rachunkowości;
  • zapewnić, aby kadra kierownicza wyższego szczebla cieszyła się wystarczająco dobrą opinią i posiadała dostateczne doświadczenie;
  • ustanowić komitet użytkowników dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych;
  • przez okres co najmniej dziesięciu lat przechowywać pełną dokumentację dotyczącą świadczonych usług i prowadzonej działalności;
  • zachować pełną odpowiedzialność w przypadku zlecania osobie trzeciej wykonywania usług lub działań na zasadzie outsourcingu;
  • dbać o przejrzystość, podając do publicznej wiadomości ceny i opłaty związane ze świadczonymi usługami podstawowymi;
  • posiadać kapitał wystarczający do zapewnienia odpowiedniej ochrony przed ryzykiem operacyjnym, prawnym, ryzykiem prowadzenia działalności, ryzykiem związanym z przechowywaniem aktywów i ryzykiem inwestycyjnym;
  • uzyskać dodatkowe zezwolenia na świadczenie wszelkich bankowych usług pomocniczych;
  • w związku z przyjęciem rozporządzenia DORA (rozporządzenia zmieniającego (UE) 2022/2554) — zidentyfikować źródła ryzyka operacyjnego, zarówno wewnętrznego, jak i zewnętrznego, oraz zminimalizować ich wpływ również poprzez stosowanie odpowiednich narzędzi i procesów ICT oraz strategii w zakresie ICT.
• CDPW mające siedzibę w państwach trzecich mają możliwość oferowania swoich usług w UE, w tym w drodze utworzenia oddziału w UE, pod warunkiem że spełniają określone wymogi.
• ESMA prowadzi dostępny publicznie rejestr dla każdego CDPW posiadającego zezwolenie.
• ESMA opracuje projekty regulacyjnych standardów technicznych w celu określenia ryzyk operacyjnych, innych niż ryzyko związane z ICT, z którymi borykają się CDPW.
• W przypadku naruszeń właściwym organom państw członkowskich przysługują uprawnienia do nakładania odpowiednich sankcji administracyjnych oraz stosowania innych środków.
• Aby zapewnić jasne i spójne ramy legislacyjne dla obrotu i rozrachunku, rozporządzenie (UE) nr 909/2014 opiera się na definicjach i pojęciach, z których wiele określono w dyrektywie 2014/65/UE (w sprawie rynków instrumentów finansowych MiFID II — zob. streszczenie). Rozporządzenie zostało zmienione, by uwzględnić zmianę daty rozpoczęcia stosowania dyrektywy MiFID II. W związku z tym przepisy określone w dyrektywie MiFID I (2004/39/WE) miały być stosowanej do zmienionej daty rozpoczęcia stosowania dyrektywy MiFID II.
• Komisja Europejska przyjęła również kilka aktów delegowanych uzupełniających rozporządzenie (UE) nr 909/2014:
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2017/389 w sprawie parametrów obliczania kar pieniężnych z tytułu nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz działalności CDPW w przyjmującym państwie członkowskim;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2017/390 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych dotyczących pewnych wymogów ostrożnościowych dla centralnych depozytów papierów wartościowych i wyznaczonych instytucji kredytowych oferujących bankowe usługi pomocnicze;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2017/391 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych doprecyzowujących treść informacji przekazywanych przez podmioty internalizujące rozrachunki;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2017/392 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych dotyczących wymogów w zakresie udzielania zezwoleń oraz wymogów nadzorczych i operacyjnych dla centralnych depozytów papierów wartościowych;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2018/1229 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych w zakresie dyscypliny rozrachunku, które zostało z kolei zmienione rozporządzeniami delegowanymi (UE) 2020/1212, (UE) 2021/70 oraz (UE) 2022/1930.