Postępowanie karne – Domniemanie niewinności i prawo do obecności na rozprawie

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Zakres

• Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie w odniesieniu do osób fizycznych będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym.
• Ma ona zastosowanie na wszystkich etapach postępowania karnego od chwili, gdy dana osoba staje się podejrzana lub zostaje oskarżona o popełnienie czynu zabronionego, aż do uprawomocnienia się wyroku.

Prawa

Niniejsza dyrektywa określa podstawowe prawa osoby podejrzanej lub oskarżonej w postępowaniu karnym:

• osoba jest niewinna do czasu udowodnienia jej winy:
  • kraje UE muszą podjąć działania w celu zapewnienia, by organy publiczne w swoich wypowiedziach publicznych oraz w orzeczeniach sądowych (innych niż rozstrzygające o winie) nie odnosiły się do takiej osoby jako do winnej,
  • kraje UE muszą podjąć działania także w celu zapewnienia, aby podejrzani i oskarżeni nie byli przedstawiani, w sądzie lub publicznie, jako winni poprzez stosowanie środków przymusu fizycznego,
• ciężar dowodu spoczywa na oskarżeniu,
• prawo do nieskładania wyjaśnień i prawo do nieobciążania samego siebie,
• prawo do obecności na swojej rozprawie – rozprawa może odbyć się pod nieobecność podejrzanego lub oskarżonego, jeśli spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:
  • podejrzanego lub oskarżonego powiadomiono we właściwym czasie o rozprawie i o konsekwencjach niestawiennictwa,
  • podejrzany lub oskarżony jest reprezentowany przez umocowanego obrońcę, wybranego przez tego podejrzanego lub oskarżonego lub wyznaczonego z urzędu.

Środki naprawcze

• Kraje UE są zobowiązane do wprowadzenia skutecznych środków naprawczych na wypadek naruszenia tych praw.
• Kraje UE zapewniają, aby w przypadku naruszenia prawa do nieskładania wyjaśnień lub prawa do nieobciążania samego siebie przy ocenie składanych oświadczeń przestrzegane były prawa do obrony i rzetelności postępowania.
• W sytuacji gdy podejrzani lub oskarżeni nie byli obecni na swojej rozprawie, a warunki określone wyżej nie zostały spełnione, mają oni prawo do wznowienia postępowania lub innego środka prawnego, który umożliwia ponowne rozpoznanie sprawy co do jej istoty (w tym ocenę nowych dowodów).