Unijny kodeks celny

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

UKC i powiązane akty wykonawcze i delegowane (przyjęte przez Komisję Europejską na mocy rozporządzenia) mają na celu:

• zwiększenie pewności prawnej i spójności w odniesieniu do przedsiębiorców;
• podniesienie wiarygodności funkcjonariuszy celnych w całej UE;
• zakończenie wdrożenia cyfrowych i w pełni elektronicznych procesów celnych;
• uproszczenie przepisów i procedur celnych oraz ułatwienie wydajniejszego przebiegu transakcji celnych w zgodzie ze współczesnymi potrzebami;
• wsparcie sprawniejszego przebiegu procedur celnych dla spełniających wymagania i wiarygodnych przedsiębiorców (tzw. upoważnionych przedsiębiorców);
• zapewnienie ochrony interesów finansowych i gospodarczych UE i państw członkowskich UE, a także ochrony i bezpieczeństwa obywateli UE.
• zapewnienie (w określonych przypadkach) odstępstw od zgłoszeń celnych w odniesieniu do towarów, które czasowo opuściły obszar celny UE drogą morską lub powietrzną;
• umożliwienie organom celnym i przedsiębiorstwom dalszego korzystania z istniejących systemów informatycznych lub rozwiązań w formie papierowej w odniesieniu do ograniczonej liczby formalności celnych najpóźniej do 2025 roku, kiedy to zostaną wprowadzone nowe lub ulepszone systemy informatyczne.

Akty wykonawcze

Akt wykonawczy do UKC, czyli rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2447, ma na celu zapewnienie jednolitych warunków wdrażania UKC oraz zharmonizowanego stosowania procedur przez wszystkie państwa członkowskie.

Ten akt wykonawczy był także kilkukrotnie zmieniany w związku z wieloma zdarzeniami (zob. teksty skonsolidowane w części „Dokumenty powiązane” poniżej).

Przykładem mogą być ostatnie zmiany wprowadzone rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2024/635 z dnia 2 lutego 2024 roku zmieniającym rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2447 w odniesieniu do środków dowodowych potwierdzających status celny towarów unijnych oraz niektórych przepisów dotyczących procedur tranzytu unijnego.

Kilka innych aktów wykonawczych posłużyło dodaniu niektórych towarów do klasyfikacji w Nomenklaturze Scalonej, będącej ośmiocyfrowym systemem kodowania obejmującym kody Systemu Zharmonizowanego wraz z dalszymi podgrupami w UE.

Inne dotyczą między innymi:

• odstępstw dla państw w zakresie korzystania z innych niż elektroniczne sposobów wymiany i przechowywania informacji na potrzeby powiadomienia o zgłoszeniu odnoszącego się do towarów wprowadzonych na obszar celny UE (na przykład decyzja wykonawcza (UE) 2023/234), powiadomień o przybyciu statku morskiego lub statku powietrznego (decyzja wykonawcza (UE) 2023/235), deklaracji czasowego składowania odnoszącej się do towarów spoza UE zgłaszanych organom celnym (decyzja wykonawcza (UE) 2023/236) lub zgłoszeń celnych dotyczących towarów wprowadzonych na obszar celny UE (decyzja wykonawcza (UE) 2023/237);
• odstępstw od reguł preferencyjnego pochodzenia określonych w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2015/2446 (zob. poniżej);
• odstępstw od przepisów dotyczących „produktów pochodzących” (rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/775).

Kluczowy akt wykonawczy, rozporządzenie (UE) 2023/1070, określa rozwiązania techniczne dotyczące opracowywania, utrzymywania i stosowania elektronicznych systemów celnych do wymiany i przechowywania informacji zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 952/2013. W dniu 01 czerwca 2023 r. rozporządzenie to zastąpiło i uchyliło rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/414. Ma ono zastosowanie do:

• systemu decyzji celnych;
• jednolitego systemu zarządzania użytkownikami i podpisu cyfrowego;
• systemu europejskiej wiążącej informacji taryfowej;
• systemu rejestracji i identyfikacji przedsiębiorców;
• systemu upoważnionych przedsiębiorców;
• systemu kontroli importu ICS2;
• zautomatyzowanego systemu eksportu;
• nowego skomputeryzowanego systemu tranzytu;
• systemu arkuszy informacyjnych dla procedur specjalnych;
• systemu scentralizowanej odprawy dla importu;
• systemu zarejestrowanych eksporterów;
• systemu dowodów potwierdzających status unijny.

Ma także zastosowanie do następujących systemów elektronicznych:

• unijnego portalu celnego dla przedsiębiorców;
• systemu zarządzania ryzykiem celnym;
• systemu nadzoru.

Akty delegowane

Rozporządzenie delegowane (UE) 2015/2446 uzupełnia rozporządzenie (UE) nr 952/2013 w zakresie szczegółowych zasad dotyczących niektórych aspektów UKC. Gwarantuje skuteczniejsze wdrażanie głównych zasad ustanowionych w rozporządzeniu (UE) nr 952/2013 i zaspokajanie potrzeb przedsiębiorców i administracji celnych. Ten akt delegowany został zmieniony rozporządzeniem delegowanym (UE) 2016/341 („przejściowym aktem delegowanym”), ustanawiającym pewne przepisy przejściowe do czasu pełnego uruchomienia niezbędnych systemów informatycznych.

Podobnie jak w przypadku aktów wykonawczych dotyczących Rozporządzenia (UE) nr 952/2013, część kluczowych aktów delegowanych była wielokrotnie zmieniana.

Akty delegowane dotyczą również zagadnień takich jak:

• zmieniona definicja „eksportera” i przedłużenie terminu wydania decyzji w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych (rozporządzenie delegowane (UE) 2018/1063);
• nowy zestaw danych dotyczących zgłaszania niektórych przesyłek o niskiej wartości od dnia 1 stycznia 2021 roku (rozporządzenie delegowane (UE) 2019/1143);
• przepisy dotyczące zwolnień i terminów składania przywozowej deklaracji skróconej, przepisy przejściowe do czasu uruchomienia systemu kontroli importu 2, nowa definicja wartości wewnętrznej, przepisy przejściowe dla operatorów pocztowych i państw członkowskich umożliwiające sprawne wdrożenie przepisów dotyczących handlu elektronicznego VAT oraz utworzenie nowego unijnego formularza 302 do celów przemieszczania towarów w kontekście operacji wojskowych (rozporządzenie delegowane (UE) 2020/877);
• składanie przywozowych deklaracji skróconych i deklaracji poprzedzających wywóz w odniesieniu do towarów transportowanych drogą morską na obszar celny UE ze Zjednoczonego Królestwa po 1 stycznia 2021 roku (rozporządzenie delegowane (UE) 2020/2191);
• wspólne wymogi dotyczące danych w zakresie wymiany i przechowywania informacji między organami celnymi oraz między organami celnymi a przedsiębiorcami (rozporządzenie delegowane (UE) 2021/234).