Nadzorowanie handlu prekursorami narkotyków pomiędzy UE a państwami trzecimi

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

W rozporządzeniu dokonano rozróżnienia między sklasyfikowanymi i niesklasyfikowanymi⁵ substancjami.

• W załączniku I do rozporządzenia wymieniono cztery kategorie substancji sklasyfikowanych.
  • Kategoria 1: substancje, z którymi wiąże się największe ryzyko, z których najłatwiej można wytworzyć niedozwolone środki odurzające (na przykład 1-fenylo-2-propanon, piperonal).
  • Kategoria 2: substancje, z którymi wiąże się mniejsze ryzyko (podkategoria 2A: bezwodnik octowy; podkategoria 2B: kwas fenylooctowy, kwas antranilowy, piperydyna i nadmanganian potasu).
  • Kategoria 3: chemikalia luzem, które mogą mieć różnego rodzaju zastosowania w procesie wytwarzania (na przykład aceton, kwas chlorowodorowy).
  • Kategoria 4: od grudnia 2013 r., substancje obejmujące produkty lecznicze stosowane u ludzi i do celów weterynaryjnych, które zawierają efedrynę lub pseudoefedrynę.

Obowiązki podmiotów gospodarczych

• Podmioty gospodarcze dokumentują przywozy, wywozy lub tranzyt substancji sklasyfikowanych, tak aby dokumenty te zawierały następujące informacje:
  • nazwę substancji;
  • ilość i masę substancji; oraz
  • nazwę i adres eksportera, importera, dystrybutora i odbiorcy końcowego.
• Podmioty gospodarcze przechowują dokumentację dotyczącą transakcji przez okres trzech lat.

Licencja odnośnie do substancji sklasyfikowanych w kategorii 1

• Podmioty gospodarcze (z wyjątkiem agentów celnych i przewoźników) muszą uzyskać licencję, która wydawana jest przez właściwe organy państwa, w którym dany podmiot ma siedzibę, jeżeli uczestniczą w przywozie lub wywozie substancji wymienionych w kategorii 1 lub uczestniczą w działaniach w zakresie pośrednictwa, związanych z tymi substancjami.
• Przed udzieleniem licencji właściwe organy biorą pod uwagę kompetencje i uczciwość wnioskodawcy.
• Licencja może być zawieszona lub cofnięta przez właściwe organy, jeżeli podmiot gospodarczy przestał spełniać warunki jej udzielenia lub gdy istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że istnieje ryzyko nielegalnego wykorzystania substancji sklasyfikowanych.

Zgłoszenie odnośnie do substancji sklasyfikowanych w kategoriach 2 i 3

• Podmioty gospodarcze mające siedzibę w UE (z wyjątkiem agentów celnych i przewoźników) muszą dokonać zgłoszenia właściwym organom państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę, jeżeli uczestniczą w przywozie lub wywozie substancji wymienionych w kategorii 2 lub w działaniach w zakresie pośrednictwa, związanych z tymi substancjami lub uczestniczą w wywozie substancji wymienionych w kategorii 3.

Powiadamianie organów

• Podmioty gospodarcze:
  • niezwłocznie powiadamiają właściwe organy o wszelkich okolicznościach, takich jak nietypowe zamówienia lub transakcje z udziałem substancji sklasyfikowanych, które budzą podejrzenia, że substancje te – przeznaczone do przywozu, wywozu lub będące przedmiotem działań w zakresie pośrednictwa – mogą być wykorzystane do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych;
  • dostarczają właściwym organom wszelkich dostępnych informacji w celu umożliwienia im sprawdzenia legalności wyżej wymienionego odpowiedniego zamówienia lub transakcji;
  • dostarczają właściwym organom odpowiednich informacji, w zwięzłej formie, na temat swoich transakcji obejmujących substancje sklasyfikowane.

Powiadomienie przed wywozem

• Wywóz substancji wymienionych w kategoriach 1 i 4 oraz wywóz substancji wymienionych w kategoriach 2 i 3 do określonych krajów przeznaczenia jest poprzedzany powiadomieniem przed wywozem przekazywanym przez właściwe organy w UE właściwym organom w kraju przeznaczenia, zgodnie z Konwencją Narodów Zjednoczonych.
• Krajowi przeznaczenia pozostawia się 15 dni roboczych na udzielenie odpowiedzi, po upływie tego terminu właściwe organy państwa członkowskiego wywozu mogą zezwolić na wywóz. Może to nastąpić tylko wtedy, gdy nie otrzymają od właściwych organów kraju przeznaczenia informacji, że celem wywozu może być nielegalne wytwarzanie środków odurzających i substancji psychotropowych.
• Właściwe organy mogą stosować uproszczone procedury powiadamiania przed wywozem w przypadkach, gdy upewniły się, że nie spowoduje to ryzyka nielegalnego wykorzystania substancji sklasyfikowanych.

Zezwolenie na wywóz

• Wywóz substancji sklasyfikowanych, które wymagają zgłoszenia celnego, wymaga uzyskania zezwolenia na wywóz.
• Zezwolenie na wywóz jest wymagane w przypadku, gdy substancje sklasyfikowane są ponownie wywożone w ciągu 10 dni od daty objęcia ich procedurą zawieszającą lub umieszczenia ich w wolnym obszarze celnym.
• Wywóz substancji wymienionych w kategorii 3 wymaga uzyskania zezwolenia na wywóz tylko w przypadku, gdy wymagane jest powiadomienie przed wywozem.
• W rozporządzeniu wymieniono szczegółowe informacje, które należy zawrzeć we wniosku.

Zezwolenie na przywóz

• Przywóz substancji wymienionych w kategorii 1 wymaga uzyskania zezwolenia na przywóz.
• Zezwolenie na przywóz może zostać udzielone jedynie podmiotowi gospodarczemu posiadającemu siedzibę w UE.
• Zezwolenie na przywóz wydawane jest przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym importer ma swoją siedzibę.
• W rozporządzeniu wymieniono szczegółowe informacje, które należy zawrzeć we wniosku o udzielenie zezwolenia.
• Zezwolenie towarzyszy przesyłce od punktu wejścia na obszar celny UE do terenu zakładu importera lub odbiorcy końcowego.

Właściwe organy państw członkowskich – uprawnienia i zobowiązania

Państwa członkowskie:

• zakazują wprowadzenia substancji sklasyfikowanych i przesyłek substancji niesklasyfikowanych na obszar celny UE lub ich wywozu, jeżeli istnieje podejrzenie, że substancje te są przeznaczone do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych;
• zatrzymują substancje sklasyfikowane lub zawieszają ich wydanie na czas niezbędny do zidentyfikowania substancji sklasyfikowanych lub skontrolowania przestrzegania przepisów niniejszego rozporządzenia;
• przyjmują konieczne środki w celu przyznania właściwym organom uprawnień, w szczególności do:
  • uzyskiwania informacji o wszelkich zamówieniach na substancje sklasyfikowane lub operacjach z udziałem takich substancji;
  • wejścia na teren zakładu podmiotu gospodarczego i użytkownika w celu uzyskania dowodów potwierdzających nieprawidłowości;
  • stwierdzenia, że substancje sklasyfikowane zostały nielegalnie wykorzystane lub że miała miejsce próba nielegalnego wykorzystania tych substancji;
• dopilnowują, by właściwe organy przestrzegały poufnych informacji handlowych;
• przyjmują przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszeń przepisów i podejmują wszystkie niezbędne środki służące zapewnieniu, że przepisy te są stosowane – przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Europejska baza danych

• Europejska baza danych o prekursorach narkotykowych utworzona w ramach rozporządzenia (WE) nr 273/2004 służy:
  • uproszczeniu procedury dla państw członkowskich dotyczącej zgłaszania konfiskat i zatrzymanych wysyłek;
  • prowadzeniu wykazu unijnych podmiotów gospodarczych i użytkowników, którym przyznano zezwolenie lub rejestrację, którzy w sposób legalny wykorzystują prekursory narkotykowe lub handlują nimi;
  • umożliwieniu podmiotom gospodarczym przekazywania właściwym organom informacji, w zwięzłej formie, na temat ich działań związanych z wywozem, przywozem i pośrednictwem.

Akty wykonawcze i delegowane

• W rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2015/1013 określono przepisy dotyczące przyznawania licencji i dokonywania rejestracji podmiotów gospodarczych i użytkowników, umieszczania ich w europejskiej bazie danych o prekursorach narkotykowych, dostarczania przez podmioty gospodarcze informacji wymaganych do nadzorowania handlu oraz wydawania zezwoleń na wywóz i zezwoleń na przywóz w obszarze prekursorów narkotykowych.
• W rozporządzeniu delegowanym (UE) 2015/1011:
  • ustanowiono warunki przyznawania licencji i rejestracji;
  • określono przypadki, w których licencja i rejestracja nie są wymagane;
  • ustanowiono kryteria w celu wykazania legalnego/zgodnego z prawem celu transakcji oraz określenia uproszczonych procedur dotyczących powiadomień przed wywozem i zezwoleń na wywóz;
  • określono informacje niezbędne do nadzorowania handlu; oraz
  • określono wymogi dotyczące informacji, które mają być przekazywane w odniesieniu do wdrażania działań w zakresie nadzoru handlu prekursorami narkotyków.
• W rozporządzeniach delegowanych (UE) 2016/1443 i (UE) 2018/729 rozszerzono wykaz substancji wymienionych w kategorii 1.

Uchylenie

Rozporządzenie uchyla rozporządzenie (EWG) nr 3677/90.